တရုတ်အရှေ့ပိုင်း အန်ဟွေ့ပြည်နယ်ရှိ ဓာတ်အားလိုင်းတွေပေါ်မှ ရေခဲတွေကို နည်းပညာမြင့်ဒရုန်းများ၊ ရေခဲရှင်းလင်းစက်ရုပ်များဖြင့် ထိရောက်စွာ ဖယ်ရှားနေပါတယ်။
#Asia_News
Published 26 February 2025
#တရုတ်အရှေ့ပိုင်းအန်ဟွေ့ပြည်နယ် #ဒရုန်းစက်ရုပ်
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
မိုင်းဖုန်းဆရာတော်မှ ရန်ကုန်မြို့ကိုးမိုင်ရှမ်းကျောင်းမှာ ယမာန်နေ့ညပိုင်းက မေတ္တာပို့သခံယူခြင်းနဲ့ တရားချီးမြှင့်ဟောကြားခြင်းတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
#Local_News
Published 26 February 2025
#မိုင်းဖုန်းဆရာတော် #ရန်ကုန်မြို့ကိုးမိုင်ရှမ်းကျောင်း
#YMG/NN #Yangon_Times
ရာနှုန်းပြည့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့အထည်အလိပ်ကဏ္ဍမှာအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၀၂၅ သန်း ပမာဏရင်းနှီးမြုပ်နှံဆောင်ရွက်မယ့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မတီ(YRIC)က ခွင့်ပြုလိုက်တယ်လို့သိရပါတယ်။
#Local_News
Published 26 February 2025
#အထည်အလိပ် #YRIC
#YMG/SW #Yangon_Times
#Daily_News
Published 26 February 2025
၁။ မိုင်းဖုန်းဆရာတော်ရန်ကုန်၌ မေတ္တာပို့သခံယူခြင်းနှင့်တရားချီးမြှင့်ဟောကြား
၂။ အထည်အလိပ်ကဏ္ဍတွင်ဒေါ်လာ ၃ သန်းကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည့်လုပ်ငန်းကို ရန်ကုန်တိုင်းကော်မတီခွင့်ပြု
၃။ အမေရိကန်ပဲပုပ်ဖတ်တင်ပို့မှု တိုးမြှင့်နိုင်ရေး မြန်မာဝယ်လက်များနှင့် သဘောတူလက်မှတ်ထိုး
၄။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်းများပေါ်မှရေခဲများအား ဒရုန်းများစက်ရုပ်များဖြင့် တရုတ်ရှင်းလင်း... အစရှိတဲ့ သတင်းတွေကိုတင်ဆက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
NAYPYIDAW — Feb. 26, 2026 — Myanmar and Russia have agreed to significantly strengthen bilateral ties in space technology, with high-level discussions centering on the potential launch of a national satellite to serve Myanmar's public and national interests.
Acting President and Chairman of the State Security and Peace Commission, Senior General Min Aung Hlaing, met with Mr. Dmitry V. Bakanov, Director General of Russia’s Federal Space Corporation (Roscosmos), on Thursday in the capital city of Naypyidaw.
According to an official government press release, the talks focused on expanding direct cooperation between Roscosmos and the Myanmar Space Agency. The two leaders discussed advancing Myanmar's utilization of space technology, improving satellite communications, and implementing robust plans for human resource development within the sector.
A key element of the dialogue was the peaceful exploration and use of outer space. To ensure the long-term growth of Myanmar's aerospace capabilities, both parties exchanged views on continuing to send Myanmar scholars and trainees to Russia to acquire advanced knowledge in aerospace engineering and satellite technology.
The leaders also highlighted recent successful upgrades to the Space Museum in Yangon, noting that the facility has drawn significant interest and active engagement from the country's youth. Both sides emphasized the importance of fostering aerospace awareness among the younger generation.
A Growing Aerospace Partnership
Thursday’s meeting builds upon several years of deepening technological and scientific collaboration between Naypyidaw and Moscow. The aerospace partnership gained significant momentum in September 2022, when Senior General Min Aung Hlaing visited the Vostochny Cosmodrome in Russia’s Amur region. During that milestone visit, he toured the Angara and Soyuz-2 rocket assembly complexes and initiated talks with Roscosmos leadership regarding technological assistance and satellite manufacturing.
Since then, the two nations have steadily integrated their aerospace development efforts. Myanmar engineers have actively participated in specialized training programs in Russia—such as those at Samara University—focusing on nanosatellite design, space mission analysis, and global navigation satellite systems (GNSS). This collaboration was further cemented in September 2025 during another high-level visit to Russia, which resulted in formal agreements on civilian nuclear energy and outer space cooperation.
The meeting in Naypyidaw was attended by senior officials from both nations. Joining the Acting President were State Prime Minister U Nyo Saw, Commission Secretary General Ye Win Oo, and other relevant officials. The Russian delegation included the Russian Ambassador to Myanmar, H.E. Iskander Azizov, the Deputy Director General of Roscosmos, and accompanying delegates.
Reported by knl/ymg
Yangon — February 25, 2026
The United States and Myanmar have formalized a new trade agreement for the procurement of American soybean meal, marking a significant step in strengthening agricultural ties between the two nations, according to an official statement from the U.S. Embassy in Yangon.
The agreement was signed during a formal ceremony held on February 24 at the U.S. Department of Agriculture (USDA) regional office in Bangkok, Thailand. The move is expected to bolster Myanmar’s livestock sector while expanding the market reach for American agricultural exports within the Southeast Asian region.
High-level representatives from both sides attended the signing, including U Ye Min Aung, who serves as both the Vice President of the Union of Myanmar Federation of Chambers of Commerce and Industry (UMFCCI) and the President of the Myanmar Rice Federation (MRF). His presence underscores the importance of the deal for Myanmar's broader industrial and agricultural landscape.
The U.S. Embassy expressed its support for the initiative, noting that witnessing the agreement between U.S. exporters and Myanmar buyers is a positive development for regional trade volumes.
The embassy’s statement highlighted that such partnerships provide a dual benefit: they create vital new markets for American farmers and simultaneously reinforce robust supply chains and long-term economic connections across the region.
By facilitating these trade arrangements, both countries aim to foster economic growth and create fresh opportunities for producers and buyers alike.
Beyond the immediate trade of soybean meal, sources close to the negotiations indicate that U.S. investors are increasingly exploring further investment opportunities within Myanmar’s agricultural and livestock production sectors.
#knl/ymg
NAYPYIDAW, Feb 23 — The first regular sessions of the Third Hluttaw (Myanmar’s bicameral legislature and regional parliaments) are officially set to commence in mid-March 2026, according to recent government announcements.
Pyithu Hluttaw Speaker U T Khun Myat issued a notification convening the first regular session of the Third Pyithu Hluttaw (House of Representatives). The session will begin at 10:00 a.m. on Monday, March 16, 2026.
Meanwhile, U Aung Lin Dway, Chief Executive of the National Defence and Security Council (NDSC), announced the convening of the remaining parliamentary bodies. The first regular session of the Third Amyotha Hluttaw (House of Nationalities) will commence at 10:00 a.m. on Wednesday, March 18, 2026. Following this, the first regular sessions of the Third Region and State Hluttaws will begin on Friday, March 20, 2026.
The respective parliamentary offices have also issued official reporting directives for incoming representatives to prepare for the upcoming sessions.
Pyithu Hluttaw representatives are required to report to the parliamentary office no earlier than March 10 and no later than March 11, 2026. Similarly, the Amyotha Hluttaw Office has instructed its representatives to report between March 12 and March 13, 2026. Elected representatives for the Region and State Hluttaws must report to their respective parliament offices between March 14 and March 15, 2026.
ျကာတာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ - အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တိုသည် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများကို ဖယ်ရှားပြီး ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် "သွပ်မိုးတိုက်ပွဲ" ဟု ကြေညာကာ အင်ဒိုနီးရှား၏ မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းအလှကို ပြောင်းလဲမည့် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို စတင်လိုက်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားလို “ဂန်တန်ငီဆာစီ” ဟုအမည်ပေးထားသည့် အမိုးအုတ်ကြွပ် ပြောင်းလဲခြင်း ဤအစီအစဉ် သည် ၀င်ငွေနည်း အိမ်ရာများတွင် အတွေ့ရများသည့် ပူပြင်းအိုက်စပ်သော သွပ်မိုးများကို အေးမြပြီး ကြည့်ကောင်းသော မြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့က ပြု လုပ်သော နိုင်ငံတော်အဆင့် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတွင် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများ များပြားနေ ခြင်းသည် "ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၏ သင်္ကေတ" ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေကြောင်း သမ္မတ ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤအမိုးအစားထိုးလဲလှယ်ရေး အစီအစဉ်သည် သမ္မတ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ASRI လုပ်ငန်းစဉ် (လုံခြုံခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် လှပခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား အတို ကောက်စကားလုံး) ၏ အဓိက ဦးဆောင်စီမံကိန်းဖြစ်သည်။
"အိမ်တွေကောင်းရင် ပြည်သူတွေ ဂုဏ်ယူကြလိမ့်မယ်" ဟု ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့ပြီး မိုးပြာရောင်၊ ရေတပ်အပြာရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ မီးခိုးရောင်နှင့် အုတ်နီရောင် အုတ်ကြွပ်များဖြင့် တစ်ပြေးညီ လှပနေ မည့် လူနေရပ်ကွက်များကို ပုံဖော်မျှော်မှန်းထားသည်။ သမ္မတသည် အလှအပအပြင် အပူဒဏ်သက်သာ ရေးကိုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး သွပ်မိုးများသည် ပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဒေသအပူချိန်ကို လှောင်ပိတ်ထားတတ်သဖြင့် သဘာဝအလျောက် အေးမြစေသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် မြေအုတ်ကြွပ်များ နှင့် ယှဉ်လျှင် နေထိုင်သူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာမရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
ကျေးရွာဦးဆောင်သော ထုတ်လုပ်မှု
ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန်နှင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အစိုးရသည် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကို ရှောင်လွှဲလုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို Koperasi Merah Putih ဟုခေါ်သော ကျေးရွာသမဝါယမအသင်းများထံ ဖြန့်ခွဲလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်သော ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာများ
Fly Ash (ကျောက်မီးသွေးပြာ) နည်းပညာ - ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်၏ အလေးချိန်နှင့် ခိုင်ခံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် များကို ဖြေရှင်းရန် အုတ်ကြွပ်အသစ်များကို မြေစေးနှင့် ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများမှ ထွက်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် Fly Ash တို့ ရောစပ်ထုတ်လုပ်ဖွယ်ရှိသည်။
ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးခြင်း - ဤစီမံကိန်းသည် ရူပီး ၁ ထရီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉ သန်း) အောက်သာ ကုန်ကျမည်ဟု အစိုးရက ခန့်မှန်းထားပြီး နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေ၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ ထည့်ဝင်ငွေနှင့် လူထုပါဝင်မှုတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ
အလှအပနှင့် အပူဒဏ်သက်သာစေသော အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ထင်ရှားသော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက လက်ရှိအိမ်များ၏ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို ကြီးကြီးမားမား ထောက်ပြနေကြသည်။
မြေအုတ်ကြွပ်များသည် သွပ်ပြားများထက် သိသိသာသာ ပိုလေးသည်။ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာအများစုသည် ဤမျှလေးလံသော ဝန်ကို ထမ်းထားနိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သဖြင့် အိမ်ပြိုကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် တန်းများနှင့် အုတ်မြစ်များကို ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကုန်ကျစရိတ်ကြီးသည့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လိုအပ်နိုင်ကြောင်း အင်ဂျင်နီယာလေ့လာသုံးသပ်သူများက သတိပေးထားသည်။
ထို့အပြင် အာချေးကဲ့သို့ ငလျင်ဒဏ်သင့်လွယ်သော ဒေသများတွင် လေးလံသော အမိုးများသို့ ပြောင်းလဲ ခြင်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်။ ပေါ့ပါးသော သွပ်မိုးများသည် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပါက သေစေနိုင်လောက်သည့် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေ နည်းပါးသောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း ပိုမိုဘေး ကင်းကြောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု ကျွမ်းကျင်သူများက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။
လှပသော အမိုးများကို လိုလားဖွယ်ကောင်းသော်လည်း မြေယာအသုံးချမှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် အခြေခံအိမ်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဦးစားပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ပြလျက် အခြားသော အရေးတကြီး အိမ်ရာပြဿနာများ ရှိနေချိန်တွင် "gentengisasi" စီမံကိန်း၏ အရေးပါမှုကို ဝေဖန်သူများက မေးခွန်းထုတ်နေကြသည်။
Source CNA
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့ရဲ့ သူရဲကောင်းဘွဲ့တွေချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရတဲ့ ထင်ရှားသည့် အာကာသယာဉ်မှူး Mr. KRIKALEV Sergei Konstantinovich သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိပြီး အာကာသနည်းပညာအကြောင်းတွေကို ဟောပြောပို့ချမှုတွေပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
