တရုတ်အရှေ့ပိုင်း ရှန်တုံပြည်နယ်မှာ တနင်္လာနေ့ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပြီး ရေကြီးနေတဲ့လမ်းမပေါ်မှာလဲကျသွားတဲ့ သားအမိနှစ်ဦးကို ကယ်တင်ဖိုအတွက် ဘတ်စ်ကားကို ချက်ချင်းရပ်ပြီး အပြေးအလွှားထွက်ကယ်ခဲ့တဲ့ ကားဆရာရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်ကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုနေကြပါတယ်။
#Asia_News
Published 22 August 2026
#ဘတ်စ်ကား #တရုတ်
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
#Daily_News
Published 22 August 2026
၁။ အခြေပစ္စည်းရောင်းချရာမှ မြတ်စွန်းငွေအပေါ် ဝင်ငွေခွန်(၁၀)ရာခိုင်နှုန်းပေးဆောင်ရမည်
၂။ ကျန်စစ်မင်းနှင့်ယုဇနအပိုင်း(၃)အိမ်ရာရှိအိမ်ခန်းများ ဝယ်ယူခွင့်လျှောက်ရာတွင် လိမ်ညာမှုများမခံရစေရန်သတိပေး
၃။ ထိုင်းရောက် မြန်မာအလုပ်သမား ၄၂၉,၁၉၂ ဦးကို CI ထုတ်ပေးခဲ့
၄။ မိုးရေထဲဒုက္ခရောက်နေသောသားအမိနှစ်ဦးကို ဘတ်စ်ကားပေါ်မှချက်ချင်းဆင်းပြီးကူညီပေးခဲ့သည့်တရုတ်ယာဉ်မောင်း... အစရှိတဲ့ သတင်းတွေကိုတင်ဆက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
အိမ်၊ ခြံ၊ မြေ၊ အဆောက်အအုံနဲ့ တိုက်ခန်းတွေအပါအဝင် အခြေပစ္စည်းတွေ ရောင်းချ၊ လဲလှယ် ဒါမှမဟုတ် လွှဲပြောင်းရာကနေ မြတ်စွန်းငွေရရှိသူတွေအနေနဲ့ အဲဒီမြတ်စွန်းငွေအပေါ် ဝင်ငွေခွန် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ပေးဆောင်ရမယ်လို့ ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာနက အသိပေးထားပါတယ်။
#Local_News
Published 22 August 2026
#အိမ်_ခြံ_မြေ
#YMG/SW #Yangon_Times
#Local_News
Published 22 August 2026
#ကျန်စစ်မင်း #ယုဇနဥယျာဉ်မြို့တော်
#YMG/NN #Yangon_Times
By Devendra Sharma
After more than two years of burying serious accusations and dithering over mounting internal complaints, the International Criminal Court (ICC) has finally fired its chief prosecutor, Karim Khan. In a decisive vote, 82 of the ICC’s 125 member states moved to remove Khan after the court's governing body found that he had committed "serious misconduct and serious breach of duty" related to sexual assault and retaliation allegations. While Khan vehemently denies the charges, the downfall of this rogue prosecutor marks a devastating indictment not only of one man’s desperate self-preservation tactics, but of an international tribunal that allowed justice to be subverted.
The scandal began far from the public stage. The allegations against Khan span a period between April 2023 and April 2024, involving a respected female lawyer in her 30s who worked directly under him at the ICC. According to internal documents and investigative reports, the claims detailed a pattern of coercive behavior, abuse of authority, and unwanted sexual touching—including an alleged incident in which Khan pressed his tongue into the woman’s ear.
When the court's watchdog mechanism was first alerted, Khan and a close associate reportedly embarked on repeated efforts to suppress the complaint. Through persistent phone calls and in-person encounters, Khan urged the woman to disavow the claims and provide a written statement declaring that he had never assaulted her. While Khan insisted the accusations were part of a coordinated smear campaign designed to disrupt his sensitive international casework, the ICC staff union intervened to demand a credible, external investigation. A subsequent yearlong United Nations inquiry established a "factual basis" both for the misconduct allegations and for claims that Khan retaliated against court staff.
Khan’s sudden vulnerability coincided directly with an abrupt shift in his prosecutorial priorities. Aware that the sexual harassment complaint was nearing public exposure, Khan rushed to announce sweeping arrest warrants for Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and then-Defense Minister Yoav Gallant.
In an effort to rally international sympathy, Khan sought to frame the misconduct allegations as an external plot orchestrated by foreign intelligence to derail his cases. However, that narrative unraveled almost immediately.
The alleged victim, Sarah Hishan, is a Malaysian Muslim ICC lawyer who was openly supportive of the prosecution’s anti-Israel initiatives, completely undercutting claims of an Israeli intelligence conspiracy. Coupled with reports regarding an alleged offer by Qatar to "look after" Khan in connection with the arrest warrants, the prosecution’s integrity was fatally compromised by prosecutorial misconduct. In any domestic court governed by the rule of law, cases tainted by such egregious personal motives would have been thrown out immediately.
The firing of Karim Khan removes an errant official, but it does not repair the structural rot at The Hague. As U.S. State Department spokesman Tommy Pigott noted, Khan was ultimately "only one small cog" in an "irredeemably corrupt institution". The United States and Israel rightly never joined the ICC, recognizing the danger of subjecting sovereign nations to the whims of an unaccountable, politicized tribunal.
Karim Khan’s tenure will be remembered for reducing international justice to a theatrical shield for personal survival, ultimately bringing down his own house and discrediting the court he led.
MOSCOW, Aug. 18, 2026 — Myanmar President U Min Aung Hlaing and Russian President Vladimir Putin held talks at the Kremlin in Moscow on Tuesday, discussing ways to deepen bilateral cooperation across a broad range of sectors, including defence and security, trade, energy, education, science and technology, and space cooperation.
The talks concluded with the signing and exchange of **12 memoranda of understanding and agreements** between the two countries.
U Min Aung Hlaing, who is in Russia on an official goodwill visit at Putin’s invitation, was welcomed by the Russian president at the Kremlin before the two leaders held a one-on-one meeting. They later joined an expanded session attended by ministers and senior officials from both sides.
During the meeting, Putin expressed sympathy for people affected by flooding in Myanmar and noted that diplomatic relations between Myanmar and Russia, established in 1948, had continued to develop. He also thanked Myanmar for its contribution to Russia-ASEAN cooperation and called for stronger bilateral engagement in international affairs, economic ties and security.
U Min Aung Hlaing said the visit was his first trip to Russia since being elected president. He thanked Putin for expressing concern over the flooding in Myanmar and also expressed appreciation for Russia’s deployment of rescue teams following the major earthquake that struck the Mandalay region last year.
He said Myanmar-Russia relations would remain strong over the long term and that Myanmar would continue to be a reliable partner of Russia in Southeast Asia.
