နေပြည်တော်၊ဩဂုတ် ၂၉

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ညောင်တုန်းမြို့နယ် ဂန်ချောင်းကျေးရွာအနီးရှိ ညောင်တုန်းကျွန်းတာတွင် တိုးမြစ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် အလျားပေ ၃၀၀၊ အနံ ၄၅ ပေခန့်ရှိ တာကိုယ်ထည် ဩဂုတ် ၂၅ ရက်မှစ၍ ရေတိုက်စားခံခဲ့ရသဖြင့် အရေးပေါ်ကာကွယ်ပြုပြင်မှုများ အမြန်ဆုံးပြီးစီးရေးနှင့် အနာဂတ်ရေမြင့်တက်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် စနစ်တကျ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဩဂုတ် ၂၉ ရက်တွင် သွားရောက်စစ်ဆေး၍ တာဝန်ရှိသူများအား ညွှန်ကြားခဲ့သည်။

ရေတိုက်စားမှုသည် ဧရာဝတီမြစ်မှ ခွဲထွက်သည့် တိုးမြစ်၏ ရေစီးကြောင်းပြောင်းလဲမှုနှင့် မြစ်ကမ်းတိုက်စားမှုကြောင့် ညောင်တုန်းကျွန်းတာ တာမိုင် ၁၁/၆ နှင့် ၁၁/၇ ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တာခြေ၌ တုတ်တန်းရိုက်၍ သဲအိတ်ဖြည့်ခြင်း၊ သဲအိတ်ဖြင့် တာခြေထောက်ခြင်း၊ မူလတာ၏ ဒုတိယဆင်ခြေလျှောအခြေကို သဲအိတ်ထောက်ခြင်း၊ ယာယီပန်းတာနှင့် ကမ်းရင်းတာဆင်ခြေလျှော တည်ဆောက်ခြင်းအပြင် တိုက်စားမှုကာကွယ်ရန် Geo Textile ခင်းခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်နေသည်။

တာဝန်ရှိသူများ၏ တင်ပြချက်အရ တိုးမြစ်၏ ရေနက်စီးကြောင်းသည် မာယူ/ချောင်းဖျား၊ ချောင်းကြီး၊ ဂန်ချောင်းနှင့် ထုံးဝကျေးရွာဘက်သို့ ရွေ့လျားလာသဖြင့် နှစ်စဉ် မြစ်ကမ်းပြိုကျမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဂန်ချောင်းကျေးရွာအနီးတွင် နှစ်စဉ် ကမ်းပါးပေ ၁၅၀ မှ ၂၆၅ ပေခန့်အထိ ပြိုကျခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်အတွင်း စိုက်ပျိုးမြေများအပါအဝင် မြေဧရိယာ ၁,၀၀၀ ဧကကျော်ခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း၌ မြေနုကျွန်း ၈၅၀ ဧကခန့် ပေါ်ထွန်းလာကြောင်း သိရသည်။ ဒေသရေဘေးကာကွယ်ရေးအတွက် ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ယခုဘဏ္ဍာနှစ်အထိ ပန်းတာနှင့် ဖြတ်တာ စုစုပေါင်း ၁၂ ခုခန့် တည်ဆောက်ထားသည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတက အလားတူ တာဘောင်ရေတိုက်စားမှုနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ လျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် မြစ်၊ မြစ်လက်တက်နှင့် ချောင်းများ၏ ရေစီးရေလာ၊ ရေဝင်ရေထွက်နှင့် မြစ်ကြမ်းပြင်အမြင့်အနိမ့်တို့ကို စဉ်ဆက်မပြတ် သုတေသနပြုမှတ်တမ်းတင်၍ လိုအပ်သည့် မြစ်ကြောင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် နုန်းဆယ်မှုများကို နှစ်စဉ်စီမံချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ရေလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့သည့် မြေနုကျွန်းများကို စနစ်တကျတူးဖော်ရှင်းလင်းရန်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း မြစ်ချောင်းများ၌ သောင်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်လည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့ပြင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍ ရေတိုအရေးပေါ်လုပ်ငန်းများနှင့် ရေရှည်ကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ရန်၊ အခြားတာရိုးများရှိ ရေတိုက်စားနိုင်သည့် နေရာများကို ကြိုတင်စစ်ဆေးကာကွယ်ရန်နှင့် လေးမျက်နှာမြို့နယ်ရှိ ငဝန်တာတမံ ရေတိုက်စားမှုကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းအပါအဝင် လက်ရှိလုပ်ငန်းများကို ရရှိနိုင်သည့် အင်အားစုများဖြင့် အရှိန်မြှင့်ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။

