#World_Health
Published 12 November 2026

■ အစားစားပြီးတိုင်း ဗိုက်ဖောင်းတာ၊ လေပွတာတွေ မကြာခဏဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် အစားစားတဲ့အလေ့အကျင့်ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို အစာခြေစနစ်ဆိုင်ရာ ရောဂါတချို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ရက်သတ္တပတ်အတော်ကြာ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်တော့ ပေါ့ဆမထားဘဲ ဆရာဝန်နဲ့ စစ်ဆေးသင့်တယ်လို့ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူတွေက သတိပေးထားပါတယ်။

■ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေလီမြို့ CK Birla ဆေးရုံ၊ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဌာနမှ အထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ Vikas Jindal ရဲ့ အဆိုအရ အစားစားပြီးတိုင်း ဗိုက်ဖောင်းတာဟာ အစားကို အလျင်စလိုစားတာ၊ အချိုရည်အမြှုပ်ပါတဲ့ အဖျော်ယမကာတွေ သောက်တာက နေ့စဉ်အလေ့အကျင့်တွေကြောင့်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် အစားအစာအချို့နဲ့ မတည့်ခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ ဘာကြောင့် အစားစားပြီးတိုင်း ဗိုက်ဖောင်းရတာလဲ။

■ အစားစားတဲ့အခါ အလျင်စလိုစားတာ၊ အစားကို သေချာမဝါးဘဲ မျိုချတာနဲ့ အချိုရည်အမြှုပ်ပါတဲ့ အဖျော်ယမကာတွေ သောက်တာတွေကြောင့် လေကို ပိုမျိုချမိပြီး ဗိုက်ထဲမှာ လေတွေစုလာနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် လေထစေတဲ့ အစားအစာတွေ စားသုံးခြင်းနဲ့ဝမ်းချုပ်ခြင်းတွေကလည်း ဗိုက်ဖောင်းစေနိုင်ပါတယ်။

■ တချို့သူတွေမှာတော့ အစားအစာနဲ့ မတည့်တာ၊ အူလမ်းကြောင်းမတည်ငြိမ်တဲ့ရောဂါ (IBS) နဲ့ အစာအိမ်အပေါ်ပိုင်း အစာမကြေခြင်း (Functional Dyspepsia) တို့ကြောင့် မကြာခဏ ဗိုက်ဖောင်းတတ်ပါတယ်။

■ အစားပမာဏ နည်းနည်းပဲစားရင်တောင် ဗိုက်ဖောင်းနေတယ်ဆိုရင်တော့ ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲဆိုတာ သိနိုင်ဖို့ ဆေးစစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်ပါတယ်။

■ ပုံမှန်ဗိုက်ပြည့်တာနဲ့ ဗိုက်ဖောင်းတာ ဘာကွာလဲ။

■ အစားစားပြီး ဗိုက်ပြည့်သလို ခံစားရတာက ပုံမှန်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပါ။ အစာကြေညက်လာတာနဲ့အမျှ ဒီခံစားချက်က တဖြည်းဖြည်း သက်သာသွားတတ်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ဗိုက်ဖောင်းတာဆိုရင်တော့ အစားနည်းနည်းပဲ စားထားရင်တောင် ဝမ်းဗိုက်တစ်ခုလုံး တင်းကျပ်နေသလို၊ ဖောင်းကားနေသလို၊ မသက်မသာဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။

■ ဒီလိုလက္ခဏာတွေ ရက်သတ္တပတ်အတော်ကြာ ဆက်ဖြစ်နေမယ်၊ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို ထိခိုက်လာမယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဗိုက်အောင့်တာ၊ ဝမ်းချုပ်တာ၊ ဝမ်းလျှောတာ၊ အစားနည်းနည်းစားရုံနဲ့ ဗိုက်ပြည့်သွားတာမျိုးတွေပါ တွဲဖြစ်လာမယ်ဆိုရင် အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်း အထူးကုဆရာဝန်နဲ့ ပြသသင့်ပါတယ်။

■ ဒီလက္ခဏာတွေရှိရင် ပေါ့ဆမထားပါနဲ့

■ ဗိုက်ဖောင်းတာနဲ့အတူ အောက်ပါလက္ခဏာတွေပါ တွဲဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် ဆေးကုသမှု ခံယူဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် သိသိသာသာကျလာခြင်း။