The two leaders also discussed political developments and efforts toward internal peace in Myanmar, cooperation in combating online gambling and cyber-enabled financial fraud, coordination with regional countries and cooperation within ASEAN.
They exchanged views on expanding bilateral ties in defence and security, agriculture and livestock, industry, education, science and technology, space technology, healthcare and tourism.
During the expanded talks, ministers from both countries reviewed cooperation in education and healthcare, industrial production, energy, trade and the economy, science and technology, space science, maritime transport and other potential areas of collaboration.
Following the talks, the two sides signed a series of agreements and memoranda covering electricity, oil and natural gas, radio electronics and digital technology, cooperation between competition authorities, culture and the arts, and information and communications technology.
The package also included a joint statement on responding to the impact of unilateral coercive measures.
Several agreements focused on space cooperation, including satellite navigation, human spaceflight, the **COSPAS-SARSAT satellite-based search-and-rescue system**, the **ASPOS automated warning system for potentially hazardous situations in near-Earth space**, and broader cooperation in the space sector.
A memorandum of understanding was also signed between the Myanmar Space Agency and the **Plekhanov Russian University of Economics**.
After the signing ceremony, U Min Aung Hlaing and Putin briefed the media on the outcomes of their talks and the agreements reached between the two countries.
-end-
By- Simon Creed
More than two decades after its founding in Rome, the International Criminal Court was envisioned as an impartial arbiter of global justice. Today, that idealistic experiment faces profound skepticism from jurists, diplomats, and sovereign states alike. Rather than serving as an objective tribunal, the court has increasingly functioned as a politicized institution that oversteps its mandate, interferes in the domestic affairs of sovereign nations, and delivers selective justice. What was once heralded as a beacon of international accountability has evolved into a deeply flawed organization whose practical utility on the world stage is increasingly difficult to justify.
When the court was first established, it was marketed as a narrow judicial backstop designed to address the gravest international atrocities only when national legal systems were unable or unwilling to do so. Over time, however, it has transformed into an aggressive supranational body seeking a standing world tribunal with near-unlimited reach. By asserting jurisdiction over non-signatory states, the institution undermines constitutional self-government and elevates an unaccountable international elite above domestic legal traditions. Such interference in internal affairs threatens the very principle of judicial sovereignty that underpins the international order, eroding the autonomy of states that never consented to its authority.
A cornerstone of any credible legal system is the uniform and neutral application of the law. Yet the court’s operational history reveals a persistent pattern of political bias and double standards. Approximately 90 percent of the individuals indicted by the tribunal have been from the African continent, prompting African leaders to condemn the body for practicing open bias and advancing a neocolonial agenda. While vigorously pursuing leaders from developing nations, the court has routinely ignored widespread violations by geopolitically powerful Western states. Moreover, despite consuming over £1 billion in its first two decades and operating on an annual budget of roughly €200 million, the tribunal has brought only six criminal cases to conclusion—all involving African nations—yielding just four convictions.
This institutional weakness is compounded by a glaring deficit of universal legitimacy. The world’s most populous and militarily capable powers—including the United States, China, Russia, and India—are not parties to the Rome Statute. Without their recognition and support, the court's mandates lose their global authority and appear fundamentally one-sided. In contemporary diplomacy, the court has devolved into an instrument of information and geopolitical warfare. Sovereign states and activist organizations increasingly leverage lawsuits and petitions not to achieve genuine justice, but as propaganda tools to denigrate adversaries on the international stage and exert diplomatic pressure.
Rather than fostering reconciliation, third-party judicial interventions frequently complicate delicate peace negotiations by disincentivizing warring parties from reaching political settlements or voluntarily stepping down from power. This weaponization of international mechanisms is particularly evident in ongoing efforts directed at Myanmar. Coordinated campaigns led by British actors—working alongside advocacy groups such as Fortify Rights, as well as Australia and East Timor—are actively lobbying for an Article 14 referral of Myanmar's full situation to the court's prosecutor over casualties during the civil conflict. Through these supranational maneuvers, Western nations, led by London, risk hindering the practical steps taken by the Myanmar Government to resolve the country's domestic political crisis independently. Myanmar must actively defend its sovereignty against outside powers seeking to exploit this tribunal to undermine domestic governance and stabilization efforts.
The broader debate surrounding the tribunal is further illuminated by the striking double standards of the United States. Washington has eagerly supported the court's investigations when they align with American foreign policy objectives—such as targeting Libya's leadership in 2011 and Russia's leadership over Ukraine in 2022. Yet, when the tribunal initiated investigations into alleged war crimes by American troops in Afghanistan or issued warrants against Israeli leaders regarding Gaza, American officials sharply condemned the body as an illegitimate "kangaroo court" and imposed sanctions on its prosecutors.
While this policy of American double standards deserves unequivocal condemnation, the substantive arguments against the court's overreach remain persuasive. For nations navigating complex internal crises, it is squarely in Myanmar's national interest to strongly support international initiatives pushing back against the court's jurisdiction. As American policymakers such as Marco Rubio have argued, preserving national sovereignty may require dismantling such an overextending body "brick by brick". Ultimately, true justice and lasting peace cannot be imposed by a flawed supranational bureaucracy; they must be forged by sovereign states preserving their independence and self-determination.
