Dr N.L Ya
မေ ၂၁၊ ၂၀၂၆
အရှေ့ဥရောပရှိ ပဋိပက္ခသည် ၎င်း၏နယ်နိမိတ်များကိုကျော်လွန်၍ တိတ်ဆိတ်စွာနှင့် သေကျေပျက်စီးစေ လောက်အောင် ပျံ့နှံ့လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သမားရိုးကျ နယ်မြေကာကွယ်ရေးအဖြစ် စတင်ခဲ့သောအရာသည် ယခု အခါ ကမ္ဘာ့အထိခိုက်လွယ်ဆုံး နိုင်ငံများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ကစားနေသော အန္တရာယ်ရှိသည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားပွဲကြီးတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ရုရှား၏ စစ်ရေးအရင်းအမြစ်များကို ပြန့်ကျဲသွားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုအနေဖြင့် ကိယက်ဗ် (Kyiv) သည် ရုရှားနှင့်ဖြစ်ပွားနေသော ယင်း၏ပဋိပက္ခကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းသို့ တိုးချဲ့ရန် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နေ သော မဟာဗျူဟာတစ်ခုရှိကြောင်း မကြာသေးမီက ထောက်လှမ်းရေးအစီရင်ခံစာများနှင့် သံတမန်ရေးရာဖြစ်ရပ် များက ဖော်ပြနေသည်။ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များနှင့် အချို့သောအခြေအနေ များတွင် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသောအဖွဲ့များကို အဆင့်မြင့် ဒရုန်းနည်းပညာနှင့် နည်းဗျူဟာသင်တန်းများ ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် ယူကရိန်းစစ်ဆင်ရေးမှူးများသည် ရုရှား၏စွမ်းဆောင်ရည်များကို ကမ္ဘာ တစ်ဝှမ်းတွင် လျော့ကျစေရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။
ကျူးကျော်လာသော အင်အားကြီးနိုင်ငံကို အားအင်ကုန်ခမ်းစေရန်ဟူသော နည်းဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ ယုတ္တိကို နားလည်နိုင်သော်လည်း၊ ဤချဉ်းကပ်မှု၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များမှာ အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်ကောင်းလှသည်။ အဆင့်မြင့် ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေးနှင့် အကြမ်းဖက်နည်းဗျူဟာများကို တင်ပို့ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်ရေးကို အကြီး အကျယ်ခြိမ်းခြောက်နေသည်။
ဤနယ်နိမိတ်ပြင်ပ လှုပ်ရှားမှုသည် အခြေအမြစ်မရှိသော ပူးပေါင်းကြံစည်မှုသီအိုရီတစ်ခု မဟုတ်ပါ။ ယင်းသည် ယူကရိန်း၏ ထောက်လှမ်းရေးခေါင်းဆောင်များ ကိုယ်တိုင် လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောကြားချက်များတွင် အခြေခံထားသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းက ယူကရိန်း၏ ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း Kyrylo Budanov က သူ၏အေဂျင်စီသည် "ဖြစ်နိုင်သမျှနေရာတိုင်းတွင် ရုရှား၏စစ်ရေးအလားအလာကို လျှော့ချရန်ရည်ရွယ်သည့်" စစ်ဆင်ရေးများကို လုပ်ဆောင်နေကြောင်း The Washington Post သို့ ပွင့်လင်းစွာ ပြောကြားခဲ့သည်။
စာရွက်ပေါ်တွင် သူ၏စစ်ဆင်ရေးသည် လက်တွေ့ကျသော မဟာဗျူဟာတစ်ခုဟု ထင်ရနိုင်သည်။ သို့သော် လက် တွေ့တွင်မူ ဤမူဝါဒသည် စစ်သွေးကြွများနှင့် အစွန်းရောက်များအား ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ အကြမ်းဖက် စစ်ဆင် ရေးများ လုပ်ဆောင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးခြင်းများ ပါဝင်ပြီး၊ အန္တိမရည်မှန်းချက်တစ်ခုမှာ ယင်းတို့ကို ရုရှားတပ်ဖွဲ့ များအား တိုက်ခိုက်ရေးအတွက်စုဆောင်းရန်ဖြစ်နေသည်။ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများနှင့် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များက ဤ ခေတ်မီ ဆန်းပြားသော ပစ်ခတ်မှုနည်းလမ်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ အသုံးပြုခြင်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခြိမ်း ခြောက်မှုအဆင့်ကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေပြီး ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးဖွဲ့စည်းပုံများကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေသည်။ ကိယက်ဗ် စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူများသည် အစွန်းရောက်များနှင့် အကြမ်းဖက်သမားများကို အကြမ်းဖက် စစ်ဆင် ရေးများနှင့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် ဒရုန်းများအသုံးပြုရန် တက်ကြွစွာ လေ့ကျင့် ပေးနေပြီး၊ ယင်းသည် နိုင်ငံတော်မဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ သေကျေဖျက်စီးစေနိုင်စွမ်းများကို တိုက်ရိုက်တိုးတက်လာစေသည်။
ဤကိုယ်စားပြုစစ်ပွဲ တိုးချဲ့လာမှု၏ ပထမဆုံး အဓိက သတိပေးချက်များမှာ အနောက်အာဖရိကတွင် စတင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူပုန်အဖွဲ့များကို စွမ်းရည်မြှင့်တင်ပေးသည့် မဟာဗျူဟာသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် အလွန်ထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယူကရိန်းနှင့် ဆာဟယ်လ် နိုင်ငံများအဖွဲ့အစည်း (Confederation of Sahel States) အကြား ပြင်းထန်သော သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြတ်တောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