■ ဗိုက်နာတာ မကြာခဏဖြစ်ခြင်း၊ မပျောက်ဘဲ ဆက်တိုက်နာနေခြင်း။

■ မကြာခဏ အန်ခြင်း။

■ ဝမ်းထဲမှာ သွေးပါခြင်း။

■ ဝမ်းသွားတဲ့အလေ့အကျင့် ပုံမှန်မဟုတ်တော့ဘဲ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲလာခြင်း။

■ အထူးသဖြင့် ဗိုက်အရမ်းနာပြီး ဗိုက်ဖောင်းလာတာ၊ အန်တာ၊ ဝမ်းနဲ့ လေလုံးဝမသွားနိုင်တာတွေ ဖြစ်လာရင်တော့ အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ချက်ချင်းခံယူသင့်ပါတယ်။

■ အစားစားပြီး ဗိုက်မဖောင်းအောင် ဘယ်လိုနေထိုင်စားသောက်သင့်လဲ။

■ ၁။ အစားကို ဖြည်းဖြည်းစားပါ။
အစားကို အလျင်စလို မစားဘဲ သေချာဝါးစားပါ။ ဒီလိုစားခြင်းက လေကို အလွန်အကျွံ မျိုချမိတာကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။

■ ၂။ အချိုရည်အမြှုပ်ပါတဲ့ အဖျော်ယမကာတွေ လျှော့သောက်ပါ။
ဆိုဒါ၊ အချိုရည်အမြှုပ်ပါတဲ့ အဖျော်ယမကာတွေက ဗိုက်ထဲမှာ လေများစေပြီး ဗိုက်ဖောင်းစေနိုင်ပါတယ်။

■ ၃။ တစ်ခါစားရင် အများကြီးမစားပါနဲ့။
တစ်ခါတည်း အများကြီးစားတာထက် အစားပမာဏကို လျှော့ပြီး ခွဲစားကြည့်ပါ။ တချို့သူတွေမှာ အစားများများစားတာက ဗိုက်ဖောင်းတာကို ပိုဆိုးစေနိုင်ပါတယ်။

■ ၄။ ရေလုံလောက်အောင် သောက်ပါ။
ရေလုံလောက်စွာ သောက်သုံးခြင်းက အထူးသဖြင့် ဝမ်းချုပ်တာကြောင့် ဗိုက်ဖောင်းနေသူတွေအတွက် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ ၅။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်လုပ်ပါ။
လမ်းလျှောက်တာလို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုတွေ ပုံမှန်လုပ်ပေးခြင်းက အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှုကို ကောင်းမွန်စေပြီး ဝမ်းမှန်စေနိုင်ပါတယ်။

■ ၆။ ကိုယ်နဲ့မတည့်တဲ့ အစားအစာတွေကို မှတ်သားထားပါ။
ဘယ်အစားအစာစားပြီး ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတာ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းတင်ထားပါ။ အစားအစာအမျိုးအစား အများကြီးကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ဖြတ်တောက်တာမျိုး မလုပ်သင့်ပါဘူး။

■ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ဂျုံနဲ့ အခြားအစားအစာအုပ်စုတွေကို မလိုအပ်ဘဲ ဖြတ်တောက်လိုက်ရင် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်တဲ့အာဟာရဓာတ်တွေ ချို့တဲ့လာနိုင်ပါတယ်။

■ အစားစားပြီးတိုင်း ဗိုက်ဖောင်းတာဟာ အစားစားတဲ့အလေ့အကျင့်ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သလို အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတချို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ လူတိုင်းအတွက် အဆင်ပြေမယ့် အစားအသောက်ကုထုံးတစ်မျိုးတည်း မရှိတာကြောင့် ကိုယ့်အတွက်ဘယ်အရာတွေက ဗိုက်ဖောင်းစေတယ်ဆိုတာ သိရှိအောင်ကြိုးစားဖို့လိုပါတယ်။

■ အစားကို ဖြည်းဖြည်းစားတာ၊ အစားပမာဏလျှော့စားတာ၊ ရေလုံလောက်စွာသောက်တာနဲ့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်လုပ်တာတွေက အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတွေ ကြာရှည်နေမယ် ဒါမှမဟုတ် သတိထားရမယ့် လက္ခဏာတွေပါ တွဲဖြစ်လာမယ်ဆိုရင်တော့ ဆေးစစ်ဆေးမှုခံယူဖို့ မနှောင့်နှေးသင့်ပါဘူး။