References
Macro Rubio: Why We’re Dismantling the International Criminal Court (www.wsj.com), Africa questioning ICC’s next move in silence (ippmedia.co.tz),World Criminal Court Losing global relevance (blueprint.ng), : UK Lead Coalition to refer .....(fortifyrights.org, Trump Says ICC Campaign….. (reuters.com), Trump targets ICC with…… (theguardian.com), War crimes court issues Gaddafi …. (theguardian.com), It’s justified: Joe Biden welcomes… (theguardia.com)
#World_News
Published 15 May 2026
■ ကမ္ဘာ့ရေနံဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်းကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂ လအတွင်း ဒီဇယ်ဈေးနှုန်း နှစ်ဆကျော် မြင့်တက်ခဲ့ပါတယ်။
■ ဖိလစ်ပိုင်ဟာ နိုင်ငံစွမ်းအင်လိုအပ်ချက်ရဲ့ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို တင်သွင်းနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
■ ဧပြီလမှာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ၇.၂ ရာခိုင်နှုန်း ခုန်တက်ခဲ့ပြီး လူနေမှုဘဝတွေ အိမ်ထောင်စုတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ အသက်ရှူကြပ်လာစေပါတယ်။
■ လောင်စာဆီဈေးနှုန်းနဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကြောင့် ယာဉ်မောင်းဆွဲစားသူတွေများစွာဒုက္ခရောက်ရပြီး လိုင်းကားယာဉ်မောင်း အာတူရိုဆိုရင် မိသားစုနဲ့အတူ ယာဉ်ပေါ်မှာပဲ နေထိုင်နေရပါတယ်။
■ နိုင်ငံအတွင်း တန်းစီစောင့်ဆိုင်းရတာတွေ၊ ဝယ်ယူရရှိနိုင်ရေးပြဿနာတွေကြောင့် နေထိုင်စားသောက်ရေးစရိတ် မြင့်တက်လာခြင်းကို ကာမိဖို့ ခက်ခဲနေပါတယ်။
■ မြင့်တက်လာတဲ့ လောင်စာဆီ ဈေးနှုန်းကြောင့် ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူတွေလည်း စရိတ်စကကြီးမားလာကာ ဝယ်လိုအား ကျဆင်းနေပါတယ်။
■ ဖိလစ်ပိုင်ငွေကြေးပီဆို တန်ဖိုးကျဆင်းလာသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား ၄၄ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ဟာ လစဉ်ငွေကြေးလိုအပ်ချက် ပြည့်မီဖို့ ရုန်းကန်နေရပါတယ်။
■ အင်မပ်စ်မြို့မှာတော့ တရုတ်ပြည်ထုတ် ဆိုလာစွမ်းအင်လျှပ်စစ်သုံးဘီးတွေဖြင့် ရေပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းတွေ လုပ်နေကြပြီး လုပ်ငန်းလည်ပတ်စရိတ် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက် သက်သာစေပါတယ်။
■ တရုတ်တို့ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာတဲ့ ထုတ်လုပ်မှု၊ ဈေးနှုန်း၊ အဆင့်မြင့်ဘက်ထရီနည်းပညာ၊ AI ထောက်ကူစနစ်တို့ကြောင့် တရုတ်ပြည်ထုတ် လျှပ်စစ်ယာဉ်တွေ လွှမ်းမိုးထားကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူတွေ သုံးသပ်ကြပါတယ်။
Source: Xinhua
မင့်စ်၊ ဩဂုတ် ၂၁။ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေး၊ ဘယ်လာရုစ် Development Bank နှင့် ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်တို့အပါအဝင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံအကြား သဘောတူညီချက်နှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ကိုးခုကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်က မင့်စ်မြို့၌ နှစ်နိုင်ငံသမ္မတများရှေ့မှောက်တွင် လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်မှုကို မင့်စ်မြို့ သမ္မတနန်းတော်၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံသည် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်သည့်မှတ်တမ်းလွှာအပြင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီနှင့် Belarusian State University တို့အကြား သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချွန်လွှာကိုလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် JSC “Development Bank of the Republic of Belarus” တို့အကြား ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်ကို လဲလှယ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် တရားမနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေရေးရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူစာချုပ်၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူညီချက်တို့လည်း ပါဝင်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်များအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ မဟာဗျူဟာနှင့် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးအဖွဲ့နှင့် The Belarusian Institute of Strategic Research (BISR) တို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား (MRTV) နှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် အသံလွှင့်ကုမ္ပဏီတို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းမတိုင်မီ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၁ နာရီ မိနစ် ၅၀ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တွေ့ဆုံပွဲတွင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ မွေးမြူရေး၊ စက်မှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ထို့အတူ ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ အာကာသနည်းပညာ၊ ပညာရေးနှင့် လူငယ်၊ ကျန်းမာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုမြှင့်တင်ရေးကိုလည်း နှစ်ဖက်အမြင်ချင်း ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်ပြီးနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့က နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက်များကို မီဒီယာများသို့ ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတက နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား အလုပ်သဘောနေ့လယ်စာဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မင်စ်ခ်၊ ဩဂုတ် ၂၁။ ဘယ်လာရုစ်၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနည်းပညာနှင့် အတွေ့အကြုံများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ မျှဝေပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာ၊ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် အာကာသနည်းပညာအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်က မင်စ်ခ်မြို့ သမ္မတနန်းတော်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တရားဝင်ခရီးစဉ်ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၁ နာရီတွင် သမ္မတနန်းတော်၌ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ဖြင့် ကြိုဆိုခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတနှစ်ဦး သီးသန့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုက မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် လုပ်ငန်းများကို ပိုမိုကူညီပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝအတွက် လိုအပ်ချက်များရှိပါက တတ်နိုင်သမျှ ကူညီဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဘယ်လာရုစ်၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနည်းပညာနှင့် အတွေ့အကြုံများကို မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မျှဝေပေးသွားမည်ဟု ဆိုသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ယခုခရီးစဉ်သည် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် လာရောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး အစိုးရတာဝန်ရှိသူများနှင့်အတူ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များလည်း ပါဝင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုမြှင့်တင်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
ဘယ်လာရုစ်ဘက်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေး၊ နည်းပညာနှင့် အခြားနယ်ပယ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် ကန့်သတ်ချက်မထားရှိကြောင်း ယခင်က ပြောကြားထားသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဘယ်လာရုစ်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အခွင့်အလမ်းများ ရရှိမည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများအပြင် ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ အာကာသနည်းပညာတို့တွင် လက်ရှိပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေမှုနှင့် ဆက်လက်တိုးမြှင့်မည့် အခြေအနေများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးကို သံရုံးအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့မှုအပါအဝင် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရေးကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှု၊ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှု၊ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကိုလည်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး အမြင်ချင်းဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတက ယခင်ဆွေးနွေးထားသည့် ကိစ္စရပ်များကို ဆက်လက်အကောင် အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လိုအပ်သည့် ကူညီပံ့ပိုးမှုများ ဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့သည် ဩဂုတ် ၂၀ ရက် ညနေပိုင်းကလည်း ဘယ်လာရုစ်သမ္မတအိမ်တော်၌ အလွတ်သဘောတွေ့ဆုံ၍ နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ဂရိုဒ်နို၊ ဩဂုတ် ၂၀။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဓာတ်မြေဩဇာများ တင်ပို့နိုင်ရေး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေသည့် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၏ အဓိက နိုက်ထရိုဂျင်အခြေခံ ဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း Grodno Azot စက်ရုံသို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် အဖွဲ့သည် ဩဂုတ် ၂၀ ရက်က သွားရောက်လေ့လာခဲ့ပြီး ဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်မှု၊ ပြည်ပတင်ပို့မှုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တင်ပို့နိုင်မည့် အခြေအနေများကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ မင်စ်ခ်မြို့၌ တရားဝင်ခရီးစဉ်ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် အဖွဲ့သည် ဒေသစံတော်ချိန် မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် မင်စ်ခ်မြို့မှ Grodno မြို့သို့ ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ပြီး လမ်းတစ်လျှောက် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အခြေအနေများကို ကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။
