#World_Health
Published 01 November October 2026

■ ကြက်ဥဟာ ပရိုတင်းဓာတ်၊ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေ ကြွယ်ဝတဲ့ အစားအစာတစ်မျိုးပါ။ ဒါပေမဲ့ ကြက်ဥမှာ ကိုလက်စထရောလည်း ပါဝင်နေတာကြောင့် နှလုံးကျန်းမာရေးအတွက် တစ်ပတ်ကို ဘယ်နှလုံးစားသင့်သလဲဆိုတာ လူတော်တော်များများ စိတ်ဝင်စားကြပါတယ်။

■ အာဟာရပညာရှင်တွေရဲ့ အဆိုအရ ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်တဲ့ အရွယ်ရောက်ပြီးသူအများစုဟာ တစ်ပတ်ကို ကြက်ဥ ၇ လုံးခန့် စားသုံးနိုင်ပါတယ်။ အသက်ကြီးပြီး ကိုလက်စထရောပမာဏ ပုံမှန်ရှိသူအချို့ကတော့ အစားအသောက်အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး တစ်ပတ်ကို ၁၄ လုံးအထိ စားသုံးနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ လူတိုင်းအတွက် သင့်တော်တဲ့ ပမာဏက အတူတူမဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်မှာရှိနေတဲ့ ရောဂါအခြေအနေ၊ နေ့စဉ်စားသောက်မှုပုံစံနဲ့ ကြက်ဥကို ဘယ်လိုချက်စားသလဲဆိုတာတွေအပေါ် မူတည်ပါတယ်။

■ ■ ၁။ ကြက်ဥစားတာက ကိုလက်စထရောကို တက်စေသလား။

■ ကြက်ဥနဲ့ပတ်သက်ပြီး လူအများဆုံး စိုးရိမ်ကြတာက ကိုလက်စထရောပါပဲ။
■ ကြက်ဥအနှစ်မှာ အစားအစာကနေရရှိတဲ့ ကိုလက်စထရောပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အစားအစာကရတဲ့ ကိုလက်စထရောနဲ့ သွေးထဲက ကိုလက်စထရောဟာ တစ်ထပ်တည်း မဟုတ်ပါဘူး။

■ အာဟာရပညာရှင် Lauren Manaker ရဲ့ အဆိုအရ သွေးထဲက ကိုလက်စထရောကို မြင့်တက်စေရာမှာ ကြက်ဥထဲက ကိုလက်စထရောတစ်ခုတည်းထက် နေ့စဉ်စားသောက်မှုပုံစံတစ်ခုလုံးနဲ့ ပြည့်ဝဆီ  စားသုံးမှုပမာဏကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

■ ကြက်ဥတစ်လုံးမှာ ပြည့်ဝဆီ ၁.၆ ဂရမ်ခန့် ပါဝင်ပြီး ကြက်ဥထဲက အဆီအများစုဟာ မပြည့်ဝဆီတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

■ လေ့လာမှုအချို့အရ ကျန်းမာတဲ့လူတွေမှာ ကြက်ဥတစ်နေ့တစ်လုံးခန့်၊ တစ်ပတ် ၇ လုံးခန့် စားသုံးခြင်းဟာ နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်မှုနဲ့ သိသိသာသာ ဆက်စပ်မှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်မှာရှိနေတဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနဲ့ စားသောက်မှုပုံစံကိုလည်း ထည့်စဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်။

■ ■ ၂။ ကြက်ဥအလွန်အကျွံစားရင် ဘာဖြစ်နိုင်လဲ။

■ ကြက်ဥဟာ အာဟာရပြည့်ဝတဲ့ အစားအစာဖြစ်ပေမဲ့ တစ်မျိုးတည်းကို အလွန်အကျွံစားတာထက် အစားအစာမျိုးစုံ မျှတအောင် စားသုံးတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

■ ကြက်ဥကို အလွန်အကျွံစားပြီး တခြားအစားအစာတွေကို လျှော့စားမိရင် အောက်ပါပြဿနာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ အသီးအနှံနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေက ရရှိတဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ မလုံလောက်နိုင်ပါဘူး။

■ အစေ့အဆန်အပြည့်ပါတဲ့ အစားအစာတွေက ရရှိတဲ့ အမျှင်ဓာတ် လျော့နည်းနိုင်ပါတယ်။

■ ကြက်ဥကို ထောပတ်၊ ဝက်အူချောင်း၊ ဘေကွန်နဲ့ အဆီများတဲ့ ဒိန်ခဲတွေနဲ့ တွဲစားရင် ပြည့်ဝဆီနဲ့ ဆားစားသုံးမှု ပိုများလာနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ကြက်ဥ ဘယ်နှလုံးစားသလဲဆိုတာတစ်ခုတည်းထက် တစ်နေ့တာလုံး ဘာတွေစားနေသလဲဆိုတာကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

■ ■ ၃။ ဘယ်သူတွေက ကြက်ဥစားတာကို ပိုသတိထားသင့်လဲ။

■ လူတိုင်းအတွက် တစ်ပတ်ကို ကြက်ဥ ၇ လုံး ဒါမှမဟုတ် ၁၄ လုံး စားလို့ရတယ်လို့ တစ်ထစ်ချ မဆိုနိုင်ပါဘူး။

■ သွေးတွင်းကိုလက်စထရော မြင့်နေသူများ

■ အထူးသဖြင့် LDL လို့ခေါ်တဲ့ မကောင်းတဲ့ကိုလက်စထရော မြင့်နေသူတွေဟာ ကြက်ဥစားသုံးမှုပမာဏနဲ့ တစ်နေ့တာ အဆီစားသုံးမှုကို ဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။

■ နှလုံးရောဂါရှိသူများ

■ ကြက်ဥကို ဘယ်လောက်စားသင့်သလဲဆိုတာဟာ ကိုယ်ရဲ့ နှလုံးကျန်းမာရေးအခြေအနေနဲ့ အခြားအစားအသောက်တွေ အပေါ်မူတည်ပါတယ်။ ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် အာဟာရပညာရှင်နဲ့ တိုင်ပင်သင့်ပါတယ်။

■ ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ

■ ဆီးချိုရှိသူတွေမှာ နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အန္တရာယ်အချက်တွေကိုပါ ထည့်စဉ်းစားရတာကြောင့် ကြက်ဥစားသုံးမှုပမာဏကို တစ်ဦးချင်းအလိုက် သတ်မှတ်တာ ပိုသင့်တော်ပါတယ်။

■ မျိုးရိုးလိုက် ကိုလက်စထရောအလွန်မြင့်တဲ့ ရောဂါရှိသူများ

■ Familial hypercholesterolemia လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးရိုးလိုက်ရောဂါရှိသူတွေမှာ LDL ကိုလက်စထရော အလွန်မြင့်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ ကြက်ဥစားသုံးမှုပမာဏကို ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ဆုံးဖြတ်သင့်ပါတယ်။