သံတမန်ရေးရာအရ တုံ့ပြန်မှုများမှာ ချက်ချင်းဆိုသလိုပင် ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ယင်းဝန်ခံချက်များကို တုံ့ပြန် သည့်အနေဖြင့် မာလီနှင့် နိုင်ဂျာ စစ်အစိုးရများသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် ယူကရိန်းနှင့် သံတမန် အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဘာကီနာဖာဆို၊ မာလီနှင့် နိုင်ဂျာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ ပူးတွဲပေးစာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပေးစာတွင် ယူကရိန်း၏ ဆာဟယ်လ်ဒေသရှိ နိုင်ငံတကာအကြမ်းဖက်ဝါဒအပေါ် "ပွင့်လင်းမှုရှိသည့် ယူဆရသော ထောက်ခံမှု" ကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချထားသည်။ ယင်းလုပ်ရပ်များသည် နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်ပြီး အာဖရိကတိုက်တစ်ခုလုံး၏ တည်ငြိမ်ရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် တာဝန် ယူရန်နှင့် ယင်းဖျက်ဆီးရေးလုပ်ရပ်များကို တားဆီးပေးရန် အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများက တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ဆာဟယ်လ်ဒေသသည် သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါက ဆီးရီးယားသည် နိုင်ငံတကာစနစ်အတွက် မဟာ ဗျူဟာ မြောက်သော တုန်လှုပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ရုရှားဆန့်ကျင်ရေး သို့မဟုတ် အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့ခွဲများအား ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေး ကျွမ်းကျင်မှု ပံ့ပိုးပေးသည့် ပုံစံကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန် စွာ အသုံးချခဲ့ပြီး ဆီးရီးယားအစိုးရ ပြုတ်ကျရေးကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိစေခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရှင်းလင်းပါသည် - ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက အာဆတ်အစိုးရ၏ အဓိက စစ်ရေးမဟာမိတ်ဖြစ်သော ရုရှားကို ထိုးနှက်ရန်ဖြစ်သည်။ HTS အား အဆင့်မြင့် ဒရုန်းနည်းပညာဖြင့် လက်နက်တပ်ဆင်ပေးခြင်းသည် ဒေသတွင်းကို အောင်မြင်စွာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ဤစစ်ဆင်ရေးသည် မော်စကို၏ မဟာဗျူဟာမြောက် စစ်ရေးအဆောက်အအုံများနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ယင်း၏တည်ရှိမှုကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း ရုရှားစစ်ဘက် ဆိုင်ရာ ဘလော့ဂါများက သတိပေးခဲ့ရသည်။ ယခင် အယ်လ်ကေးဒါး အဖွဲ့ခွဲတစ်ခုအား တိကျမှုမြင့်မားသော ဒရုန်း နည်းပညာဖြင့် လက်နက်တပ်ဆင်ပေးခြင်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်မှာ မည်မျှ ကြီးမားကြောင်း အလွန်အမင်း ဖော်ပြစရာပင် မလိုအပ်တော့ပါ။
သို့သော်လည်း ဤကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုစစ်ပွဲ၏ မကြာသေးမီက အရှုပ်ထွေးဆုံးနှင့် ဆိုးရွားသောကပ်ဘေး ဖြစ်လာနိုင်ချေအရှိဆုံး ပေါ်ပေါက်မှုတစ်ခုအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတွင် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည်။ လက်ရှိဖြစ်ပွား နေသော မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်းပဋိပက္ခသည် ရုရှားနှင့် တရုတ် နှစ်နိုင်ငံစလုံးကို ဆန့်ကျင်ရန် ၊ကျယ်ပြန့်သော ပထဝီ နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်စေရန်နှင့် ကိုယ်စားပြုတပ်ဖွဲ့များကို အသုံးပြု၍ ကြေးစားစစ်သား စင်္ကြံ တစ်ခု ထူထောင်ရန် နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို အခွင့်အလမ်းကောင်းတစ်ရပ် ဖန်တီးပေးထားသည်။
ဤလျှို့ဝှက်ကွန်ယက်၏ မျက်နှာဖုံးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ကွာကျခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက် နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအေဂျင်စီ (NIA) သည် နယူးဒေလီနှင့် လပ်ခနောင်း (Lucknow) အပါအဝင် လေဆိပ်အသီးသီးတွင် နိုင်ငံခြားသား ၆ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးခံရသူများတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်သော Matthew Aaron Van Dyke နှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံသားများဖြစ်သည့် Maksym Honcharuk, Petro Hubra, Ivan Sukmanovskyi, Marian Stefaniv, Taras Slyviak နှင့် Viktor Kaminsky တို့ ပါဝင်သည်။ ကနဦးတွင် သူတို့ကို အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း သူပုန်များကို လေ့ကျင့်ပေးနေသည်ဟု သံသယ ရှိခဲ့သော်လည်း သူတို့သည် အိန္ဒိယအတွက် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှု မရှိကြောင်း အိန္ဒိယ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Amit Shah က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးမှူးများ၏ အဓိကတာဝန်မှာ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင် ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်နေသည်။
ဤစစ်ပွဲဇာတ်ခုံတွင် ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေး၏ သေကျေပျက်စီးစေနိုင်သော ထိရောက်မှုမှာ ထင်ရှားသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ယခင်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုတွင် ကေအိုင်အေ(KIA) သည် အဆင့်မြင့်ဒရုန်းနည်းပညာကို အသုံးပြု၍ စစ်ကောင်စီ၏ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို အောင်မြင်စွာ ပစ်ချနိုင်ခဲ့ရာ ယင်းသည် ကျွမ်းကျင်သော နိုင်ငံခြား လေ့ကျင့်သင်ကြားမှု များကို ကြီးမားစွာ ညွှန်ပြနေသည်။ ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသားခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များအား အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးရာတွင် အမေရိကန် ကျွမ်းကျင်သူများသည် ယူကရိန်း စစ်ဆင်ရေးမှူးများကို ကူညီပေးကြောင်း အစီရင်ခံစာများက ဖော်ပြသည်။