သူဟာ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများနှင့် လည်းကောင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ အလုံလမ်းရှိ အာကာသပြတိုက်၌ ကမာရွတ်မြို့နယ် လေ့ကျင့်ရေးအထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများနှင့်လည်းကောင်း သီးခြားစီတွေ့ဆုံပြီး အာကာသနည်းပညာနှင့် အာကာသအတွေ့ အကြုံတွေကို ဟောပြောခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
Mr. KRIKALEV သည် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးခရီးစဉ် (၆) ခုအထိ လိုက်ပါခဲ့ပြီး အာကာသထဲတွင် စုစုပေါင်း ၈၀၃ ရက်၊ ၉ နာရီနှင့် ၃၉ မိနစ် အထိ နေထိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ထိုစံချိန်ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အခြား ရုရှားအာကာသယာဉ်မှူး Gennady Padalka က မချိုးဖျက်ခင်အချိန်အထိ၊ သူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အာကာသထဲ၌ အချိန်အကြာဆုံးနေထိုင်ခဲ့သူအဖြစ် ကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ခဲ့ပါတယ်။
သူသည် အမေရိကန်၏အမျိုးသားအာကာသအေဂျင်စီ(NASA) နှင့် ရုရှား၏ Roscosmos တို့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတွင် အရေးပါသူတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ရုရှား၏ Soyuz အာကာသယာဉ်များသာမက၊ အမေရိ ကန်၏ Space Shuttle (အာကာသလွန်းပျံယာဉ်) များဖြင့်ပါ လိုက်ပါပျံသန်းခဲ့ဖူးသူဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်း (ISS) သို့ ပထမဆုံးသွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့ (Expedition 1) တွင်လည်း သူပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာ-ရုရှား အာကာသပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာနှင့် ချိတ်ဆက် လုပ်ဆောင် ရသည့် နည်းပညာနှင့် သင်တန်းရေးရာကိစ္စရပ်များတွင် သူသည် Roscosmos ဘက်မှ အဓိကကျသော ဦးဆောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသူလည်းဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
အာကာသယာဉ်မှူး Mr. KRIKALEV Sergei Konstantinovich သည် ရုရှား နိုင်ငံပိုင် အာကာသ ကော်ပို ရေးရှင်း (ROSCOSMOS) အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် H.E.BAKANOV Dmitry Vladimirovich ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လိုက်ပါခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ROSCOSMOS အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာအာကာသ အေဂျင်စီ (MSA) ၌ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာစိုးမြင့်မောင် ဦးဆောင် တဲ့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံကာ ရုရှား-မြန်မာအာကာသနည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတစ်ခုကိုပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။
မြန်မာနှင့်ရုရှားတို့ အာကာသနည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမြှင့်တင်မည်
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားဖော်ဆောင်ပေးမည့် ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်နိုင်ရေးနှင့် အာကာသနှင့် ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း နိုင်ငံပိုင် အာကာသကော်ပိုရေးရှင်း Roscosmos ၏ အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov တို့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်းသိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေတဲ့ Roscosmos အကြီးအကဲ Mr. Dmitry V. Bakanov သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက်က နေပြည်တော်တွင် ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံစဉ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာဖြစ်တယ်လို့ အစိုးရသတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရသိရပါတယ်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့် Roscosmos အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တို့သည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း နိုင်ငံ “Roscosmos” နိုင်ငံပိုင်ကော်ပိုရေးရှင်း နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီတို့အကြား တိုးမြှင့်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသဆိုင်ရာနည်းပညာအသုံးပြုမှုများ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်နေမှု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသနည်းပညာဆိုင်ရာ လူသားအရင်းအမြစ်များ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကိုလည်းဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
ထို့အပြင် အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)ကို အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့မှုနှင့် လူငယ်များအနေဖြင့် စိတ်ပါဝင်စားစွာ ဖြင့် လာရောက်လေ့လာကြည့်ရှုလျက်ရှိမှု၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ငြိမ်းချမ်းသောရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ပြင်ပ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေး နှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအား အာကာသနည်းပညာဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများပိုမိုရရှိနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ပေး လျက်ရှိမှု၊ အာကာသနည်းပညာနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ပညာတော်သင် သင်တန်းသားများ စေလွှတ်ရေးဆိုင် ရာ ကိစ္စရပ်များကို ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အဆိုပါ ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နှင့်အတူ ကောင်မရှင်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော၊ ကောင်မရှင်အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးနှင့် တာဝန်ရှိသူများ တက် ရောက်ကြပြီး “Roscosmos” နိုင်ငံပိုင်ကော်ပိုရေးရှင်း၏ အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့်အတူ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး H.E. Mr. Iskander Azizov ၊ “Roscosmos” နိုင်ငံပိုင် ကော်ပိုရေးရှင်း၏ ဒုတိယအထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့် တာဝန်ရှိသူများတက်ရောက်ခဲ့ကြကြောင်း သတင်းရရှိပါတယ်။
၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်၏ ပဲပုပ်ဖတ်များကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်တို့အကြား သဘောတူညီချက်အသစ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်လို့ ရန်ကုန်မြို့ အခြေစိုက် အမေရိကန်သံရုံးရဲ့ သတင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရပါတယ်။
အဆိုပါသဘောတူညီချက်လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်က ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ဒေသဆိုင်ရာရုံးတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့လည်း အဆိုပါ အခမ်းအနားတက်ရောက်ခဲ့သူများကပြောပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့်စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ် ဆန်စပါးအသင်းချုပ် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်တဲ့ ဦးရဲမင်းအောင်တက်ရောက်ခဲ့တာကို အမေရိကန်သံရုံး ရဲ့သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ တွေ့ရပါတယ်။
“အရှေ့တောင်အာရှသို့ အမေရိကန် ပဲပုပ်ဖတ်တင်ပို့မှု တိုးမြှင့်နိုင်ရန်အတွက် အမေရိကန် တင်ပို့ ရောင်းချသူနှင့် မြန်မာဝယ်ယူသူများအကြား သဘောတူညီချက်အသစ် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို အမေရိကန်သံရုံးမှ မျက်မြင်တွေ့ကြုံခွင့်ရခဲ့သည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါသည်” လို့ အမေရိကန်သံရုံးက သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။
ယခုကဲ့သို့ မိတ်ဖက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် အမေရိကန်လယ်သမားများအတွက် ဈေးကွက် သစ်များ ဖော်ဆောင်ပေးသည့်အပြင် ဒေသတွင်း၌ ခိုင်မာသော ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များနှင့် ရေရှည် စီးပွားရေး အဆက်အသွယ်များကိုလည်း ပိုမိုအားကောင်းစေတယ်လို့လည်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်က ဆိုပါတယ်။
အဲဒီအပြင် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုပြီး ထုတ်လုပ်သူများနှင့် ဝယ်ယူသူများအတွက် အခွင့်အလမ်းသစ်များ ဖန်တီးပေးမည့် ကုန်သွယ်ရေးအစီအစဉ်များကို ကြိုဆိုတယ်လို့လည်း အမေရိကန် သံရုံးရဲ့သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။
အမေရိကန်ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူများက မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေး ထုတ်ကုန်ကဏ္ဍအချို့၌ ရင်းနှီးမြှပ်နှံလိုနေကြတယ် လို့လည်း အဆိုပါသဘောတူညီချက်နှင့် နီးစပ်တဲ့ အသိုက်အဝန်းကနေ သိရှိ ရပါတယ်။
#knl/ymg
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃၊၂၀၂၅(နေပြည်တော်)-
တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လဒုတိယပတ်များတွင် စတင်ကျင်းပရန် ခေါ်ယူလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း သိရပါတယ်။
တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ နံနက် ၁၀နာရီတွင် စတင်ကျင်းပရန်ခေါ်ယူကြောင်းကို ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတီခွန်မြတ်ကလည်းကောင်း၊ တတိယအကြိမ်အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက် ၁၀ နာရီတွင် စတင်ကျင်းပရန် ခေါ်ယူကြောင်းနှင့် တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်မအစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ရက် သောကြာနေ့တွင် စတင်ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်းများကို အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ အမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေးကလည်းကောင်း အသီးသီး အမိန့် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ရက် ထက်မစော၊ မတ် ၁၁ ရက်ထက် နောက်မကျစေဘဲ သတင်းပို့ကြရန်ကိုလည်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရုံးကသတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။
ထို့အပြင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ရက်ထက်မစော မတ်လ ၁၃ရက်ထက်နောက်မကျစေဘဲ သတင်းပို့ကြရန်ကိုလည်း အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံးက သတင်းထုတ်ပြန် ထားသည်။
တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များသည် ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်ထက် မစော၊ ၁၅ရက်ထက် နောက်မကျစေဘဲ သတင်းပို့ကြရန်ကို သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ရုံး အသီးသီးက သတင်းထုတ်ပြန်ထားကြောင်းသိရသည်။
#ymg/knl
NAYPYIDAW — Feb. 26, 2026 — Myanmar and Russia have agreed to significantly strengthen bilateral ties in space technology, with high-level discussions centering on the potential launch of a national satellite to serve Myanmar's public and national interests.
Acting President and Chairman of the State Security and Peace Commission, Senior General Min Aung Hlaing, met with Mr. Dmitry V. Bakanov, Director General of Russia’s Federal Space Corporation (Roscosmos), on Thursday in the capital city of Naypyidaw.
According to an official government press release, the talks focused on expanding direct cooperation between Roscosmos and the Myanmar Space Agency. The two leaders discussed advancing Myanmar's utilization of space technology, improving satellite communications, and implementing robust plans for human resource development within the sector.
A key element of the dialogue was the peaceful exploration and use of outer space. To ensure the long-term growth of Myanmar's aerospace capabilities, both parties exchanged views on continuing to send Myanmar scholars and trainees to Russia to acquire advanced knowledge in aerospace engineering and satellite technology.
The leaders also highlighted recent successful upgrades to the Space Museum in Yangon, noting that the facility has drawn significant interest and active engagement from the country's youth. Both sides emphasized the importance of fostering aerospace awareness among the younger generation.
A Growing Aerospace Partnership
Thursday’s meeting builds upon several years of deepening technological and scientific collaboration between Naypyidaw and Moscow. The aerospace partnership gained significant momentum in September 2022, when Senior General Min Aung Hlaing visited the Vostochny Cosmodrome in Russia’s Amur region. During that milestone visit, he toured the Angara and Soyuz-2 rocket assembly complexes and initiated talks with Roscosmos leadership regarding technological assistance and satellite manufacturing.
Since then, the two nations have steadily integrated their aerospace development efforts. Myanmar engineers have actively participated in specialized training programs in Russia—such as those at Samara University—focusing on nanosatellite design, space mission analysis, and global navigation satellite systems (GNSS). This collaboration was further cemented in September 2025 during another high-level visit to Russia, which resulted in formal agreements on civilian nuclear energy and outer space cooperation.
The meeting in Naypyidaw was attended by senior officials from both nations. Joining the Acting President were State Prime Minister U Nyo Saw, Commission Secretary General Ye Win Oo, and other relevant officials. The Russian delegation included the Russian Ambassador to Myanmar, H.E. Iskander Azizov, the Deputy Director General of Roscosmos, and accompanying delegates.
Reported by knl/ymg
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြားမှာ ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှုတွေ လျှော့ချထားတယ်ဆိုပေမယ့် အမေရိကန် လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ် (chip) ကုမ္ပဏီတွေဆီ ပစ္စည်းသွင်းပေးနေတဲ့ သူတွေဟာ မြေရှားသတ္တု ပြတ်လပ်မှုတွေကို ပိုဆိုးဆိုးရွားရွား ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ အခြေအနေဘယ်လောက်ဆိုးလဲဆို ကုမ္ပဏီ နှစ်ခုက ဖောက်သည်တချို့ကိုတောင် လက်မခံနိုင်ဘဲ ငြင်းနေရတဲ့အထိပဲ။ ဒီကိစ္စက အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်တို့ ပေကျင်းမှာ မတွေ့ဆုံခင် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အလိုမှာ ဖြစ်နေတာပါ။
အစ်ထရီယမ်နှင့် စကင်ဒီယမ်များပြတ်လတ်နေ
အဓိက ပြတ်လပ်နေတာက အစ်ထရီယမ် (yttrium) နဲ့ စကင်ဒီယမ် (scandium) လို မြေရှားသတ္တုတွေ ပါ။ သူတို့က ဒြပ်စင် ၁၇ မျိုးပါတဲ့ အုပ်စုဝင်တွေဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေးနည်းပညာ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ပြားတွေမှာ နည်းနည်းပဲသုံးရပေမယ့် အရမ်းအရေးပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီသတ္တုတွေကို တရုတ်နိုင်ငံ ကပဲ နီးပါးလုံးဝ ထုတ်လုပ်နေတာဖြစ်တယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလတုန်းက တရုတ်က ကန့်သတ်ချက်တွေလုပ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း မြေရှားသတ္တု အများအပြားကို ပြန်တင်ပို့ခွင့်ပေးခဲ့ပေမယ့် အောက်တိုဘာလမှာ ဝါရှင်တန်နဲ့ တင်းမာမှုတွေ ဖြေလျှော့ခဲ့တဲ့တိုင်အောင် အမေရိကန်ဆီကိုတော့ ရောက်လာတာ အရမ်းနည်းနေသေးတယ်။ လာမယ့် မတ်လ ပေကျင်းမှာ ထရမ့်နဲ့ ရှီတို့ တွေ့ဆုံတဲ့အခါ တရုတ်က ဒီ ဓာတ်သတ္တုတင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက်တွေကို ဆိုင်းငံ့ပေးဖို့ အပါအဝင် ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှု ဖြေလျှော့မယ့်ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးကြလိမ့်မယ်။