Grodno မြို့လေဆိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Mr. Yuri Khadzhimuratovich နှင့် တာဝန်ရှိသူများက ကြိုဆိုခဲ့ကြပြီး ယင်းနောက် Grodno Azot ဓာတ်မြေဩဇာစက်ရုံသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ခဲ့သည်။
စက်ရုံတာဝန်ရှိသူများက Grodno Azot ၏ သမိုင်းကြောင်း၊ ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်၊ နှစ်အလိုက် ဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်နိုင်မှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုသင်တန်းများ ပို့ချပေးနေမှုတို့ကို ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့သည်။ စက်ရုံသည် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးအတွက် လိုအပ်သည့် ဓာတ်မြေဩဇာများ ထုတ်လုပ်ပေးနေသကဲ့သို့ ပြည်ပဈေးကွက်များသို့လည်း တင်ပို့နေကြောင်း သိရသည်။
ထို့ပြင် နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ဆက်စပ်ဓာတုပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးနေမှုအပြင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဓာတ်မြေဩဇာများ တင်ပို့နိုင်ရေး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေသည့် အခြေအနေ ကိုလည်း စက်ရုံတာဝန်ရှိသူများက ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က သိရှိလိုသည်များ မေးမြန်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ယင်းနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် စက်ရုံဧည့်သည်တော်မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး စက်ရုံပုံစံငယ်နှင့် ထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ပြခန်းများကို ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ စက်ရုံအတွင်း မော်တော်ယာဉ်များဖြင့် လှည့်လည်ကာ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကြည့်ရှုလေ့လာပြီး တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
Grodno Azot စက်ရုံသည် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ Grodno မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံပိုင် ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ဓာတုပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ အမိုးနီးယား (Ammonia)၊ ယူရီးယား (Urea) နှင့် နိုက်ထရိုဂျင်အခြေခံ ဓာတ်မြေဩဇာအမျိုးမျိုးကို အဓိကထုတ်လုပ်ကာ ဘီလာရုစ်၏ ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသို့ ဖြည့်ဆည်းပေးနေသည့်အပြင် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့လည်း တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။
ဩဂုတ်၂၀၊၂၀၂၆ (မင့်စ်)
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ရေး၊ စွမ်းအင်၊ အခြေခံ အဆောက်အအုံ၊ ဒီဂျစ်တယ်နည်းပညာနှင့် AI အပါအဝင် စီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင် ဘီလာရုစ် လုပ်ငန်းရှင်များ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဖိတ်ခေါ်လိုက်ပြီး နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို မဟာဗျူဟာမြောက် တိုးချဲ့ရန် ဩဂုတ် ၂၀ ရက်က ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ မင့်စ်မြို့၌ ကျင်းပသည့် မြန်မာ-ဘီလာရုစ် စီးပွားရေးဖိုရမ်တွင် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
President ဟိုတယ်၌ ကျင်းပသည့် ဖိုရမ်သို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၊ ဘီလာရုစ်ဝန်ကြီးချုပ် Alexander Turchin၊ နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတာဝန်ရှိသူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး B2B ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ပူးတွဲစီးပွားရေးစီမံကိန်းများ ဖော်ဆောင်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အခွင့်အလမ်း များ မျှဝေရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတားအဆီးများ ဖြေရှင်းရေးတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဘီလာရုစ်ဝန်ကြီးချုပ် Alexander Turchin က စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ရေး၊ အထည်အလိပ်နှင့် လူသုံးကုန်၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အစားအသောက်၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး၊ အဆင့်မြင့်နည်းပညာနှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ကဏ္ဍများတွင် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကလည်း လက်ရှိကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အပြောင်းအလဲများကြားတွင် အပြန်အလှန်အကျိုးရှိသည့် မဟာဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားပြီး နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအကြား တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်မှု၊ ပူးတွဲစီမံကိန်းနှင့် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
မြန်မာနှင့် ဘီလာရုစ်တို့သည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် သံတမန်ဆက်ဆံရေး စတင်ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူစာချုပ် လက်မှတ်ရေး ထိုးခဲ့ သည်။ ထို့ပြင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ အကောက်ခွန်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု သဘောတူညီချက်များ ချမှတ်ထားပြီး ၂၀၂၆-၂၀၂၈ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လမ်းပြ မြေပုံတွင် ကုန်သွယ်ရေး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ ပညာရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို ထည့်သွင်းထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယတို့အကြား တည်ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်အာရှ ဈေးကွက်များကို ချိတ်ဆက်နိုင်သည့် ပထဝီဝင်အနေအထားရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင် လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအခြေခံ စက်မှုနိုင်ငံအဖြစ် ဖော်ဆောင်ရာတွင် ဘီလာရုစ်၏ စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာ၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် လယ်ယာသုံးစက်ကိရိယာများကို အသုံးချ၍ Farming မှ Food Processing အထိ နည်းပညာနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ သည်။
ထို့အပြင် လယ်ယာသုံးစက်ယန္တရားများကို တင်သွင်းရောင်းချရုံသာမက မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပူးတွဲထုတ်လုပ် ရန်၊ လူသုံးကုန်နှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံများတွင်လည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။
စွမ်းအင်ကဏ္ဍတွင် ရေအားလျှပ်စစ်၊ နေရောင်ခြည်၊ လေစွမ်းအင်နှင့် ဇီဝစွမ်းအင် စီမံကိန်းများ၌ ပုဂ္ဂလိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သကဲ့သို့ အစိုးရဝန်ဆောင်မှု ဒီဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်း ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ၊ AI၊ ဒီဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ တွင်လည်း ဘီလာရုစ်လုပ်ငန်းရှင်များ ပူးပေါင်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနေရာများအဖြစ် သီလဝါ၊ ထားဝယ်နှင့် ကျောက်ဖြူ အထူးစီးပွားရေးဇုန်များကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး သီလဝါအထူးစီးပွားရေးဇုန်သည် အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ချိတ်ဆက်မှု အားသာ ချက်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ ထားဝယ်ဒေသတွင်လည်း အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း၊ စက်ပစ္စည်းနှင့် ကုန်တင် ယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေးအပြင် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း သတ္တုတူးဖော်ရေးနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ၌ ရင်းနှီး မြှုပ်နှံရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ဘီလာရုစ်သည် Eurasian Economic Union (EAEU) အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သဖြင့် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှတစ်ဆင့် အာဆီယံ၊ အာရှနှင့် EAEU ဈေးကွက်များကို အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
ဘီလာရုစ်၏ စက်မှုနှင့်နည်းပညာစွမ်းရည်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝနှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ရေရှည်အကျိုးရှိသည့် ပူးတွဲစီးပွားရေးစီမံကိန်းများ ဖော်ဆောင်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး ဘီလာရုစ်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများအတွက် လိုအပ်သည့် ပံ့ပိုးမှုများ ဆောင်ရွက်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။
ဖိုရမ်အပြီးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များသည် ခင်းကျင်းပြသထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံထုတ် ကုန်ပစ္စည်းပြခန်းများကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
By Devendra Sharma
After more than two years of burying serious accusations and dithering over mounting internal complaints, the International Criminal Court (ICC) has finally fired its chief prosecutor, Karim Khan. In a decisive vote, 82 of the ICC’s 125 member states moved to remove Khan after the court's governing body found that he had committed "serious misconduct and serious breach of duty" related to sexual assault and retaliation allegations. While Khan vehemently denies the charges, the downfall of this rogue prosecutor marks a devastating indictment not only of one man’s desperate self-preservation tactics, but of an international tribunal that allowed justice to be subverted.