■ ■ ၄။ အသက်ကြီးသူတွေက တစ်ပတ်ကို ကြက်ဥ ၁၄ လုံး စားလို့ရသလား။

■ အာဟာရပညာရှင် Lauren Manaker ရဲ့ အဆိုအရ ကိုလက်စထရောပုံမှန်ရှိပြီး ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အစားအသောက်ကို စားသုံးနေတဲ့ အသက်ကြီးသူအချို့ဟာ တစ်နေ့ကို ကြက်ဥ ၂ လုံး၊ တစ်ပတ်ကို ၁၄ လုံးအထိ စားသုံးနိုင်ပါတယ်။

■ အရေးကြီးဆုံးက ကြက်ဥဘယ်နှလုံးစားသလဲဆိုတာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဘယ်လိုချက်စားသလဲ၊ ဘာတွေနဲ့တွဲစားသလဲ၊ ကိုယ့်ကျန်းမာရေးအခြေအနေက ဘယ်လိုရှိသလဲဆိုတာတွေလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

Source-Martha Stewart

#World_Health
Published 01 November 2026

■ ကင်ဆာဆိုတာ အသက်ကြီးလာရင် မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမယ့်ရောဂါလို့ ထင်တတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။

■ ကင်ဆာကာကွယ်ရေးလို့ ပြောလိုက်ရင် ဆေးလိပ်မသောက်ဖို့၊ အရက်လျှော့သောက်ဖို့၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်လုပ်ဖို့တွေကို အရင်ဆုံး သတိရကြမှာပါ။

■ ဒါပေမဲ့ သုတေသနအသစ်တစ်ခုက နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုတွေကြောင့်လည်း ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်တာပါပဲ။

■ The Lancet Oncology ဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းဆိုင်ရာ လေ့လာမှုအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ ကင်ဆာအသစ်အားလုံးရဲ့ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဟာ ရောဂါပိုးကူးစက်မှုတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

■ အရေအတွက်နဲ့တွက်ကြည့်ရင် ကင်ဆာအသစ်ဖြစ်ပွားမှု ၂.၃ သန်းခန့် ရှိပါတယ်။
ဒီကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုတွေရဲ့ အများစုကို အဓိကရောဂါပိုး ၅ မျိုးနဲ့ ဆက်စပ်တွေ့ရှိခဲ့တာပါ။

■ ကင်ဆာနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ရောဂါပိုး ၅ မျိုး

■ ■ ၁။ Helicobacter pylori (H. pylori)

■ အစာအိမ်ပိုး

■ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ကင်ဆာအသစ်ဖြစ်ပွားမှု ၇၆၀,၀၀၀ ခန့်နဲ့ ဆက်စပ်နေပြီး ကင်ဆာအားလုံးရဲ့ ၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပါတယ်။

■ ဒီပိုးဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ အလွန်အဖြစ်များပါတယ်။ ကူးစက်ခံထားရသူ အများစုမှာ လက္ခဏာမပြတတ်ပေမဲ့ အချို့မှာ အစာအိမ်အနာဖြစ်စေနိုင်ပြီး ရေရှည်မှာ အစာအိမ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း မြင့်တက်စေနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၂။ Human papillomavirus (HPV)

■ လူ့ Papilloma ဗိုင်းရပ်စ်

■ ကင်ဆာအသစ်ဖြစ်ပွားမှု ၇၅၀,၀၀၀ ခန့်နဲ့ ဆက်စပ်နေပြီး ကင်ဆာအားလုံးရဲ့ ၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပါတယ်။

■ HPV အမျိုးအစားအချို့ဟာ သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာအပြင် စအို၊ လိင်အင်္ဂါနဲ့ လည်ချောင်းပိုင်းကင်ဆာအချို့ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ HPV ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဟာ ဒီဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ကင်ဆာအချို့ကို ကာကွယ်ရာမှာ အရေးကြီးပါတယ်။

■ ■ ၃။ Hepatitis B virus (HBV)

■ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုး

■ ကင်ဆာအသစ်ဖြစ်ပွားမှုရဲ့ ၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

■ ဒီပိုးက အသည်းကို ရေရှည်ရောင်ရမ်းစေပြီး အသည်းခြောက်ခြင်းနဲ့ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဘီပိုးကာကွယ်ဆေးဟာ အသည်းကင်ဆာကို ကာကွယ်ရာမှာ အရေးပါတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

■ ■ ၄။ Epstein-Barr virus (EBV)

■ Epstein-Barr ဗိုင်းရပ်စ်

■ ကင်ဆာအသစ်ဖြစ်ပွားမှုရဲ့ ၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။
ဒီဗိုင်းရပ်စ်ဟာ လူအများအပြားမှာ ကူးစက်ဖူးကြပြီး အရွယ်ရောက်သူတွေရဲ့ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။ ကူးစက်ခံရသူတိုင်း ကင်ဆာဖြစ်တာမဟုတ်ပေမဲ့ အချို့ကင်ဆာအမျိုးအစားတွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

■ ■ ၅။ Hepatitis C virus (HCV)

■ အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုး

■ ကင်ဆာအသစ်ဖြစ်ပွားမှုရဲ့ ၁ ရာခိုင်နှုန်းအောက်နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။
စီပိုးကြောင့် အသည်းရေရှည်ရောင်ရမ်းနိုင်ပြီး အသည်းခြောက်ခြင်းနဲ့ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာနိုင်ပါတယ်။ စီပိုးအတွက် ကာကွယ်ဆေး မရှိသေးပေမဲ့ ထိရောက်တဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ဆေးတွေနဲ့ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်တဲ့ အခြေအနေများစွာ ရှိပါတယ်။

■ ကာကွယ်ဆေးထိုးရုံနဲ့ ကင်ဆာအားလုံးကို ကာကွယ်နိုင်ပြီလား။
မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တချို့ရောဂါပိုးကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ကင်ဆာတွေကို ကာကွယ်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးကောင်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။

■ HPV ကာကွယ်ဆေး — HPV ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ကင်ဆာအချို့ကို ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။ အမျိုးသားတွေလည်း သင့်တော်တဲ့ အသက်အရွယ်နဲ့ ကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်ချက်အလိုက် ကာကွယ်ဆေးထိုးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

■ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုးကာကွယ်ဆေး — ဘီပိုးကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ပေးပြီး ဘီပိုးကြောင့်ဖြစ်နိုင်တဲ့ အသည်းကင်ဆာအန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။

■ အသည်းရောင်အသားဝါ စီပိုးစစ်ဆေးကုသခြင်း — စီပိုးအတွက် ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးပေမဲ့ စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ထိရောက်တဲ့ကုသမှုတွေရှိပါတယ်။