Source-India Today

#World_Health
Published 12 November 2026

■ ခါးနာတာဟာ လူအများစု ဘဝတစ်လျှောက် တစ်ချိန်ချိန်မှာ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခုပါ။ အထူးသဖြင့် ၁၂ ပတ်ကျော်ကြာအောင် ခါးအောက်ပိုင်း နာကျင်နေမယ်ဆိုရင် နာတာရှည်ခါးနာခြင်းလို့ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနဲ့ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို ထိခိုက်စေတဲ့အဓိကအကြောင်းရင်းတွေထဲက တစ်ခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။

■ ခါးနာရတဲ့အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ အဆစ်ရောင်ရောဂါ၊ ကျောရိုးကြားအရိုးပြား (Disc) နေရာရွေ့ခြင်း၊ ကျောရိုးအတွင်း အာရုံကြောတွေကို ဖိမိစေတဲ့ ကျောရိုးလမ်းကြောင်း ကျဉ်းမြောင်းခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခါးနာသူအများစုမှာတော့ တိတိကျကျ ဘာကြောင့်နာရတယ်ဆိုတာ ရှာမတွေ့တာလည်းများပါတယ်။

■ American College of Physicians ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေအရ နာတာရှည်ခါးနာသူတွေအတွက် ဖြစ်နိုင်ရင် ဆေးဝါးတွေကိုသာ အားကိုးတာထက် အပ်စိုက်ကုထုံး၊ ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်းနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူကုထုံး (CBT) တို့ကိုပိုမိုဦးစားပေးဖို့အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ လူတိုင်းအတွက် အဆင်ပြေတဲ့ ကုထုံးတစ်မျိုးတည်းတော့ မရှိပါဘူး။ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် နာကျင်မှုသက်သာပုံချင်း မတူနိုင်တာကြောင့် ကိုယ့်အတွက်အဆင်ပြေမယ့် နည်းလမ်းကို စမ်းသပ်ရှာဖွေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ Oregon Health & Science University မှ ဆေးပညာပါမောက္ခ Roger Chou ကလည်း နာတာရှည်ခါးနာခြင်းအတွက် ကုထုံးအများစုဟာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိသာ သက်သာစေနိုင်ပေမဲ့ ကိုယ့်အတွက် အကျိုးရှိမယ့် ကုထုံးတစ်မျိုးမျိုး ဒါမှမဟုတ် ကုထုံးပေါင်းစပ်မှုကို ရှာဖွေဖို့ ကြိုးစားသင့်တယ်လို့ပြောပါတယ်။

■ ကျွမ်းကျင်သူတွေက သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနတွေနဲ့ အကျိုးရှိကြောင်း သက်သေပြထားတဲ့ ကုထုံး ၃ မျိုးကို အခုလို အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ■ ၁။ အပ်စိုက်ကုထုံး

■ အပ်စိုက်ကုထုံးဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ နေရာတွေမှာ အပ်သေးသေးလေးတွေကို စိုက်ထည့်ပြီး နာကျင်မှုကို သက်သာစေတဲ့ ကုထုံးတစ်မျိုးပါ။

■ ဒီကုထုံးကို သီးသန့်အသုံးပြုတာဖြစ်စေ၊ လေ့ကျင့်ခန်းနဲ့ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးကုထုံးတွေလို ပုံမှန်ကုသမှုတွေနဲ့ တွဲဖက်အသုံးပြုတာဖြစ်စေ နာတာရှည်ခါးနာမှုကို သက်သာစေနိုင်တယ်လို့ သုတေသနတွေက ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အပ်စိုက်ကုထုံးဟာ ကိုယ်တိုင်လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်ရတဲ့ ကုထုံးမျိုးမဟုတ်ဘဲ အကူအညီပေးတဲ့ ကုထုံးဖြစ်တာကြောင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ ရေထဲမှာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းတို့နဲ့ တွဲဖက်အသုံးပြုတာ ပိုကောင်းတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူ Roger Chou က ဆိုပါတယ်။

■ အပ်စိုက်ကုထုံးမှာလည်း နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးရှိပါတယ်။

■ ပုံမှန်အပ်စိုက်ခြင်း - ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သတ်မှတ်နေရာတွေမှာ အပ်စိုက်ပေးခြင်း။

■ နားအပ်စိုက်ခြင်း - နားရွက်အပြင်ဘက်က သတ်မှတ်နေရာတွေမှာ အပ်စိုက်ပေးခြင်း။

■ အပ်မသုံးဘဲ ဖိနှိပ်ကုသခြင်း (Acupressure) - ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သတ်မှတ်နေရာတွေကို လက်နဲ့ ဖိနှိပ်ပေးခြင်း။