ရေကြီးရေလျှံမှုကြောင့် ဒေသခံများ၏ နေအိမ်၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လူမှုစီးပွားဘဝ ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများကို စနစ်တကျ စာရင်းကောက်ယူ၍ လိုအပ်သည့် ကယ်ဆယ်ထောက်ပံ့မှုများ အချိန်မီပေးနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရန်လည်း တာဝန်ရှိဌာနများကို မှာကြားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်-မအူပင်လမ်းတစ်လျှောက် ရေဆင်းမြောင်းများ ပိတ်ဆို့မှုမရှိစေရေး ရှင်းလင်းရန်နှင့် ရေကျော်သည့် လမ်းပိုင်းများကို မြှင့်တင်ရန်လည်း ညွှန်ကြားခဲ့သည်။

ယင်းနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် တာဘောင်ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး လက်ရှိရေတိုက်စားမှုကိုသာ ဖြေရှင်းခြင်းမပြုဘဲ နောင်ရေမြင့်တက်လာပါက ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်၊ လိုအပ်သည့် စက်ယန္တရား၊ လူအင်အားနှင့် ပစ္စည်းများ စုစည်းအသုံးပြုကာ အမြန်ဆုံးပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ရန် မှာကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြုပြင်ရေးနှင့် ရေဘေးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်နေသည့် တပ်မတော်သားများ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများအား ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ငွေများ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်

NAY PYI TAW, Aug. 26 — The Vietnamese President has invited Myanmar President U Min Aung Hlaing to pay an official visit to Vietnam, as the two countries discussed ways to deepen bilateral cooperation, including trade, investment and regional affairs, during a meeting in Nay Pyi Taw on August 26.

The invitation was conveyed by Vietnamese Foreign Minister H.E. Le Hoal Trung during his meeting with President U Min Aung Hlaing at the Presidential Guest House in Nay Pyi Taw. The Vietnamese foreign minister said he was carrying a message from the Vietnamese leadership inviting the Myanmar President to visit Vietnam and expressing their readiness to welcome him.

The Vietnamese foreign minister said the upcoming visit could open a new chapter in bilateral relations, building on the longstanding ties between the two countries and expanding cooperation in areas of mutual interest. He also said Vietnam respects Myanmar’s sovereignty, territorial integrity and right to independent decision-making, describing Vietnam as a reliable friend of Myanmar.

President U Min Aung Hlaing said Myanmar and Vietnam have maintained longstanding diplomatic relations, which marked their 50th anniversary in 2025. He noted similarities between the two countries in religion, culture and their historical struggles for independence, while highlighting cooperation between their governments and defence sectors.

During the talks, the two sides discussed strengthening government-to-government, parliamentary, military-to-military and people-to-people relations. They also exchanged views on expanding cooperation into new economic sectors and increasing bilateral trade and investment.

The discussions also covered Myanmar’s participation in the upcoming Cambodia-Laos-Myanmar-Vietnam (CLMV) Cooperation Summit and the Ayeyawady-Chao Phraya-Mekong Economic Cooperation Strategy (ACMECS) Summit to be held in Vietnam, as well as continued mutual support between Myanmar and Vietnam on the international stage.

Myanmar officials attending the meeting included Union Minister for the President’s Office U Khin Maung Yi, Union Minister for Foreign Affairs U Tin Maung Swe and other officials. The Vietnamese delegation included Ambassador of Vietnam to Myanmar H.E. Mr. Nguyen Anh Duc and senior officials.

The invitation comes as President U Min Aung Hlaing has undertaken a series of official overseas visits since assuming the presidency, reflecting Myanmar’s efforts to expand bilateral and regional diplomatic engagement.

နေပြည်တော်၊ ဩဂုတ် ၂၆

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေးခရီး လာရောက်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ဗီယက်နမ်သမ္မတက ဖိတ်ကြားလိုက်ပြီး နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအပါအဝင် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးကဏ္ဍများ တိုးမြှင့်ရန် မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်တို့ ဩဂုတ် ၂၆ ရက်တွင် နေပြည်တော်၌ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါဖိတ်ကြားချက်ကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေသည့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Le Hoal Trung က နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် နေပြည်တော်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဧည့်ဆောင် တော်၌ တွေ့ဆုံစဉ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသမ္မတနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် မစ္စတာ တိုလမ်၏ သတင်းစကားအဖြစ် ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ လာမည့်ဗီယက်နမ်ခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံအကြား နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ဆောက် ထားသည့် ဆက်ဆံရေးအပေါ် အခြေခံကာ ဘုံအကျိုးစီးပွားအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကဏ္ဍသစ်များ ဖော်ဆောင်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ၊ နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် လွတ်လပ်စွာဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်တို့ကို လေးစားကြောင်းနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် မိတ်ဆွေနိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည် မည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောသည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတက မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်တို့၏ သံတမန်ဆက်ဆံရေးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် နှစ် ၅၀ ပြည့် ကျော်လွန်ခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းကြောင်းများတွင် တူညီမှုများရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအကြား ဆက်ဆံရေးနှင့် ပူးပေါင်း  ဆောင်ရွက်မှုများအပြင် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများလည်း ကောင်းမွန်နေကြောင်း ပြောကြားသည်။