The scandal began far from the public stage. The allegations against Khan span a period between April 2023 and April 2024, involving a respected female lawyer in her 30s who worked directly under him at the ICC. According to internal documents and investigative reports, the claims detailed a pattern of coercive behavior, abuse of authority, and unwanted sexual touching—including an alleged incident in which Khan pressed his tongue into the woman’s ear.
When the court's watchdog mechanism was first alerted, Khan and a close associate reportedly embarked on repeated efforts to suppress the complaint. Through persistent phone calls and in-person encounters, Khan urged the woman to disavow the claims and provide a written statement declaring that he had never assaulted her. While Khan insisted the accusations were part of a coordinated smear campaign designed to disrupt his sensitive international casework, the ICC staff union intervened to demand a credible, external investigation. A subsequent yearlong United Nations inquiry established a "factual basis" both for the misconduct allegations and for claims that Khan retaliated against court staff.
Khan’s sudden vulnerability coincided directly with an abrupt shift in his prosecutorial priorities. Aware that the sexual harassment complaint was nearing public exposure, Khan rushed to announce sweeping arrest warrants for Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and then-Defense Minister Yoav Gallant.
In an effort to rally international sympathy, Khan sought to frame the misconduct allegations as an external plot orchestrated by foreign intelligence to derail his cases. However, that narrative unraveled almost immediately.
The alleged victim, Sarah Hishan, is a Malaysian Muslim ICC lawyer who was openly supportive of the prosecution’s anti-Israel initiatives, completely undercutting claims of an Israeli intelligence conspiracy. Coupled with reports regarding an alleged offer by Qatar to "look after" Khan in connection with the arrest warrants, the prosecution’s integrity was fatally compromised by prosecutorial misconduct. In any domestic court governed by the rule of law, cases tainted by such egregious personal motives would have been thrown out immediately.
The firing of Karim Khan removes an errant official, but it does not repair the structural rot at The Hague. As U.S. State Department spokesman Tommy Pigott noted, Khan was ultimately "only one small cog" in an "irredeemably corrupt institution". The United States and Israel rightly never joined the ICC, recognizing the danger of subjecting sovereign nations to the whims of an unaccountable, politicized tribunal.
Karim Khan’s tenure will be remembered for reducing international justice to a theatrical shield for personal survival, ultimately bringing down his own house and discrediting the court he led.
MOSCOW, Aug. 18, 2026 — Myanmar President U Min Aung Hlaing and Russian President Vladimir Putin held talks at the Kremlin in Moscow on Tuesday, discussing ways to deepen bilateral cooperation across a broad range of sectors, including defence and security, trade, energy, education, science and technology, and space cooperation.
The talks concluded with the signing and exchange of **12 memoranda of understanding and agreements** between the two countries.
U Min Aung Hlaing, who is in Russia on an official goodwill visit at Putin’s invitation, was welcomed by the Russian president at the Kremlin before the two leaders held a one-on-one meeting. They later joined an expanded session attended by ministers and senior officials from both sides.
During the meeting, Putin expressed sympathy for people affected by flooding in Myanmar and noted that diplomatic relations between Myanmar and Russia, established in 1948, had continued to develop. He also thanked Myanmar for its contribution to Russia-ASEAN cooperation and called for stronger bilateral engagement in international affairs, economic ties and security.
U Min Aung Hlaing said the visit was his first trip to Russia since being elected president. He thanked Putin for expressing concern over the flooding in Myanmar and also expressed appreciation for Russia’s deployment of rescue teams following the major earthquake that struck the Mandalay region last year.
He said Myanmar-Russia relations would remain strong over the long term and that Myanmar would continue to be a reliable partner of Russia in Southeast Asia.
The two leaders also discussed political developments and efforts toward internal peace in Myanmar, cooperation in combating online gambling and cyber-enabled financial fraud, coordination with regional countries and cooperation within ASEAN.
They exchanged views on expanding bilateral ties in defence and security, agriculture and livestock, industry, education, science and technology, space technology, healthcare and tourism.
During the expanded talks, ministers from both countries reviewed cooperation in education and healthcare, industrial production, energy, trade and the economy, science and technology, space science, maritime transport and other potential areas of collaboration.
Following the talks, the two sides signed a series of agreements and memoranda covering electricity, oil and natural gas, radio electronics and digital technology, cooperation between competition authorities, culture and the arts, and information and communications technology.
The package also included a joint statement on responding to the impact of unilateral coercive measures.
Several agreements focused on space cooperation, including satellite navigation, human spaceflight, the **COSPAS-SARSAT satellite-based search-and-rescue system**, the **ASPOS automated warning system for potentially hazardous situations in near-Earth space**, and broader cooperation in the space sector.
A memorandum of understanding was also signed between the Myanmar Space Agency and the **Plekhanov Russian University of Economics**.
After the signing ceremony, U Min Aung Hlaing and Putin briefed the media on the outcomes of their talks and the agreements reached between the two countries.