ယူကရိန်းနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံသားများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် ပြိုင်ဘက် အင်အားကြီးနိုင်ငံ များကို ပစ်မှတ်ထားသော ရှုပ်ထွေးလှသည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး အကျိုးစီးပွားများကြောင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်အုပ်စု လိုလားသူများနှင့် ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များကို ထောက်ခံအားပေးခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုမှာ နေပြည်တော် ၏ ပေကျင်း၊ မော်စကိုတို့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများအတွက် အဟန့်အတားများ ဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်။
လျှို့ဝှက်စွမ်းရည်များကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာနိုင်မှုကို တိုက်ရိုက်တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုအဖြစ် ခန့်မှန်းရသည်။ မြန်မာ တပ်ခေါင်း ဆောင်များကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေခြင်းနှင့် ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများကို အားပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံခြား အင်အားစုများ သည် ဒေသတွင်း၌ တရုတ်၏ တိုးချဲ့လာနေသော စီးပွားရေးနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ခြေကုပ်ယူမှုများကို အားနည်းသွားစေရန် မျှော်လင့်ထားကြသည်။ ဝါရှင်တန် (Washington) အတွက်မူ အားပြိုင်မှုများရှိနေသော မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခြင်းသည် တရုတ်၏သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချိန်ခွင်လျှာညှိရန် မဟာ ဗျူ ဟာမြောက် လုပ်စရာနေရာတစ်ခု ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး၊ ယင်းသည် စစ်အေးခေတ်ကာလက ဒေသတွင်းရှိ CIA ၏ စစ်ဆင် ရေးများကို ပြန်လည်သတိရစေသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားခြင်းသည် ယင်း၏အိမ်နီးချင်းများအတွက် ဆိုးရွားသော ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို သေချာပေါက် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဖမ်းဆီးခံရသော ကြေးစားစစ်သားများသည် မြန်မာ နိုင်ငံကို ပစ်မှတ်ထားနေသော်လည်း သူတို့အသုံးပြုသော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများသည် ဒေသ တွင်းလုံခြုံရေး၊ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယအတွက် ပြင်းထန်သော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေသည်။
မီဇိုရမ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားလာရေးအချက်အချာအဖြစ် အသုံးပြုခံရခြင်းအပေါ် ယခင်က ပြင်းထန်စွာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လမှ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း ချင်း သူပုန်အဖွဲ့များကို လေ့ကျင့်ပေးရန်အတွက် နိုင်ငံခြားသား ၂,၀၀၀ နီးပါးသည် အိန္ဒိယသို့ ဝင်ရောက်ကာ မြန်မာ နိုင်ငံသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာသွားကြောင်း အစီရင်ခံစာများက မှတ်ချက်ပြုထားသည်။ ဤအခြေအနေသည် အရှေ့ မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးကို လျှို့ဝှက်ပြိုင်ဆိုင်မှုများအတွက် စစ်ပွဲဇာတ်ခုံအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားစေရန် ခြိမ်း ခြောက်နေပြီး နယူးဒေလီအတွက် ကြီးမားသော ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများကို သယ်ဆောင် လာလျက်ရှိသည်။
၂၀၂၄ မှ ၂၀၂၆ အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော လက်ရှိဖြစ်ရပ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ပါက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုစစ်ပွဲများProxy Wars တွင် အလွန်အန္တရာယ်များသော အသွင်ကူးပြောင်းမှုတစ်ခုကို တွေ့မြင်ရသည်။ ရုရှား၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်များကို ပြန့်ကျဲစေရန်နှင့် လျော့ကျစေရန် ကိယက်ဗ်မှ အစပြုခဲ့သော မဟာဗျူဟာသည် ဒရုန်းအကြမ်းဖက်ဝါဒနှင့် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး နည်းဗျူဟာများအား ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကင်းမဲ့စွာ တင်ပို့ခြင်း ပုံစံတစ်ခုအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။