■ H. pylori ပိုး စစ်ဆေးကုသခြင်း — အစာအိမ်ပိုးကို စစ်ဆေးပြီး လိုအပ်ပါက သင့်တော်တဲ့ ပဋိဇီဝဆေးတွေနဲ့ ကုသနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ လူတိုင်းကို စစ်ဆေးကုသသင့်၊ မသင့်ဆိုတာက တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်တွေအပေါ် မူတည်ပါတယ်။

■ ကင်ဆာဖြစ်စေတဲ့ ရောဂါပိုးတစ်မျိုး ကူးစက်ခံထားရတာနဲ့ ကင်ဆာမုချဖြစ်မယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ ရောဂါပိုးအမျိုးအစား၊ ကူးစက်မှုကြာချိန်၊ ကိုယ်ခံအားနဲ့ အခြားအန္တရာယ်အချက်တွေကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း၊ လိုအပ်တဲ့ ရောဂါစစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ရောဂါပိုးတွေ့ရှိရင် သင့်တော်စွာ ကုသခြင်းတို့က ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချဖို့ အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ အဓိကမှတ်ထားရမှာက ကင်ဆာကာကွယ်ရေးဆိုတာ ဆေးလိပ်ရှောင်တာ၊ အစားအသောက်ဂရုစိုက်တာလောက်နဲ့ မပြီးပါဘူး။ ကာကွယ်လို့ရတဲ့ ရောဂါပိုးတွေကိုလည်းမမေ့သင့်ပါဘူး။

■ ကိုယ့်မှာ ဘီပိုးကာကွယ်ဆေး ထိုးထားခြင်းရှိ၊ မရှိ မသေချာရင် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး စစ်ဆေးကာကွယ်ဖို့ စဉ်းစားသင့်ပါတယ်။

Source-Science Alert

#World_Health
Published 31 October 2026

■ Junk food လို့ခေါ်တဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် မသင့်တော်တဲ့ အစားအစာတွေကို မကြာခဏစားသုံးတာက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်တုံ့ပြန်ပုံကို ပြောင်းလဲစေပြီး ကိုယ်အလေးချိန်တက်လာမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်နေနိုင်တယ်လို့ လေ့လာမှုအသစ်တစ်ခုက ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ ဒီတွေ့ရှိချက်ကြောင့် ကလေးတွေကိုရည်ရွယ်တဲ့ Junk food ကြော်ငြာတွေကို ကန့်သတ်ဖို့နဲ့ သကြား၊ ဆား၊ ပြည့်ဝဆီများတဲ့ အစားအစာတွေမှာ သတိပေးစာတမ်းတွေ ထည့်သွင်းဖို့ တောင်းဆိုမှုတွေပိုမိုပြင်းထန်လာပါတယ်။

■ ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်မှာ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။

■ JAMA Network Open ဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ဒီလေ့လာမှုကို အမေရိကန်နိုင်ငံ University of Southern California နဲ့ Kaiser Permanente က သုတေသီတွေ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့တာပါ။

■ သုတေသီတွေဟာ ကျန်းမာတဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ရှိတဲ့ ကလေး ၄၆ ယောက်ကို လေ့လာခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့ ပျမ်းမျှအသက်က ၈နှစ် ၇ နှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ အစားအစာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အချက်ပြမှုတွေကို မြင်တွေ့တဲ့အခါ ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက် ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲဆိုတာကို fMRI နည်းပညာနဲ့ စစ်ဆေးခဲ့ကြပါတယ်။

■ တွေ့ရှိချက်တွေအရ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ အဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ အစားအစာတွေ ကို ပိုစားတဲ့ကလေးတွေမှာ ဦးနှောက်ရဲ့ Dorsal striatum လို့ခေါ်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းက ပိုမိုတုံ့ပြန်တာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ ပိုစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက ဦးနှောက်တုံ့ပြန်မှု ပိုအားကောင်းတဲ့ ကလေးတွေမှာ နောက်တစ်နှစ်အတွင်း BMI နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အဆီရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာမှုကိုပိုတွေ့ရှိခဲ့တာပါ။

■ ဒါပေမဲ့ ဒီလေ့လာမှုဟာ ကလေး ၄၆ ယောက်ကိုသာ လေ့လာထားတာဖြစ်လို့ ကလေးအားလုံးမှာ ဒီလိုဖြစ်မယ်လို့ တစ်ထစ်ချ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။

■ ဦးနှောက်တုံ့ပြန်မှုနဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်တက်မှုတို့ကြား ဆက်စပ်မှုကို တွေ့ရှိတာဖြစ်ပြီး အကြောင်းရင်းနဲ့ အကျိုးဆက်ကို အပြည့်အဝ သက်သေပြနိုင်ဖို့ နောက်ထပ်သုတေသနတွေ လိုအပ်ပါတယ်။

■ ဘာကြောင့် Ultra-processed food တွေကို အထူးစိုးရိမ်နေရတာလဲ။

■ Ultra-processed food ဆိုတာအဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားပြီး သကြား၊ ဆား၊ အဆီနဲ့ အမျိုးမျိုးသော ဖြည့်စွက်ပစ္စည်းတွေ ပါဝင်နိုင်တဲ့ အစားအစာတွေကို ဆိုလိုပါတယ်။

■ ဥပမာအားဖြင့်အာလူးကြော်ထုပ်နဲ့ အသင့်စား အဆာပြေမုန့်တွေ
■ သကြားများတဲ့ အချိုရည်တွေ
■ သကြားနဲ့ အဆီများတဲ့ ဘီစကစ်၊ ကိတ်မုန့်နဲ့ မုန့်မျိုးစုံ
■ အလွန်အမင်း ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ အသင့်စားအစားအစာအချို့ ဒီအစားအစာအားလုံးဟာ အာဟာရတန်ဖိုးမရှိဘူးလို့ မဆိုလိုပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ သကြား၊ ဆားနဲ့ အဆီများပြီး အမျှင်ဓာတ်နဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အာဟာရတွေ နည်းပါးတဲ့ အစားအစာတွေကို မကြာခဏစားသုံးမိရင် ကျန်းမာရေးအတွက် ပြဿနာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
သုတေသီတွေရဲ့အဆိုအရ သကြားတစ်မျိုးတည်းကြောင့် ဒီလိုဖြစ်တာမဟုတ်နိုင်ပါဘူး။

■ အဆီနဲ့ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အစားအစာတွေက ဦးနှောက်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို ပိုမိုလှုံ့ဆော်နိုင်တယ်လို့ အရငစမ်းသပ်လေ့လာမှုတွေကလည်း ညွှန်ပြထားပါတယ်။