-end-
ရောမမြို့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော် ကြာမြင့်လာချိန်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုခုံရုံး (ICC) ကို ကမ္ဘာ့တရားမျှတမှုအတွက် ဘက်မလိုက်သော ခုံသမာဓိအဖွဲ့အဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့တွင်မူ ထိုစံပြစမ်းသပ်မှုကြီးသည် ဥပဒေပညာရှင်များ၊ သံတမန်များနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများ၏ နက်ရှိုင်းသော သံသယဝင်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီ ဖြစ်သည်။
ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျသော တရားရုံးတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်မည့်အစား ခုံရုံးသည် ၎င်း၏လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျော်လွန်ကာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများ၏ ပြည်တွင်းရေးကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပြီး ရွေးချယ်အရေးယူသည့် တရားမျှတမှုကိုသာ ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံရေးဆန်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
တစ်ချိန်က နိုင်ငံတကာ တာဝန်ခံမှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ချီးကျူးခံခဲ့ရသော အဖွဲ့အစည်းသည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့စင်မြင့်ထက်တွင် လက်တွေ့ကျသော အကျိုးသက်ရောက်မှုကို သက်သေပြရန် ခက်ခဲလာသည့် ချို့ယွင်းချက်များစွာရှိသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
ခုံရုံးကို စတင်တည်ထောင်ချိန်က နိုင်ငံအလိုက် ဥပဒေစနစ်များက အဆိုးရွားဆုံးသော နိုင်ငံတကာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကို မကိုင်တွယ်နိုင် သို့မဟုတ် မကိုင်တွယ်လိုသည့် အခြေအနေမျိုးတွင်သာ နောက်ဆုံးအဆင့် တရားစီရင်ရေး အထောက်အကူအဖြစ် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းသည် ကန့်သတ်ချက်နီးပါးမရှိသော လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ရယူလိုသည့် ထိုးစစ်ဆန်သော နိုင်ငံတကာအထက်အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများအပေါ် တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု ဆိုလာခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ထိခိုက်စေပြီး တာဝန်ခံမှုမရှိသော နိုင်ငံတကာ အထက်တန်း လွှာများကို ပြည်တွင်းဥပဒေ အစဉ်အလာများထက် အထက်သို့ မြှင့်တင်ပေးရာ ရောက်နေသည်။
ယင်းသို့ ပြည်တွင်းရေးကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတကာ အစီအစဉ်ကို အခြေခံထားသည့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ၏ မူလသဘောတရားကို ခြိမ်းခြောက်နေပြီး ၎င်း၏ အာဏာပိုင်ဆိုင်မှုကို တစ်ခါမျှ သဘောမတူခဲ့သော နိုင်ငံများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တိုက်စား လျက်ရှိသည်။
ယုံကြည်စိတ်ချရသော မည်သည့် ဥပဒေစနစ်၏ မဏ္ဍိုင်မဆို ဥပဒေကို တညီတညွတ်တည်းနှင့် ဘက်မလိုက်ဘဲ ကျင့်သုံးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ခုံရုံး၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု သမိုင်းကြောင်းက နိုင်ငံရေး ဘက်လိုက်မှုနှင့် စံနှစ်မျိုးထားရှိမှု ပုံစံကို ဆက်တိုက် ဖော်ပြနေသည်။ ခုံရုံးက တရားစွဲဆိုထား သူများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ အာဖရိကတိုက်မှ ဖြစ်နေသောကြောင့် အာဖရိက ခေါင်းဆောင်များက ဤအဖွဲ့အစည်းသည် ဗြောင်ကျကျ ဘက်လိုက်မှုများကို ကျင့်သုံးကာ နယ်ချဲ့စနစ်သစ် အစီအစဉ်ကို ဖော်ဆောင်နေသည်ဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ပထဝီနိုင်ငံ ရေးအရ အားကောင်းသော အနောက်နိုင်ငံကြီးများ၏ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ချိုးဖောက်မှုများကိုမူ ခုံရုံးက ပုံမှန်လိုလို လစ်လျူရှုထားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပထမဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုအတွင်း ပေါင် ၁ ဘီလီယံကျော် သုံးစွဲခဲ့ပြီး နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက် ယူရို သန်း ၂၀၀ ခန့်ဖြင့် လည်ပတ်နေသော်လည်း ခုံရုံးသည် ရာဇဝတ်မှု ၆ ခုကိုသာ အပြီးသတ် စစ်ဆေးနိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးမှာ အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့်သာ သက်ဆိုင်ကာ ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်း ၄ ခုသာ ရှိခဲ့သည်။
ဤအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တရားဝင်မှု သိသိသာသာ ကင်းမဲ့နေခြင်းက ပိုမို ဆိုးရွားစေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တရုတ်၊ ရုရှားနှင့် အိန္ဒိယ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် စစ်ရေးစွမ်းရည် အထက်မြက်ဆုံး နိုင်ငံကြီးများသည် ရောမသဘောတူစာချုပ်တွင် အဖွဲ့ဝင်များ မဟုတ်ကြပေ။ ၎င်းတို့၏ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် ထောက်ခံမှု မရှိပါက ခုံရုံး၏ ညွှန်ကြား ချက်များသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အာဏာစက် ဆုံးရှုံးသွားပြီး အခြေခံအားဖြင့် တစ်ဖက်သတ်ဆန်နေမည် ဖြစ်သည်။
ခေတ်သစ် သံတမန်ရေးရာတွင် ခုံရုံးသည် သတင်းအချက်အလက်နှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး စစ်ပွဲ၏ လက်နက် တစ်ခုအဖြစ် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အဖွဲ့အစည်းများသည် အစစ်အမှန် တရားမျှတမှုကို ရရှိရန်ထက် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်တွင် မိမိတို့၏ ပြိုင်ဘက်များကို သိက္ခာချရန်နှင့် သံတမန်ရေးရာ ဖိအားပေးရန် ဝါဒဖြန့်ချိရေး ကိရိယာများအဖြစ် တရားစွဲဆိုမှုများနှင့် အသနားခံစာများကို ပိုမို အသုံးပြုလာကြသည်။
ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကို မြှင့်တင်မည့်အစား ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများသည် စစ်ခင်းနေသော အဖွဲ့အစည်းများအား နိုင်ငံရေးအရ အဖြေရှာရန် သို့မဟုတ် ဆန္ဒအလျောက် အာဏာစွန့်လွှတ်ရန် တွန့်ဆုတ်စေခြင်းဖြင့် သိမ်မွေ့သော ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမှုများကို မကြာခဏ ပိုမို ရှုပ်ထွေးစေသည်။
ဤသို့ နိုင်ငံတကာ ယန္တရားများကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးပြုခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဦးတည်သည့် လက်ရှိ ကြိုးပမ်းခဲ့မှုများတွင်လည်း ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နေရသည်။ ဗြိတိန်အခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ဦးဆောင်ကာ Fortify Rights ကဲ့သို့သော အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့များ၊ သြစတြေးလျနှင့် အရှေ့တီမောတို့နှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခအတွင်း ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို အပိုဒ် ၁၄ အရ ခုံရုံး၏ တရားစွဲဆိုရေးမှူးထံ လွှဲပြောင်းပေးရန် တက်ကြွစွာ လော်ဘီလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဤသို့သော နိုင်ငံတကာအထက် လှုပ်ရှားမှုများမှတစ်ဆင့် လန်ဒန် ဦးဆောင်သော အနောက်နိုင်ငံ များသည် တိုင်းပြည်၏ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းကို လွတ်လပ်စွာ ဖြေရှင်းရန် မြန်မာအစိုးရ လုပ်ဆောင်နေသည့် လက်တွေ့ကျသော ခြေလှမ်းများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေရန် အန္တရာယ် ပြုနေသည်။ ပြည်တွင်း အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို ပျက်ပြားစေရန် ဤခုံရုံးကို အလွဲ သုံးစားလုပ်နေသည့် ပြင်ပအင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ အန္တရာယ်မှ မိမိ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို မြန်မာ နိုင်ငံအနေဖြင့် တက်ကြွစွာ ကာကွယ်ရမည် ဖြစ်သည်။