မာလီရှိ Tuareg ခွဲထွက်ရေးသမားများမှစ၍ ဆီးရီးယားရှိ HTS စစ်သွေးကြွများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်း သားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအထိ နိုင်ငံတော်မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ အဆင့်မြင့် FPV ဒရုန်း များ၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းများနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ သင်တန်းများ ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်အဆင့် ထောက်ပံ့သူများသည် ကမ္ဘာ့အထိခိုက်လွယ်ဆုံး ဒေသများရှိ အာဏာချိန်ခွင်လျှာကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲပစ်နေကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအရေးကိစ္စသည် ဤမဟာဗျူဟာ၏ ပြင်းထန်သော အန္တရာယ်များကို အပြည့်အဝ ဖော်ပြနေသည်။ CMEC မှတစ်ဆင့် တရုတ်၏ စီးပွားရေးချဲ့ထွင်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ရုရှားမဟာမိတ်များကို နှောင့်ယှက်ရန် တွက်ချက်ထားသော ပထဝီနိုင်ငံရေး ဗျူဟာတစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့ရာမှ အိန္ဒိယကဲ့သို့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအတွက် မတည်ငြိမ်နိုင်သော၊ ထိန်းချုပ်၍မရသော လုံခြုံရေးအကျပ်အတည်းတစ်ခုအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ယိုယွင်းသွားခဲ့သည်။
ကြေးစားစစ်သားများ အတားအဆီးမဲ့ ရွေ့လျားသွားလာနေခြင်းနှင့် သူပုန်အဖွဲ့များထံသို့ ဒရုန်းနည်းပညာများ ပျံ့နှံ့လာခြင်းတို့က ပစ်မှတ်ထားခံရသော နိုင်ငံများကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေပြီး ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေးအတွက် ဆိုးရွားကာ ရေရှည်တည်တံ့မည့် အကျိုးဆက်များကို သေချာပေါက် ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။
ပထဝီနိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်တစ်ဦးကို အားအင်ကုန်ခမ်းစေရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ဇာတ်ကောင်များ သည် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေဖြင့် ပိတ်ပစ်ရန် မဖြစ်နိုင်ဟု ယူဆရမည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ အား ကောင်းလာစေခြင်းနှင့် ဒရုန်းများ ပျံ့နှံ့လာခြင်းဟူသော ပန်ဒိုရာသေတ္တာ (Pandora's box) တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုးကျိုးပြဿနာပေါင်းစုံ ကိန်းအောင်းနေသည့် ဒုက္ခသေတ္တာကြီးကို ဆွဲဖွင့်လိုက်ကြပြီဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြအပ် ပါသည်။
ကိုးကားအရင်းအမြစ်များ-
1.NIA Arrest of US National in Myanmar Drone Case Raises Security Concerns (The Probe)
2.Border Management Challenges With Increased Mercenary Movements (India Narrative)
3.United Nations Security Council Letter S/2024/623 (Mali, Niger, Burkina Faso Complaint)
4.Kyiv's Covert Drones and the Fall of Assad (Reuters)
5.The Sahel Alliance Grievance Against Ukraine (France 24/Reuters/AFP)
ဝါရှင်တန် — ငြိမ်းချမ်းရေးသဝဏ်လွှာကို သယ်ဆောင်လာတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်စုဟာ တက္ကဆက်ပြည်နယ်ကနေ ၁၅ ပတ်ကြာ လမ်းလျှောက်ခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂါနေ့မှာ ဝါရှင်တန်ဒီစီရဲ့ မြို့လယ်ဆီကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ကို ကြိုဆိုဖို့ ရောက်နေကြတဲ့ လူအုပ်ကြီးကလည်း အားတက်သရောနဲ့ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ရှိနေကြပါတယ်။
ဖန်ရည်စွန်းရောင် အနီရောင်သင်္ကန်းတွေကို ဝတ်ရုံထားတဲ့ ဒီရဟန်းတော်တွေဟာ အမေရိကန် အရှေ့ တောင်ပိုင်းဒေသတွေကို ဖြတ်သန်းလာစဉ်တစ်လျှောက် သူတို့နဲ့အတူပါလာတဲ့ အလိုက (Aloka) လို့ခေါ် တဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးခွေးလေးနဲ့အတူ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ တော်တော်လေး လူသိများခဲ့ပါတယ်။
ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ရှေ့ရပ်ပေးဖို့ဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ ရည်မှန်းချက်ဟာ အခက်အခဲမျိုးစုံနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ တိုင်းပြည်အတွက် အတော်လေးကို ထိရှစေခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ အားပြိုင်မှုတွေနဲ့ အာဏာလုပွဲတွေ ပြင်းထန်နေတဲ့ ဒီမြို့တော်မှာတော့ ဒီလှုပ်ရှားမှုဟာ ပိုလို့တောင် ကြိုဆိုစရာ ဖြစ်နေပါတယ်။
အောက်တိုဘာလကုန်ပိုင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ ဒီငြိမ်းချမ်းစွာ လမ်းလျှောက်မှုကို ကြည့်ရှုဖို့အတွက် ရေခဲနေတဲ့ လမ်းဘေးဝဲယာမှာ လူထောင်ပေါင်းများစွာ စုရုံးခဲ့ကြပါတယ်။ မွန်းလွဲပိုင်းမှာတော့ ရဟန်းတော်တွေဟာ ဝါရှင်တန်အမျိုးသားဘုရားရှိခိုးကျောင်း (Washington National Cathedral) ကို ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အဲ့ဒီမှာ တခြားဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တွေနဲ့ သီလရှင်တွေ ၁၀၀ ကျော်က လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့ကြပါတယ်။
"ဒါဟာ ဘုန်းကြီးတို့အတွက် တကယ်ကို ကြည်နူးစရာပါပဲ" လို့ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ သဘောထား ပျော့ပျောင်းပြီး စကားပြောချိုသာတဲ့ အရှင် ဘိက္ခုပညာကရ (Bhikkhu Pannakara) က ဘုရား ရှိခိုးကျောင်း လှေကားထစ်ပေါ်မှာ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။
ဝါရှင်တန်ရဲ့ Episcopal ဘုန်းတော်ကြီး Mariann Budde အပါအဝင် မတူကွဲပြားတဲ့ ဘာသာ ရေးခေါင်းဆောင်များစွာကလည်း ဝန်းရံပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဘုန်းတော်ကြီး အရှင်ပညာကရက "ဒါဟာ ဘုန်းကြီးဘဝတစ်သက်တာလုံး မှတ်မိနေမယ့် အခိုက်အတန့်ပါပဲ။ အသင်တို့လည်း အဲ့ဒီလိုပဲ မှတ်မိ နေလိမ့်မယ်လို့ ဘုန်းကြီးမျှော်လင့်ပါတယ်" လို့ စိတ်လှုပ်ရှားစွာနဲ့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ရဟန်းတော်များကို ရိုသေစွာ ကြိုဆိုကြခြင်း