နှစ်ဖက်ဆွေးနွေးမှုတွင် အစိုးရ၊ လွှတ်တော်၊ တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရေး၊ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု နယ်ပယ်သစ်များ တိုးချဲ့ရေး၊ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

ထို့ပြင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပမည့် ကမ္ဘောဒီးယား-လာအို-မြန်မာ-ဗီယက်နမ် (CLMV) ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု ထိပ်သီးအစည်းအဝေးနှင့် ဧရာဝတီ-ကျောက်ဖရား-မဲခေါင် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မဟာဗျူဟာ (ACMECS) ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်တက်ရောက်ရေးအပြင် နိုင်ငံတကာမျက်နှာစာ၌ နှစ်နိုင်ငံ အပြန်အလှန်ထောက်ခံရေးတို့ကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

တွေ့ဆုံပွဲသို့ မြန်မာဘက်မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ရီ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ ဗီယက်နမ်ဘက်မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗီယက်နမ်သံအမတ်ကြီး H.E. Mr. Nguyen Anh Duc နှင့် အဆင့်မြင့်အရာရှိများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီးနောက် ပထမဆုံး တရားဝင် ပြည်ပခရီးစဉ်အဖြစ် မေလကုန်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး၊ ဇွန်လတွင် တရုတ် နိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဩဂုတ် ၆ ရက်မှ ၇ ရက်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီး သွားရောက်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် ရုရှားနှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံတို့သို့လည်း တရားဝင်ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံကလည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတကို တရားဝင်ခရီးလာရောက်ရန်ဖိတ်ကြားထားပြီး ယခု ဗီယက်နမ်၏ ဖိတ်ကြားမှုသည် သမ္မတ  တာဝန်ယူပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ နိုင်ငံရပ်ခြား တရားဝင်ခရီးစဉ်များ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်  နေသည့်  ကာလအတွင်း ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

မေမျိုးမွန်

၂၆ ဩဂုတ်၊၂၀၂၆ (ရန်ကုန်)

နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရုရှားနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ ဗလာဒီမာ ပူတင်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုသည် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး၏ နီးကပ်လာမှုကို ထင်ဟပ်စေသည့် ဖြစ်ရပ် တစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတကာသတင်းမီဒီယာများနှင့် လူမှုကွန်ရက်အသုံးပြုသူများအကြားလည်း သိသာ သည့် အာရုံစိုက်မှု ရရှိခဲ့ကြောင်းသိရှိရသည်။

သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာပူတင်တို့သည် ဩဂုတ် ၁၈ ရက်တွင် တွေ့ဆုံဆွေး နွေးခဲ့ကြပြီး ယင်းတွေ့ဆုံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းများကို နိုင်ငံတကာသတင်း မီဒီယာအများ   အပြားက ဖော်ပြခဲ့ကြသကဲ့သို့ လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းများပေါ်တွင်လည်း ပျံ့နှံ့မှုအားကောင်းခဲ့သည်။

အထူးသဖြင့် ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာတွင် တင်ထားသည့် သမ္မတနှစ်ဦး တွေ့ဆုံမှု ရုပ်သံမှတ်တမ်းအတို (Reel) သည် ဩဂုတ် ၂၆ ရက်(ယနေ့)အထိ ကြည့်ရှုမှု ၂.၆ သန်းကျော် ရရှိထားသည်။ ယင်းကြည့်ရှုမှုအရေအတွက်သည် အဆိုပါ Facebook စာမျက်နှာတွင် ပြီးခဲ့သည့်တစ်လအတွင်း တင်ထားသည့် အခြား Reels များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံးအဆင့်တွင် ရှိနေပြီး သမ္မတနှစ်ဦးတွေ့ဆုံမှုအပေါ် လူမှုကွန်ရက်အသုံးပြုသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်မားခဲ့ကြောင်း ထင်ဟပ်နေသည်။

X လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင်လည်း သမ္မတနှစ်ဦးတွေ့ဆုံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းများ၊ ရုပ်သံမှတ်တမ်း  များနှင့် သုံးသပ်ဖော်ပြချက်များ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ ဩဂုတ် ၁၉ ရက်တွင် “Putin Hosts Myanmar Leader at Kremlin for Partnership Talks” ဟူသည့် ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည့် အကြောင်းအရာသည် X ပေါ်တွင် ရေပန်းစားသည့် သတင်းအကြောင်းအရာများအနက် တတိယနေရာအထိ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း အချို့မီဒီယာများကဖော်ပြသည်။ ယင်းက သမ္မတနှစ်ဦး  တွေ့ဆုံမှုသတင်းသည် သတင်းမီဒီယာများတွင်သာမက လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းများ ပေါ်တွင်ပါ အာရုံစိုက်ခံရသည့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ပြသခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ယခုရုရှားခရီးစဉ်သည် သမ္မတတာဝန်ယူပြီးနောက် အိမ်နီးချင်းမဟုတ်သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးသွားရောက်သည့် တရားဝင်ခရီးစဉ်ဖြစ်ခြင်းကလည်း နိုင်ငံတကာ  သတင်း မီဒီယာများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို မြင့်တက်စေသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံရေး သုံးသပ်သူတစ်ဦးကပြောသည်။

ထို့ပြင် သမ္မတနှစ်ဦး၏ ဆွေးနွေးမှုများမှာ သံတမန်ဆက်ဆံရေးသက်သက်သာမက စီးပွားရေး၊ စွမ်းအင်၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ နည်းပညာနှင့် အခြား မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် မှုကဏ္ဍများအထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ရေနံချက်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေး၊ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေ ထုတ်လုပ်ရေး၊ LNG ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် စစ်ရေးနည်းပညာကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်း   ဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချက်များကြောင့်  ယခုတွေ့ဆုံမှု၏ သတင်းတန်ဖိုးကို ပိုမိုမြင့်မားစေခဲ့ကြောင်းလည်း အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်ကဆက်လက်သုံးသပ်သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် ပထဝီနိုင်ငံရေးတင်းမာမှုပြင်းထန်နေသည့် လက်ရှိကမ္ဘာ့ အခြေအနေတွင် နှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေး၊ စွမ်းအင်၊ လုံခြုံရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုနီးကပ်လာခြင်းသည် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးအရပါ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတစ်ရပ်အဖြစ်လည်း နိုင်ငံတကာသုံးသပ် သူများ၏ ရှုမြင်မှုများလည်းရှိနေသည်။

အချက်အလက်များအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရုရှားနိုင်ငံနှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ ခရီးစဉ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံပေါင်း ၄၈ နိုင်ငံခန့်ရှိ သတင်းမီဒီယာ ၄၀၀ ကျော်က သတင်းအပုဒ်ရေ ၁,၀၀၀ နီးပါး ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ကြောင်းလည်း ပြည်တွင်းသတင်းတစ်ပုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းကိန်းဂဏန်းများသည် အဆိုပါခရီးစဉ်များအပေါ် နိုင်ငံတကာသတင်းမီဒီယာများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် သတင်းဖြန့်ဝေမှုအတိုင်းအတာ ကျယ်ပြန့်ခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။

ထို့အပြင် အဆိုပါသတင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းများပေါ်ရှိ တုံ့ပြန်မှုများကို ဆန်းစစ်ထားသည့်စစ်တမ်းတစ်ခုအရ အပြုသဘောဆောင်သည့် reaction များသည် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ခန့်အထိ ရှိခဲ့ကြောင်းလည်း သိရသည်။ယင်းအချက်က သတင်းများပေါ်ရှိ လူမှုကွန်ရက်တုံ့ပြန်မှု  များတွင် အပြုသဘောဆောင်သည့် သဘောထားများ အချိုးအစားမြင့်မားခဲ့ ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

ယခုတွေ့ဆုံမှုအပေါ် နိုင်ငံတကာအာရုံစိုက်မှု မြင့်မားခဲ့ခြင်းသည် အကြောင်းရင်းများစွာ ပေါင်းစပ်နေ သည်ကို တွေ့ရသည်။ယင်းတို့မှာ သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ သမ္မတတာဝန်ယူပြီးနောက် အိမ်နီးချင်း မဟုတ်သည့် နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးတရားဝင်ခရီးစဉ်ဖြစ်ခြင်း၊ ရုရှားနှင့် မြန်မာအကြား စွမ်းအင်နှင့် ကာကွယ် ရေးအပါအဝင် မဟာဗျူဟာမြောက် ကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးချဲ့လာခြင်းနှင့် အနောက်  နိုင်ငံများ၏ ဖိအားနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကြားတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပိုမိုနီးကပ်လာခြင်းတို့သည် နိုင်ငံတကာ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အဓိကနောက်ခံအကြောင်းရင်းများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ထို့အပြင်ရုရှား-မြန်မာ မဟာဗျူဟာမြောက် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာလာမှုကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးလေ့လာ  သူများနှင့် သတင်းဌာနကြီးများက မျက်ခြေမပြတ် အထူးအာရုံစိုက် စောင့်ကြည့်နေကြခြင်းသည်လည်း အဓိကအကြောင်းရင်းများထဲတွင်ပါဝင်နေသည်။