■ လျှပ်စစ်အပ်စိုက်ခြင်း (Electroacupuncture) - အပ်ကတစ်ဆင့် လျှပ်စစ်လှုံ့ဆော်မှုပေးခြင်း။

■ အပ်စိုက်ကုထုံးက ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်တယ်ဆိုတာ အတိအကျ မသိရသေးပေမဲ့ အာရုံကြောစနစ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး နာကျင်မှုကို လျော့နည်းစေသလို ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ပြန်လည်သက်သာလာမှုကိုလည်း အထောက်အကူပြုနိုင်တယ်လို့ ယူဆထားကြပါတယ်။

■ သုတေသနတွေအရ အပ်စိုက်ကုထုံးဟာ ဘာကုသမှုမှ မခံယူတာ ဒါမှမဟုတ် အပ်စိုက်ကုသမှုအတုနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် နာကျင်မှုကို သိသိသာသာ သက်သာစေနိုင်ပါတယ်။ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးအချို့နဲ့လည်း သက်သာမှုအဆင့် အလားတူရှိပြီး အနည်းငယ်ပိုကောင်းနိုင်ပေမဲ့ ကွာခြားချက်ကတော့ သိပ်မများပါဘူး။

■ ■ ၂။ ရေထဲမှာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း

■ Hydrotherapy ဆိုတာ ရေထဲမှာ ပြုလုပ်တဲ့ ကိုယ်ကာယကုထုံးတစ်မျိုးပါ။ ရေထဲမှာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာ၊ ကြွက်သားတွေကို ဆန့်ထုတ်တာတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

■ ရေထဲမှာ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကို ရေက ထောက်ပံ့ပေးထားတာကြောင့် အဆစ်တွေနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းအပေါ် ဖိအားလျော့နည်းစေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရေရဲ့ သဘာဝခုခံအားကလည်း ကြွက်သားတွေကို နူးညံ့စွာလေ့ကျင့်ပေးနိုင်ပါတယ်။

■ သုတေသနတွေအရ ဒီနည်းလမ်းဟာ နာတာရှည်ခါးနာသူတွေအတွက် အကျိုးရှိနိုင်သလို အဆစ်အမြစ်ရောင်ရောဂါနဲ့ ကြွက်သားနာကျင်မှုဖြစ်စေတဲ့ ရောဂါရှိသူတွေအတွက်လည်း အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၃။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူကုထုံး

■ အရင်တုန်းက သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ နာကျင်မှုဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ရှူးတွေ ထိခိုက်ပျက်စီးတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုလို့ ယူဆခဲ့ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ယနေ့ခေတ်မှာတော့ နာကျင်မှုဟာ ခန္ဓာကိုယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခုတည်းကြောင့် ဖြစ်တာမဟုတ်ဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းတွေပါ ပေါင်းစပ်သက်ရောက်နေတယ်လို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက ရှင်းပြထားပါတယ်။

■ University of Washington မှ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးဆေးပညာပါမောက္ခ Mark P. Jensen က"နာကျင်မှုဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ကို အန္တရာယ်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးဖို့ ဦးနှောက်က ဖန်တီးပေးတဲ့ တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုပါ။ တကယ်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ထိခိုက်မှုမဖြစ်ခင်ကတည်းက နာကျင်မှုကို ခံစားနိုင်အောင် ဖွဲ့စည်းထားတာဖြစ်ပြီး ဒါဟာ သတိပေးစနစ်တစ်ခုပါပဲ" လို့ ဆိုပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ခါးနာနေသူတစ်ယောက်ဟာ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု မရှိတော့ရင်တောင် နာကျင်မှုကို ဆက်လက်ခံစားနေရနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါဟာ နာကျင်မှုကို ဦးနှောက်က တုံ့ပြန်တဲ့ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်လာတာကြောင့်ပါ။ ဒီလိုပြောတာဟာ လူနာက နာကျင်မှုကို စိတ်ကူးနဲ့ ဖန်တီးနေတယ်လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။

■ CBT ကုထုံးဟာ နာကျင်မှုအပေါ် လူတစ်ယောက်ရဲ့ အတွေးအမြင်နဲ့ တုံ့ပြန်ပုံတွေကို ပြောင်းလဲပေးဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ ကုထုံးဖြစ်ပါတယ်။ နာကျင်မှုတိုင်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အန္တရာယ်ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကို ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်အောင် ကူညီပေးပြီး နေ့စဉ်ဘဝ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