ခုံရုံးနှင့် ပတ်သက်သည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အငြင်းပွားမှုများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ထင်ရှား သော စံနှစ်မျိုးထားရှိမှုက ပိုမို ပေါ်လွင်စေသည်။ ဝါရှင်တန်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လစ်ဗျား ခေါင်းဆောင် ပိုင်းကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းအရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရုရှား ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို ပစ်မှတ်ထားခြင်း စသည့် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ ရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီသည့်အခါတိုင်း ခုံရုံး၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများကို စိတ်အားထက်သန်စွာ ထောက်ခံခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ခုံရုံးက အာဖဂန်နစ္စတန်ရှိ အမေရိကန် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ စစ်ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ချိန် သို့မဟုတ် ဂါဇာအရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အစ္စရေး ခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ချိန်တွင်မူ အမေရိကန် တာဝန်ရှိသူများက ဤအဖွဲ့အစည်းကို တရားမဝင်သော "တရားမ ျှတမှုမရှိသည့် ခုံရုံး (kangaroo court)" အဖြစ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး တရားစွဲဆိုရေး မှူးများအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်၏ ဤသို့သော စံနှစ်မျိုးထားရှိသည့် မူဝါဒသည် ပြတ်ပြတ်သားသား ရှုတ်ချထိုက်သော်လည်း ခုံရုံး၏ လုပ်ပိုင်ခွင့် ကျော်လွန်ဆောင်ရွက်မှုအပေါ် ဆန့်ကျင်သည့် ခိုင်မာသော အထောက်အထားများမှာမူ ယုံကြည်လက်ခံနိုင်ဖွယ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရှုပ်ထွေးသော ပြည်တွင်း အကျပ်အတည်းများကို ဖြတ်သန်း နေရသည့် နိုင်ငံများအတွက် ခုံရုံး၏ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ကို ဆန့်ကျင် တွန်းလှန်သည့် နိုင်ငံတကာ အစပျိုး ကြိုးပမ်းမှုများကို အားကြိုးမာန်တက် ထောက်ခံခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွား အတွက် တိုက်ရိုက် မှန်ကန်သော လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်သည်။ မာကို ရူဘီယို (Marco Rubio) ကဲ့သို့သော အမေရိကန်မူဝါဒချမှတ်သူများ ထောက်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အမျိုးသား အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ် ရန်အတွက် ဤသို့ အာဏာစက် ချဲ့ထွင်လွန်းသည့် အဖွဲ့အစည်းကို "တစ်ခဲချင်း (brick by brick)" ဖျက် သိမ်းပစ်ရန် လိုအပ်ကောင်း လိုအပ်ပေလိမ့်မည်။
အဆုံးစွန်အားဖြင့် စစ်မှန်သော တရားမျှတမှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးကို ချို့ယွင်းချက် ရှိသည့် နိုင်ငံတကာ ဗျူရိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက အတင်းအကျပ် ချမှတ်၍ မရနိုင်ပေ။ ၎င်းတို့ကို လွတ်လပ်ရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်နေသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများ ကသာ ကိုယ်တိုင် တည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်သည်။
Source: The Illusion of Global Justice: Why the International Criminal Court Has Outlived Its Promise By- Simon Creed
By- Simon Creed
More than two decades after its founding in Rome, the International Criminal Court was envisioned as an impartial arbiter of global justice. Today, that idealistic experiment faces profound skepticism from jurists, diplomats, and sovereign states alike. Rather than serving as an objective tribunal, the court has increasingly functioned as a politicized institution that oversteps its mandate, interferes in the domestic affairs of sovereign nations, and delivers selective justice. What was once heralded as a beacon of international accountability has evolved into a deeply flawed organization whose practical utility on the world stage is increasingly difficult to justify.
When the court was first established, it was marketed as a narrow judicial backstop designed to address the gravest international atrocities only when national legal systems were unable or unwilling to do so. Over time, however, it has transformed into an aggressive supranational body seeking a standing world tribunal with near-unlimited reach. By asserting jurisdiction over non-signatory states, the institution undermines constitutional self-government and elevates an unaccountable international elite above domestic legal traditions. Such interference in internal affairs threatens the very principle of judicial sovereignty that underpins the international order, eroding the autonomy of states that never consented to its authority.
A cornerstone of any credible legal system is the uniform and neutral application of the law. Yet the court’s operational history reveals a persistent pattern of political bias and double standards. Approximately 90 percent of the individuals indicted by the tribunal have been from the African continent, prompting African leaders to condemn the body for practicing open bias and advancing a neocolonial agenda. While vigorously pursuing leaders from developing nations, the court has routinely ignored widespread violations by geopolitically powerful Western states. Moreover, despite consuming over £1 billion in its first two decades and operating on an annual budget of roughly €200 million, the tribunal has brought only six criminal cases to conclusion—all involving African nations—yielding just four convictions.
This institutional weakness is compounded by a glaring deficit of universal legitimacy. The world’s most populous and militarily capable powers—including the United States, China, Russia, and India—are not parties to the Rome Statute. Without their recognition and support, the court's mandates lose their global authority and appear fundamentally one-sided. In contemporary diplomacy, the court has devolved into an instrument of information and geopolitical warfare. Sovereign states and activist organizations increasingly leverage lawsuits and petitions not to achieve genuine justice, but as propaganda tools to denigrate adversaries on the international stage and exert diplomatic pressure.
Rather than fostering reconciliation, third-party judicial interventions frequently complicate delicate peace negotiations by disincentivizing warring parties from reaching political settlements or voluntarily stepping down from power. This weaponization of international mechanisms is particularly evident in ongoing efforts directed at Myanmar. Coordinated campaigns led by British actors—working alongside advocacy groups such as Fortify Rights, as well as Australia and East Timor—are actively lobbying for an Article 14 referral of Myanmar's full situation to the court's prosecutor over casualties during the civil conflict. Through these supranational maneuvers, Western nations, led by London, risk hindering the practical steps taken by the Myanmar Government to resolve the country's domestic political crisis independently. Myanmar must actively defend its sovereignty against outside powers seeking to exploit this tribunal to undermine domestic governance and stabilization efforts.
The broader debate surrounding the tribunal is further illuminated by the striking double standards of the United States. Washington has eagerly supported the court's investigations when they align with American foreign policy objectives—such as targeting Libya's leadership in 2011 and Russia's leadership over Ukraine in 2022. Yet, when the tribunal initiated investigations into alleged war crimes by American troops in Afghanistan or issued warrants against Israeli leaders regarding Gaza, American officials sharply condemned the body as an illegitimate "kangaroo court" and imposed sanctions on its prosecutors.