ယင်းအခြေအနေများကို စုစည်းကြည့်လျှင် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှားသမ္မတ ဗလာဒီမာ ပူတင်တို့၏ ဩဂုတ် ၁၈ ရက် တွေ့ဆုံမှုသည် သာမန်နှစ်နိုင်ငံအဆင့် သံတမန်တွေ့ဆုံမှုတစ်ခုအဖြစ်သာ မဟုတ်ဘဲ မြန်မာ–ရုရှား ဆက်ဆံရေး၏ လက်ရှိအခြေအနေ၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အကျယ်အဝန်းနှင့် အနာဂတ်ဦးတည်ချက်တို့ကို ထင်ဟပ်စေသည့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ် နိုင်ငံတကာသတင်းမီဒီယာများနှင့် လူမှုကွန်ရက်အသုံးပြုသူများအကြား အာရုံစိုက်မှု ရရှိခဲ့သည်ဟု သုံးသပ်တင်ပြရပါသည်။

နေပြည်တော်၊ ဩဂုတ် ၂၅။ နိုင်ငံ့စီးပွားနှင့် ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပြည်တွင်းကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပို့ကုန်တိုးမြှင့်ရေး၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအခြေခံ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ အားသာချက်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ အားသာချက်များနှင့် ပေါင်းစပ်အသုံးချရေး အလေးထားဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဩဂုတ် ၂၅ ရက် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့  အစည်း အဝေးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဩဂုတ်လအတွင်း ထိုင်း၊ ရုရှားနှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်များမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ စွမ်းအင်၊ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် စက်မှုကဏ္ဍတို့တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတိုးမြှင့်ရေး ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။ ထိုင်းခရီးစဉ်အတွင်း နယ်စပ်ဒေသတည်ငြိမ်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအပြင် ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးနှင့် ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ရရှိရေးကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း လည်းနိုင်ငံတော်သမ္မတက ပြောသည်။

နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများရေးဆွဲရာတွင် မြေပြင်အခြေအနေနှင့် ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက် များ မှန်ကန်မှုရှိရန် အရေးကြီးကြောင်း၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် တိုးတက်မှု နှောင့်နှေးနေသဖြင့် ပြည်ပအကူအညီနှင့် ချေးငွေများကို အဓိကအားမကိုးဘဲ ပြည်တွင်းအရင်း  အမြစ်များ ဖြင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုမြှင့်တင်ရန်လိုကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတက ပြောသည်။ ပြည်တွင်းကုန်ကြမ်း  အခြေခံ ထုတ်လုပ်မှု၊ သွင်းကုန်အစားထိုးထုတ်ကုန်နှင့် ပြည်ပပို့ကုန် တိုးမြှင့်ရေးကို ဦးစားပေးရန်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

အထူးသဖြင့် ပြန်လည်ဖြည့်တင်းနိုင်သည့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအခြေခံ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများကို တိုးချဲ့ပြီး မြန်မာ့ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်၏ ပြည်ပဈေးကွက် ပြန်လည်တိုးချဲ့ရေး၊ ဝါနှင့် ဝါအခြေခံစက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ပြည်တွင်းစားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် ဆီထွက်သီးနှံများ တိုးမြှင့်စိုက်ပျိုးရေး၊ အရည်အသွေးမြင့် ပဲနှင့် ရာဘာထုတ်လုပ်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်  အစိုးရများက အလေးထားဆောင်ရွက်ရန် မှာကြားခဲ့သည်။

လူသားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေးကိုလည်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အတန်းပညာမရှိသူအချိုးသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ၅၈ ဒသမ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၅ ဒသမ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျော့ကျလာကြောင်း အစိုးရ၏ သန်းခေါင်စာရင်းကိန်းဂဏန်းများကို သမ္မတက ကိုးကားပြောကြားသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာ လူသားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်နိုင်ရေးအတွက် သက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအထက်တန်းကျောင်းများ၊ သိပ္ပံများနှင့် တက္ကသိုလ်များ မှတစ်ဆင့် ပညာရှင်များ တိုးမြှင့်မွေးထုတ်ရန်လည်း အလေးထားခဲ့သည်။

ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍတွင် သွင်းကုန်၊ ပို့ကုန်များ၏ အရည်အသွေးကို စနစ်တကျကြပ်မတ်ရန်၊ ကုန်စည် စီးဆင်းမှုမြန်ဆန်ချောမွေ့စေရေး မလိုအပ်သည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ လျှော့ချရန်နှင့် နိုင်ငံတော် အခွန်ဝင်ငွေ ဆုံးရှုံးစေသည့် တရားမဝင်ကုန်သွယ်မှုများကို တားဆီးရန် တာဝန်ရှိသူများအား ညွှန်ကြားခဲ့ သည်။ အခွန်ထမ်းပြည်သူများထံမှ ရရှိသည့် ဘဏ္ဍာငွေများကိုလည်း နိုင်ငံအတွက် အမှန်တကယ် လိုအပ်သည့် ကဏ္ဍများ၌ ထိရောက်အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုရန် ပြောကြားခဲ့သည်။

မိုးရာသီရေကြီးရေလျှံမှုနှင့်ပတ်သက်၍ မြစ်ချောင်းများတိမ်ကောမှုနှင့် ရေနုတ်မြောင်းပိတ်ဆို့မှုများကို ဖြေရှင်းရန် မြစ်ချောင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သဲနုန်းဆယ်ယူခြင်းနှင့် ရေနုတ်မြောင်းများ သန့်ရှင်းရေး  ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေး၊ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ပညာရေးကဏ္ဍတွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း အခြေခံပညာကျောင်း ၅ သောင်းခန့်အနက် စံကိုက်ကျောင်း ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာရှိကြောင်း ပြောကြားကာ မြေဧရိယာနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ သတ်မှတ်ချက် ပြည့်မီနိုင်သည့် ကျောင်းများကို ဦးစားပေးအဆင့်အလိုက် စံကိုက်ကျောင်းများအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ရန် နှင့် ကျောင်းလုံခြုံရေး၊ သန့်ရှင်းသာယာရေး၊ အားကစားနှင့် သင်ကြားရေးပတ်ဝန်းကျင် တိုးတက်ကောင်း မွန်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရန် မှာကြားခဲ့သည်။

အစည်းအဝေးအပြီးတွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ မူဝါဒများကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရများက ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတက တိုက် တွန်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားတိုးတက်ရေး၊ လူမှုစီးပွားဘဝမြှင့်တင်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးတို့ကို အဓိက လုပ်ငန်းစဉ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒီဗန်ဒရာ ရှားမားရေးသားသည် 

ပြင်းထန်သော စွပ်စွဲချက်များကို နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ဖုံးကွယ်ထားပြီး အဖွဲ့အစည်းအတွင်း တိုင်ကြားမှုများ တိုးပွားလာနေသော်လည်း အချိန်ဆွဲနေခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) သည် နောက်ဆုံးတွင် ၎င်း၏ ရှေ့နေချုပ် ကာရင်ခန်း Karim Khan ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ICC အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၂၅ နိုင်ငံအနက် ၈၂ နိုင်ငံက Khan ကို ဖယ်ရှားရန် ပြတ်ပြတ်သားသား မဲပေးခဲ့ကြပြီး၊ ခုံရုံး၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်မှုနှင့် လက်တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ သူသည် “ပြင်းထန်သော မလျော်ကန်သည့် အပြုအမူ” နှင့် “တာဝန်ဝတ္တရားကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်မှု” ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိပြီးနောက် ယင်းဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Khan က စွပ်စွဲချက်များကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုထားသော်လည်း၊ လမ်းလွဲနေသော ဤရှေ့နေချုပ်၏ ကျဆုံးမှုသည် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော လူတစ်ဦး၏ နည်းလမ်းများအပေါ်သာမက တရားမျှတမှု ပုံပျက်သွားခွင့်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံတကာခုံရုံးတစ်ရပ်အပေါ်ပါ ပြင်းထန်သော ပြစ်တင်ရှုတ်ချချက်တစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

မလျော်ကန်မှုနှင့်ဖိုအားပေးမှုတို့ဆက်တိုက်ပုံစံ

အရှုပ်တော်ပုံသည် လူအများမြင်ကွင်းနှင့် ဝေးကွာသော နေရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ Khan အပေါ် စွပ်စွဲချက်များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလအကြားကာလကို လွှမ်းခြုံထားပြီး၊ ICC တွင် သူ၏ တိုက်ရိုက်လက်အောက်၌ အလုပ်လုပ်နေသော အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ် လေးစားခံရသည့် အမျိုးသမီးရှေ့နေတစ်ဦးနှင့် ပတ်သက်နေသည်။ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း စာရွက်စာတမ်းများနှင့် စုံစမ်းရေးအစီရင်ခံစာများအရ အဆိုပါ စွပ်စွဲချက်များတွင် အတင်းအကျပ်ပြုမူမှု၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုနှင့် မလိုလားအပ်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှုတို့ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားသည့် ပုံစံတစ်ရပ်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုထဲတွင် Khan က အမျိုးသမီး၏ နားအတွင်းသို့ သူ၏လျှာကို ထိုးသွင်းခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။