■ အဲဒီလိုအစားအစာတွေကို ထပ်ခါထပ်ခါစားသုံးတဲ့အခါ ထပ်စားချင်စိတ်ပိုဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ အာဟာရဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ Nutrition Advocacy in Public Interest (NAPI) ရဲ့ တာဝန်ရှိသူ ဒေါက်တာ Arun Gupta ကတော့ ဒီတွေ့ရှိချက်တွေဟာ အဝလွန်ခြင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးမှုထက် ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့ပြဿနာတစ်ခုကို ညွှန်ပြနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ အစားအစာတွေက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်တုံ့ပြန်ပုံကို ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်သလဲဆိုတာကိုလည်း အလေးထားဖို့လိုတယ်လို့ သူကထောက်ပြထားပါတယ်။

■ ကလေးတွေ ဘာစားသလဲဆိုတာဟာ ကိုယ်အလေးချိန်တစ်ခုတည်းနဲ့ သက်ဆိုင်တာမဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ အစားအသောက်အလေ့အကျင့်၊ ဦးနှောက်ရဲ့ အစားအစာအပေါ် တုံ့ပြန်မှုနဲ့ ရေရှည်ကျန်းမာရေးတို့အတွက်ပါ အရေးကြီးပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် မိဘတွေရဲ့ လမ်းညွှန်မှုအပြင် ကလေးတွေကို ရည်ရွယ်တဲ့ အစားအသောက်ကြော်ငြာတွေအပေါ် သင့်တော်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ ရှိဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။ 

Source-India Today

#World_Health
Published 31 October 2026

■ အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ ကြွက်သားထုနဲ့ ကြွက်သားအားတွေ လျော့နည်းလာတတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုနည်းလာတာ၊ လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်တာနဲ့ အစားအသောက်မှာ ပရိုတင်းဓာတ်မလုံလောက်တာတွေက ကြွက်သားဆုံးရှုံးမှုကို ပိုမြန်စေနိုင်ပါတယ်။

■ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့က Fitness Coach Jacob Zemer က အသက်ကြီးလာတဲ့အခါ ကြွက်သားတွေကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းထားဖို့ အလေ့အကျင့် ၄ ခုကို အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ■ ၁။ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်အောင် စားပါ

■ ပရိုတင်းဓာတ်က ကြွက်သားတွေ ပြန်လည်ပြုပြင်ဖို့နဲ့ ကြွက်သားအသစ် တည်ဆောက်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

■ အသက်ကြီးလာတဲ့အခါ ကြွက်သားထုနဲ့ ကြွက်သားအားတွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာတတ်တဲ့အတွက် အစားအသောက်ကနေ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်အောင် ရရှိဖို့ လိုပါတယ်။

■ ပရိုတင်းဓာတ်ရနိုင်တဲ့ အစားအစာတွေကတော့
■ ကြက်သား၊ ငါးနဲ့ အမဲသား
■ ကြက်ဥ
■ နို့နဲ့ ဒိန်ချဉ်
■ ပဲအမျိုးမျိုးနဲ့ တို့ဖူး
■ ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်လုပ်သူတွေအတွက် ကိုယ်အလေးချိန်တစ်ပေါင်ကို ပရိုတင်း ၀.၈ ဂရမ်ကနေ ၁ ဂရမ်အထိ စားသုံးဖို့ နည်းပြက အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု၊ အသက်အရွယ်နဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအလိုက် လိုအပ်ချက်က ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၂။ ကြွက်သားအားကောင်းစေတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်လုပ်ပါ

■ ကြွက်သားတွေကို တည်ဆောက်ဖို့သာမက ရှိပြီးသားကြွက်သားတွေ မလျော့နည်းသွားအောင်လည်း လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။

■ အမေရိကန် ကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်ချက်တွေအရ လူကြီးတွေဟာ တစ်ပတ်ကို အနည်းဆုံး ၂ ရက် ကြွက်သားအားကောင်းစေတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်သင့်ပါတယ်။

စတင်လုပ်ကိုင်သူတွေအတွက်တော့

■ Squats — ထိုင်ထလုပ်ခြင်း
■ Lunges — ခြေတစ်ဖက်စီ ရှေ့လှမ်းပြီး ဒူးကွေးလေ့ကျင့်ခြင်း
■ Push-ups — ဒိုက်ထိုးခြင်း
■ အလေးမခြင်း —Dumbbell ဒါမှမဟုတ် သင့်တော်တဲ့အလေးတွေ အသုံးပြုခြင်း
■ Farmer’s carry — အလေးနှစ်ဖက်ကိုင်ပြီး လမ်းလျှောက်ခြင်းစတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတွေက အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ အချိန်မရှိလို့ Gym မသွားနိုင်ရင်တောင် တစ်ကြိမ်ကို မိနစ် ၃၀ ခန့်၊ တစ်ပတ် ၂ ကြိမ် လေ့ကျင့်ပေးတာက ကြွက်သားတွေကို ထိန်းသိမ်းရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်တယ်လို့ နည်းပြက ပြောထားပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် တစ်ပတ်ကို အေရိုးဗစ်လေ့ကျင့်ခန်း ၁၅၀ မိနစ်ကနေ ၃၀၀ မိနစ်အထိ လုပ်ပေးဖို့လည်း အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ■ ၃။ အိပ်ရေးဝဝ အိပ်ပါ

■ ကြွက်သားတွေ ပြန်လည်နာလန်ထူဖို့နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ဖို့ အိပ်စက်ခြင်းကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

■ နည်းပြ Jacob Zemer က တစ်ညကို ၇ နာရီကနေ ၉ နာရီအထိ အိပ်စက်ဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

■ တစ်ခါတလေ အိပ်ချိန်မပြည့်တာနဲ့ ကြွက်သားတွေ ချက်ချင်းဆုံးရှုံးသွားတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရေရှည်မှာ တစ်ညကို ၅ နာရီလောက်ပဲ ပုံမှန်အိပ်ရတဲ့အထိ အိပ်ရေးပျက်နေမယ်ဆိုရင် ကြွက်သားထိန်းသိမ်းမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် အိပ်ချိန်ပုံမှန်ထားဖို့၊ အိပ်ရေးဝဖို့နဲ့ အနားယူချိန် လုံလောက်ဖို့ ဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။

■ ■ ၄။ လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်နိုင်ရင်တောင် လှုပ်ရှားမှုကို လုံးဝမရပ်လိုက်ပါနဲ့

■ ဒူးနာတာ၊ ခါးနာတာ ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ရာရတာကြောင့် အရင်လို လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်နိုင်တော့တဲ့အခါ လုံးဝလှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ နေမယ့်အစား ကိုယ်လုပ်နိုင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ရှာဖွေလုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။

ဥပမာ

■ လမ်းလျှောက်ခြင်း

■ ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေနဲ့ သင့်တော်တဲ့ အကြောလျှော့လေ့ကျင့်ခန်းများထိုင်ရာကနေ ဖြည်းဖြည်းချင်း ထိုင်ထလုပ်ခြင်း