ရဟန်းတော်တွေက မြို့လမ်းမတွေပေါ်မှာ တစ်ပါးချင်း စီတန်းပြီး လမ်းလျှောက်လာတဲ့အခါ လူတွေက ဝိုင်းဝန်းအားပေးကြပါတယ်။ အချို့ကတော့ လူအုပ်ကို တိတ်တိတ်နေဖို့နဲ့ ရိုရိုသေသေ ရှိကြဖို့ သတိပေး ကြပါတယ်။ ရဟန်းတော်တွေကတော့ "သာဓု" လို့ မြွက်ဟကာ နှုတ်ဆက်နေသူတွေကို ပြုံးပြပြီး ခေါင်းညိတ်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။
အမေရိကန်တက္ကသိုလ် (American University) ရဲ့ Bender Arena အားကစားကွင်းမှာတော့ လူပေါင်း ၃,၅၀၀ ခန့်ဟာ ရဟန်းတော်တွေရဲ့ ဝါရှင်တန် ပထမဆုံးအများပြည်သူနဲ့တွေ့ဆုံပွဲကို စောင့်ကြို နေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အားကစားပွဲတွေမှာလို အော်ဟစ်အားပေးတာမျိုး မရှိဘဲ ရဟန်းတော်တွေနဲ့ သူတို့ ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးခရီးစဉ်ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ အားလုံးက ငြိမ်သက်စွာပဲ ကြိုဆိုခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီခရီးစဉ်မှာ အန္တရာယ်တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ဟူစတန်မြို့ပြင်မှာ လမ်းလျှောက် နေတုန်း ရဟန်းတော်တွေကို လုံခြုံရေးပေးတဲ့ကားကို ကုန်တင်ကားတစ်စီးက ဝင်တိုက်မိလို့ ရဟန်းနှစ်ပါး ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်က ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် အရှင်မဟာဒမ်ဖွန်မာဆန် (Venerable Maha Dam Phommasan) ဆိုရင် ခြေထောက်တစ်ဖက် ဖြတ်လိုက်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆရာတော်ဟာ ဝါရှင်တန်မှာ အဖွဲ့နဲ့ ပြန်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ဘီးကုလားထိုင်(Wheelchair) နဲ့ပဲ အားကစား ကွင်းထဲကို ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။
ခရီးစဉ်တစ်လျှောက်က ကြည်ညိုသူများ
အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် Jackson Vaughn လို့ခေါ်သူအတွက်တော့ ဆရာတော် ဖွန်မာဆန် ပြန်လာ နိုင်တာဟာ တကယ့်ကို စိတ်လှုပ်ရှားစရာပါ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းက ဝှီးချဲလ် အသုံး ပြုနေရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ရဟန်းတော်တွေ သူ့မြို့ဖြစ်တဲ့ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ Fredericksburg ကို ဖြတ်လာကတည်းက တစ်ပတ်ကြာ အတူလိုက်ပါလာခဲ့တာပါ။
"ကမ္ဘာကြီးမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေ အများကြီးပဲလေ။ လူတွေ အခုလို ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းနဲ့ စုရုံးပြီး စံနမူနာ ပြတာကို မြင်ရတာ တကယ်ကို ဝမ်းသာစရာပါ" လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ရေခဲနေတဲ့လမ်းတွေပေါ်မှာ သူ့ကို ကူညီပေးခဲ့တဲ့ အဖော်တွေကိုလည်း သူက ကျေးဇူးတင်နေပါတယ်။ "ကျွန်တော်ကတော့ ကိုယ့် ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ်ရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ ခရီးသွားတစ်ယောက်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီခရီးက ကျွန်တော်တို့အားလုံးဟာ ဘယ်လောက်တောင် ဆက်စပ်နေသလဲဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ရဟန်းတော်တွေရဲ့ သဝဏ်လွှာဟာ ဘာသာရေး၊ အတွေးအခေါ် တံတိုင်းတွေကို ကျော်လွန်သွားတာကို မြင်ရလို့ ရဟန်းတော်တွေ ကိုယ်တိုင်လည်း အံ့သြနေကြပါတယ်။ အွန်လိုင်းမှာ လူသန်းပေါင်းများစွာက ဝန်းရံနေကြသလို ခရီးစဉ်တစ်လျှောက် အလာဘားမားက ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွေကနေ ဗာဂျီးနီးယားက မြို့တော်ခန်းမတွေအထိ လူအုပ်ကြီးက စောင့်ကြိုခဲ့ကြပါတယ်။
အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ် Kristin Williams ဆိုရင် သူမရဲ့ ၈ နှစ်နဲ့ ၁၀ နှစ်အရွယ် ကလေးနှစ်ယောက်ကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းရှေ့ကို ခေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ "ကလေးတွေကို သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကို မြင်စေချင်ရုံတင် မကဘဲ စုစည်းမှုရဲ့ စွမ်းအားကိုပါ သိစေချင်လို့ပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်အတွင်း သူတို့ (ဘုန်းတော်ကြီးတွေ) တည်ဆောက် ခဲ့တဲ့ ဒီလှုပ်ရှားမှု ကြီးထွားလာတာကို ကြည့်ရတာ တကယ့်ကို အားရှိ စရာပါပဲ" လို့ သူမက ပြောပါတယ်။
အင်္ဂါနေ့ရဲ့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို ဂျမေကာ၊ ဂျာမနီ၊ သီရိလင်္ကာနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတွေကအပါအဝင် လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခဲ့ကြပါတယ်။ ဝေဖန်သူတချို့ ရှိနေခဲ့ရင်တောင် ကြည့်ရှုသူအများစု ကတော့ အဲ့ဒီလူတွေကိုပါ ငြိမ်းချမ်းပါစေကြောင်း ဆုတောင်းပေးရင်း ရဟန်းတော်တွေရဲ့ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာခဲ့ကြပါတယ်။
စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပူဇော်မှုဖြစ်သော ခရီးစဉ်
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့မှာ တက္ကဆက်ပြည်နယ် Fort Worth မြို့က Huong Dao ဝိပဿနာရိပ်သာကနေ ရဟန်းတော် ၁၉ ပါးဟာ မိုင်ပေါင်း ၂,၃၀၀ (၃,၇၀၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးကို စတင်ခဲ့တာပါ။ သူတို့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေကနေ လာကြတာဖြစ်ပြီး ကျောင်းတိုက်ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဘုန်းတော်ကြီး ပညာကရက ဦးဆောင်လာ တာပါ။