ခုံရုံး၏ စောင့်ကြည့်ရေးယန္တရားထံ အဆိုပါအကြောင်းအရာ ပထမဆုံး အကြောင်းကြားခံရချိန်တွင် Khan နှင့် သူနှင့် နီးစပ်သော အဖော်တစ်ဦးတို့သည် တိုင်ကြားချက်ကို ဖိနှိပ်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြသည်။ မကြာခဏ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများနှင့် လူချင်းတွေ့ဆုံမှုများမှတစ်ဆင့် Khan က အမျိုးသမီးအား အဆိုပါစွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုရန်နှင့် သူက မည်သည့်အခါမျှ သူမအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ရေးသားထားသည့် ကြေညာချက်တစ်စောင် ပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ Khan ကမူ စွပ်စွဲချက်များသည် သူကိုင်တွယ်နေသော အထိခိုက်မခံသည့် နိုင်ငံတကာအမှုများကို အနှောင့်အယှက်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည့် စနစ်တကျစီစဉ်ထားသော နာမည်ဖျက်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုခဲ့သော်လည်း၊ ICC ဝန်ထမ်းသမဂ္ဂက ယုံကြည်စိတ်ချရသော လွတ်လပ်သည့် ပြင်ပစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ရန် ဝင်ရောက်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် တစ်နှစ်ကြာ ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ်က မလျော်ကန်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များနှင့် Khan က ခုံရုံးဝန်ထမ်းများအပေါ် လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များ နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် “အချက်အလက်ဆိုင်ရာ အခြေခံ” ရှိကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတကဥပဒေကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အကာအကွယ်အဖြစ် အသုံးချခြင်း

Khan ရုတ်တရက် အားနည်းသွားသည့် အခြေအနေသည် သူ၏ တရားစွဲဆိုရေး ဦးစားပေးချက်များ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားမှုနှင့် တိုက်ရိုက် တိုက်ဆိုင်နေခဲ့သည်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်မှု တိုင်ကြားချက်သည် မကြာမီ လူသိရှင်ကြား ပေါ်ထွက်လာတော့မည်ကို သိရှိနေသော Khan သည် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် Benjamin Netanyahu နှင့် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Yoav Gallant တို့အတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဖမ်းဝရမ်းများ ထုတ်ပေးရန် အလျင်အမြန် ကြေညာခဲ့သည်။

• လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ကျော်လွှားခြင်း။ မကြာမီ ပေါ်ထွက်လာတော့မည့် အရှုပ်တော်ပုံထက် အသာစီးရယူနိုင်ရန် Khan သည် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသော ဂါဇာစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို ရုတ်တရက် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး စံလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ကျော်လွှားခဲ့ကာ အစ္စရေးတာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံ၍ ၎င်းတို့၏ သက်သေအထောက်အထား တင်ပြချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

• မီဒီယာပေါ်တွင် အကြီးအကျယ် ပြသခြင်း။ သတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာမည့်အစား Khan သည် CNN သို့ သွားရောက်ကာ မိမိကိုယ်ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်သူတစ်ဦးအဖြစ် တင်ပြခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားသံတမန်များနှင့် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်းများကိုပင် အံ့အားသင့်စေခဲ့သည်။

• နိုင်ငံရေးအာမခံမူဝါဒတစ်ရပ်။ Khan သည် တစ်ချိန်တည်းတွင် ဟားမတ်စ်ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် Yahya Sinwar၊ Mohammed Deif နှင့် Ismail Haniyeh တို့အတွက်လည်း ဖမ်းဝရမ်းများ တောင်းခံခဲ့သည်။ အဆိုပါ အကြမ်းဖက်ခေါင်းဆောင်သုံးဦးစလုံး စစ်မြေပြင်တွင် သေဆုံးသွားပြီးနောက် ရှေ့နေချုပ်၏ အမှုစာရင်းတွင် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံထားရသော ခေါင်းဆောင်များအပေါ်သာ အာရုံစိုက်မှု ကျန်ရှိခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ရပ်ကို အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှ ရာထူးဖယ်ရှားခံရခြင်းမှ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန် အင်ပါယာဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှုကို စုစည်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မြင်ယူခဲ့ကြသည်။