■ နာတာရှည်ခါးနာခြင်းကို သက်သာစေဖို့ အပ်စိုက်ကုထုံး၊ ရေထဲမှာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူကုထုံး (CBT) တို့ဟာ သုတေသနအထောက်အထားတွေ ရှိတဲ့ နည်းလမ်းတွေဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေအလိုက် သင့်တော်တဲ့ ကုထုံးကို ရွေးချယ်ပြီး ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ကုသတာက အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါတယ်။

■ ခါးနာမှုနဲ့အတူ ခြေထောက်အားနည်းလာခြင်း၊ ဆီးဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်း၊ ပေါင်ကြားတစ်ဝိုက် ထုံကျင်ခြင်းတို့ရှိလာပါက အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ပါတယ်။

Source-Torontosun

#World_News
Published 11 November 2026

■ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ စူပါမားကတ်တွေရဲ့ ရေခဲသေတ္တာစနစ်တွေ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး ရက်ပိုင်းအကြာမှာပဲ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ရဲ့ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအကြီးအကဲက အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေဟာ နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်ခံရမယ့် ပစ်မှတ်တွေဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်မှာ ဥရောပနိုင်ငံတွေကို ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအတွက် ပိုမိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြဖို့လည်း တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

■ အောက်တိုဘာလနဲ့ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ဥရောပနိုင်ငံ အနည်းဆုံး ၁၂ နိုင်ငံဟာ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံကတော့ အထိခိုက်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

■ EU ရဲ့ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအေဂျင်စီဖြစ်တဲ့ ENISA ရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Juhan Lepassaar က“လုံခြုံရေးဆိုတာ နောက်မှ စဉ်းစားရမယ့်အရာ မဟုတ်သလို၊ နောက်မှ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလို့လည်း မရပါဘူး။

■ ဒီနေ့ ရေခဲသေတ္တာတွေ တိုက်ခိုက်ခံရတယ်။ မနက်ဖြန်ဆိုရင် အင်တာနက်Routerတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ နောက်တစ်နေ့မှာတော့ အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေပါ ပစ်မှတ်ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်” လို့ သတိပေးခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုအားလုံးကို ရှောင်ရှားနိုင်ပေမယ့် အဲဒီလိုဖြစ်လာဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လုပ်ဆောင်ဖို့ အသင့်ဖြစ်နေပြီလားဆိုတာက အဓိကမေးခွန်းဖြစ်ကြောင်းလည်းပြောပါတယ်။

■ “ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအတွက် ကုန်ကျစရိတ်က မနည်းပါဘူး။ ထုတ်လုပ်သူတွေအနေနဲ့လည်း ထုတ်ကုန်တွေကို စတင်ထုတ်လုပ်တဲ့အချိန်ကတည်းက လုံခြုံရေးစနစ်တွေထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်” လို့ဆိုပါတယ်။

Source-Wion

#World_Health
Published 11 November 2026

■ ကလေးအသက် ၂ နှစ်၊ ၃ နှစ်အရွယ်လောက်မှာ သွားပိုးစားတာ စဖြစ်ပြီဆိုရင် သေးသေးလေးကနေ အချိန်တိုအတွင်း ပိုဆိုးလာနိုင်ပါတယ်။ သွားကိုက်တာ၊ ပိုးဝင်တာ၊ အစာစားရခက်တာတွေအပြင် တချို့အခြေအနေတွေမှာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ သွားကုသမှုတွေ လုပ်ရနိုင်ပါတယ်။

■ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေဆိုရင် သွားဆရာဝန်ဆီမှာ ငြိမ်ငြိမ်လေးထိုင်ပြီး သွားဖောက်ကုသဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူပါဘူး။ တချို့ကလေးတွေမှာ မေ့ဆေးပေးပြီး ကုသရတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ကလေးငယ်တွေအတွက် ပိုမိုလွယ်ကူတဲ့ ကုသနည်းတစ်ခုကို လေ့လာမှုကြီးတစ်ခုက ထောက်ပြလာပါတယ်။

■ JAMA Pediatrics ဆေးပညာဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်လေ့လာမှုအရ သွားပိုးစားနေတဲ့နေရာကို ဆေးရည်တစ်မျိုး လိမ်းပေးရုံနဲ့ သွားပိုးစားမှုအချို့ကို ဆက်လက်မဆိုးရွားအောင် ရပ်တန့်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

■ ဒီလေ့လာမှုမှာ အသက် ၁ နှစ်ကနေ ၆ နှစ်အတွင်းရှိ ပြင်းထန်တဲ့ ကလေးသွားပိုးစားရောဂါရှိသူ ကလေးငယ် ၈၃၀ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