ဒီထဲမှာ အဓိက အခက်အခဲကတော့ အစ်ထရီယမ်ပြတ်လပ်တာပါပဲ။ သူ့ကို အင်ဂျင်တွေ၊ တာဘိုင်တွေ အပူချိန်လွန်ကဲပြီး အရည်မပျော်အောင် သုတ်ရတဲ့ အပေါ်ယံသုတ်ဆေးတွေမှာ သုံးတယ်။ ဒီဆေးတွေ မသုတ်ထားရင် အင်ဂျင်တွေ သုံးလို့မရဘူး။ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ဒီပြတ်လပ်မှုအကြောင်း ရိုက်တာ သတင်းဌာနက စတင်ဖော်ပြခဲ့ပြီးကတည်းက ဈေးတွေက ၆၀% ထိ ခုန်တက်သွားပြီး အခုဆို အရင် တစ်နှစ်ကထက် ၆၉ ဆတောင် ပိုများနေပြီ။ သုတ်ဆေးထုတ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတချို့ဆိုရင် ကုန်ကြမ်းတွေကို ခွဲတမ်းနဲ့ စပေးနေရပြီ။
မြောက်အမေရိကက သုတ်ဆေးထုတ်ဖို့ အစ်ထရီယမ်ဝယ်တဲ့ ကုမ္ပဏီနှစ်ခုရဲ့ အမှုဆောင်တွေပြောတာ ကတော့ ပစ္စည်းပြတ်လို့ ထုတ်လုပ်မှုကို ယာယီရပ်ထားရတယ်တဲ့။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ဖောက်သည်ကြီးတွေအတွက် ပစ္စည်းချန်ထားချင်လို့ ဖောက်သည်အသေးတွေနဲ့ ပြည်ပဖောက်သည်တွေကိုပါ ငြင်းနေရတယ်။ နောက်ထပ် သုတ်ဆေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင်လည်း ပစ္စည်း ပြတ်သွားလို့ အစ်ထရီယမ်အောက်ဆိုဒ်ပါတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေ ရောင်းတာကို ရပ်လိုက်ရတယ်။
အမေရိကန်ထုတ်လုပ်သူများစိုးရိမ်နေ
ဒီအစ်ထရီယမ်နဲ့ စကင်ဒီယမ် ပြတ်လပ်မှုက ဂျက်အင်ဂျင်တွေ၊ ချစ်ပ်ပြားတွေ ထုတ်လုပ်မှုကို အခုထိတော့ ကြီးကြီးမားမား မထိခိုက်သေးဘူး။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန် ထုတ်လုပ်သူတချို့တော့ တရုတ်ဆီက မြေရှား သတ္တုတချို့ ပြတ်လပ်မှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီလို့ အမေရိကန် အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးက ဆိုတယ်။ ကိန်းဂဏန်း တွေအရဆို ဧပြီလ ကန့်သတ်ချက်တွေ စလုပ်ပြီးနောက် ၈ လအတွင်း တရုတ်က အမေရိကန်ကို အစ်ထရီ ယမ် ၁၇ တန်ပဲ ပို့ခဲ့တယ်။ ကန့်သတ်ချက် မလုပ်ခင် ၈ လတုန်းက ၃၃၃ တန်တောင် ပို့ခဲ့တာ။ ဇယားတွေ အရ ဂျာမနီနဲ့ ကိုရီးယားကိုတော့ တင်ပို့မှုတွေ ပြန်ဦးမော့လာပေမယ့် အမေရိကန်ကိုတော့ တမင်ပိတ် ထားတဲ့သဘောဖြစ်နေပါတယ်။
အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတစ်ဦးကတော့ ထရမ့်အစိုးရအနေနဲ့ အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ဒီလိုအရေးပါတဲ့ ဓာတ်သတ္တုတွေရအောင် လုပ်ပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒီအထဲမှာ တရုတ်နဲ့ ညှိနှိုင်းတာ၊ သမ္မတရှီနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကို လိုက်နာမှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့်တာနဲ့ လိုအပ် ရင် တခြားထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ရှာဖွေတာတွေ ပါဝင်တယ်။ ဒီသတင်းအတွက် ရိုက်တာက အမေရိကန် အရာရှိတွေ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင်တွေ၊ လေ့လာဆန်းစစ်သူ စုစု ပေါင်း ၂၀ နီးပါးလောက်ကို မေးမြန်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး တရုတ် စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနကတော့ မေးခွန်း တွေကို ဘာမှပြန်မဖြေခဲ့ပါဘူး။
အစ်ထရီယမ် နည်းနေတာက အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်မှုကို မထိခိုက်သေးပေမယ့် ထုတ်လုပ်သူတွေကတော့ စိုးရိမ်နေကြတယ်။ လေကြောင်းအာကာသ ထောက်ပံ့ရေး ကျွမ်းကျင်သူ ကယ်ဗင်မိုက်ကယ်က "ဒါဟာ တရုတ်က သူ့ရဲ့ မြေရှားသတ္တု သြဇာကို ဘယ်လိုအသုံးချနေလဲဆိုတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်လို့ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အရာပဲ" လို့ ပြောတယ်။ အခုဆို လေကြောင်းလိုင်းတွေရဲ့ အပိုပစ္စည်း လိုအပ်ချက်နဲ့ ဘိုးအင်းလေယာဉ်တွေ ပိုထုတ်လာတာတွေကြောင့် အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူတွေ အတော်လေး ရုန်းကန် နေရချိန်လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။
မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးကိုပါထိခိုက်
အစ်ထရီယမ်အပြင် အမေရိကန် ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေအတွက် စကင်ဒီယမ်ပါ ပြတ်လပ်နေတယ်။ ဒီတော့ မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက်ပါ အန္တရာယ်ရှိနေပြီလို့ SemiAnalysis ရဲ့ CEO ဒိုင်လန်ပတဲလ်က ပြောတယ်။ စကင်ဒီယမ်က တစ်နှစ်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ တန်ချိန် ဒါဇင်နည်းနည်းပဲ ထွက်တာဖြစ်တယ်။ သူက လောင်စာဆဲလ်တွေ၊ လေယာဉ်သုံး အလူမီနီယမ်သတ္တုစပ်တွေနဲ့ အဆင့်မြင့် ချစ်ပ်ပြားလုပ်ငန်းတွေအတွက် အရေးပါတယ်။
အမေရိကန်က အဓိက ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေ အကုန်လုံးက 5G ဖုန်းတွေနဲ့ အခြေစိုက်စခန်းတိုင်းမှာ ပါဝင်မယ့် ချစ်ပ်တွေလုပ်ဖို့ ဒီ စကင်ဒီယမ်ကို အားထားနေရတာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့လတွေမှာ တရုတ်ဆီက စကင်ဒီယမ် ပို့ကုန်လိုင်စင်အသစ်ရဖို့ ကြန့်ကြာနေလို့ ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေက ဝါရှင်တန်ကို အကူအညီ တောင်းထားရတယ်။ ကုမ္ပဏီတော်တော်များများက တတိယနိုင်ငံတွေကနေတစ်ဆင့် ဝယ်ခဲ့ပေမယ့် အခု တရုတ်က နောက်ဆုံးသုံးစွဲသူ ဘယ်သူလဲဆိုတာကိုပါ ကြေညာခိုင်းနေတယ်။ "အမေရိကန်ရဲ့ တစ်ပိုင်းလ ျှပ်ကူးပစ္စည်း (semi) လုပ်ငန်းကို တရုတ်က တိတိကျကျ ပစ်မှတ်ထားနေတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ ယူဆတယ်" လို့ အမေရိကန်အရာရှိက ပြောတယ်။ အမေရိကန် ချစ်ပ်လုပ်ငန်းအသင်းကတော့ မှတ်ချက် ပေးဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
"အမေရိကန်မှာ ပြည်တွင်း စကင်ဒီယမ်ထုတ်လုပ်မှု လုံးဝမရှိသလို၊ တရုတ်ပြင်ပမှာ လက်တွေ့လည်ပတ် နေတဲ့ အစားထိုးစရာ လမ်းကြောင်းလည်း မရှိဘူး။ လက်ကျန်သိုလှောင်ထားတာတွေကလည်း နှစ်နဲ့ချီပြီး မခံတော့ဘဲ လပိုင်းလောက်ပဲ သုံးလို့ရတော့မယ်" လို့ ပတဲလ်က ဖြည့်စွက်ပြောပြခဲ့ပါတယ်။
သတင်းအရင်းအမြစ်-ရိုက်တာ
၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
ဗင်နီဇွဲလားနှင့် မတူတဲ့ အီရန်
တဟီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုတွေ အားနည်းလာတာ နဲ့အမျှ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ စစ်ရေးအရ ထိပ်တိုက်တွေ့နိုင်ခြေက ပိုနီးကပ်လာနေပါတယ်။
The New York Times နဲ့ Reuters သတင်းဌာနတွေရဲ့ အဆိုအရဆိုရင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အမေရိကန် စစ်တပ်တွေကို အလုံးအရင်းချထားတဲ့ကြားကပဲ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ဟာ အကန့်အသတ်နဲ့ပဲ တိုက်ခိုက် မလား၊ ပိုပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပဲ စစ်ဆင်ရေးလုပ်မလား ဆိုတာကို ချိန်ဆနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ပြီးခဲ့ တဲ့ ဇန်နဝါရီတုန်းကဆိုရင် အမေရိကန် စစ်ရေယာဉ်စုကြီး အီရန်ဆီကို ဦးတည်နေတယ်လို့ ထရမ့်က ပြော ခဲ့ပါသေးတယ်။ သူက အဲဒီလိုသွားနေတာကို ဗင်နီဇွဲလားမှာတုန်းက "မြန်မြန်ဆန်ဆန်နဲ့ ပြင်းပြင်းထန် ထန်" အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့တဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးနဲ့တောင် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျွမ်းကျင်သူ တွေ ကတော့ အီရန်က စစ်ရေးအရ ပိုပြီးနက်ရှိုင်းတဲ့အပြင် ဒေသတွင်းစစ်ပွဲကြီးတစ်ခုကိုပါ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိ တဲ့ အတွက် ဗင်နီဇွဲလားထက် အများကြီး ပိုရှုပ်ထွေးတဲ့ စိန်ခေါ်မှုကြီးဖြစ်တယ်လို့ သတိပေးထားကြပါတယ်။
လွယ်လွယ်နှင့် ပြီးမယ့် စစ်ပွဲမဟုတ်
တကယ်တမ်းမှာ အီရန်ကိစ္စအတွက် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာပြီး လွယ်လွယ်ကူကူ ရှင်းလင်းသွားမယ့် စစ်ရေးရွေးချယ်မှုမျိုး မရှိဘူးလို့ The New York Times က လေ့လာဆန်းစစ်သူတွေကို ကိုးကားပြီး ဖော်ပြ ထားပါတယ်။ အမေရိကန်ဘက်က အသေအပျောက်ရှိလာနိုင်တဲ့ တကယ့်အန္တရာယ်ရှိနေပြီး၊ ဒါက ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမယ့်နှစ်မှာ ထရမ့်အတွက်တော့ ကြီးမားတဲ့ ဖိအားဖြစ်စေမှာပါ။
အီရန်ဆိုတာ အရှေ့ အလယ်ပိုင်းမှာ အကြီးမားဆုံးနဲ့ အမျိုးအစားအစုံလင်ဆုံး ဒုံးကျည်လက်နက်တိုက် တွေကို ပိုင်ဆိုင်ထားတဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ မိုင် ၁,၂၀၀ ကျော်အထိ သွားနိုင်တဲ့ အလတ်စားပစ် တိုက်ချင်း ပစ်ဒုံးကျည်တွေပါရှိတော့ ပင်လယ်ကွေ့၊ အစ္စရေးနဲ့ တူရကီနိုင်ငံအချို့က အမေရိကန်စစ်စခန်းတွေဆိုတာ သူတို့ရဲ့ ပစ်မှတ်စက် ကွင်းထဲမှာ အလွယ်လေး ရောက်နေတာပါ။ မကြာသေးခင်ကပဲ ဟော်မုဇ်ရေလက် ကြား စစ်ရေးလေ့ကျင့် မှုမှာ ၉၃ မိုင်ကျော်အထိပစ်နိုင်တဲ့ ပင်လယ်ပြင်အခြေစိုက် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး ဒုံးကျည်တစ်စင်း ကိုတောင် စမ်းသပ်ခဲ့တယ်လို့ သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက ကြေညာထား ပါသေးတယ်။ တဟီရန်ရဲ့ ဗျူဟာ က ဘယ်လိုထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုမျိုးမဆို ဖြစ်လာရင် နေရာပေါင်းစုံမှာ လျင်လျင်မြန်မြန် အရှိန်မြှင့်ပြီး အပျက်အစီးနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကို ပျံ့နှံ့သွားအောင် လုပ်ဖို့ပဲလို့ Chatham House က ကျွမ်းကျင်သူ Sanam Vakil က ဆိုပါတယ်။
နေရာအနှံ့က လက်တုံ့ပြန်မှုတွေနဲ့ ဒေသတွင်း ဂယက်
နောက်ထပ် အန္တရာယ်တစ်ခုကတော့ အီရန်ရဲ့ လက်ဝေခံကွန်ရက်တွေနဲ့ ဒေသတွင်း ဂယက်ရိုက်ခတ်မှု တွေပါပဲ။ လက်ဘနွန်က ဟစ်ဇ်ဘိုလာနဲ့ ယီမင်က ဟူသီတို့လို အီရန်ရဲ့ "ခုခံရေးဝင်ရိုးစွန်း" အဖွဲ့တွေဟာ အရင်ကလောက် မသန်မာတော့ဘူးဆိုပေမဲ့ အမေရိကန်နဲ့ မဟာမိတ်တွေကို လက်တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပြီး စစ်မျက်နှာအသစ်တွေ ဖွင့်လာနိုင်ပါတယ်။ အီရတ်မှာရှိတဲ့ အီရန်မဟာမိတ်အဖွဲ့တစ်ခုဆိုရင် အမေ ရိကန်ကသာ စစ်ရေးအရ လှုပ်ရှားလာရင် "အသေခံစစ်ဆင်ရေးတွေ" အထိ လုပ်သွားမယ်လို့တောင် ခြိမ်း ခြောက်ထားပါတယ်။
ဟူသီသူပုန်တွေကလည်း ၂၀၂၃ နှောင်းပိုင်းတုန်းကလို ပင်လယ်နီထဲက ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောတွေကို ပြန်ပြီး ပစ်မှတ်ထားလာနိုင်ခြေရှိပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ အမေရိကန်စစ်စခန်းတွေ လက်ခံထားတဲ့ ပင်လယ် ကွေ့နိုင်ငံတွေကလည်း တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခံရမယ့်အရေးကို စိုးရိမ်နေကြပါပြီ။ ဆော်ဒီနဲ့ UAE တို့က အမေရိကန်ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွက် သူတို့ရဲ့ လေပိုင်နက်ကို အသုံးပြုခွင့်ပေးမှာမဟုတ်ဘူးလို့ ပြော ထားပေမဲ့၊ ဒါလေးလုပ်လိုက်ရုံနဲ့ အီရန်ရဲ့ လက်တုံ့ပြန်မှုဒဏ်ကနေ ကင်းလွတ်ခွင့်ရမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ လေ့လာသူတွေက ထောက်ပြထားပါတယ်။
မျှော်လင့်ချက်နည်းလာတဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေနှင့် အစိုးရဖြုတ်ချဖို့ အခက်အခဲ
ဒီလိုအခြေအနေတွေကြားမှာ ၂၀၀၃ အီရတ်ကျူးကျော်စစ်နောက်ပိုင်း ဒေသတွင်းမှာ အမေရိကန်စစ်တပ် အင်အားအများဆုံး ချထားတာကိုကြည့်ရင် သံတမန်ရေးအရ မျှော်လင့်ချက်တွေ မှေးမှိန်လာပြီဆိုတာ ထင်ရှားနေပါတယ်။ ယူရေနီယမ်သန့်စင်မှု၊ ဒုံးကျည်အစီအစဉ်တွေနဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေ ဖယ်ရှားရေးအတွက် အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ရဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ နှစ်ကြိမ်စလုံးဟာ ရှေ့မဆက်နိုင်ဘဲ ရပ်တန့်နေခဲ့ပါတယ်။ အီရန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဆိုရင် အမေရိကန်ကပေးပို့တဲ့ ဒုံးကျည်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အဆိုပြုလွှာကို ဖွင့်တောင် မဖတ်ဘဲ ပြန်ပို့လိုက်တဲ့အထိပါပဲ။
အီရန်ဘက်က တန်ပြန်အဆိုပြုချက်တစ်ခု ထွက်လာဖို့ရှိပေမဲ့ သဘောတူညီမှုမရရင် အလွန်ဆိုးရွားတဲ့ အကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်လာမယ်လို့ ထရမ့်က သတိပေးထားပါတယ်။ အီရန်ကို ဖိအားပေးဖို့အတွက် အကန့် အသတ်နဲ့ တိုက်ခိုက်ဖို့ စဉ်းစားနေတယ်လို့လည်း ထရမ့်က ဝန်ခံထားပြီး မတ်လလယ်လောက်မှာ စစ်တပ် အပြည့်အဝ ချထားမှုပြီးစီးမယ်လို့ ခန့်မှန်းရပေမဲ့ ဘယ်အချိန်မှာ စတင်လှုပ်ရှားမလဲ ဆိုတာကိုတော့ တိတိကျကျ မသိရသေးပါဘူး။
ဒါဆို အဆုံးသတ်ရလဒ်က ဘာဖြစ်မလဲ။ ဝါရှင်တန်ရဲ့ အဓိကရည်မှန်းချက်က အီရန်ရဲ့ နျူကလီးယားနဲ့ ဒုံးကျည်စွမ်းရည်ကို လျှော့ချဖို့လား၊ ပဋိပက္ခမကြီးထွားအောင် တားဆီးဖို့လား၊ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရ အပြောင်းအလဲ လုပ်ချင်တာလားဆိုတာကို ဥရောပနဲ့ ဒေသတွင်းအရာရှိတွေတောင် သေသေချာချာ မသိကြပါဘူး။
အီရန်ရဲ့ နိုင်ငံရေးဖွဲ့စည်းပုံက ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို ဖြုတ်ချဖို့ ကြိုးစားမယ့် မည်သည့်ဗျူဟာကိုမဆို အတော်လေး ရှုပ်ထွေးသွားစေပါတယ်။ သမ္မတ မာဒူရိုကို အလွယ်တကူ ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့တဲ့ ဗင်နီဇွဲလားနဲ့ မတူဘဲ၊ အီရန်ရဲ့ ဘာသာရေးအုပ်ချုပ်မှုစနစ်က အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ ကို ဗဟိုပြုထားပြီး အင်အားကြီးမားတဲ့ အစ္စလာမ္မစ် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ကလည်း အခိုင် အမာ ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးထားတာပါ။ ဒါကြောင့် စစ်တပ်သုံးပြီး အစိုးရဖြုတ်ချနိုင်မယ်လို့ တွေး ထားရင် အလွန်အန္တရာယ်ကြီးတယ်လို့ ဆန်းစစ်သူတွေက သတိပေးနေကြတာပါ။
ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ကိုင်လှုပ်မယ့် ရေလက်ကြား
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအပေါ် ရိုက်ခတ်လာမယ့် ဂယက်တွေပါပဲ။ ကမ္ဘာ့ရေနံနဲ့ သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ရည် ထွက်ရှိမှုရဲ့ ငါးပုံတစ်ပုံခန့် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေတဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားဟာ အရေးပါတဲ့ ဖိအားပေးစရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။ အဲဒီရေလက်ကြားကို ပိတ်ပစ်မယ်လို့ အီရန်က အရင် ကလည်း ခြိမ်းခြောက်ဖူးပြီး တကယ်လို့များ ပိတ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာတစ်လွှား စွမ်းအင်စျေးနှုန်းတွေ အဆမတန် ထိုးတက်သွားမှာပါ။ ဒီလိုလုပ်တာက သူတို့ကိုယ်တိုင်ရဲ့ ရေနံတင်ပို့မှုကိုပါ ထိခိုက်စေမယ် ဆိုပေမဲ့ အနည်းငယ် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ရုံနဲ့တင် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တစ်ခုလုံးကို ကမောက်ကမ ဖြစ်သွား စေနိုင်ပါတယ်။
အချိန်မရှိတော့တဲ့ အဆုံးအဖြတ်ကာလ
အခုအချိန်မှာတော့ နှစ်ဖက်စလုံးက ကိုယ့်ရပ်တည်ချက်နဲ့ကိုယ် အလျှော့မပေးကြတော့ပါဘူး။ ဝါရှင်တန် က ယူရေနီယမ်သန့်စင်မှု လုံးဝမလုပ်ဖို့ တောင်းဆိုနေသလို၊ တဟီရန်ကလည်း သူတို့ရဲ့ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နျူကလီးယားအခွင့်အရေးဆိုပြီး တင်းခံနေတဲ့အတွက် အမှားအယွင်း ဖြစ်သွားနိုင်ခြေ ပိုများလာပါတယ်။
နှစ်ဖက်စလုံးက နောက်မဆုတ်မချင်း တိုးတက်မှုရလာစရာအကြောင်းမရှိသလို၊ အဲဒီလို နောက်ဆုတ်ကြ လိမ့်မယ်လို့လည်း မယုံကြည်ဘူးလို့ အမေရိကန် သံတမန်ဟောင်း အလန် အဲရ် (Alan Eyre) က ဆိုပါတယ်။ စစ်ရေးအရ အင်အားတွေ ဖြည့်တင်းလာပြီး လေလုံးထွားမှုတွေလည်း ပိုပြင်းထန်လာတာ နဲ့အမျှ၊ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်တို့ရဲ့ အားပြိုင်မှုဟာ အဆုံးအဖြတ်ပေးရမယ့် အဆင့်တစ်ခုဆီကို ရောက်နေပြီ ဖြစ်ပြီး တကယ်လို့ ပဋိပက္ခသာ ကြီးထွားလာမယ်ဆိုရင် အဲဒီရဲ့ပေးဆပ်ရမှုတွေက စစ်မြေပြင်တစ်ခု တည်းမှာတင် ပြီးဆုံးသွားမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သေချာနေပါတယ်။
အရင်းအမြစ် - အိန္ဒိယ အိတ်စ်ပရက်စ် (The Indian Express), Cover Image -AI aided Creation
၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
ပြီးခဲ့တဲ့ စနေနေ့က အီရန်နိုင်ငံဟာ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းသွားမယ်လို့ ကတိပြုခဲ့ သလို၊ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတွေရဲ့ ရေတပ်နဲ့ လေတပ်တွေကိုလည်း အကြမ်းဖက် အဖွဲ့ အစည်းတွေအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဆောင်လာတာဟာ အမေရိကန် သံတမန်တစ်ဦးရဲ့ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ စကားတွေအပေါ် အာရပ်နိုင်ငံတွေကြားမှာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုတွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်လာချိန်နဲ့လည်း တိုက်ဆိုင်နေပါတယ်။
တီဟီရန်မြို့မှာလုပ်တဲ့ အစည်းအဝေးတစ်ခုမှာ အီရန်သမ္မတ မာဆွတ် ပီဇက်ရှ်ကီယန် က အမေရိကန်နဲ့ နျူကလီးယားစေ့စပ်ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်နေချိန်အတွင်း ပြင်ပဖိအားတွေကို အီရန်အနေနဲ့ ဒူးထောက် အလျှော့ပေးမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်လိုအခက်အခဲမျိုးကိုမဆို အရှုံး မပေးဘဲ ရင်ဆိုင်သွားမယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြည်သူတွေအနေနဲ့လည်း သဘောထား ကွဲလွဲမှုတွေကို ဘေးဖယ်ထားပြီး စည်းစည်းလုံးလုံး နေထိုင်ကြဖို့ကိုလည်း တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။ အခုလို သမ္မတရဲ့ ပြောဆိုမှုတွေဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အမေရိကန်က စစ်အင်အားတွေ တိုးချဲ့ချထား လာတာ ရယ်၊ ဝါရှင်တန်နဲ့ တီဟီရန်အကြား နျူကလီးယားနဲ့ ပိတ်ဆို့မှုရုပ်သိမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ နှစ်ကြိမ် လုပ်ပြီး နောက်မှာ ထွက်ပေါ်လာတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
EU တပ်တွေကို အခုလို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် အီရန်က သတ်မှတ်လိုက်တာဟာ မကြာသေးခင်က အီရန်ရဲ့ အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် EU က သတ်မှတ် ခဲ့တဲ့ အပေါ် တုံ့ပြန်လိုက်တာဖြစ်တယ်လို့ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆိုပါတယ်။ EU ရဲ့ အဲဒီဆုံးဖြတ် ချက်ဟာ တရားမဝင်သလို ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်နဲ့ နိုင်ငံတကာဥပဒေတွေကိုလည်း ဆန့်ကျင်နေတယ်လို့ သူတို့က ထောက်ပြထားပါတယ်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ဒေသတွင်း တင်းမာမှုတွေ မြင့်တက်နေချိန် အစ္စရေးနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန် သံအမတ်ကြီး မိုက်ခ် ဟပ်ကာဘီ က သောကြာနေ့ အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ အစ္စရေးအနေနဲ့ အရှေ့အလယ် ပိုင်းတစ်ခုလုံး (ဒါမှမဟုတ် နေရာအများစု) ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ "သမ္မာကျမ်းစာဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး" ရှိတယ် လို့ ပြောလိုက်ပါတယ်။ ဒီစကားတွေကြောင့် အာရပ်နိုင်ငံတွေကြားမှာ အကြီးအကျယ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှု တွေ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။
ဒီမှတ်ချက်တွေကို အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်က "အလွန်အမင်း အစွန်းရောက်တယ်" လို့ ဝေဖန်ခဲ့ပြီး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် Ahmed Aboul-Gheit ကလည်း ဒါဟာ ယုတ္တိမတန်ဘဲ သံတမန်ရေးရာ စံနှုန်းတွေနဲ့ မကိုက်ညီဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ နိုင်ငံတွေက ဂါဇာအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ကြိုးပမ်း နေချိန်မှာ ဒီလိုပြောတာဟာ ဘာသာရေးနဲ့ အမျိုးသားရေးခံစားချက်တွေကို သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ဖို့လောက်ပဲ အသုံးဝင်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။
အီဂျစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ဒီမှတ်ချက်တွေအပေါ် အလွန်တရာ အံ့သြမိကြောင်းနဲ့ ဒါဟာ နိုင်ငံတကာဥပဒေတွေကို ဗြောင်ကျကျ ချိုးဖောက်တာဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဆော်ဒီနိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီးကလည်း ဟပ်ကာဘီရဲ့ ပြောဆိုချက်တွေဟာ ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေကို ရန်စတာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေတာကြောင့် ဆိုးရွားတဲ့ အကျိုးဆက်တွေ ဖြစ်လာ နိုင်တယ်လို့ အဲဒီနေ့မှာပဲ သတိပေး ပြောကြားသွားခဲ့ပါတယ်။
အရင်းအမြစ်-ဆင်ဟွာ
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆-
မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ အဓိကရှယ်ယာရှင်နှင့်ပိုင်ရှင် ဂျင်မ် ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက "နယ်ချဲ့ကျူးကျော်နေပြီ" လို့ ပြောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ဝေဖန်မှုတွေ ထွက် ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ အင်္ဂလန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FA) ကတော့ သူ့ကို အရေးယူမှာမဟုတ်ဘူးလို့ စနေနေ့မှာ အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။
ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရက်ကလစ်ဖ်က သူသုံးနှုန်းခဲ့တဲ့ အသုံးအနှုန်းအတွက် ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးမှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးပြဿနာက ဆွေးနွေးဖို့ အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ သူရဲ့ ကနဦးပြောကြားချက်တွေကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုကိုတောင် ခံခဲ့ရတာပါ။
FA ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ရက်ကလစ်ဖ်ကို အရေးယူမှုမလုပ်ပေမဲ့၊ အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတစ်ဦးအနေနဲ့ မီဒီယာတွေမှာ စကားပြောတဲ့အခါ ပိုပြီးတာဝန်ယူမှုရှိဖို့ သတိပေး ချက်တစ်ခုတော့ ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့က အင်တာဗျူးမှာ "အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးနဲ့ နေနေသူ ၉ သန်းလောက်ရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ ဒီလောက်အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာနေရင် စီးပွားရေးက ဘယ်လိုမှ မကောင်းနိုင်ဘူး။ တကယ်တော့ ယူကေဟာ နယ်ချဲ့ခံနေရတာပါ၊ ဒါဟာ ကုန်ကျစရိတ်တွေ အရမ်းများလွန်းတယ်" ဆိုပြီး ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့တာပါ။
အသင်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ဒီလိုအငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မန်ယူမန်နေဂျာ မိုက်ကယ် ကာရစ်ကို မေးမြန်းတဲ့အခါမှာတော့ သူက ဒီကိစ္စထဲကို ဝင်မပါဘဲ ရှောင်လွှဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကာရစ်က "ကျွန်တော်တို့ ကလပ်အသင်းအနေနဲ့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လေးစားဖို့၊ တန်းတူညီမျှရှိဖို့နဲ့ ကွဲပြား ခြားနားမှုတွေကို လက်ခံဖို့ဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကိုပဲ နေ့စဉ်ကျင့်သုံးသွားမှာပါ" လို့သာ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
လောလောဆယ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟာ ၂၆ ပွဲကစားအပြီးမှာ ရမှတ် ၄၅ မှတ်နဲ့ အဆင့် ၄ နေရာ မှာ ရှိနေပါတယ်။ လာမယ့်တနင်္လာနေ့မှာ အဲဗာတန်နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဝင်ခွင့်အတွက် အဆင့် ၄ အတွင်း မြဲနေအောင် ဆက်လက်ကြိုးစားသွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Reuters
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှာ အမှုရှုံးသွားပြီးတဲ့နောက် ထရမ့်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက် ခွန် ချမှတ်ဖို့ ရှိနေပါတယ်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အကောက်ခွန် တချို့နေရာမှာ အစားထိုးဖို့အတွက် နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ချမှတ်မယ့် အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် တစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးမယ်လို့ သမ္မတထရမ့်က သောကြာနေ့မှာ ပြောပါတယ်။
ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ -
တရားမဝင်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံလိုက်ရတဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ အစိုးရအဖွဲ့ ကနေ အသစ်ချမှတ်မယ့် အကောက်ခွန်အစီအစဉ်သစ်တွေရဲ့ အစပြုမှုလေးပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သူတို့ ဘာတွေပြောနေကြလဲ
"ပုံမှန်ကောက်ခံနေကျ အကောက်ခွန်တွေအပြင် ပုဒ်မ ၁၂၂ အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ထပ်ချမှတ်မယ့် အမိန့်တစ်ခုကို ဒီကနေ့ ကျွန်တော် လက်မှတ်ထိုးပါမယ်" လို့ ထရမ့်က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ အကောက်ခွန်တွေချမှတ်ဖို့ ဒီလိုကုန်သွယ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းကို အမေရိကန်က ပထမဆုံး အကြိမ် အသုံးပြုတာလည်း ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒီအကောက်ခွန်တွေက လာမယ့်အပတ်မှာ စတင်သက်ဝင်မယ် လို့ ထရမ့်က သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒီလုပ်ရပ်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလ အမေရိကန်"လွတ်မြောက်ရေးနေ့" မှာ အစိုးရအဖွဲ့က ကြေညာခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့ ကုန်စည်တွေအပေါ် ကောက်ခံမယ့် အခွန်နှုန်းတွေနေရာမှာ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန်ကို အစား ထိုးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာကိုဆိုလိုကြတာလဲ
၁၉၇၄ ခုနှစ် ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေမှာပါတဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်က အတော်လေးကျယ်ပြန့်ပေမယ့် အကန့် အသတ်တော့ ရှိပါတယ်။
အကောက်ခွန်ချမှတ်ဖို့ အသုံးပြုလို့မရဘူးလို့ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ် စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့် အက်ဥပဒေနဲ့ မတူတာက၊ ပုဒ်မ ၁၂၂ မှာ အကောက်ခွန်တွေကို အချိန် ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထားရှိနိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ အခွန်နှုန်းထား ဘယ်လောက်အထိ ကောက်ခံနိုင်သလဲဆိုတာကို ကန့်သတ်ထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြတာ ဒါမှမဟုတ် ဒေါ်လာငွေကြေး အကျပ်အတည်းဖြစ်တာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် သမ္မတအနေနဲ့ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိရှိတဲ့ အကောက်ခွန်ကို ရက်ပေါင်း ၁၅၀ အထိ ချမှတ်နိုင်တယ်လို့ ဥပဒေ မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ အဲဒီကာလထက်တော့ ကျော်လွန်ပြီး ကောက်ခံလို့ မရပါဘူး။
စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်
တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ သံမဏိ/အလူမီနီယံတွေအပေါ် အကောက်ခွန်ချဖို့ သုံးခဲ့တဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ အပါအဝင်၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးနိုင်ဖို့ ကုန်သွယ်ရေး ဥပဒေ မှာပါတဲ့ တခြားပြဋ္ဌာန်းချက်တွေကိုလည်း အစိုးရအဖွဲ့က အထောက်အကူရယူသွားမယ်လို့ ထရမ့် က ပြောပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ ထိပ်တန်း ကုန်သွယ်ရေး ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဂျေမီဆင် ဂရီးယားကတော့ ဒီအစီအမံတွေဟာ "ဥပဒေ ကြောင်းအရ အင်မတန် ခိုင်မာပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ၊လိုငွေပြမှုကို ဆက်ပြီးလျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် ဒါကိုဆက်လက်ဖြေရှင်းသွားမှာပါ" လို့ သောကြာနေ့မှာ ဂရီးယားက ပြောခဲ့ပါတယ်။
"ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ ပုဒ်မ ၁၂၂ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အသုံးပြုတာဟာ၊ ပိုမိုအားကောင်းလာနိုင်တဲ့ ပုဒ်မ ၂၃၂၊ ၃၀၁ ပါ အကောက်ခွန်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် အကောက်ခွန်ဝင်ငွေတွေက လက်တွေ့မှာပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြသနေပါတယ်" လို့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့တ် ဘက်စ်ဆင့် (Scott Bessent) က သောကြာနေ့မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
အရင်းအမြစ်။ AXIOS
NAYPYIDAW — Feb. 26, 2026 — Myanmar and Russia have agreed to significantly strengthen bilateral ties in space technology, with high-level discussions centering on the potential launch of a national satellite to serve Myanmar's public and national interests.
Acting President and Chairman of the State Security and Peace Commission, Senior General Min Aung Hlaing, met with Mr. Dmitry V. Bakanov, Director General of Russia’s Federal Space Corporation (Roscosmos), on Thursday in the capital city of Naypyidaw.
According to an official government press release, the talks focused on expanding direct cooperation between Roscosmos and the Myanmar Space Agency. The two leaders discussed advancing Myanmar's utilization of space technology, improving satellite communications, and implementing robust plans for human resource development within the sector.
A key element of the dialogue was the peaceful exploration and use of outer space. To ensure the long-term growth of Myanmar's aerospace capabilities, both parties exchanged views on continuing to send Myanmar scholars and trainees to Russia to acquire advanced knowledge in aerospace engineering and satellite technology.
The leaders also highlighted recent successful upgrades to the Space Museum in Yangon, noting that the facility has drawn significant interest and active engagement from the country's youth. Both sides emphasized the importance of fostering aerospace awareness among the younger generation.
A Growing Aerospace Partnership
Thursday’s meeting builds upon several years of deepening technological and scientific collaboration between Naypyidaw and Moscow. The aerospace partnership gained significant momentum in September 2022, when Senior General Min Aung Hlaing visited the Vostochny Cosmodrome in Russia’s Amur region. During that milestone visit, he toured the Angara and Soyuz-2 rocket assembly complexes and initiated talks with Roscosmos leadership regarding technological assistance and satellite manufacturing.
Since then, the two nations have steadily integrated their aerospace development efforts. Myanmar engineers have actively participated in specialized training programs in Russia—such as those at Samara University—focusing on nanosatellite design, space mission analysis, and global navigation satellite systems (GNSS). This collaboration was further cemented in September 2025 during another high-level visit to Russia, which resulted in formal agreements on civilian nuclear energy and outer space cooperation.
The meeting in Naypyidaw was attended by senior officials from both nations. Joining the Acting President were State Prime Minister U Nyo Saw, Commission Secretary General Ye Win Oo, and other relevant officials. The Russian delegation included the Russian Ambassador to Myanmar, H.E. Iskander Azizov, the Deputy Director General of Roscosmos, and accompanying delegates.