■ နာကျင်မှုမဖြစ်စေတဲ့ ပေါ့ပါးသော ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်းများ အဓိကကတော့ ကိုယ်လုပ်နိုင်သလောက် ပုံမှန်လှုပ်ရှားနေဖို့ပါပဲ။

■ နာကျင်မှုဖြစ်စေတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းကို အတင်းမလုပ်သင့်ပါဘူး။ နာကျင်မှုရှိနေတယ်ဆိုရင် ကိုယ့်အခြေအနေနဲ့ သင့်တော်တဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းကို ကျန်းမာရေးပညာရှင်နဲ့ တိုင်ပင်ရွေးချယ်သင့်ပါတယ်။

■ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ဆေး သုံးနေသူတွေအတွက်လည်း အရေးကြီးပါတယ်။

■ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ဖို့ အသုံးပြုတဲ့ GLP-1 ဆေးဝါးတွေဟာ အဆီကျစေနိုင်သလို ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ ကြွက်သားထု ကိုလည်း လျော့နည်းစေနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ဒီလိုဆေးတွေ သုံးနေသူတွေအနေနဲ့ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်စွာ စားသုံးဖို့၊ သင့်တော်တဲ့ ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ဖို့နဲ့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်ရဲ့ အကြံဉာဏ်ကို ရယူဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

■ မှတ်ထားရမယ့်အချက်က ကြွက်သားထိန်းသိမ်းဖို့ဆိုတာ အသက်ကြီးမှ စလုပ်ရမယ့်အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက စတင်ဂရုစိုက်ပြီး အသက်ကြီးလာတဲ့အထိ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်သွားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ 

Source-New York Post

#Local_News
Published 30 October 2026

■ နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားနှင့် အင်ဂျင်နီယာများ လေ့ကျင့်ရေး၊ ၅၀၀ ကေဗွီ ဓာတ်အားလိုင်းစနစ်ဆိုင်ရာ နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် လျှပ်စစ်၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ပို့လွှတ်ဖြန့်ဖြူးရာတွင် ဆုံးရှုံးလေလွင့်မှု လျှော့ချရေးတို့ကို မြန်မာနှင့် ဘယ်လာရုစ် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးများ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်တွင် မင့်စ်မြို့၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

■ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် နှစ် ၃၀ ပြည့် စွမ်းအင်နှင့် ဂေဟဗေဒစနစ်ဆိုင်ရာဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်နေသော လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလွင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် နှစ်နိုင်ငံရေးထိုးထားသည့် လမ်းပြမြေပုံ (Roadmap) ကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် ဘယ်လာရုစ်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

■ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံ လည်ပတ်နိုင်ရေးအတွက် ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများနှင့် အင်ဂျင်နီယာများ လေ့ကျင့်ပေးရန် အရေးကြီးသဖြင့် ဘယ်လာရုစ်ရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများသို့ လုပ်ငန်းခွင်လက်တွေ့သင်တန်းများစေလွှတ်လိုကြောင်းပြောကြားသည်။

■ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မကြာမီ စတင်အသုံးပြုမည့် ၅၀၀ ကေဗွီ ဓာတ်အားလိုင်းစနစ်၏ ပို့လွှတ်ရေး၊ စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများအတွက်လည်း ကျွမ်းကျင်အင်ဂျင်နီယာများ စေလွှတ်သင်ကြားပေးစေလိုကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။

■ ထို့ပြင် မဟာဓာတ်အားလိုင်းများ၊ ဓာတ်အားခွဲဝင်းများနှင့် ထရန်စဖော်မာများတွင် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဓာတ်အားဆုံးရှုံးမှု လျှော့ချရေး၊ သက်တမ်းကြာမြင့်နေသည့် ဗို့အားမြင့်ကေဘယ်ကြိုးများကို လျှပ်ကူးမှုနှင့် ကြံ့ခိုင်မှုပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ဘယ်လာရုစ်ထုတ် Composite ကေဘယ်များဖြင့် အစားထိုးအသုံးပြုရေးတို့ကို စိတ်ဝင်စားကြောင်းပြောကြားသည်။

■ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဆုံးရှုံးလေလွင့်မှု လျှော့ချရေး၊ ဓာတ်မြေသြဇာစက်ရုံများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ရေးနှင့် တိုးချဲ့တည်ဆောက်ရေးတို့တွင်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။

■ ဘယ်လာရုစ်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးက မိမိတို့နိုင်ငံသည် နျူကလီးယားနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တို့မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အဓိကထုတ်လုပ်ပြီး နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများရှိကြောင်းပြောကြားသည်။

■ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို ရုရှားထံမှ ဝယ်ယူသုံးစွဲသဖြင့် ရှာဖွေထုတ်လုပ်ရေးအတွေ့အကြုံ မရှိသော်လည်း ဓာတ်ငွေ့နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပို့လွှတ်ဖြန့်ဖြူးရေးတွင် ဆုံးရှုံးမှုနည်းပါးစေသည့် နည်းပညာများရှိပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

■ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်နှင့် ၂၉ ရက်တို့တွင် မင့်စ်မြို့ရှိ ထရန်စဖော်မာနှင့် လျှပ်စစ်ကေဘယ်ကြိုး ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဓာတ်ငွေ့နှင့် ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးကွန်ရက် ဒီဇိုင်းရေးဆွဲသည့်ဌာန၊ ပို့လွှတ်ဖြန့်ဖြူးရေး ထိန်းချုပ်ရေးစင်တာများနှင့် ရေနံဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းတို့ကို သွားရောက်လေ့လာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_News
Published 30 October 2026

■ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်းက ဒရုန်းနည်းပညာကဏ္ဍမှာ နိုင်ငံအနေနဲ့ “အပြတ်အသတ် အသာစီးရရှိရေး” ကို ရည်မှန်းကြိုးပမ်းဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင် KCNA သတင်းဌာနက အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်နေ့မှာဖော်ပြပါတယ်။

■ ကင်ဂျုံအွန်းဟာ မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်နည်းပညာပြပွဲနဲ့ လက်နက်စမ်းသပ်ပစ်ခတ်မှုကို တက်ရောက်ကြည့်ရှုရင်း အခုလိုပြောကြားခဲ့တာပါ။

■ အဲဒီနောက် ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ စစ်ရေးပြပစ်ခတ်မှုမှာတော့ အသေခံတိုက်ခိုက်ရေး ဒရုန်းတွေ၊ နည်းဗျူဟာမြောက် ခရုဇ်ဒုံးကျည်တွေ၊ ဘက်စုံသုံးဒရုန်းတွေနဲ့ ၆၀၀ မီလီမီတာ အရွယ်အစားရှိ ဒုံးပျံအမြောက်စနစ် တပ်ရင်းတစ်ရင်းတို့ ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ KCNA က ဆိုပါတယ်။