■ သွားမဖောက်ဘဲ ကုသပေးနိုင်တဲ့ SDF ဆိုတာ ဘာလဲ။

■ စမ်းသပ်အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ဆေးရည်ကို Silver Diamine Fluoride (SDF) လို့ခေါ်ပါတယ်။
ဒီဆေးရည်မှာ ငွေဓာတ် (Silver) နဲ့ ဖလိုရိုက် (Fluoride) ပါဝင်ပါတယ်။

■ အဓိကအားဖြင့် -သွားကြွေလွှာနဲ့ သွားဘေးသားတွေကို သတ္တုဓာတ်ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရာမှာ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

■ သွားပိုးစားမှုကို ဖြစ်စေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို တားဆီးပေးပါတယ်။
ပိုးစားလို့ ပျက်စီးနေတဲ့ သွားဘေးသားကို ပိုမိုမာကျောလာစေပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းရဲ့ အားသာချက်ကတော့ သွားကို စက်နဲ့ဖောက်စရာမလိုသလို ပိုးစားနေတဲ့ သွား ဘေးသားကိုလည်း ခြစ်ထုတ်ဖို့ မလိုတာပါပဲ။ ပိုးစားနေတဲ့နေရာကို ဆေးရည်တိုက်ရိုက်လိမ်းပေးရုံနဲ့ ကုသနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ သတိပြုရမယ့်အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။

■ သွားပိုးစားမှုကို ရပ်တန့်ပေးနိုင်တာဟာ ပျက်စီးသွားတဲ့သွားကို မူလအတိုင်း ပြန်ကောင်းသွားစေတာနဲ့ မတူပါဘူး။

■ SDF ဆေးရည်ဟာ ပျက်စီးသွားတဲ့ သွားဘေးသားကို ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေတာ၊ ဖြစ်ပြီးသား သွားပေါက်တွေကို ပြန်ပိတ်ပေးတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့ရဲ့အဓိကရည်ရွယ်ချက်က သွားပိုးစားမှုကို ဆက်မတိုးလာအောင် ရပ်တန့်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီကုသနည်းရဲ့ အားသာချက်က ဘာလဲ။

■ အဓိကအားသာချက်ကတော့ သွားဖောက်စရာမလိုတာပါပဲ။

■ ပုံမှန်သွားကုသမှုတွေမှာ ကလေးက ငြိမ်ငြိမ်ထိုင်ပေးဖို့၊ သွားဖောက်တဲ့စက်သံနဲ့ ကုသမှုအဆင့်ဆင့်ကို ခံနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အသက် ၂ နှစ်၊ ၃ နှစ်အရွယ် ကလေးတွေအတွက် ဒီလိုလုပ်ဖို့ဆိုတာ အတော်လေးခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။

■ SDF ကတော့ အချိန်တိုအတွင်း ဆေးရည်လိမ်းပေးရုံနဲ့ ကုသနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ သင့်တော်တဲ့ သင်တန်းနဲ့ လေ့ကျင့်မှုရရှိထားတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကလည်း အနာဂတ်မှာ ဒီကုသနည်းကို ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုနေရာတွေမှာ အသုံးပြုလာနိုင်မယ်လို့ သုတေသီတွေက မျှော်လင့်ထားပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ SDF ရဲ့ အားနည်းချက်တစ်ခုတော့ ရှိပါတယ်။
ဆေးလိမ်းထားတဲ့ ပိုးစားနေတဲ့ သွားနေရာဟာ အမည်းရောင်၊ အနက်ရောင် ပြောင်းသွားတတ်ပါတယ်။

■ အထူးသဖြင့် ရှေ့သွားတွေမှာဆိုရင် အလှအပပိုင်းအရ ထင်ရှားနိုင်တာကြောင့် မကုသခင်မှာ မိဘတွေကို ကြိုတင်ရှင်းပြထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ SDF အပြင် တခြားကုသနည်းတွေလည်း ရှိပါတယ်
သွားပိုးစားမှုကို ကုသဖို့ SDF တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။

■ တချို့ကုသနည်းတွေမှာ ပိုးစားနေတဲ့ သွား ဘေးသားကို တတ်နိုင်သမျှ အနည်းဆုံးသာ ဖယ်ရှားပြီး အဲဒီနေရာကို သွားဖာပစ္စည်းနဲ့ ပြန်လည်ဖာထေးပေးပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းမှာ သွားကို အနည်းငယ်ဖောက်ရနိုင်ပေမဲ့ သွားပိုးစားတဲ့နေရာရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ကလေးရဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး တချို့ကလေးတွေမှာ မေ့ဆေးမလိုဘဲ ကုသနိုင်ပါတယ်။