Reported by knl/ymg
မြန်မာနှင့်ရုရှားတို့ အာကာသနည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမြှင့်တင်မည်
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ပြည်သူ့အကျိုးစီးပွားဖော်ဆောင်ပေးမည့် ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်နိုင်ရေးနှင့် အာကာသနှင့် ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း နိုင်ငံပိုင် အာကာသကော်ပိုရေးရှင်း Roscosmos ၏ အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov တို့ ဆွေးနွေးခဲ့ကြကြောင်းသိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေတဲ့ Roscosmos အကြီးအကဲ Mr. Dmitry V. Bakanov သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက်က နေပြည်တော်တွင် ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံစဉ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာဖြစ်တယ်လို့ အစိုးရသတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရသိရပါတယ်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့် Roscosmos အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တို့သည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း နိုင်ငံ “Roscosmos” နိုင်ငံပိုင်ကော်ပိုရေးရှင်း နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီတို့အကြား တိုးမြှင့်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသဆိုင်ရာနည်းပညာအသုံးပြုမှုများ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်နေမှု၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာကာသနည်းပညာဆိုင်ရာ လူသားအရင်းအမြစ်များ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကိုလည်းဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
ထို့အပြင် အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)ကို အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့မှုနှင့် လူငယ်များအနေဖြင့် စိတ်ပါဝင်စားစွာ ဖြင့် လာရောက်လေ့လာကြည့်ရှုလျက်ရှိမှု၊ နှစ်နိုင်ငံအကြား ငြိမ်းချမ်းသောရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ပြင်ပ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေး နှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအား အာကာသနည်းပညာဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများပိုမိုရရှိနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ပေး လျက်ရှိမှု၊ အာကာသနည်းပညာနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ပညာတော်သင် သင်တန်းသားများ စေလွှတ်ရေးဆိုင် ရာ ကိစ္စရပ်များကို ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာ အမြင်ချင်းဖလှယ်ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အဆိုပါ ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်နှင့်အတူ ကောင်မရှင်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော၊ ကောင်မရှင်အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးနှင့် တာဝန်ရှိသူများ တက် ရောက်ကြပြီး “Roscosmos” နိုင်ငံပိုင်ကော်ပိုရေးရှင်း၏ အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့်အတူ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး H.E. Mr. Iskander Azizov ၊ “Roscosmos” နိုင်ငံပိုင် ကော်ပိုရေးရှင်း၏ ဒုတိယအထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့် တာဝန်ရှိသူများတက်ရောက်ခဲ့ကြကြောင်း သတင်းရရှိပါတယ်။
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြားမှာ ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှုတွေ လျှော့ချထားတယ်ဆိုပေမယ့် အမေရိကန် လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ် (chip) ကုမ္ပဏီတွေဆီ ပစ္စည်းသွင်းပေးနေတဲ့ သူတွေဟာ မြေရှားသတ္တု ပြတ်လပ်မှုတွေကို ပိုဆိုးဆိုးရွားရွား ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ အခြေအနေဘယ်လောက်ဆိုးလဲဆို ကုမ္ပဏီ နှစ်ခုက ဖောက်သည်တချို့ကိုတောင် လက်မခံနိုင်ဘဲ ငြင်းနေရတဲ့အထိပဲ။ ဒီကိစ္စက အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်တို့ ပေကျင်းမှာ မတွေ့ဆုံခင် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အလိုမှာ ဖြစ်နေတာပါ။
အစ်ထရီယမ်နှင့် စကင်ဒီယမ်များပြတ်လတ်နေ
အဓိက ပြတ်လပ်နေတာက အစ်ထရီယမ် (yttrium) နဲ့ စကင်ဒီယမ် (scandium) လို မြေရှားသတ္တုတွေ ပါ။ သူတို့က ဒြပ်စင် ၁၇ မျိုးပါတဲ့ အုပ်စုဝင်တွေဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေးနည်းပညာ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ပြားတွေမှာ နည်းနည်းပဲသုံးရပေမယ့် အရမ်းအရေးပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီသတ္တုတွေကို တရုတ်နိုင်ငံ ကပဲ နီးပါးလုံးဝ ထုတ်လုပ်နေတာဖြစ်တယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလတုန်းက တရုတ်က ကန့်သတ်ချက်တွေလုပ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း မြေရှားသတ္တု အများအပြားကို ပြန်တင်ပို့ခွင့်ပေးခဲ့ပေမယ့် အောက်တိုဘာလမှာ ဝါရှင်တန်နဲ့ တင်းမာမှုတွေ ဖြေလျှော့ခဲ့တဲ့တိုင်အောင် အမေရိကန်ဆီကိုတော့ ရောက်လာတာ အရမ်းနည်းနေသေးတယ်။ လာမယ့် မတ်လ ပေကျင်းမှာ ထရမ့်နဲ့ ရှီတို့ တွေ့ဆုံတဲ့အခါ တရုတ်က ဒီ ဓာတ်သတ္တုတင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက်တွေကို ဆိုင်းငံ့ပေးဖို့ အပါအဝင် ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှု ဖြေလျှော့မယ့်ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးကြလိမ့်မယ်။
ဒီထဲမှာ အဓိက အခက်အခဲကတော့ အစ်ထရီယမ်ပြတ်လပ်တာပါပဲ။ သူ့ကို အင်ဂျင်တွေ၊ တာဘိုင်တွေ အပူချိန်လွန်ကဲပြီး အရည်မပျော်အောင် သုတ်ရတဲ့ အပေါ်ယံသုတ်ဆေးတွေမှာ သုံးတယ်။ ဒီဆေးတွေ မသုတ်ထားရင် အင်ဂျင်တွေ သုံးလို့မရဘူး။ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ဒီပြတ်လပ်မှုအကြောင်း ရိုက်တာ သတင်းဌာနက စတင်ဖော်ပြခဲ့ပြီးကတည်းက ဈေးတွေက ၆၀% ထိ ခုန်တက်သွားပြီး အခုဆို အရင် တစ်နှစ်ကထက် ၆၉ ဆတောင် ပိုများနေပြီ။ သုတ်ဆေးထုတ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတချို့ဆိုရင် ကုန်ကြမ်းတွေကို ခွဲတမ်းနဲ့ စပေးနေရပြီ။
မြောက်အမေရိကက သုတ်ဆေးထုတ်ဖို့ အစ်ထရီယမ်ဝယ်တဲ့ ကုမ္ပဏီနှစ်ခုရဲ့ အမှုဆောင်တွေပြောတာ ကတော့ ပစ္စည်းပြတ်လို့ ထုတ်လုပ်မှုကို ယာယီရပ်ထားရတယ်တဲ့။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ဖောက်သည်ကြီးတွေအတွက် ပစ္စည်းချန်ထားချင်လို့ ဖောက်သည်အသေးတွေနဲ့ ပြည်ပဖောက်သည်တွေကိုပါ ငြင်းနေရတယ်။ နောက်ထပ် သုတ်ဆေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင်လည်း ပစ္စည်း ပြတ်သွားလို့ အစ်ထရီယမ်အောက်ဆိုဒ်ပါတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေ ရောင်းတာကို ရပ်လိုက်ရတယ်။
အမေရိကန်ထုတ်လုပ်သူများစိုးရိမ်နေ
ဒီအစ်ထရီယမ်နဲ့ စကင်ဒီယမ် ပြတ်လပ်မှုက ဂျက်အင်ဂျင်တွေ၊ ချစ်ပ်ပြားတွေ ထုတ်လုပ်မှုကို အခုထိတော့ ကြီးကြီးမားမား မထိခိုက်သေးဘူး။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန် ထုတ်လုပ်သူတချို့တော့ တရုတ်ဆီက မြေရှား သတ္တုတချို့ ပြတ်လပ်မှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီလို့ အမေရိကန် အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးက ဆိုတယ်။ ကိန်းဂဏန်း တွေအရဆို ဧပြီလ ကန့်သတ်ချက်တွေ စလုပ်ပြီးနောက် ၈ လအတွင်း တရုတ်က အမေရိကန်ကို အစ်ထရီ ယမ် ၁၇ တန်ပဲ ပို့ခဲ့တယ်။ ကန့်သတ်ချက် မလုပ်ခင် ၈ လတုန်းက ၃၃၃ တန်တောင် ပို့ခဲ့တာ။ ဇယားတွေ အရ ဂျာမနီနဲ့ ကိုရီးယားကိုတော့ တင်ပို့မှုတွေ ပြန်ဦးမော့လာပေမယ့် အမေရိကန်ကိုတော့ တမင်ပိတ် ထားတဲ့သဘောဖြစ်နေပါတယ်။
အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတစ်ဦးကတော့ ထရမ့်အစိုးရအနေနဲ့ အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ဒီလိုအရေးပါတဲ့ ဓာတ်သတ္တုတွေရအောင် လုပ်ပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒီအထဲမှာ တရုတ်နဲ့ ညှိနှိုင်းတာ၊ သမ္မတရှီနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကို လိုက်နာမှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့်တာနဲ့ လိုအပ် ရင် တခြားထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ရှာဖွေတာတွေ ပါဝင်တယ်။ ဒီသတင်းအတွက် ရိုက်တာက အမေရိကန် အရာရှိတွေ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင်တွေ၊ လေ့လာဆန်းစစ်သူ စုစု ပေါင်း ၂၀ နီးပါးလောက်ကို မေးမြန်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး တရုတ် စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနကတော့ မေးခွန်း တွေကို ဘာမှပြန်မဖြေခဲ့ပါဘူး။
အစ်ထရီယမ် နည်းနေတာက အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်မှုကို မထိခိုက်သေးပေမယ့် ထုတ်လုပ်သူတွေကတော့ စိုးရိမ်နေကြတယ်။ လေကြောင်းအာကာသ ထောက်ပံ့ရေး ကျွမ်းကျင်သူ ကယ်ဗင်မိုက်ကယ်က "ဒါဟာ တရုတ်က သူ့ရဲ့ မြေရှားသတ္တု သြဇာကို ဘယ်လိုအသုံးချနေလဲဆိုတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်လို့ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အရာပဲ" လို့ ပြောတယ်။ အခုဆို လေကြောင်းလိုင်းတွေရဲ့ အပိုပစ္စည်း လိုအပ်ချက်နဲ့ ဘိုးအင်းလေယာဉ်တွေ ပိုထုတ်လာတာတွေကြောင့် အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူတွေ အတော်လေး ရုန်းကန် နေရချိန်လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။
မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးကိုပါထိခိုက်
အစ်ထရီယမ်အပြင် အမေရိကန် ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေအတွက် စကင်ဒီယမ်ပါ ပြတ်လပ်နေတယ်။ ဒီတော့ မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက်ပါ အန္တရာယ်ရှိနေပြီလို့ SemiAnalysis ရဲ့ CEO ဒိုင်လန်ပတဲလ်က ပြောတယ်။ စကင်ဒီယမ်က တစ်နှစ်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ တန်ချိန် ဒါဇင်နည်းနည်းပဲ ထွက်တာဖြစ်တယ်။ သူက လောင်စာဆဲလ်တွေ၊ လေယာဉ်သုံး အလူမီနီယမ်သတ္တုစပ်တွေနဲ့ အဆင့်မြင့် ချစ်ပ်ပြားလုပ်ငန်းတွေအတွက် အရေးပါတယ်။
အမေရိကန်က အဓိက ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေ အကုန်လုံးက 5G ဖုန်းတွေနဲ့ အခြေစိုက်စခန်းတိုင်းမှာ ပါဝင်မယ့် ချစ်ပ်တွေလုပ်ဖို့ ဒီ စကင်ဒီယမ်ကို အားထားနေရတာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့လတွေမှာ တရုတ်ဆီက စကင်ဒီယမ် ပို့ကုန်လိုင်စင်အသစ်ရဖို့ ကြန့်ကြာနေလို့ ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေက ဝါရှင်တန်ကို အကူအညီ တောင်းထားရတယ်။ ကုမ္ပဏီတော်တော်များများက တတိယနိုင်ငံတွေကနေတစ်ဆင့် ဝယ်ခဲ့ပေမယ့် အခု တရုတ်က နောက်ဆုံးသုံးစွဲသူ ဘယ်သူလဲဆိုတာကိုပါ ကြေညာခိုင်းနေတယ်။ "အမေရိကန်ရဲ့ တစ်ပိုင်းလ ျှပ်ကူးပစ္စည်း (semi) လုပ်ငန်းကို တရုတ်က တိတိကျကျ ပစ်မှတ်ထားနေတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ ယူဆတယ်" လို့ အမေရိကန်အရာရှိက ပြောတယ်။ အမေရိကန် ချစ်ပ်လုပ်ငန်းအသင်းကတော့ မှတ်ချက် ပေးဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
"အမေရိကန်မှာ ပြည်တွင်း စကင်ဒီယမ်ထုတ်လုပ်မှု လုံးဝမရှိသလို၊ တရုတ်ပြင်ပမှာ လက်တွေ့လည်ပတ် နေတဲ့ အစားထိုးစရာ လမ်းကြောင်းလည်း မရှိဘူး။ လက်ကျန်သိုလှောင်ထားတာတွေကလည်း နှစ်နဲ့ချီပြီး မခံတော့ဘဲ လပိုင်းလောက်ပဲ သုံးလို့ရတော့မယ်" လို့ ပတဲလ်က ဖြည့်စွက်ပြောပြခဲ့ပါတယ်။
သတင်းအရင်းအမြစ်-ရိုက်တာ
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြားမှာ ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှုတွေ လျှော့ချထားတယ်ဆိုပေမယ့် အမေရိကန် လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ် (chip) ကုမ္ပဏီတွေဆီ ပစ္စည်းသွင်းပေးနေတဲ့ သူတွေဟာ မြေရှားသတ္တု ပြတ်လပ်မှုတွေကို ပိုဆိုးဆိုးရွားရွား ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ အခြေအနေဘယ်လောက်ဆိုးလဲဆို ကုမ္ပဏီ နှစ်ခုက ဖောက်သည်တချို့ကိုတောင် လက်မခံနိုင်ဘဲ ငြင်းနေရတဲ့အထိပဲ။ ဒီကိစ္စက အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်တို့ ပေကျင်းမှာ မတွေ့ဆုံခင် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အလိုမှာ ဖြစ်နေတာပါ။
အစ်ထရီယမ်နှင့် စကင်ဒီယမ်များပြတ်လတ်နေ
အဓိက ပြတ်လပ်နေတာက အစ်ထရီယမ် (yttrium) နဲ့ စကင်ဒီယမ် (scandium) လို မြေရှားသတ္တုတွေ ပါ။ သူတို့က ဒြပ်စင် ၁၇ မျိုးပါတဲ့ အုပ်စုဝင်တွေဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေးနည်းပညာ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ပြားတွေမှာ နည်းနည်းပဲသုံးရပေမယ့် အရမ်းအရေးပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီသတ္တုတွေကို တရုတ်နိုင်ငံ ကပဲ နီးပါးလုံးဝ ထုတ်လုပ်နေတာဖြစ်တယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလတုန်းက တရုတ်က ကန့်သတ်ချက်တွေလုပ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း မြေရှားသတ္တု အများအပြားကို ပြန်တင်ပို့ခွင့်ပေးခဲ့ပေမယ့် အောက်တိုဘာလမှာ ဝါရှင်တန်နဲ့ တင်းမာမှုတွေ ဖြေလျှော့ခဲ့တဲ့တိုင်အောင် အမေရိကန်ဆီကိုတော့ ရောက်လာတာ အရမ်းနည်းနေသေးတယ်။ လာမယ့် မတ်လ ပေကျင်းမှာ ထရမ့်နဲ့ ရှီတို့ တွေ့ဆုံတဲ့အခါ တရုတ်က ဒီ ဓာတ်သတ္တုတင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက်တွေကို ဆိုင်းငံ့ပေးဖို့ အပါအဝင် ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှု ဖြေလျှော့မယ့်ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးကြလိမ့်မယ်။
ဒီထဲမှာ အဓိက အခက်အခဲကတော့ အစ်ထရီယမ်ပြတ်လပ်တာပါပဲ။ သူ့ကို အင်ဂျင်တွေ၊ တာဘိုင်တွေ အပူချိန်လွန်ကဲပြီး အရည်မပျော်အောင် သုတ်ရတဲ့ အပေါ်ယံသုတ်ဆေးတွေမှာ သုံးတယ်။ ဒီဆေးတွေ မသုတ်ထားရင် အင်ဂျင်တွေ သုံးလို့မရဘူး။ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ဒီပြတ်လပ်မှုအကြောင်း ရိုက်တာ သတင်းဌာနက စတင်ဖော်ပြခဲ့ပြီးကတည်းက ဈေးတွေက ၆၀% ထိ ခုန်တက်သွားပြီး အခုဆို အရင် တစ်နှစ်ကထက် ၆၉ ဆတောင် ပိုများနေပြီ။ သုတ်ဆေးထုတ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတချို့ဆိုရင် ကုန်ကြမ်းတွေကို ခွဲတမ်းနဲ့ စပေးနေရပြီ။
မြောက်အမေရိကက သုတ်ဆေးထုတ်ဖို့ အစ်ထရီယမ်ဝယ်တဲ့ ကုမ္ပဏီနှစ်ခုရဲ့ အမှုဆောင်တွေပြောတာ ကတော့ ပစ္စည်းပြတ်လို့ ထုတ်လုပ်မှုကို ယာယီရပ်ထားရတယ်တဲ့။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ဖောက်သည်ကြီးတွေအတွက် ပစ္စည်းချန်ထားချင်လို့ ဖောက်သည်အသေးတွေနဲ့ ပြည်ပဖောက်သည်တွေကိုပါ ငြင်းနေရတယ်။ နောက်ထပ် သုတ်ဆေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင်လည်း ပစ္စည်း ပြတ်သွားလို့ အစ်ထရီယမ်အောက်ဆိုဒ်ပါတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေ ရောင်းတာကို ရပ်လိုက်ရတယ်။
အမေရိကန်ထုတ်လုပ်သူများစိုးရိမ်နေ
ဒီအစ်ထရီယမ်နဲ့ စကင်ဒီယမ် ပြတ်လပ်မှုက ဂျက်အင်ဂျင်တွေ၊ ချစ်ပ်ပြားတွေ ထုတ်လုပ်မှုကို အခုထိတော့ ကြီးကြီးမားမား မထိခိုက်သေးဘူး။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန် ထုတ်လုပ်သူတချို့တော့ တရုတ်ဆီက မြေရှား သတ္တုတချို့ ပြတ်လပ်မှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီလို့ အမေရိကန် အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးက ဆိုတယ်။ ကိန်းဂဏန်း တွေအရဆို ဧပြီလ ကန့်သတ်ချက်တွေ စလုပ်ပြီးနောက် ၈ လအတွင်း တရုတ်က အမေရိကန်ကို အစ်ထရီ ယမ် ၁၇ တန်ပဲ ပို့ခဲ့တယ်။ ကန့်သတ်ချက် မလုပ်ခင် ၈ လတုန်းက ၃၃၃ တန်တောင် ပို့ခဲ့တာ။ ဇယားတွေ အရ ဂျာမနီနဲ့ ကိုရီးယားကိုတော့ တင်ပို့မှုတွေ ပြန်ဦးမော့လာပေမယ့် အမေရိကန်ကိုတော့ တမင်ပိတ် ထားတဲ့သဘောဖြစ်နေပါတယ်။
အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတစ်ဦးကတော့ ထရမ့်အစိုးရအနေနဲ့ အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ဒီလိုအရေးပါတဲ့ ဓာတ်သတ္တုတွေရအောင် လုပ်ပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒီအထဲမှာ တရုတ်နဲ့ ညှိနှိုင်းတာ၊ သမ္မတရှီနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကို လိုက်နာမှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့်တာနဲ့ လိုအပ် ရင် တခြားထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ရှာဖွေတာတွေ ပါဝင်တယ်။ ဒီသတင်းအတွက် ရိုက်တာက အမေရိကန် အရာရှိတွေ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင်တွေ၊ လေ့လာဆန်းစစ်သူ စုစု ပေါင်း ၂၀ နီးပါးလောက်ကို မေးမြန်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး တရုတ် စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနကတော့ မေးခွန်း တွေကို ဘာမှပြန်မဖြေခဲ့ပါဘူး။
အစ်ထရီယမ် နည်းနေတာက အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်မှုကို မထိခိုက်သေးပေမယ့် ထုတ်လုပ်သူတွေကတော့ စိုးရိမ်နေကြတယ်။ လေကြောင်းအာကာသ ထောက်ပံ့ရေး ကျွမ်းကျင်သူ ကယ်ဗင်မိုက်ကယ်က "ဒါဟာ တရုတ်က သူ့ရဲ့ မြေရှားသတ္တု သြဇာကို ဘယ်လိုအသုံးချနေလဲဆိုတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်လို့ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အရာပဲ" လို့ ပြောတယ်။ အခုဆို လေကြောင်းလိုင်းတွေရဲ့ အပိုပစ္စည်း လိုအပ်ချက်နဲ့ ဘိုးအင်းလေယာဉ်တွေ ပိုထုတ်လာတာတွေကြောင့် အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူတွေ အတော်လေး ရုန်းကန် နေရချိန်လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။
မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးကိုပါထိခိုက်