ကျောင်းတိုက်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Long Si Dong ကတော့ ဒီလမ်းလျှောက်မှုဟာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု မဟုတ်သလို၊ ဥပဒေတွေ ပြောင်းလဲဖို့ တောင်းဆိုနေတာလည်း မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ "ဒါဟာ စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပူဇော်မှုတစ်ခုပါ။ နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ချက်တွေ၊ သတိရှိတဲ့ ခြေလှမ်းတွေနဲ့ ပွင့်လင်းတဲ့ နှလုံးသားကနေတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ရှင်သန်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာပါ။ ကိုယ့်အတွင်းစိတ်မှာ ငြိမ်းချမ်းမှုရှိလာရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းဆီကို သဘာဝအတိုင်း ပျံ့နှံ့သွားလိမ့်မယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းလျှောက်ခြင်းဟာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမှာ မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားတဲ့ အစဉ်အလာ တစ်ခုပါ။ ရဟန်းတော်အချို့ဆိုရင် မြေပြင်ရဲ့ အထိအတွေ့ကို တိုက်ရိုက်ခံစားပြီး လက်ရှိအခိုက်အတန့်မှာ သတိကပ်နိုင်ဖို့အတွက် ခြေဗလာနဲ့ သို့မဟုတ် ခြေအိတ်နဲ့ပဲ လမ်းလျှောက်ခဲ့ကြပါတယ်။
ရဟန်းတော်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ ထွက်သက်ဝင်သက်နဲ့ ရုပ်နာမ်ဆက်စပ်မှုကို အခြေခံတဲ့ ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်ကြံသလို ဟောပြောပြသကြပါတယ်။ ဘုန်းတော်ကြီး ပညာကရရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဟောပြောချက်တွေမှာတော့ ဖုန်းတွေကို ခဏချထားပြီး ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ထဲက ငြိမ်းချမ်း မှုကို ရှာဖွေဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
အင်္ဂါနေ့မှာတော့ ရဟန်းတော်တွေဟာ ၁၀၈ ရက်မြောက် လမ်းလျှောက်ခြင်းကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၀၈ ဆိုတာ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြီးမြောက်မှုနဲ့ ဖြစ်တည်မှုရဲ့ အလုံးစုံခြင်းကို ကိုယ်စား ပြုတဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာတော့ Capitol Hill ကို ဖြတ်ပြီး လင်ကွန်း အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်မှာ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား ကျင်းပမှာဖြစ်ပါတယ်။
အပြန်ခရီးကတော့ လာစဉ်ကလောက် မပင်ပန်းတော့ပါဘူး။ မေရီလန်း (Maryland) မှာ ခဏ ဝင်ပြီးနောက် ဘတ်စ်ကားနဲ့ တက္ကဆက်ကို ပြန်မှာဖြစ်ပြီး စနေနေ့မနက်ပိုင်းမှာ Fort Worth မြို့လယ်ကို ရောက်မှာပါ။ အဲ့ဒီကနေမှ ကျောင်းတိုက်အထိ နောက်ထပ် ၆ မိုင် (၉.၆ ကီလိုမီတာ) ကို အတူတူ လမ်းလျှောက်ပြီး ခရီးစဉ်ကို အဆုံးသတ်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: The Associated Press (AP)
▪️ဝါရှင်တန်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၇၊ ၂၀၂၅ (AFP) -ထရမ့်အစိုးရအဖွဲ့သည် ဝါရှင်တန်ရှိ အမျိုးသား အစောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် အခြား ၁၈ နိုင်ငံမှ အမြဲတမ်း နေထိုင်ခွင့် သို့မဟုတ် "Green Card" ကိုင်ဆောင်ထားသူတိုင်း၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အခြေအနေကို ပြန်လည်စိစစ်မည်ဟု ကြာသပတေးနေ့က ကြေညာခဲ့သည်။
▪️အမေရိကန်အရာရှိများက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ပစ်ခတ်မှုတွင် ဖမ်းဆီးခံထားရသူသည် ယခင်က အာဖဂန် နစ္စတန်ရှိ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များနှင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော အာဖဂန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ထားသည်။
▪️၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တာလီဘန်တို့ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အာဖဂန်နိုင်ငံသားများကို အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု၌ ပြန်လည်နေရာချထားရာတွင် ကူညီပေးခဲ့သော AfghanEvac အဖွဲ့၏ အဆိုအရ အသက်၂၉ နှစ်အရွယ် ထိုသံသယရှိသူသည် ယခုနှစ် ဧပြီလတွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်မဟုတ်ဘဲ ခိုလှုံခွင့် ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။
▪️အမေရိကန်အကောက်ခွန်နှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး လုပ်ငန်းများ (USCIS) ၏ ဒါရိုက်တာဖြစ်သူ Joseph Edlow က "စိုးရိမ်ရတဲ့ နိုင်ငံတိုင်းက နိုင်ငံခြားသားတိုင်းရဲ့ Green Card တိုင်းကို အပြည့်အဝနှင့် တင်းတင် းကြပ်ကြပ် ပြန်လည်စစ်ဆေးဖို့ ကျွန်တော် ညွှန်ကြားထားပါတယ်" ဟု X တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
▪️Edlow ပြောသည့် နိုင်ငံများမှာ မည်သည့်နိုင်ငံများကို ရည်ညွှန်းပါသလဲဟု မေးမြန်းသောအခါ " စိုးရိမ် စရာ နိုင်ငံများ"အဖြစ် နိုင်ငံ ၁၉ နိုင်ငံကို သတ်မှတ်ထားသည့် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၏ ဇွန်လကထုတ် ပြန်ခဲ့သည့် အုပ်ချုပ်ရေး အမိန့်ကို USCIS ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက AFP သတင်းဌာနသို့ ထောက်ပြခဲ့သည်။