■ နောက်တစ်နည်းကတော့ အံသွားတွေရဲ့ အပေါ်မျက်နှာပြင်မှာရှိတဲ့ အကြောင်းအကြားလေးတွေကို ပိတ်ပေးတဲ့ Fissure Sealant နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းက အဓိကအားဖြင့် သွားပိုးစားခြင်းကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့နဲ့ အစောပိုင်းပိုးစားမှုတွေအတွက် အသုံးဝင်ပါတယ်။ ဖြစ်ပြီးသား သွားပေါက်တွေကို ကုသရာမှာတော့ SDF ကို အစားထိုးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းလို့ အလိုအလျောက် မသတ်မှတ်နိုင်ပါဘူး။

■ သွားပိုးစားမှုအားလုံးကို ပျောက်ကင်းစေတဲ့ အံ့ဖွယ်ဆေးတော့ မဟုတ်ပါဘူး
SDF ကုသမှုဟာ ရလဒ်ကောင်းတွေ ရရှိခဲ့ပေမဲ့ သွားပိုးစားမှုအားလုံးကို ရပ်တန့်ပေးနိုင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ကုသပြီး ၈ လအကြာမှာတောင် SDF သုံးထားတဲ့ သွားပိုးစားနေရာတွေရဲ့ တစ်ဝက်လောက်ဟာ ပိုးစားမှု ရပ်တန့်သွားတယ်လို့ သတ်မှတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

■ ဒါကြောင့် SDF ကို သွားတိုက်ခြင်း၊ ဖလိုရိုက်အသုံးပြုခြင်း၊ အစားအသောက်ဂရုစိုက်ခြင်း၊ သွားဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်းတို့အစား အစားထိုးအသုံးပြုလို့ မရပါဘူး။

■ မိဘတွေအနေနဲ့ သိထားသင့်တဲ့ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ ကလေးတစ်ယောက် သွားပိုးစားတိုင်း သွားဖောက်ပြီး ဖာရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ဒီနေ့ခေတ် သွားဘက်ဆိုင်ရာဆေးပညာမှာ သွားပိုးစားမှုကို ရပ်တန့်စေဖို့၊ မူလသွားဘေးသားကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းဖို့နဲ့ ကလေးတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေအလိုက် သင့်တော်တဲ့ ကုသနည်းကို ရွေးချယ်ပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိလာပြီဖြစ်ပါတယ်။

Source- The Jerusalem Post

#World_Health
Published 11 November 2026

■ ရုံးပတီသီးလို့လည်းခေါ်ကြတဲ့ ဘင်ဒီသီး (Bhindi) ဟာ မြန်မာအိမ်တွေမှာလည်း စားလေ့ရှိတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုးပါ။ ဘင်ဒီသီးကြော်၊ ဘင်ဒီသီးချက် စသဖြင့် ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ စားသုံးကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ဘင်ဒီသီးရဲ့ ချွဲကျိကျိဖြစ်နေတဲ့ အရသာနဲ့ အသွင်အပြင်ကိုတော့ လူတော်တော်များများ မကြိုက်ကြပါဘူး။

■ တကယ်တော့ အဲဒီလို ချွဲကျိကျိဖြစ်နေတာဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိတဲ့ အရာတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

■ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဘင်ဒီသီးမှာ ရေဓာတ်နဲ့ထိတွေ့တဲ့အခါ ဂျယ်လီလို ပျစ်ချွဲတဲ့ အနှစ်တစ်မျိုး ဖြစ်လာစေတဲ့ ပျော်ဝင်နိုင်သော အမျှင်ဓာတ် ပါဝင်နေလို့ပါ။ အဲဒီအရာကို Mucilage လို့ခေါ်ပါတယ်။

■ ဒီအမျှင်ဓာတ်ဟာ အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုရုံသာမက ဝမ်းမှန်စေဖို့၊ အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ ကောင်းကျိုးပြုအဏုဇီဝပိုးတွေကို ထောက်ပံ့ပေးဖို့နဲ့ ကိုလက်စထရော ထိန်းညှိရာမှာလည်း အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းအထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ Saurabh Sethi ကလည်း သူ့ရဲ့ Instagram မှာ ဘင်ဒီသီးရဲ့ ချွဲကျိကျိဖြစ်နေတဲ့ အနှစ်လေးက ဘာကြောင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းကျိုးရှိနိုင်သလဲဆိုတာကို ရှင်းပြထားပါတယ်။