အစ်ထရီယမ်အပြင် အမေရိကန် ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေအတွက် စကင်ဒီယမ်ပါ ပြတ်လပ်နေတယ်။ ဒီတော့ မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက်ပါ အန္တရာယ်ရှိနေပြီလို့ SemiAnalysis ရဲ့ CEO ဒိုင်လန်ပတဲလ်က ပြောတယ်။ စကင်ဒီယမ်က တစ်နှစ်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ တန်ချိန် ဒါဇင်နည်းနည်းပဲ ထွက်တာဖြစ်တယ်။ သူက လောင်စာဆဲလ်တွေ၊ လေယာဉ်သုံး အလူမီနီယမ်သတ္တုစပ်တွေနဲ့ အဆင့်မြင့် ချစ်ပ်ပြားလုပ်ငန်းတွေအတွက် အရေးပါတယ်။
အမေရိကန်က အဓိက ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေ အကုန်လုံးက 5G ဖုန်းတွေနဲ့ အခြေစိုက်စခန်းတိုင်းမှာ ပါဝင်မယ့် ချစ်ပ်တွေလုပ်ဖို့ ဒီ စကင်ဒီယမ်ကို အားထားနေရတာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့လတွေမှာ တရုတ်ဆီက စကင်ဒီယမ် ပို့ကုန်လိုင်စင်အသစ်ရဖို့ ကြန့်ကြာနေလို့ ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေက ဝါရှင်တန်ကို အကူအညီ တောင်းထားရတယ်။ ကုမ္ပဏီတော်တော်များများက တတိယနိုင်ငံတွေကနေတစ်ဆင့် ဝယ်ခဲ့ပေမယ့် အခု တရုတ်က နောက်ဆုံးသုံးစွဲသူ ဘယ်သူလဲဆိုတာကိုပါ ကြေညာခိုင်းနေတယ်။ "အမေရိကန်ရဲ့ တစ်ပိုင်းလ ျှပ်ကူးပစ္စည်း (semi) လုပ်ငန်းကို တရုတ်က တိတိကျကျ ပစ်မှတ်ထားနေတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ ယူဆတယ်" လို့ အမေရိကန်အရာရှိက ပြောတယ်။ အမေရိကန် ချစ်ပ်လုပ်ငန်းအသင်းကတော့ မှတ်ချက် ပေးဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
"အမေရိကန်မှာ ပြည်တွင်း စကင်ဒီယမ်ထုတ်လုပ်မှု လုံးဝမရှိသလို၊ တရုတ်ပြင်ပမှာ လက်တွေ့လည်ပတ် နေတဲ့ အစားထိုးစရာ လမ်းကြောင်းလည်း မရှိဘူး။ လက်ကျန်သိုလှောင်ထားတာတွေကလည်း နှစ်နဲ့ချီပြီး မခံတော့ဘဲ လပိုင်းလောက်ပဲ သုံးလို့ရတော့မယ်" လို့ ပတဲလ်က ဖြည့်စွက်ပြောပြခဲ့ပါတယ်။
သတင်းအရင်းအမြစ်-ရိုက်တာ
၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်၏ ပဲပုပ်ဖတ်များကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်တို့အကြား သဘောတူညီချက်အသစ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တယ်လို့ ရန်ကုန်မြို့ အခြေစိုက် အမေရိကန်သံရုံးရဲ့ သတင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရပါတယ်။
အဆိုပါသဘောတူညီချက်လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်က ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ဒေသဆိုင်ရာရုံးတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့လည်း အဆိုပါ အခမ်းအနားတက်ရောက်ခဲ့သူများကပြောပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့်စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ် ဆန်စပါးအသင်းချုပ် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်တဲ့ ဦးရဲမင်းအောင်တက်ရောက်ခဲ့တာကို အမေရိကန်သံရုံး ရဲ့သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ တွေ့ရပါတယ်။
“အရှေ့တောင်အာရှသို့ အမေရိကန် ပဲပုပ်ဖတ်တင်ပို့မှု တိုးမြှင့်နိုင်ရန်အတွက် အမေရိကန် တင်ပို့ ရောင်းချသူနှင့် မြန်မာဝယ်ယူသူများအကြား သဘောတူညီချက်အသစ် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို အမေရိကန်သံရုံးမှ မျက်မြင်တွေ့ကြုံခွင့်ရခဲ့သည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါသည်” လို့ အမေရိကန်သံရုံးက သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။
ယခုကဲ့သို့ မိတ်ဖက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် အမေရိကန်လယ်သမားများအတွက် ဈေးကွက် သစ်များ ဖော်ဆောင်ပေးသည့်အပြင် ဒေသတွင်း၌ ခိုင်မာသော ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များနှင့် ရေရှည် စီးပွားရေး အဆက်အသွယ်များကိုလည်း ပိုမိုအားကောင်းစေတယ်လို့လည်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်က ဆိုပါတယ်။
အဲဒီအပြင် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုပြီး ထုတ်လုပ်သူများနှင့် ဝယ်ယူသူများအတွက် အခွင့်အလမ်းသစ်များ ဖန်တီးပေးမည့် ကုန်သွယ်ရေးအစီအစဉ်များကို ကြိုဆိုတယ်လို့လည်း အမေရိကန် သံရုံးရဲ့သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။
အမေရိကန်ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူများက မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေး ထုတ်ကုန်ကဏ္ဍအချို့၌ ရင်းနှီးမြှပ်နှံလိုနေကြတယ် လို့လည်း အဆိုပါသဘောတူညီချက်နှင့် နီးစပ်တဲ့ အသိုက်အဝန်းကနေ သိရှိ ရပါတယ်။
#knl/ymg
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှာ အမှုရှုံးသွားပြီးတဲ့နောက် ထရမ့်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက် ခွန် ချမှတ်ဖို့ ရှိနေပါတယ်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အကောက်ခွန် တချို့နေရာမှာ အစားထိုးဖို့အတွက် နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ချမှတ်မယ့် အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် တစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးမယ်လို့ သမ္မတထရမ့်က သောကြာနေ့မှာ ပြောပါတယ်။
ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ -
တရားမဝင်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံလိုက်ရတဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ အစိုးရအဖွဲ့ ကနေ အသစ်ချမှတ်မယ့် အကောက်ခွန်အစီအစဉ်သစ်တွေရဲ့ အစပြုမှုလေးပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သူတို့ ဘာတွေပြောနေကြလဲ
"ပုံမှန်ကောက်ခံနေကျ အကောက်ခွန်တွေအပြင် ပုဒ်မ ၁၂၂ အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ထပ်ချမှတ်မယ့် အမိန့်တစ်ခုကို ဒီကနေ့ ကျွန်တော် လက်မှတ်ထိုးပါမယ်" လို့ ထရမ့်က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ အကောက်ခွန်တွေချမှတ်ဖို့ ဒီလိုကုန်သွယ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းကို အမေရိကန်က ပထမဆုံး အကြိမ် အသုံးပြုတာလည်း ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒီအကောက်ခွန်တွေက လာမယ့်အပတ်မှာ စတင်သက်ဝင်မယ် လို့ ထရမ့်က သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒီလုပ်ရပ်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလ အမေရိကန်"လွတ်မြောက်ရေးနေ့" မှာ အစိုးရအဖွဲ့က ကြေညာခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့ ကုန်စည်တွေအပေါ် ကောက်ခံမယ့် အခွန်နှုန်းတွေနေရာမှာ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန်ကို အစား ထိုးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာကိုဆိုလိုကြတာလဲ
၁၉၇၄ ခုနှစ် ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေမှာပါတဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်က အတော်လေးကျယ်ပြန့်ပေမယ့် အကန့် အသတ်တော့ ရှိပါတယ်။
အကောက်ခွန်ချမှတ်ဖို့ အသုံးပြုလို့မရဘူးလို့ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ် စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့် အက်ဥပဒေနဲ့ မတူတာက၊ ပုဒ်မ ၁၂၂ မှာ အကောက်ခွန်တွေကို အချိန် ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထားရှိနိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ အခွန်နှုန်းထား ဘယ်လောက်အထိ ကောက်ခံနိုင်သလဲဆိုတာကို ကန့်သတ်ထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြတာ ဒါမှမဟုတ် ဒေါ်လာငွေကြေး အကျပ်အတည်းဖြစ်တာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် သမ္မတအနေနဲ့ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိရှိတဲ့ အကောက်ခွန်ကို ရက်ပေါင်း ၁၅၀ အထိ ချမှတ်နိုင်တယ်လို့ ဥပဒေ မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ အဲဒီကာလထက်တော့ ကျော်လွန်ပြီး ကောက်ခံလို့ မရပါဘူး။
စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်
တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ သံမဏိ/အလူမီနီယံတွေအပေါ် အကောက်ခွန်ချဖို့ သုံးခဲ့တဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ အပါအဝင်၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးနိုင်ဖို့ ကုန်သွယ်ရေး ဥပဒေ မှာပါတဲ့ တခြားပြဋ္ဌာန်းချက်တွေကိုလည်း အစိုးရအဖွဲ့က အထောက်အကူရယူသွားမယ်လို့ ထရမ့် က ပြောပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ ထိပ်တန်း ကုန်သွယ်ရေး ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဂျေမီဆင် ဂရီးယားကတော့ ဒီအစီအမံတွေဟာ "ဥပဒေ ကြောင်းအရ အင်မတန် ခိုင်မာပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ၊လိုငွေပြမှုကို ဆက်ပြီးလျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် ဒါကိုဆက်လက်ဖြေရှင်းသွားမှာပါ" လို့ သောကြာနေ့မှာ ဂရီးယားက ပြောခဲ့ပါတယ်။
"ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ ပုဒ်မ ၁၂၂ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အသုံးပြုတာဟာ၊ ပိုမိုအားကောင်းလာနိုင်တဲ့ ပုဒ်မ ၂၃၂၊ ၃၀၁ ပါ အကောက်ခွန်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် အကောက်ခွန်ဝင်ငွေတွေက လက်တွေ့မှာပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြသနေပါတယ်" လို့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့တ် ဘက်စ်ဆင့် (Scott Bessent) က သောကြာနေ့မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
အရင်းအမြစ်။ AXIOS
-အယ်ဒီတာတစ်ဦး
အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ
လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။
နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။
ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးနေ တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။
ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။
နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ
ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။
◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။
◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်- လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)
◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။
◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
Source: Wire News
ဟောင်ကောင်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၂ (ရိုက်တာ) - တရုတ်အာဏာပိုင်များက မူလတန်းနှင့် အလယ် တန်းကျောင်းသားများ၏ ပညာရေးဆိုင်ရာ ဖိအားများ လျှော့ချခြင်း၊ စခရင်ကြည့်ချိန် (screen time) လျှော့ချခြင်း နှင့် နေ့စဉ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နှစ်နာရီ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်စေခြင်းတို့ဖြင့် ကျောင်းသား သူငယ်တို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး တိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်သည့် အစီအမံများကို ကြေညာခဲ့ သည်။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြီးခဲ့သည့်လတွင် ကြေညာခဲ့သည့် အဆိုပါ အစီအမံများတွင် စာသင်ခန်းအတွင်း မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများ အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းနှင့် အင်တာနက်အပေါ် အလွန်အကျွံ မှီခိုမှုကို လျှော့ချရန် "စခရင်မကြည့်ရ" (screen-free) အချိန်ကာလတစ်ခု ထားရှိခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ကျောင်းများအနေဖြင့် အိမ်စာပမာဏ စုစုပေါင်းကို "တင်းကြပ်စွာ ထိန်းချုပ်" ရမည်ဖြစ်ပြီး မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း ကျောင်းသားများအတွက် ကျောင်းဖွင့်ရက်တိုင်းတွင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု "အနည်းဆုံး" နှစ်နာရီ ပေးရမည်ဖြစ်သည်။
ကျောင်းများအား ကျောင်းလာချိန်နှင့် ကျောင်းဆင်းချိန်များကို "ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော" ပုံစံဖြင့် စီစဉ်ခြင်း၊ လုံလောက်သော နေ့လည်စာစားချိန်များ ခွင့်ပြုခြင်းတို့ဖြင့် "ကျောင်းသားများ လုံလောက်စွာ အိပ်စက်အနားယူခွင့် အသေအချာရရှိစေရန် " ကိုလည်း တိုက်တွန်းထားသည်။
"အိပ်စက်ချိန် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို တင်းကြပ်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ အလွန်အကျွံ စာကျက်ခြင်းကဲ့သို့သော ချိုးဖောက်မှုများကို ပြတ်ပြတ်သားသား တားဆီးရန် နှင့် အလွန်အကျွံ ပညာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို ကာကွယ်ရန်" ဟု ဝန်ကြီးဌာနက အဆိုပါ အစီအမံများကို ကြေညာ သည့် ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
အဆိုပါ အစီအမံများသည် အထူးသဖြင့် စာမေးပွဲများရှိလာသည့်ကာလတွင် ကျောင်းသားများ စိတ်ဖိစီး မှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကူညီပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ ကျောင်းများတွင် အိမ်စာ ဝန်းပိခြင်းကို အများအားဖြင့် တွေ့ကြုံနေရပြီး၊ ယင်းသည် အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် စိတ်ကျရောဂါများ တိုးပွားလာစေသည်ဟု ကျွမ်းကျင် သူများက ပြောကြားသည်။
အောက်တိုဘာလတွင် သီးခြား ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အသိပေးချက်တစ်ခုတွင်လည်း ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆရာ၊ ဆရာမများ၏ ကျောင်းပြင်ပတာဝန်များကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ အားလပ်ရက်များနှင့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေများတွင် အလုပ်လုပ်ခြင်းမှ တားမြစ်ခြင်းတို့ဖြင့်ယင်းတို့၏ အလုပ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို လျှော့ချ ပေးနေသည်ဟု ဆိုသည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အိမ်စာများ လျှော့ချရန်နှင့် အဓိက ဘာသာရပ်များအတွက် ကျောင်းချိန်ပြင်ပ ကျူရှင်များကို တားမြစ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ပညာရေး ဥပဒေတစ်ရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့ သည်။ သို့သော်လည်း မိဘအများအပြားသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြင်းထန်စွာယှဉ်ပြိုင်မှုရှိသော ပညာရေး စနစ်တွင် သူတို့၏ ကလေးများ အသာစီးရစေရန်အတွက် ကျူရှင် ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆက်လက် ရှာဖွေ နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။
၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
နယူးယောက်ပြည်နယ်၊ ဝက်စ်ဘူရီမြို့ရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတစ်ခုတွင် သံလိုက်စက် ကွင်းပဲ့တင်သံ ရုပ်ပုံဖော်စက် (MRI) ထဲသို့ ဆွဲငင်ခံရပြီးနောက် လောင်းအိုင်လန်မှ အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် ကိတ် မက်အဲလိစ်တာ သေဆုံးသွားကြောင်း အာဏာပိုင်များက အတည်ပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က Nassau Open MRI တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မက်အဲလိစ်တာသည် သူ၏ဇနီးဖြစ်သူ Adrienne Jones-McAllister ဒူးကို စကင်ဖတ်ရန်အတွက် လိုက်ပါလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဇနီးဖြစ်သူAdrienne ၏ ပြောကြားချက်အရ သူမ၏ခင်ပွန်းသည် စကင်ဖတ်သည့် စားပွဲမှ သူမ မတ်တပ်ထရပ်နိုင်ဖို့ ကူညီရန်အတွက် MRI အခန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားစဉ် အားပြင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခုက စတင်အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
"သူ့ကိုယ်လုံးက ပျော့ခွေသွားတယ်" ဟု News 12 Long Island သို့ သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်မ လက်ထဲမှာ သူ ပျော့ခွေသွားတာ အခုထိ ကျွန်မ ဦးနှောက်ထဲမှာ စွဲနေတုန်းပဲ" ဟု ဆိုသည်။
Adrienne နှင့် တာဝန်ကျ MRI နည်းပညာရှင်တို့က မက်အဲလိစ်တာကို စက်မှ ဆွဲထုတ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မက်အဲလိစ်တာသည် လေးလံသော သော့နှင့် သံကြိုးကြီးကို ဝတ်ဆင်ထားခဲ့ပြီး ယင်းသံကြိုးကြောင့် အားပြင်းသော MRI သံလိုက်စက်က သူ့အား စက်ထဲသို့ ဆွဲသွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် သူ့ကို ဆေးရုံသို့ အလျင်အမြန် ပို့ဆောင်ခဲ့သော် လည်း နောက်တစ်နေ့တွင် ဒဏ်ရာများဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
Adrienne က သူမ၏ခင်ပွန်းသည် ကိုယ်အလေးချိန် လေ့ကျင့်ခန်းများအတွက် အလေးချိန် ပေါင် ၂၀ ရှိသော သံကြိုးကို ပုံမှန်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး ယင်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံသို့လည်း ယခင်က ရောက်ဖူးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
"အဲ့ဒီလူ (နည်းပညာရှင်) က အဲ့ဒီသံကြိုးကို ပထမဆုံးအကြိမ် မြင်တာမဟုတ်ဘူး။ သူတို့ အရင်ကလည်း အဲ့ဒီအကြောင်း ပြောဖူးတယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။
Nassau ကောင်တီရဲဌာန၏ လူသတ်မှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။ ယခုအချိန်အထိ မည်သည့် စွဲချက်မှ မတင်ရသေးပေ။
အဆိုပါ ကြေကွဲဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်အပြီးတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များက MRI ဘေးကင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၏ အရေးကြီးပုံကို ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
North Shore တက္ကသိုလ်ဆေးရုံမှ ဆရာဝန် Payal Sud က "အန္တရာယ်တွေက အလွန်ကြီးမားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘေးကင်းရေး ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေ အားလုံးကို ဘာကြောင့် လုပ်ထားရတာ လဲဆိုတာကိုလည်း ထောက်ပြနေပါတယ်" ဟု CBS New York သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