■ တစ်ဖက်မှာလည်း တောင်ကိုရီးယားစစ်တပ်က မြောက်ကိုရီးယားဟာ တာတိုပစ် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေအပါအဝင် ဒုံးကျည်နဲ့ ပစ်ခတ်ရေးပစ္စည်း ၁၀ ခုခန့် ပစ်လွှတ်ခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

■ ကင်ဂျုံအွန်းကတော့ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲတွေရဲ့ ပုံစံဟာ ပြောင်းလဲလာနေတဲ့အတွက် ဒရုန်းနည်းပညာမှာ အသာစီးရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းခြင်းဟာ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမယ့် ရွေးချယ်မှုတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် မောင်းသူမဲ့လက်နက်စနစ်တွေမှာ အဆင့်မြင့် AI နည်းပညာကို အသုံးပြုနိုင်ရေးဟာ ခေတ်မီစစ်တပ်တစ်ရပ် တည်ဆောက်ရာမှာ ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်ရမယ့် ကိစ္စဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

■ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင်ဟာ ဒရုန်းနဲ့ AI နည်းပညာတွေကို စစ်တပ်မှာ ပိုမိုအသုံးချနိုင်ရေးအတွက် အရင်ကလည်း အကြိမ်ကြိမ် တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးပါတယ်။

Source-Reuters

#Local_News
Published 30 October 2026

■ နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေအပါအဝင် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့တို့တွင် 5G ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဝန်ဆောင်မှုများကို စမ်းသပ်အသုံးပြုနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

■ 5G ကွန်ရက်အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေးစခန်းများ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုအခြေအနေများကို ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးသက်ဝင်းအောင်က အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်တွင် နေပြည်တော် ဥတ္တရသီရိနှင့် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်တို့ရှိ ဆက်သွယ်ရေးစခန်းများသို့ သွားရောက်ကြည့်ရှုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

■ ခရီးစဉ်အတွင်း မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများက 5G ကွန်ရက်တည်ဆောက်မှု၊ ဆက်သွယ်ရေးစခန်းများ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု၊ ကွန်ရက်လွှမ်းခြုံမှု တိုးချဲ့မည့်အစီအစဉ်များနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာလိုအပ်ချက်များကို ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့ကြသည်။

■ 5G နည်းပညာသည် မြန်နှုန်းမြင့်ဒေတာဆက်သွယ်မှုနှင့် အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ သတင်းအချက်အလက်ဖလှယ်မှုများအပြင် ဒီဂျစ်တယ်နည်းပညာအခြေပြု ဝန်ဆောင်မှုများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးပါကြောင်း ဒုတိယဝန်ကြီးက ပြောကြားခဲ့သည်။

■ ထို့ပြင် 5G ကွန်ရက်များ တည်ဆောက်ရာတွင် သတ်မှတ်နည်းပညာစံချိန်စံညွှန်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရန်၊ ကွန်ရက်တည်ငြိမ်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအရည်အသွေး ပြည့်မီစေရန်၊ ဆက်သွယ်ရေးစက်ပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းပြုပြင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း မှာကြားခဲ့သည်။

■ 5G နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းသည် ဒီဂျစ်တယ်စီးပွားရေး၊ စမတ်မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် အင်တာနက်အခြေပြုဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာစေရန် အထောက်အကူပြုမည်ဖြစ်သဖြင့် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်အရည်အသွေး မြှင့်တင်ရေးအတွက် သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

#YMG/SW #Yangon_Times

#World_Health
Published 30 October 2026

■ အီးမေးလ်တွေ၊ ဓာတ်ပုံတွေနဲ့ ဗီဒီယိုတွေကိုပေးပို့သလိုမျိုး အနံ့တွေကိုပါ အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့်ပေးပို့ပေးနိုင်မယ့် နည်းပညာတစ်ရပ်အကြောင်း သုတေသနအသစ်တစ်ခုမှာ အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ ဒီစနစ်မှာပါတဲ့ ဒီဂျစ်တယ်နှာခေါင်းက ပစ္စည်းတစ်ခုရဲ့အနံ့ကို နမ်းရှူစစ်ဆေးပြီး အခြားနေရာတစ်ခုဆီ အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့် ဒေတာအဖြစ် ပေးပို့လိုက်တာပါ။ အဲဒီနေရာမှာရှိတဲ့ ကိရိယာက အဲဒီအနံ့ကိုထပ်ဆင့်ပြန်လည် ဖန်တီးပေးတာဖြစ်ပါတယ်။

■ အသံ၊ ရုပ်ပုံနဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို မျှဝေ သကဲ့သို့ အနံ့တွေကိုပါ အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့် ပေးပို့မျှဝေနိုင်မယ့် နည်းပညာကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ထိထွင်လိုက်ကြပါပြီ။

■ ဒီကိရိယာကို Scentronic လို့ အမည်ပေးထားပြီး သုတေသနထဲမှာတော့ "အဝေးတစ်နေရာဆီ အနံ့အသက်များ ပေးပို့မျှဝေနိုင်သည့် အနံ့ခံစနစ်" လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီစနစ်ဟာ နေရာတစ်ခုမှာရှိတဲ့ အနံ့ကို စစ်ဆေးသိရှိနိုင်တဲ့ စက်ရုပ်နှာခေါင်းနဲ့ အလုပ်လုပ်တာဖြစ်ပြီး အဲဒီအချက်အလက်ကို ဒီဂျစ်တယ်ဒေတာအဖြစ် အခြားနေရာတစ်ခုဆီ ပေးပို့ကာ အဲဒီက ကိရိယာက အနံ့ကို ပြန်လည်ဖန်တီးပေးတာပါ။

■ နောင်အနာဂတ်မှာ Scentronic ဟာ အွန်လိုင်းကနေ ရေမွှေးမဝယ်ခင် အနံ့စမ်းကြည့်ချင်သူတွေအတွက်အပါအဝင် အခြားနေရာအများအပြားမှာ အသုံးဝင်လာနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။

■ လက်ရှိမှာတော့ သူတို့ဆီမှာ ကော်ဖီ၊ ကိတ်မုန့်၊ လိမ္မော်သီး၊ ဘီယာနဲ့ ဝိုင်နီ ဆိုတဲ့ အနံ့ ၅ မျိုးကိုပဲ စစ်ဆေးပြီးပြန်လည်ဖန်တီးပေးနိုင်သေးတဲ့ စမ်းသပ်အဆင့်ကိရိယာပဲရှိပါသေးတယ်။

■ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် တက္ကသိုလ် က ပါရဂူဘွဲ့ သုတေသီနဲ့ အဓိက စာမူရေးသားသူ Chunyu Yang က သူတို့အနေနဲ့ Scentronic နည်းပညာနဲ့ ဈေးကွက်ထဲမှာ လိုအပ်နေတဲ့ ကွက်လပ်တစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်းပေးချင်တာလို့ ပြောပါတယ်။