▪️အဆိုပါ အမိန့်သည် အာဖဂန်နစ္စတန်အပါအဝင် နိုင်ငံ ၁၂ နိုင်ငံမှ နိုင်ငံသားအားလုံးနီးပါး ဝင်ရောက် ခြင်းကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
▪️ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသော အခြား ၁၁ နိုင်ငံမှာ မြန်မာ၊ ချဒ်၊ ကွန်ဂို-ဘရာဇာဗီးလ်၊ အီကွေတာ ဂီနီ၊ အီရစ်ထရီးယား၊ ဟေတီ၊ အီရန်၊ လစ်ဗျား၊ ဆိုမာလီယာ၊ ဆူဒန်နှင့် ယီမင်တို့ ဖြစ်သည်။
▪️ထရမ့်သည် အခြား(၇)နိုင်ငံဖြစ်သော ဘူရွန်ဒီ၊ ကျူးဘား၊ လာအို၊ ဆီယာရာလီယွန်၊ တိုဂို၊ တာ့ခ်မင် နစ္စတန်နှင့် ဗင်နီဇွဲလားတို့မှ ခရီးသွားများအပေါ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိတ်ပင်မှုလည်း ချမှတ်ခဲ့ သည်။ သို့သော် ထိုနိုင်ငံများမှ ယာယီအလုပ်ဗီဇာအချို့ကို ခွင့်ပြုထားသည်။
#World_Health
Published 14 January 2025
▪️ လူသားတွေ အိပ်စက်စဉ်မှာ ဦးနှောက်ထဲစုပြုံနေတဲ့ အဆိပ်အတောက်တွေ ရှင်းထုတ်ပေးတဲ့ ဂလင်ဖာတစ်စနစ်ကို ဒိန်းမတ်သိပ္ပံပညာရှင်တွေ လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။
▪️ ဒီစနစ်ဟာ ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ကောင်းမွန်ဖို့ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပြီး အယ်လ်ဇိုင်းမားလိုမျိုး ရောဂါတွေကို ကာကွယ်နိုင်မယ့် စနစ်ဖြစ်ပေမယ့် လူသုံးများတဲ့ အိပ်ဆေးတစ်ခုကြောင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ လေ့လာချက်အသစ်မှာ တွေ့ရပါတယ်။
▪️ ဂလင်ဖာတစ်စနစ်က အိပ်တဲ့အချိန်မှာ ဦးနှောက်ကိုဆေးကြောပေးပြီး ဦးနှောက်လန်းဆန်းစွာ နိုးထလာစေနိုင်တယ်လို့ ရိုချက်စတာနဲ့ ကိုပင်ဟေဂင်တက္ကသိုလ်တို့မှ ဦးဆောင်သုတေသီ မိုင်ကင်နက်ဒါဂတ်က ပြောသွားပါတယ်။
▪️ နက်ဒါဂတ်နဲ့အဖွဲ့က ကြွက်တွေအိပ်နေစဉ် သူတို့ဦးနှောက်ထဲမှာ ဘာတွေဖြစ်လဲဆိုတာကို လေ့လာခဲ့ရာမှာ စက္ကန့် ၅၀ နေတိုင်း ဦးနှောက်ပင်မစတမ်ကနေ နော်အက်ပီနက်ဖရင်းမော်လီကျူး လှိုင်းငယ်လေးတွေ ထုတ်လွှတ်ခဲ့တာကို တွေ့ခဲ့ကြပါတယ်။
▪️ သွေးကြောတွေ ကျဉ်းစေပြီး ခန္ဓာကိုယ်က တုံ့ပြန်မှုတွေ လှုံ့ဆော်ပေးကာ ဦးနှောက်ကနေ အညစ်အကြေးတွေကို စွန့်ထုတ်ပေးပါတယ်။
▪️ သွေးကြောတွေ ကျုံ့ခြင်းနဲ့ ဖြေလျှော့ခြင်းတို့ကို အလိုက်သင့်ထိန်းညှိပေးပြီး ဦးနှောက်ကျောရိုးရည်ကနေ စွန့်ထုတ်ပေးတယ်လို့ နောက်ထပ်ဦးဆောင်သုတေသီ နာတယ်လီဟော့ဂ်လန်းက ပြောပါတယ်။
▪️ ဒီနောက် Ambienအမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် ရောင်းချနေတဲ့ အိပ်ဆေး zolpidemကို ကြွက်တွေမှာ အသုံးပြုစေခဲ့ပါတယ်။
▪️ zolpidemကြောင့် ကြွက်တွေ လျင်မြန်စွာ အိပ်ပျော်စေပေမယ့် နော်အက်ပီနက်ဖရင်း လှိုင်းလှုပ်ရှားမှုကတော့ တဝက်လောက်သာ ရှိခဲ့ပြီး ဦးနှောက်ထဲသို့ အရည်ပို့ဆောင်မှု ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းသွားပါတယ်။
▪️ ဒါကြောင့် အိပ်ဆေးအာနိသင်က အိပ်နေစဉ် ဦးနှောက်ဆေးကြောခြင်းစနစ်ကို နှောင့်ယှက်စေတယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
▪️ အိပ်ဆေးအသုံးပြုသူတွေအနေနဲ့ ဒါကိုသတိပြုသင့်ပြီး လူတွေဟာ အိပ်စက်ခြင်းအကျိုးကျေးဇူး လုံလောက်စွာ မရပါက ဆုံးဖြတ်ချက်အမှားတွေ ပြုလုပ်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
▪️ ဒါကိုအတည်ပြုနိုင်ဖို့ လူသားတွေမှာပါ အလားတူစမ်းသပ်ချက်များ ပြုလုပ်သွားဖွယ်ရှိပြီး အိပ်ဆေးကို အတတ်နိုင်ဆုံး ရှောင်ရှားဖို့ဖြစ်လာလိမ့်မယ်လို့ နော့သ်ဝဲလ်ဟဲ့လ်စတေတင်ကျွန်း တက္ကသိုလ်ဆေးရုံမှ ဒေါက်တာ သောမတ်စ်ကီလ်ကင်နီက ပြောသွားပါတယ်။
#Source: New York Post
၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄
ရန်ကုန်မြို့ရဲ့ ပွဲဈေးတွေထဲမှာ အစည်ကားဆုံးပွဲဈေးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်း လမ်းမတော် ပွဲဈေးကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်တဲ့အနေနှင့် ယနေ့ ဒီဇင်ဘာ ၂၇မှာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။
@mnn/ymg
၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄
▪️ထိုင်းနိုင်ငံ တပ်ခ်ခရိုင်၊ အမ်ဖန်ခရိုင်တွင် တပ်ခ်ကြက်ခြေနီအသင်းက ကြီးမှူးကျင်းပတဲ့ “ ဖန်ဒင်ဒွိုင်လွိုင်ဖ ရန်ပုံငွေပွဲတော်တစ်ခုအတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှုမှာ သံသယတရားခံတွေဖြစ်တဲ့ ကေအင်န် ယူလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံသားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးလိုက်တယ်လို့ ထိုင်းမီဒီယာများက သတင်းဖော်ပြကြပါတယ်။
▪️ယမန်နေ့ည ၁၁နာရီ ၃၅မိနစ်ခန်မှာ အဆိုပါပွဲခင်းထဲသို့ လက်ပစ်ဗုံးတစ်လုံးပစ်သွင်းဖောက်ခွဲခံခဲ့ရ တာဖြစ် ပြီး အဲဒီအချိန်မှာ ပရိဿတေ်က ၈၀၀၀နှင့် ၉၀၀၀ အကြားရှိနေခဲ့ပါတယ်လို့ ထိုင်းရဲဗိုလ်ချုပ် ကြီး အာချယွန်ကရိတ်သောင်းက ပြောပါတယ်။ အဆိုပါပေါက်ကွဲမှုကြောင့် လူ(၄)ဦးသေဆုံးပြီး ၄၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပါတယ်။
▪️ရဲတပ်ဖွဲ့ဟာ ပွဲတော်လာပရိဿတ်ကြားထဲ ဗုံးပစ်သွင်းခဲ့သူကိုတွေ့မြင်ခဲ့တဲ့ မျက်မြင်သက်သေတွေကို ခေါ်ယူမေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။
▪️အဲဒီဗုံးဟာ ထိခိုက်မှုကြီးမားတဲ့ စစ်တပ်သုံးအဆင့်ဗုံးဖြစ်ပုံရတဲ့အတွက် လက်ပစ်ဗုံးဖောက်ခွဲသူဟာ အရပ်သားတစ်ဦးမဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူတွေက ယုံကြည်ထားခဲ့ကြပါတယ်။