နာမည်ဖျက်လုပ်ကြံမှုဟူသော ကာကွယ်ချက်ပြိုလဲခြင်း

နိုင်ငံတကာ၏ စာနာထောက်ခံမှု ရယူရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် Khan သည် မလျော်ကန်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များကို သူ၏အမှုများကို လမ်းကြောင်းမှ လွှဲချရန် နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေးက စီစဉ်သည့် ပြင်ပလုပ်ကြံမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ပုံဖော်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဇာတ်ကြောင်းသည် ချက်ချင်းနီးပါး ပြိုလဲသွားခဲ့သည်။

စွပ်စွဲခံရသူ Sarah Hishan သည် မလေးရှားနိုင်ငံသူ မူဆလင် ICC ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အစ္စရေးဆန့်ကျင်ရေး တရားစွဲဆိုမှုများကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်သဖြင့် အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး၏ လုပ်ကြံမှုဖြစ်သည်ဆိုသော အဆိုကို လုံးဝ အားနည်းသွားစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဖမ်းဝရမ်းများနှင့် ဆက်နွှယ်၍ Khan ကို “စောင့်ရှောက်ပေးရန်” ကာတာနိုင်ငံက ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်ဆိုသော သတင်းများနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သည့်အခါ ရှေ့နေချုပ်ရုံး၏ သမာဓိသည် တရားစွဲဆိုရေးဆိုင်ရာ မလျော်ကန်မှုကြောင့် ပြန်လည်မကောင်းနိုင်လောက်အောင် ထိခိုက်သွားခဲ့သည်။ ဥပဒေစိုးမိုးမှုကို အခြေခံသည့် မည်သည့် ပြည်တွင်းတရားရုံးတွင်မဆို ထိုကဲ့သို့ အလွန်ဆိုးရွားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသည့် အမှုများကို ချက်ချင်း ပယ်ချခဲ့ကြမည်ဖြစ်သည်။

ပြန်လည်ကယ်တင်၍ မရနိုင်သော အဖွဲ့အစည်း

Karim Khan ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းက လမ်းလွဲနေသော အရာရှိတစ်ဦးကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သော်လည်း ဟိဂ်ရှိ အဖွဲ့အစည်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံအတွင်း ပုပ်ပွနေမှုကို မပြုပြင်နိုင်ပေ။ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Tommy Pigott က ပြောခဲ့သကဲ့သို့ Khan သည် နောက်ဆုံးတွင် “ပြန်လည်ကယ်တင်၍ မရနိုင်လောက်အောင် အကျင့်ပျက်နေသည့် အဖွဲ့အစည်း” အတွင်းရှိ “သေးငယ်သော စက်သွားတစ်ခုသာ” ဖြစ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် တာဝန်ခံမှုမရှိဘဲ နိုင်ငံရေးသဘောထားလွှမ်းမိုးနေသော ခုံရုံးတစ်ရပ်၏ စိတ်လိုက်မာန်ပါ ဆုံးဖြတ်ချက်များအောက်တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများကို ထားရှိခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို သိရှိထားသဖြင့် ICC သို့ မည်သည့်အခါမျှ မဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းမှာ မှန်ကန်ခဲ့သည်။

Karim Khan ၏ ရာထူးသက်တမ်းကို နိုင်ငံတကာတရားမျှတမှုကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ရှင်သန်ရေးအတွက် ဇာတ်ခုံဆန်သော အကာအကွယ်တစ်ခုအဖြစ် လျှော့ချအသုံးချခဲ့သည့် ကာလအဖြစ် မှတ်မိနေကြမည်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် သူ၏ကိုယ်ပိုင်အိမ်ကို သူကိုယ်တိုင် ဖြိုချခဲ့ကာ သူဦးဆောင်ခဲ့သည့် ခုံရုံး၏ ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း ပျက်စီးစေခဲ့လေတော့သည်။

ကိုးကားရင်းမြစ်များ

• The Wall Street Journal Editorial Board, “The ICC Tosses Its Rogue Prosecutor”

• Harry Davies နှင့် Robert Flummerfelt, “ICC prosecutor allegedly tried to suppress sexual misconduct claims against him,” The Guardian

• အယ်ဒီတာ့အာဘော် “ICC chief prosecutor Karim Khan ousted,” The Australian

• Douglas Murray, “The ICC’s rogue prosecutor,” The Spectator Australia

• Karim Khan ၏ တာဝန်ဝတ္တရား ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်မှုနှင့် မလျော်ကန်မှုဆိုင်ရာ ICC အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ တွေ့ရှိချက်များကို ဖော်ပြထားသည့် The Wall Street Journal မှ ကောက်နုတ်ချက်

• Karim Khan က တိုင်ကြားမှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ဝန်ထမ်းများအား ဖိအားပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟူသော ဖော်ပြချက်များပါဝင်သည့် The Guardian မှ ကောက်နုတ်ချက်