■ "ဒီနယ်ပယ်မှာ လုပ်ထားတဲ့ သုတေသန အများစုဟာ အမြင်၊ အကြားနဲ့ အထိအတွေ့တွေအပေါ်မှာပဲ အာရုံစိုက်ကြပြီး အနံ့အာရုံပိုင်းကိုတော့ ဂရုပြုတာ နည်းခဲ့ပါတယ်" လို့ Yang က ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့အနေနဲ့ "ဒီဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေးထဲမှာ လိုအပ်နေတဲ့ ဒီအာရုံခံစားမှုအပိုင်းကို ထည့်သွင်းပေးချင်ခဲ့တာပါ" လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။

■ ■ Scentronic က ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ

■ ဒီစနစ်ထဲမှာ ဓာတ်ငွေ့အာရုံခံကိရိယာ ၆ ခု တပ်ဆင်ထားတဲ့ အီလက်ထရွန်နစ် နှာခေါင်းတစ်ခု ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီ sensor တွေက အစားအသောက်၊ ရေမွှေးနဲ့ အခြားအရာတွေဆီကနေ အနံ့ထွက်စေတဲ့ လေထဲပျံ့လွင့်လွယ်တဲ့  အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းတွေ(Volatile organic compounds) ကို ထောက်လှမ်းပေးတာပါ။

■ Sensor တစ်ခုစီက စစ်ဆေးတွေ့ရှိတဲ့ ဓာတုဗေဒဓာတ်ပေါ် မူတည်ပြီးမတူညီတဲ့တုံ့ပြန်မှုတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါက မတူညီတဲ့ လျှပ်စစ်စက္ကူသင်္ကေတ ပုံစံတွေကိုဖြစ်ပေါ်စေပြီး အဲဒါတွေကိုမှ ဒီဂျစ်တယ်ဒေတာအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်တာပါ။

■ သုတေသီတွေက AI စနစ်ကို အနံ့တွေကို မှတ်မိအောင် လေ့ကျင့်ပေးထားပြီး ဘယ်သင်္ကေတပုံစံက ဘယ်အနံ့လဲဆိုတာကို ခွဲခြားခိုင်းထားတာပါ။

■ အနံ့ကို ခွဲခြားသိရှိပြီးတာနဲ့ နှာခေါင်းက အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့် အချက်အလက် ဒေတာတွေကို ပေးပို့လိုက်ပါတယ်။

■ အခြားတစ်ဖက်က လက်ခံမယ့် ကိရိယာမှာတော့ အနံ့ပါတဲ့ အရည်ဘူးသေးသေးလေးတွေနဲ့ လျှပ်စစ်နဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ ပလတ်စတစ်ပြား သေးသေးလေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီပြားလေးတွေက တစ်စက္ကန့်ကို အကြိမ် ၁၀၀,၀၀၀ ထက်မက တုန်ခါနိုင်တာကြောင့် အရည်တွေကို အလွန်သေးငယ်တဲ့ အပေါက်လေးတွေထဲကနေ ထွက်သွားစေပါတယ်။

■ ဒါက သင့်တော်တဲ့ အနံ့အသက်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးမယ့် အမှုန်အမွှားမြူခိုးလေးတွေကို ဖန်တီးပေးတာပါ။ဒီလက်ခံတဲ့ ကိရိယာမှာ အနံ့ကိုပြန်လည်ဖန်တီးဖို့ သူ့မှာကိုယ်ပိုင် မွှေးရနံ့အရည်တွေပါပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။

■ ဆိုလိုတာက အင်တာနက်ပေါ်ကနေ အနံ့အစစ်ကြီး စီးဆင်းသွားတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနည်းပညာဟာ သူ့ဆီပို့လိုက်တဲ့အနံ့ကိုစစ်ဆေးပြီးပြန်လည်ဖန်တီးပေးဖို့ပဲ စီမံထားတာဖြစ်ပြီး သူ့ဘာသာ အနံ့အသစ် မွေးထုတ်ပေးနိုင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ဥပမာ - ကော်ဖီအနံ့ကို ဖန်တီးပေးနိုင်ပေမဲ့ ကော်ဖီအမျိုးအစား အတိအကျရဲ့ အနံ့ကိုတော့ မဖန်တီးပေးနိုင်သေးပါဘူး။စမ်းသပ်မှုတွေအရ Scentronic ဟာ လေ့ကျင့်ပေးထားတဲ့ အနံ့ ၅ မျိုးကို စစ်ဆေးခွဲခြားပြီး ပြန်လည် ဖန်တီးပေးရာမှာ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိကျမှု ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီတွေ့ရှိချက်တွေကို Science Advances ဂျာနယ်မှာ ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

Source-Wion

#World_Health
Published 30 October 2026

■ အနားယူပြီးတာတောင် အမြဲတမ်းပင်ပန်းနေတယ်၊ အဆစ်တွေ မကြာခဏ နာကျင်တယ်၊ ဖျားလိုက်ပျောက်လိုက် ဖြစ်နေတယ်၊ အရေပြားမှာလည်း ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အဖုအပိမ့်တွေ ထွက်လာတယ်ဆိုရင် တချို့အခြေအနေတွေမှာ Lupus လို့ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

■ ဒီလက္ခဏာတွေက အခြားကျန်းမာရေးပြဿနာတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တာကြောင့် Lupus ရောဂါလို့ တန်းပြီးမသတ်မှတ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လက္ခဏာတွေ ကြာရှည်နေမယ်၊ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အများအပြား ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ ပြသစစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ ■ Lupus ဆိုတာဘာရောဂါလဲ

■ Lupus ရဲ့ ဆေးပညာအမည်က Systemic Lupus Erythematosus (SLE) ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီရောဂါဟာ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ပုံမှန်အားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ရောဂါပိုးတွေရန်က ကာကွယ်ပေးရမယ့်အစား ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကျန်းမာနေတဲ့ ဆဲလ်နဲ့ တစ်ရှူးတွေကို မှားယွင်းတိုက်ခိုက်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ အဲဒီလိုဖြစ်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောင်ရမ်းမှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ လူတစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရောဂါလက္ခဏာတွေ မတူနိုင်ပါဘူး။ တချို့မှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တာနဲ့ အဆစ်နာတာလောက်ပဲဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ တချို့မှာတော့ အတွင်းအင်္ဂါတွေ ထိခိုက်တဲ့အထိ ပြင်းထန်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် ရောဂါလက္ခဏာတွေက အမြဲတမ်းဆက်တိုက် ဖြစ်နေတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ တစ်ခါတစ်ရံ ပိုဆိုးလာပြီး နောက်ပိုင်း ပြန်သက်သာသွားတာမျိုးလည်းရှိတတ်ပါတယ်။