▪️နောက်ပိုင်းမှာ ရဲနှင့်ထိုင်းစစ်တပ်တို့ ပူးပေါင်းစစ်ဆေးဖော်ထုတ်မှုများအရ တရားခံနှစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီနှစ်ဦးထဲမှာ တစ်ဦးက မစ္စတာအေ လို့ ရဲကသတ်မှတ်ထားသူ ထိုင်းနိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ဦးကတော့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(ကေအင်န်ယူ)က မစ္စတာ ဂျော်ရီသူ တို့ဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။ ဂျော်ရီသူဟာ ဖေဖော်ဝါရီလတုန်းက မူးယစ်အမှုနှင့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရဖူးသူလို့ လည်းဆိုပါတယ်။
▪️ကနဦးစစ်ဆေးမှုများအရ ကေအင်ယူလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်တဲ့သူဟာ ဗုံးပါတဲ့ အိတ်ကိုသယ်ယူခဲ့ တယ်လို့ ဝန်ခံပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နိုဝင်ဘာလတုန်းက လွိုင်ကရက်သောင်းပွဲတော်(ဆီးမီးမျှော်ပွဲတော်) အတွင်း ကေအင်န်ယူသူပုန်အဖွဲ့နှင့်သူတို့အကြား ကတောက်ကဆတစ်ခုဖြစ်ခဲ့လို့ အဲဒါကို လက်စား ချေဖို့အတွက် ဒီလိုလုပ်ရတာဖြစ်တယ်လို့ သူက ထွက်ဆိုခဲ့ပါတယ်။
▪️ထိုင်းရဲချုပ်က အဆိုပါဝမ်းနည်းဖွယ်အဖြစ်အပျက်အတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြောဆိုခခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ပေတုန်တန်ရှင်နာဝါထရာကလည်း အဖြစ်အပျက်ကို အပြည့်အဝေစုံစမ်းဖော်ထုတ်ဖို့ ညွှန်ကြားထားပါ တယ်။အဲဒါကြောင့် ယခုအမှုကို ဒုရဲချုပ်ကိုယ်တိုင်ဦးစီးကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့သိရပါတယ်။
Source The Nation
၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄
မလေးရှားနိုင်ငံအတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားအလုပ်သမားတွေ တရားမဝင်ခိုးသွင်းတဲ့ ဂိုဏ်းနှင့် ချိတ်ဆက် ဆောင် ရွက်ကြတဲ့ အကြီးတန်းလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအရာရှိတစ်ဦး အပါအဝင် မလေးရှားလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အရာရှိ ဒါဇင်ကျော်ကို အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဌာနက ဖမ်းဆီးလိုက်ပါတယ်။
အသက်၄၀ ဝန်းကျင်ရှိ အဲဒီလဝက အကြီးတန်းအရာရှိဟာ ကွာလာလမ်ပူနိုင်ငံတကာလေဆိပ်က လဝက ရဲ့ စာရွက်စာတမ်းအထောပ်အထားမပြည့်စုံဝင်ရောက်လာသူတွေအတွက် သီးခြားတန်းစီလမ်းကြောင်း ကို နောက်ကွယ်ကနေ ကြိုးကိုင်နေတဲ့ ဆရာကြီးဖြစ်ပါတယ်လို့ မလေးရှား အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက် ရေး ကော်မရှင်အကြီးအကဲ အာဇမ်ဘာကီက စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်က ပြည်တွင်းမီဒီယာတွေကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားပါတယ်။
“ သူဟာ လဝက အရာရှိ ၅၀ ခန့်ကို ဩဇာညောင်းတယ်။ သူက လဝကမှာ အလုပ်လုပ်တာ နှစ်၂၀ လောက်ရှိပြီ” လို့ မစ္စတာ အာဇမ်က ပြောပါတယ်။ သူနှင့် အရာရှိတော်တော်များများ ထွက်ပြေးဖို့ကြိုးစား ခဲ့ပြီးနောက် သူ့ကို စက်တင်ဘာ ၅ ရက် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့တယ်လို့လည်း သူကဆက်ပြောပါတယ်။
“ သူဟာ အရာရှိတွေကို လာဘ်ငွေတွေ ခွဲပေးခဲ့သူဖြစ်တယ်လို့ယုံကြည်ရတယ်” လို့ သူကပြောပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ခြောက်လခန့်ကစပြီး အဲဒီကိစ္စနှင့်ပတ်သက်လို့ သတင်းအချက်အလက်တွေ စတင်ရယူစုဆောင်းခဲ့တယ်လို့လည်း သူကပြောပါတယ်။
“ ဒီကနေ့အထိ လဝကအရာရှိ ၄၉ ဦး၊ ရဲတစ်ဦးနှင့် ပွဲစားနှစ်ဦး ပြီးတော့ ဘဏ်အကောင့်တွေပေးခဲ့တဲ့ လူ (၈)ဦးတို့ကိုဖမ်းဆီးရမိထားပါတယ်” လို့ အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌက ဆက်ပြောပါတယ်။
စစ်ဆင်ရေးသုံးခုအတွင်းမှာ ငွေသား မလေးရှားရင်းဂစ် တစ်သန်း(အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၃၄,၀၀၀) ငွေသား၊ ယာဉ်တွေ၊ လက်ဝတ်ရတနာနှင့်ရွှေတွေ သိမ်းဆည်းမိတယ်လို့လည်း သတင်းများကရေးပါ တယ်။
“စုစုပေါင်း မလေးရှားရင်းဂစ် သုံးသန်းကျော်ရှိနေတဲ့ ဘဏ်အကောင့် ၂၁၅ခုကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထား ပါတယ်” မစ္စတာအာဇမ်ကပြောပါတယ်။ အဲဒီအကောင့်တွေဟာ လဝကအရာရှိတွေနှင့် ဂိုဏ်းအတွက် အလုပ်လုပ်ပေးတဲ့ ပွဲစားတွေပိုင်တဲ့အကောင့်တွေဖြစ်ပါတယ်။
သူတို့ဟာ မြန်မာ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ အိန္ဒိယ၊ပါကစဖ်စတန်နှင့် နီပေါနိုင်ငံတွေက သူတွေ မလေးရှားထဲ ခိုးသွင်းပေးခဲ့သူတွေဖြစ်ပါတယ်။
ရတဲ့ လာဘ်ငွေတွေကို လဝကအရာရှိတွေတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကုတ်သင်္ကေတအမှတ်တွေကိုပေးပို့ပါတယ်။ ငွေက နိုင်ငံအလိုက်ပေါ်မူတည်ပေးတာလို့လည်းပြောပါတယ်။ အရာရှိတွေဟာ နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦး ချင်းစီအတွက် မလေးရှားရင်းဂစ် ၁၀၀ကနေ ၂၅၀၀ အကြားရရှိကြတာဖြစ်ပါတယ်။
“အရာရှိတွေက ဝင်လာမယ့်နိုင်ငံခြာသားကို ဘယ်ကောင်တာဝင်ဆိုပြီး ကြိုသတင်းပေးထားခဲ့တယ်။ အဲဒီနောက် ပွဲစားတွေက အဲဒီနိုင်ငံခြားသားကို နောက်ဆုံးသွားမယ့်နေရာအထိ လိုက်ပို့ပေးတယ်” လို့ မစ္စတာ အာဇမ်ကပြောပါတယ်။
“ ဒီလိုလုပ်ရပ်မျိုးကိုဟန့်တားနိုင်ဖို့အတွက် ကွာလာလမ်ပူနိုင်ငံတကာလေဆိပ်မှာ တာဝန်ကျနေတဲ့ အရာရှိတွေကို တာဝန်ချိန်အတွင်း မိုဘိုင်းဖုန်းအသုံးပြုတာတွေခွင့်မပြုဖို့လည်း သူက အဆိုပြုခဲ့ပါတယ်။
ဘယ်အရာရှိကို ဘယ်ကောင်တာမှာထားမယ်ဆိုတာကိုလည်း သူတို့တွေ ကောင်တာဇုံကို ရောက်လာ ပြီး မှ သတ်မှတ်ဖို့သင့်တယ်။ ပြီးတော့ အဲသလိုတာဝန်ချတာကိုလည်း အခြားအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကလုပ်သင့်တယ်” လို့ သူကအကြံပြုထားပါတယ်။
Source CNA
Page 1 of 3