■ ဘင်ဒီသီးစားပေးခြင်းရဲ့ အူလမ်းကြောင်းနဲ့ ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ

■ ■ ၁။ အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုနိုင်တယ်

■ ဒေါက်တာ Sethi ရဲ့ ရှင်းပြချက်အရ ဘင်ဒီသီးမှာပါတဲ့ Mucilage ဟာ ပျော်ဝင်နိုင်တဲ့ အမျှင်ဓာတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အစာခြေစနစ်နဲ့ ဝမ်းမှန်စေဖို့ အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ အမျှင်ဓာတ်ဟာ ဝမ်းကို ပမာဏပိုများစေပြီး အူလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ရွေ့လျားမှုကို ကောင်းမွန်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရာမှာလည်း အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၂။ အူလမ်းကြောင်းထဲက ကောင်းကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယားတွေကို အားပေးနိုင်တယ်

■ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းထဲမှာ ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ အဏုဇီဝပိုးမွှားတွေ အများကြီးရှိနေပါတယ်။ အဲဒီအစုအဝေးကို Gut Microbiome လို့ခေါ်ပါတယ်။

■ အမျှင်ဓာတ်ဟာ အဲဒီအဏုဇီဝပိုးမွှားတချို့အတွက် အစာအဖြစ် အသုံးဝင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ဘင်ဒီသီးလို အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့ အစားအစာတွေကို ပုံမှန်စားပေးခြင်းက အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ ကောင်းကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေကို အထောက်အကူပြုပြီး အူကျန်းမာရေးကိုလည်း ကောင်းမွန်စေနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၃။ ကိုလက်စထရောကို ထိန်းညှိရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်တယ်

■ ဒါကတော့ စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံး အချက်တစ်ခုပါ။
ဒေါက်တာ Sethi က ဘင်ဒီသီးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေမှာ ပြုလုပ်ထားတဲ့ လေ့လာမှုတချို့ကို ကိုးကားရှင်းပြထားပါတယ်။

■ အဲဒီလေ့လာမှုတွေအရ ဘင်ဒီသီးမှာပါတဲ့ အမျှင်ဓာတ်ဟာ သည်းခြေအက်ဆစ် (Bile Acids) တွေကို စုပ်ယူပေါင်းစည်းပြီး ဝမ်းထဲကနေ ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပကို ပိုမိုစွန့်ထုတ်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ သည်းခြေအက်ဆစ်တွေကို အသည်းက ကိုလက်စထရောကို အသုံးပြုပြီး ထုတ်လုပ်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ သည်းခြေအက်ဆစ်တွေ ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပကို ပိုမိုစွန့်ထုတ်လိုက်ရတဲ့အခါ အသည်းက သည်းခြေအက်ဆစ်အသစ်တွေ ထပ်မံထုတ်လုပ်ဖို့ ကိုလက်စထရောကို ပိုမိုအသုံးပြုရပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းဟာ ပျော်ဝင်နိုင်တဲ့ အမျှင်ဓာတ်တွေက ကိုလက်စထရောပမာဏကို လျှော့ချရာမှာ အထောက်အကူပြုနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိလေ့လာမှုအများစုဟာ ဓာတ်ခွဲခန်းနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေအပေါ်မှာ ပြုလုပ်ထားတာဖြစ်လို့ ဘင်ဒီသီးစားရုံနဲ့ လူတွေရဲ့ ကိုလက်စထရောကို သေချာပေါက် လျှော့ချပေးနိုင်တယ်လို့တော့ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။ လူတွေအပေါ်မှာ ထပ်မံလေ့လာဖို့ လိုအပ်နေပါသေးတယ်။

■ ဘင်ဒီသီးဟာ အရသာရှိတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုးဖြစ်ရုံသာမက အမျှင်ဓာတ်လည်း ကြွယ်ဝပါတယ်။ အစာခြေစနစ်ကောင်းမွန်စေဖို့၊ ဝမ်းမှန်စေဖို့နဲ့ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ ကိုလက်စထရောထိန်းညှိရာမှာလည်း အလားအလာကောင်းတွေ ရှိနေပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ဘင်ဒီသီးရဲ့ ချွဲကျိကျိဖြစ်တဲ့ အနှစ်လေးကို မကြိုက်လို့ မရှောင်လိုက်ပါနဲ့။ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိနိုင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

Source-NDTV