MRI စက်၏ ပြင်းထန်သော သံလိုက်စက်ကွင်းကြောင့် လူနာများအား MRI စကင်မဖတ်မီ လက်ဝတ်ရတနာများ၊ ခါးပတ်များ၊ အချို့အဝတ်အစားများ အပါအဝင် သတ္တုပစ္စည်းများ အားလုံးကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။
"အဲဒါက သံလိုက်စက်ကွင်းရဲ့ အလယ်ဗဟိုကို ဝင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ တော်ပီဒိုလိုမျိုးနှင့်တူသွားလိမ့်မယ်" ဟု ဆေးရုံ၏ ပုံရိပ်ဖော်ဝန်ဆောင်မှုဌာန ဒါရိုက်တာ Charles Winterfeldt က CBS New York သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
Source:hindustantimes.com
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆-
မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ အဓိကရှယ်ယာရှင်နှင့်ပိုင်ရှင် ဂျင်မ် ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက "နယ်ချဲ့ကျူးကျော်နေပြီ" လို့ ပြောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ဝေဖန်မှုတွေ ထွက် ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ အင်္ဂလန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FA) ကတော့ သူ့ကို အရေးယူမှာမဟုတ်ဘူးလို့ စနေနေ့မှာ အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။
ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရက်ကလစ်ဖ်က သူသုံးနှုန်းခဲ့တဲ့ အသုံးအနှုန်းအတွက် ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးမှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးပြဿနာက ဆွေးနွေးဖို့ အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ သူရဲ့ ကနဦးပြောကြားချက်တွေကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုကိုတောင် ခံခဲ့ရတာပါ။
FA ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ရက်ကလစ်ဖ်ကို အရေးယူမှုမလုပ်ပေမဲ့၊ အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတစ်ဦးအနေနဲ့ မီဒီယာတွေမှာ စကားပြောတဲ့အခါ ပိုပြီးတာဝန်ယူမှုရှိဖို့ သတိပေး ချက်တစ်ခုတော့ ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့က အင်တာဗျူးမှာ "အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးနဲ့ နေနေသူ ၉ သန်းလောက်ရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ ဒီလောက်အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာနေရင် စီးပွားရေးက ဘယ်လိုမှ မကောင်းနိုင်ဘူး။ တကယ်တော့ ယူကေဟာ နယ်ချဲ့ခံနေရတာပါ၊ ဒါဟာ ကုန်ကျစရိတ်တွေ အရမ်းများလွန်းတယ်" ဆိုပြီး ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့တာပါ။
အသင်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ဒီလိုအငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မန်ယူမန်နေဂျာ မိုက်ကယ် ကာရစ်ကို မေးမြန်းတဲ့အခါမှာတော့ သူက ဒီကိစ္စထဲကို ဝင်မပါဘဲ ရှောင်လွှဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကာရစ်က "ကျွန်တော်တို့ ကလပ်အသင်းအနေနဲ့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လေးစားဖို့၊ တန်းတူညီမျှရှိဖို့နဲ့ ကွဲပြား ခြားနားမှုတွေကို လက်ခံဖို့ဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကိုပဲ နေ့စဉ်ကျင့်သုံးသွားမှာပါ" လို့သာ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
လောလောဆယ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟာ ၂၆ ပွဲကစားအပြီးမှာ ရမှတ် ၄၅ မှတ်နဲ့ အဆင့် ၄ နေရာ မှာ ရှိနေပါတယ်။ လာမယ့်တနင်္လာနေ့မှာ အဲဗာတန်နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဝင်ခွင့်အတွက် အဆင့် ၄ အတွင်း မြဲနေအောင် ဆက်လက်ကြိုးစားသွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Reuters
၅ ဒီဇင်ဘာ၊၂၀၂၅
◾️ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FIFA) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အထူး ဆောင်ရွက်သူများကို ဂုဏ်ပြုမည့် ယင်းတို့၏ ပထမဆုံး 'ငြိမ်းချမ်းရေးဆု' ကို စတင်ပေးအပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရသည်။ အမေရိကန်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့် ရရှိရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သတင်းများ က ဖော်ပြနေပြီး ဖီဖာဥက္ကဋ္ဌ ဂီယန်နီ အင်ဖန်တီနို နှင့် သမ္မတထရမ့်တို့ တွေ့ဆုံမည့် အစီအစဉ်လည်း ရှိနေ သည်ဟု ဂါဒီယန်သတင်းစာကရေးသားသည်။
◾️အဆိုပါဖီဖာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆုအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမည့် သူမှာ ဖီဖာဘောလုံး ဆိုင်ရာလူမှုတာဝန်ယူမှုကော်မတီ (FIFA Football Social Responsibility Committee) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခန့်အပ်ခံထားရသည့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော် ဖြစ်သည်ဟုလည်း သတင်းတွင်ဖော်ပြထားသည်။
◾️နှစ်ပေါင်းများစွာ မြန်မာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်နေသည့် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးဦးဇော်ဇော်သည် ယခု အခါတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူမှုတာဝန်ယူမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် အရေး ပါသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ကိုင်တွယ်ရမည့် ကော်မတီကို ဦးဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
◾️ယင်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ကော်မတီသည် ဖီဖာ၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များနှင့် ငြိမ်း ချမ်းရေးရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်ရှိနေသည်။
#ymg/knl
၂၂ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၂၅-
ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်သော FIFA သည် သဘာဝအရ နိုင်ငံသားပြုခွင့်ရရှိရေ စာရွက်စာတမ်းများကို မမှန်မကန် ပြင်ဆင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော ကစားသမားခုနစ်ဦးအား ပိတ်ပင်လိုက်ပြီး နောက် မလေးရှားဘောလုံးအသင်း၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ရန် စီစဉ်နေသည်။
စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် FIFA ၏ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီသည် ကစားသမား ခုနစ်ဦးဖြစ်သည့် - Gabriel Palmero ၊ Facundo Garcés၊ Rodrigo Holgado၊ Imanol Machuca၊ João Figueiredo၊ Hector Hevel နှင့် Jon Irazábal တို့အား နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်း အတုများကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ ပြီးနောက် ၁၂ လ ပိတ်ပင်မှု ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FAM) အား ဆွစ်ဖရန့် ၃၅၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၃၉,၀၀၀ ခန့်) ဒဏ်ငွေပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချခဲ့သည်။
စွပ်စွဲချက်အရ ထိုစာရွက်စာတမ်းများကို ယခင်က မလေးရှားတွင် နေထိုင်ခြင်း မရှိဖူးသော ထိုကစားသမားများသည် မလေးရှားမျိုးနွယ်မှ အဘိုးအဘွားများ ရှိကြောင်း သက်သေပြ ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ယင်းအား အသုံးပြု၍ သူတို့ကို မလေးရှားနိုင်ငံသားပြုခွင့် ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ FIFA က ယင်းသည် FIFA စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေပုဒ်မ ၂၂ ကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။
ကစားသမားခုနစ်ဦးစလုံးသည် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၂၇ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲ တတိယ အဆင့်တွင် ဗီယက်နမ်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် မလေးရှားအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့အထဲမှ လေးဦး၏ ကစားခွင့်ကို FIFA မှ အတည်ပြုပေးပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဖြစ်သည်။ (ကျန်သုံးဦးမှာ ဇွန်လ ၆ရက်နေ့တွင် ကစားခွင့်ရရှိခဲ့သည်)။ ထိုပွဲအပြီး မကြာမီတွင် FIFA သည် ယင်းတို့၏ ကစားခွင့် နှင့်ပတ်သက်၍ တိုင်ကြားချက်တစ်စောင် လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုတိုင်ကြားချက်တွင် ကစားသမားများ၏ “နိုင်ငံသားပြုလုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နိုင်ငံတကာပွဲဦးထွက်သည် မေးခွန်းထုတ်စရာအချိန်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်” ဟု တိုင်ကြားစာ၌ ဖော်ပြထားသည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အယူခံဝင်ခဲ့ သော်လည်း နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် FIFA က ယင်းအယူခံကို ပယ်ချခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် FIFA က တာဝန်ရှိသူကို အတိအကျ ဖော်ထုတ် နိုင်ရန်အတွက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအား တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ကာ ကိစ္စရပ်များကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဆောင်ရွက်သွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဤစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုသည် စာရွက်စာတမ်းအတုပြုလုပ်မှုရာတွင် တာဝန်ရှိသူများကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ မလေး ရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့အစည်းအတွင်းလေးစားလိုက်နာမှုနှင့်အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားများကမည်မျှလုံလောက်မှု၊ ထိရောက်မှုကိုရှိသည်ကိုအကဲဖြတ်ရန်၊ မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်အရာရှိများအပေါ် နောက် ထပ် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်သင့်၊မပြုလုပ်သင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်” ဟု FIFA ၏ပြောကြားချက်ကို ရိုက်တာသတင်းဌာနကဖော်ပြခဲ့သည်။
အဆိုပါနိုင်ငံသားပြုလုပ်မှု အရှုပ်တော်ပုံသည် ကွင်းအတွင်းရော ကွင်းပြင်ပတွင်ပါ သိသာထင်ရှားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် အာရှဖလား ဝင်ခွင့်ရရှိရေး မျှော်လင့်ချက်ကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဘောလုံးပရိသတ်များအကြား ဆူပူမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင်၊ ဤအငြင်းပွားဖွယ်ရာကိစ္စသည် ကစားသမားများအား နိုင်ငံသားပြုခွင့်ပေးခဲ့သော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာနတို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ရှိ တာဝန်ရှိအရာရှိများအား တာဝန်ယူရန် ပရိသတ်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများထံမှ တောင်းဆိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် ယင်း၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအား ရာထူးမှ ဆိုင်းငံ့ထားပြီး FIFA ၏ ပိတ်ပင်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် သူတို့အခေါ်“နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာအမှား” ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လွတ်လပ်သော ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့က စာရွက်စာတမ်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် အတုပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူသော FIFA ၏ ပြောကြားချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အယူခံပယ်ချခံရပြီးနောက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က က အားကစားဆိုင်ရာ ခုံသမာဓိတရားရုံး (CAS) သို့ အမှုအား ဆက်လက်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ FIFA ၏ အင်္ဂါနေ့ကြေညာချက်အပြီးတွင်လည်း ယင်းအချက်ကို ထပ်မံအတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ Mohd Yusoff Mahadi က ကြေညာချက်တွင် "ဤလုပ်ဆောင်ချက်ကို တရားမျှတမှု ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မလေးရှားအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း များက သတ်မှတ်ထားသည့် ကစားသမားအရည်အချင်းပြည့်မီမှု လုပ်ငန်းစဉ်၏ သမာဓိကို ထိန်းသိမ်းရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မလေးရှား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Nasution Ismailကလည်း ကစားသမားခုနစ်ဦးအား နိုင်ငံသားပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ESPN သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ အင်္ဂါနေ့တွင် FIFA သည် စာမျက်နှာ ၆၃ မျက်နှာပါ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကစားသမားများသည် စပိန်၊ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနားနှင့် နယ်သာလန်တို့တွင် မွေးဖွားကြောင်း သူတို့၏ မူရင်းမွေးစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဘိုးအဘွားများမှတစ်ဆင့် မလေးရှားမျိုးနွယ်ရှိကြောင်း သက်သေပြရန် စာရွက်စာတမ်းအတုများကို မည်သို့ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားကြောင်းသိရသည်။
ခြုံငုံပြောရလျှင် FIFA သည် အဆိုပါ မလျော်ကန်မှုအား အပြည့်အဝ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် “နောက် ထပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ရန် ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်များ” ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် “ပြစ်မှုများ၏ သဘာဝနှင့် ကြီးလေးမှု၊ အထူးသဖြင့် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများကို အတုပြုလုပ်မှုတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍” ယင်း၏ အတွင်း ရေးမှူးရုံးသည် မလေးရှား၏ သက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနား၊ နယ်သာလန်နှင့် စပိန်ရှိ အာဏာပိုင်များကိုလည်း အသိပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“သင့်လျော်သော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးရန် အလွန်အရေးကြီးသည်” ဟု FIFA က ပြောကြားခဲ့သည်။
Source The Diplomat
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့ရဲ့ သူရဲကောင်းဘွဲ့တွေချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရတဲ့ ထင်ရှားသည့် အာကာသယာဉ်မှူး Mr. KRIKALEV Sergei Konstantinovich သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိပြီး အာကာသနည်းပညာအကြောင်းတွေကို ဟောပြောပို့ချမှုတွေပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
သူဟာ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများနှင့် လည်းကောင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ အလုံလမ်းရှိ အာကာသပြတိုက်၌ ကမာရွတ်မြို့နယ် လေ့ကျင့်ရေးအထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများနှင့်လည်းကောင်း သီးခြားစီတွေ့ဆုံပြီး အာကာသနည်းပညာနှင့် အာကာသအတွေ့ အကြုံတွေကို ဟောပြောခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
Mr. KRIKALEV သည် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးခရီးစဉ် (၆) ခုအထိ လိုက်ပါခဲ့ပြီး အာကာသထဲတွင် စုစုပေါင်း ၈၀၃ ရက်၊ ၉ နာရီနှင့် ၃၉ မိနစ် အထိ နေထိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ထိုစံချိန်ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အခြား ရုရှားအာကာသယာဉ်မှူး Gennady Padalka က မချိုးဖျက်ခင်အချိန်အထိ၊ သူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အာကာသထဲ၌ အချိန်အကြာဆုံးနေထိုင်ခဲ့သူအဖြစ် ကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ခဲ့ပါတယ်။
သူသည် အမေရိကန်၏အမျိုးသားအာကာသအေဂျင်စီ(NASA) နှင့် ရုရှား၏ Roscosmos တို့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတွင် အရေးပါသူတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ရုရှား၏ Soyuz အာကာသယာဉ်များသာမက၊ အမေရိ ကန်၏ Space Shuttle (အာကာသလွန်းပျံယာဉ်) များဖြင့်ပါ လိုက်ပါပျံသန်းခဲ့ဖူးသူဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်း (ISS) သို့ ပထမဆုံးသွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့ (Expedition 1) တွင်လည်း သူပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာ-ရုရှား အာကာသပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာနှင့် ချိတ်ဆက် လုပ်ဆောင် ရသည့် နည်းပညာနှင့် သင်တန်းရေးရာကိစ္စရပ်များတွင် သူသည် Roscosmos ဘက်မှ အဓိကကျသော ဦးဆောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသူလည်းဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
အာကာသယာဉ်မှူး Mr. KRIKALEV Sergei Konstantinovich သည် ရုရှား နိုင်ငံပိုင် အာကာသ ကော်ပို ရေးရှင်း (ROSCOSMOS) အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် H.E.BAKANOV Dmitry Vladimirovich ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လိုက်ပါခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ROSCOSMOS အထွေထွေညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာအာကာသ အေဂျင်စီ (MSA) ၌ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာစိုးမြင့်မောင် ဦးဆောင် တဲ့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံကာ ရုရှား-မြန်မာအာကာသနည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတစ်ခုကိုပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။
NAYPYIDAW — Feb. 26, 2026 — Myanmar and Russia have agreed to significantly strengthen bilateral ties in space technology, with high-level discussions centering on the potential launch of a national satellite to serve Myanmar's public and national interests.