■ Manipal Hospital Hebbal မှ Clinical Immunology နဲ့ Rheumatology အထူးကု ဒေါက်တာ ရာဗီ ကူးမား ယူရဲ့ ပြောကြားချက်အရ Lupus ဟာ လူတိုင်းမှာ တူညီတဲ့ လက္ခဏာပုံစံမျိုးနဲ့ မပေါ်လာတာကြောင့် ရောဂါရှာဖွေဖို့ ခက်ခဲတတ်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် သတိထားရမယ့် လက္ခဏာတွေကို သိရှိထားဖို့၊ သင့်တော်တဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့နဲ့ အချိန်မီဆေးကုသမှုခံယူဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

■ ကျောက်ကပ်နဲ့အတွင်းအင်္ဂါတွေကိုလည်းထိခိုက်နိုင်တယ်

■ Lupus ရောဂါမှာ အရေးကြီးဆုံး သတိထားရမယ့် ပြဿနာတစ်ခုက ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

■ တချို့လူနာတွေမှာ ရောဂါအစောပိုင်းအဆင့် ကျောက်ကပ်ထိခိုက်နေပေမဲ့ သိသာတဲ့ လက္ခဏာတွေ မပေါ်သေးတာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။

သတိထားရမယ့် လက္ခဏာတချို့ကတော့—

■ ဆီးထဲမှာ သွေးပါလာခြင်း
■ ဆီးထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ် များလာခြင်း
■ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ဆီးအပြောင်းအလဲတွေ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
■ Lupus ဟာ သွေးဆဲလ်တွေ၊ နှလုံး၊ အဆုတ်နဲ့ အာရုံကြောစနစ်တွေကိုလည်း ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။ ဘယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေ ထိခိုက်နေသလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီးလက္ခဏာတွေနဲ့ ကုသမှုနည်းလမ်းတွေ ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် လက္ခဏာတွေ သက်သာသွားတဲ့အချိန်မှာတောင် ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်ပြသစစ်ဆေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ လိုအပ်ရင် ဆီးစစ်ဆေးခြင်း၊ သွေးစစ်ဆေးခြင်းနဲ့ အခြားစမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ပြီး အတွင်းအင်္ဂါတွေ ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။

■ ■ Lupus ကို ကုသလို့ရလား

■ Lupus ဟာ ရေရှည်ကုသမှုနဲ့ စောင့်ကြည့်မှု လိုအပ်နိုင်တဲ့ နာတာရှည်ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သင့်တော်တဲ့ ကုသမှုခံယူခြင်းအားဖြင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်၊ လက္ခဏာတွေကို သက်သာစေနိုင်တယ်၊ အတွင်းအင်္ဂါတွေ ထိခိုက်ပျက်စီးနိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။

■ ကုသမှုက ရောဂါပြင်းထန်မှုနဲ့ ထိခိုက်နေတဲ့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေအပေါ် မူတည်ပါတယ်။
ဆရာဝန်တွေ အသုံးပြုလေ့ရှိတဲ့ ဆေးဝါးတွေမှာ—

■ Hydroxychloroquine — Lupus လူနာအများအပြားမှာ အသုံးပြုတဲ့ဆေး။
■ Corticosteroids — ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချဖို့ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ဆေး။
■ Immunosuppressive medicines — ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အသုံးပြုတဲ့ဆေးများ။
■ Targeted therapies — သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကိုယ်ခံအားဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပစ်မှတ်ထားကုသတဲ့ဆေးများ။

■ ဒီဆေးတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ ကိုယ်သောက်သုံးတာမျိုး မလုပ်သင့်ပါဘူး။ ဆရာဝန်ရဲ့ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။

■ Lupus ဟာ တစ်ခါတစ်ရံ သက်သာနေပြီးမှ ပြန်လည်လှုပ်ရှားလာနိုင်တာကြောင့် ပုံမှန်ဆေးစစ်ဆေးမှုနဲ့ ဆေးကုသမှုပြန်လည်သုံးသပ်မှုတွေလိုအပ်ပါတယ်။

■ ရောဂါရှိတယ်လို့ သိလိုက်ရတာ စိတ်ပူစရာဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ လူနာတိုင်းမှာ ပြင်းထန်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ အချိန်မီ ရောဂါရှာဖွေပြီး သင့်တော်တဲ့ကုသမှုနဲ့ပုံမှန်စောင့်ကြည့်မှုတွေ ရရှိမယ်ဆိုရင် လူအများအပြားဟာ နေ့စဉ်ဘဝကိုပုံမှန်နီးပါးဆက်လက်ဖြတ်သန်းနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

Source- India Today

အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်နေ့က ဘေဂျင်းမြို့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့တရုတ်ကြယ်နီတပ်မတော်ရဲ့သမိုင်းဝင်ကြာရှည်ချီတက်ပွဲကြီး (Long March) အောင်မြင်ခြင်း အနှစ် (၉၀) ပြည့်အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားမှာ သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်က ၁၉၃၄-၁၉၃၆ ခုနှစ်အတွင်းဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းဝင်ချီတက်ပွဲနဲ့တရုတ်ပြည်တစ်ဝန်း တော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲတွေမှာ အသက်စွန့်သွားခဲ့ကြတဲ့ တော်လှန်ရေးသူရဲကောင်းတွေကိုရည်စူးပြီး တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ ဂါရဝပြုမှုကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

#World_News
Published 29 October 2026
#တရုတ်နိုင်ငံ #Long_March
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#Daily_News
Published 29 October 2026

၁။‌ သီတင်းကျွတ်ကာလ ပုဂံဒေသသို့ဘုရားဖူးခရီးသွားများအများအပြားဝင်ရောက်

၂။ ‌YPS ကတ်ဖြတ်မရအောင်လုပ်ဆောင်သည့် YBS ယာဉ်မောင်းများကို တစ်လတာရပ်နားစေမည်ယူ

၃။‌‌‎ ဒေသတွင်းကော်ဖီကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အင်ဒိုနီးရှားအခြေစိုက် ICCRIနှင့်နားလည်မှုစာချွန်လွှာ(MoU)ရေးထိုး

၄။‎ တရုတ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် “Long March” အောင်မြင်မှုနှစ်(၉၀)ပြည့်အခမ်းအနားတွင်ကျဆုံးခဲ့သည့် တော်လှန်ရေးသူရဲကောင်းများကို ရှီကျင့်ဖျင်ဂုဏ်ပြုအလေးပြု... အစရှိတဲ့ သတင်းတွေကိုတင်ဆက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

လာမယ့်ဆောင်းရာသီမှာ မြန်မာနိုင်ငံဒေသအများစု အပူချိန်ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်တက်နိုင်သလို ပင်လယ်ပြင်တွေမှာလည်း မုန်တိုင်းငယ်(၄)ကြိမ်ခန့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်တယ်လို့ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်အရ သိရပါတယ်။

#Local_News
Published 29 October 2026
#ဆောင်းရာသီ #အပူချိန်မြင့်တက်
#YMG/SW #Yangon_Times