Acting President and Chairman of the State Security and Peace Commission, Senior General Min Aung Hlaing, met with Mr. Dmitry V. Bakanov, Director General of Russia’s Federal Space Corporation (Roscosmos), on Thursday in the capital city of Naypyidaw.
According to an official government press release, the talks focused on expanding direct cooperation between Roscosmos and the Myanmar Space Agency. The two leaders discussed advancing Myanmar's utilization of space technology, improving satellite communications, and implementing robust plans for human resource development within the sector.
A key element of the dialogue was the peaceful exploration and use of outer space. To ensure the long-term growth of Myanmar's aerospace capabilities, both parties exchanged views on continuing to send Myanmar scholars and trainees to Russia to acquire advanced knowledge in aerospace engineering and satellite technology.
The leaders also highlighted recent successful upgrades to the Space Museum in Yangon, noting that the facility has drawn significant interest and active engagement from the country's youth. Both sides emphasized the importance of fostering aerospace awareness among the younger generation.
A Growing Aerospace Partnership
Thursday’s meeting builds upon several years of deepening technological and scientific collaboration between Naypyidaw and Moscow. The aerospace partnership gained significant momentum in September 2022, when Senior General Min Aung Hlaing visited the Vostochny Cosmodrome in Russia’s Amur region. During that milestone visit, he toured the Angara and Soyuz-2 rocket assembly complexes and initiated talks with Roscosmos leadership regarding technological assistance and satellite manufacturing.
Since then, the two nations have steadily integrated their aerospace development efforts. Myanmar engineers have actively participated in specialized training programs in Russia—such as those at Samara University—focusing on nanosatellite design, space mission analysis, and global navigation satellite systems (GNSS). This collaboration was further cemented in September 2025 during another high-level visit to Russia, which resulted in formal agreements on civilian nuclear energy and outer space cooperation.
The meeting in Naypyidaw was attended by senior officials from both nations. Joining the Acting President were State Prime Minister U Nyo Saw, Commission Secretary General Ye Win Oo, and other relevant officials. The Russian delegation included the Russian Ambassador to Myanmar, H.E. Iskander Azizov, the Deputy Director General of Roscosmos, and accompanying delegates.
Reported by knl/ymg
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြားမှာ ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှုတွေ လျှော့ချထားတယ်ဆိုပေမယ့် အမေရိကန် လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ် (chip) ကုမ္ပဏီတွေဆီ ပစ္စည်းသွင်းပေးနေတဲ့ သူတွေဟာ မြေရှားသတ္တု ပြတ်လပ်မှုတွေကို ပိုဆိုးဆိုးရွားရွား ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ အခြေအနေဘယ်လောက်ဆိုးလဲဆို ကုမ္ပဏီ နှစ်ခုက ဖောက်သည်တချို့ကိုတောင် လက်မခံနိုင်ဘဲ ငြင်းနေရတဲ့အထိပဲ။ ဒီကိစ္စက အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်နဲ့ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်တို့ ပေကျင်းမှာ မတွေ့ဆုံခင် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အလိုမှာ ဖြစ်နေတာပါ။
အစ်ထရီယမ်နှင့် စကင်ဒီယမ်များပြတ်လတ်နေ
အဓိက ပြတ်လပ်နေတာက အစ်ထရီယမ် (yttrium) နဲ့ စကင်ဒီယမ် (scandium) လို မြေရှားသတ္တုတွေ ပါ။ သူတို့က ဒြပ်စင် ၁၇ မျိုးပါတဲ့ အုပ်စုဝင်တွေဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေးနည်းပညာ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ပြားတွေမှာ နည်းနည်းပဲသုံးရပေမယ့် အရမ်းအရေးပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီသတ္တုတွေကို တရုတ်နိုင်ငံ ကပဲ နီးပါးလုံးဝ ထုတ်လုပ်နေတာဖြစ်တယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလတုန်းက တရုတ်က ကန့်သတ်ချက်တွေလုပ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း မြေရှားသတ္တု အများအပြားကို ပြန်တင်ပို့ခွင့်ပေးခဲ့ပေမယ့် အောက်တိုဘာလမှာ ဝါရှင်တန်နဲ့ တင်းမာမှုတွေ ဖြေလျှော့ခဲ့တဲ့တိုင်အောင် အမေရိကန်ဆီကိုတော့ ရောက်လာတာ အရမ်းနည်းနေသေးတယ်။ လာမယ့် မတ်လ ပေကျင်းမှာ ထရမ့်နဲ့ ရှီတို့ တွေ့ဆုံတဲ့အခါ တရုတ်က ဒီ ဓာတ်သတ္တုတင်ပို့မှု ကန့်သတ်ချက်တွေကို ဆိုင်းငံ့ပေးဖို့ အပါအဝင် ကုန်သွယ်ရေးတင်းမာမှု ဖြေလျှော့မယ့်ကိစ္စတွေကို ဆွေးနွေးကြလိမ့်မယ်။
ဒီထဲမှာ အဓိက အခက်အခဲကတော့ အစ်ထရီယမ်ပြတ်လပ်တာပါပဲ။ သူ့ကို အင်ဂျင်တွေ၊ တာဘိုင်တွေ အပူချိန်လွန်ကဲပြီး အရည်မပျော်အောင် သုတ်ရတဲ့ အပေါ်ယံသုတ်ဆေးတွေမှာ သုံးတယ်။ ဒီဆေးတွေ မသုတ်ထားရင် အင်ဂျင်တွေ သုံးလို့မရဘူး။ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ဒီပြတ်လပ်မှုအကြောင်း ရိုက်တာ သတင်းဌာနက စတင်ဖော်ပြခဲ့ပြီးကတည်းက ဈေးတွေက ၆၀% ထိ ခုန်တက်သွားပြီး အခုဆို အရင် တစ်နှစ်ကထက် ၆၉ ဆတောင် ပိုများနေပြီ။ သုတ်ဆေးထုတ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတချို့ဆိုရင် ကုန်ကြမ်းတွေကို ခွဲတမ်းနဲ့ စပေးနေရပြီ။
မြောက်အမေရိကက သုတ်ဆေးထုတ်ဖို့ အစ်ထရီယမ်ဝယ်တဲ့ ကုမ္ပဏီနှစ်ခုရဲ့ အမှုဆောင်တွေပြောတာ ကတော့ ပစ္စည်းပြတ်လို့ ထုတ်လုပ်မှုကို ယာယီရပ်ထားရတယ်တဲ့။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်တဲ့ ဖောက်သည်ကြီးတွေအတွက် ပစ္စည်းချန်ထားချင်လို့ ဖောက်သည်အသေးတွေနဲ့ ပြည်ပဖောက်သည်တွေကိုပါ ငြင်းနေရတယ်။ နောက်ထပ် သုတ်ဆေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဆိုရင်လည်း ပစ္စည်း ပြတ်သွားလို့ အစ်ထရီယမ်အောက်ဆိုဒ်ပါတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေ ရောင်းတာကို ရပ်လိုက်ရတယ်။
အမေရိကန်ထုတ်လုပ်သူများစိုးရိမ်နေ
ဒီအစ်ထရီယမ်နဲ့ စကင်ဒီယမ် ပြတ်လပ်မှုက ဂျက်အင်ဂျင်တွေ၊ ချစ်ပ်ပြားတွေ ထုတ်လုပ်မှုကို အခုထိတော့ ကြီးကြီးမားမား မထိခိုက်သေးဘူး။ ဒါပေမယ့် အမေရိကန် ထုတ်လုပ်သူတချို့တော့ တရုတ်ဆီက မြေရှား သတ္တုတချို့ ပြတ်လပ်မှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပြီလို့ အမေရိကန် အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးက ဆိုတယ်။ ကိန်းဂဏန်း တွေအရဆို ဧပြီလ ကန့်သတ်ချက်တွေ စလုပ်ပြီးနောက် ၈ လအတွင်း တရုတ်က အမေရိကန်ကို အစ်ထရီ ယမ် ၁၇ တန်ပဲ ပို့ခဲ့တယ်။ ကန့်သတ်ချက် မလုပ်ခင် ၈ လတုန်းက ၃၃၃ တန်တောင် ပို့ခဲ့တာ။ ဇယားတွေ အရ ဂျာမနီနဲ့ ကိုရီးယားကိုတော့ တင်ပို့မှုတွေ ပြန်ဦးမော့လာပေမယ့် အမေရိကန်ကိုတော့ တမင်ပိတ် ထားတဲ့သဘောဖြစ်နေပါတယ်။
အိမ်ဖြူတော်အရာရှိတစ်ဦးကတော့ ထရမ့်အစိုးရအနေနဲ့ အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် ဒီလိုအရေးပါတဲ့ ဓာတ်သတ္တုတွေရအောင် လုပ်ပေးဖို့ ဆုံးဖြတ်ထားတယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒီအထဲမှာ တရုတ်နဲ့ ညှိနှိုင်းတာ၊ သမ္မတရှီနဲ့ လုပ်ထားတဲ့ သဘောတူညီချက်တွေကို လိုက်နာမှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့်တာနဲ့ လိုအပ် ရင် တခြားထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းတွေ ရှာဖွေတာတွေ ပါဝင်တယ်။ ဒီသတင်းအတွက် ရိုက်တာက အမေရိကန် အရာရှိတွေ၊ လေကြောင်းအာကာသနဲ့ ချစ်ပ်ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင်တွေ၊ လေ့လာဆန်းစစ်သူ စုစု ပေါင်း ၂၀ နီးပါးလောက်ကို မေးမြန်းခဲ့တာဖြစ်ပြီး တရုတ် စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနကတော့ မေးခွန်း တွေကို ဘာမှပြန်မဖြေခဲ့ပါဘူး။
အစ်ထရီယမ် နည်းနေတာက အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်မှုကို မထိခိုက်သေးပေမယ့် ထုတ်လုပ်သူတွေကတော့ စိုးရိမ်နေကြတယ်။ လေကြောင်းအာကာသ ထောက်ပံ့ရေး ကျွမ်းကျင်သူ ကယ်ဗင်မိုက်ကယ်က "ဒါဟာ တရုတ်က သူ့ရဲ့ မြေရှားသတ္တု သြဇာကို ဘယ်လိုအသုံးချနေလဲဆိုတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်လို့ စောင့်ကြည့်ရမယ့်အရာပဲ" လို့ ပြောတယ်။ အခုဆို လေကြောင်းလိုင်းတွေရဲ့ အပိုပစ္စည်း လိုအပ်ချက်နဲ့ ဘိုးအင်းလေယာဉ်တွေ ပိုထုတ်လာတာတွေကြောင့် အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူတွေ အတော်လေး ရုန်းကန် နေရချိန်လည်း ဖြစ်နေပါတယ်။
မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးကိုပါထိခိုက်
အစ်ထရီယမ်အပြင် အမေရိကန် ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေအတွက် စကင်ဒီယမ်ပါ ပြတ်လပ်နေတယ်။ ဒီတော့ မျိုးဆက်သစ် 5G ချစ်ပ်တွေ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက်ပါ အန္တရာယ်ရှိနေပြီလို့ SemiAnalysis ရဲ့ CEO ဒိုင်လန်ပတဲလ်က ပြောတယ်။ စကင်ဒီယမ်က တစ်နှစ်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ တန်ချိန် ဒါဇင်နည်းနည်းပဲ ထွက်တာဖြစ်တယ်။ သူက လောင်စာဆဲလ်တွေ၊ လေယာဉ်သုံး အလူမီနီယမ်သတ္တုစပ်တွေနဲ့ အဆင့်မြင့် ချစ်ပ်ပြားလုပ်ငန်းတွေအတွက် အရေးပါတယ်။
အမေရိကန်က အဓိက ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေ အကုန်လုံးက 5G ဖုန်းတွေနဲ့ အခြေစိုက်စခန်းတိုင်းမှာ ပါဝင်မယ့် ချစ်ပ်တွေလုပ်ဖို့ ဒီ စကင်ဒီယမ်ကို အားထားနေရတာပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့လတွေမှာ တရုတ်ဆီက စကင်ဒီယမ် ပို့ကုန်လိုင်စင်အသစ်ရဖို့ ကြန့်ကြာနေလို့ ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်သူတွေက ဝါရှင်တန်ကို အကူအညီ တောင်းထားရတယ်။ ကုမ္ပဏီတော်တော်များများက တတိယနိုင်ငံတွေကနေတစ်ဆင့် ဝယ်ခဲ့ပေမယ့် အခု တရုတ်က နောက်ဆုံးသုံးစွဲသူ ဘယ်သူလဲဆိုတာကိုပါ ကြေညာခိုင်းနေတယ်။ "အမေရိကန်ရဲ့ တစ်ပိုင်းလ ျှပ်ကူးပစ္စည်း (semi) လုပ်ငန်းကို တရုတ်က တိတိကျကျ ပစ်မှတ်ထားနေတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ ယူဆတယ်" လို့ အမေရိကန်အရာရှိက ပြောတယ်။ အမေရိကန် ချစ်ပ်လုပ်ငန်းအသင်းကတော့ မှတ်ချက် ပေးဖို့ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
"အမေရိကန်မှာ ပြည်တွင်း စကင်ဒီယမ်ထုတ်လုပ်မှု လုံးဝမရှိသလို၊ တရုတ်ပြင်ပမှာ လက်တွေ့လည်ပတ် နေတဲ့ အစားထိုးစရာ လမ်းကြောင်းလည်း မရှိဘူး။ လက်ကျန်သိုလှောင်ထားတာတွေကလည်း နှစ်နဲ့ချီပြီး မခံတော့ဘဲ လပိုင်းလောက်ပဲ သုံးလို့ရတော့မယ်" လို့ ပတဲလ်က ဖြည့်စွက်ပြောပြခဲ့ပါတယ်။
သတင်းအရင်းအမြစ်-ရိုက်တာ