While this policy of American double standards deserves unequivocal condemnation, the substantive arguments against the court's overreach remain persuasive. For nations navigating complex internal crises, it is squarely in Myanmar's national interest to strongly support international initiatives pushing back against the court's jurisdiction. As American policymakers such as Marco Rubio have argued, preserving national sovereignty may require dismantling such an overextending body "brick by brick". Ultimately, true justice and lasting peace cannot be imposed by a flawed supranational bureaucracy; they must be forged by sovereign states preserving their independence and self-determination.
References
Macro Rubio: Why We’re Dismantling the International Criminal Court (www.wsj.com), Africa questioning ICC’s next move in silence (ippmedia.co.tz),World Criminal Court Losing global relevance (blueprint.ng), : UK Lead Coalition to refer .....(fortifyrights.org, Trump Says ICC Campaign….. (reuters.com), Trump targets ICC with…… (theguardian.com), War crimes court issues Gaddafi …. (theguardian.com), It’s justified: Joe Biden welcomes… (theguardia.com)
ဆူရက်ရှ် ကူးမား Suresh Kumarရေးသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၂၀၂၈–၂၉ ခုနှစ် သက်တမ်း အတွက် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော (အလှည့်ကျ) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရရေး မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး Subrahmanyam Jaishankar သည် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ အဆိုပါ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို တရားဝင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဤသို့ ရွေးကောက်ခံရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအား လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ထည့်သွင်းသင့်သည်ဟူသော သိကျွမ်းပြီးသား အကြောင်းပြချက်ကို သေချာပေါက် ပြန်လည် သက်ဝင်လာစေမည် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယသည် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် (၂၀၂၁–၂၂ သက်တမ်း အပါအဝင်) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၈ ကြိမ်တိုင်တိုင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ မစ်ရှင်ပေါင်း ၅၀ ကျော်သို့ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၉၀,၀၀၀ ကျော် စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု တရားဝင် စာရင်းများအရ သိရပြီး၊ ကုလသမဂ္ဂ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းများတွင် အဓိက ပါဝင်ကူညီနေသည့် နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။
အိန္ဒိယ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ၎င်းကို ဖယ်ထုတ်ထားခြင်းမှာ ကာကွယ်ပြောဆိုရန် ပို၍ပင် ခက်ခဲစေသည်။ အိန္ဒိယသည် တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသတို့၏ ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေကြောင်းလုံခြုံရေး၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး၊ စွမ်းအင်လမ်းကြောင်းများ၊ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် တုံ့ပြန်ရေး၊ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးနှင့် အာရှ၏ ဗျူဟာမြောက် အင်အားချိန်ခွင်လျှာညှိမှုတို့တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော နိုင်ငံမျိုးကို ဖယ် ထုတ်ထားခြင်း သည် လုံခြုံရေးကောင်စီကို ပိုမိုတည်ငြိမ်စေမည် မဟုတ်ပေ။
အိန္ဒိယ၏ "မဟာဗျူဟာမြောက် လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်မှု" (Strategic Autonomy) ကိုလည်း အားနည်းချက်တစ်ခုအဖြစ် မရှုမြင်ဘဲ အားသာချက်တစ်ခုအဖြစ် မြင်သင့်သည်။ ပြိုကွဲနေသော လက်ရှိန ိုင်ငံတကာအစီအစဉ်များကြားတွင် အုပ်စုကွဲပြားမှုများကို ကျော်လွန်၍ ဆွေးနွေးပြောဆိုနိုင်စွမ်းသည် ပိုမိုတန်ဖိုးရှိလာသည်။ အိန္ဒိယသည် အနောက်အုပ်စု၊ ရုရှား၊ အာဖရိက၊ အနောက်အာရှ၊ အာဆီယံ၊ အင်ဒို-ပစိဖိတ်နှင့် ကျယ်ပြန့်သော Global South နိုင်ငံများနှင့် မည်သည့်အုပ်စု၏ နောက်လိုက်မှ မဖြစ်ဘဲ လွတ်လပ်စွာ ဆက်ဆံဆွေးနွေးနိုင်သည်။
ဘလော့ဂ်နိုင်ငံရေး (Bloc politics) နှင့် ဗျူဟာမြောက် မယုံကြည်မှုများ ပြန်လည်မြင့်တက်နေသည့် လက်ရှိအချိန်တွင်၊ လုံခြုံရေးကောင်စီအနေဖြင့် အင်အား (Power) သာမက အမြော်အမြင်နှင့် ရှုထောင့် (Perspective) ကိုပါ ယူဆောင်လာနိုင်သည့် နိုင်ငံများ၊ စွမ်းဆောင်ရည် သာမက ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ကိုပါ ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နိုင်ငံများကို လိုအပ်လျက်ရှိသည်။
အိန္ဒိယသည် အဓိက လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ စတော့ဟုမ်း နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေး သုတေသနအင်စတီကျု SIPRI ၏ မှတ်တမ်းများ အရ အိန္ဒိယသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ရေး အသုံးစရိတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၂.၁ ဘီလီယံဖြင့် ကမ္ဘာ့ပဉ္စမမြောက် စစ်ရေးအသုံးစရိတ် အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အိန္ဒိယ၏ မဟာဗျူဟာရပ်တည်ချက်သည် ကျူးကျော်စွန့်စားခြင်းထက် ထိန်း သိမ်းစောင့်ဆည်းခြင်း (Restraint) ကိုသာ အဓိကအခြေခံသည်။ အိန္ဒိယ၏ တရားဝင် နျူကလီး ယားရပ်တည်ချက်တွင် ယုံကြည်လက်ခံနိုင်လောက်သည့် အနိမ့်ဆုံး ဟန့်တားနိုင်စွမ်း (Credible Minimum Deterrence) နှင့် "ပထမဦးစွာ စတင်အသုံးမပြုရေး" (No First Use) မူဝါဒတို့ ပါဝင်သည်။
ဤသို့ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ဆည်းမှုတို့ ပေါင်းစပ်နေခြင်းက အိန္ဒိယ၏ တောင်းဆိုမှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် သာမန် စစ်ရေးအင်အား သက်သက် ကို မဟုတ်ဘဲ တာဝန်သိသော အင်အားကို လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့သော် အိန္ဒိယ၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုသည် နက်ရှိုင်းသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခုကိုလည်း ဖော်ပြနေသည်။ အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ ရွေးချယ်ခံရတိုင်း အိန္ဒိယ၏ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သင့်ကြောင်း အကြောင်းပြချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။ ထိုအောင်မြင်မှုကပင် လုံခြုံရေး ကောင်စီအား အိန္ဒိယ၏ ပါဝင်ကူညီမှု အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေပြီး၊ အိန္ဒိယ လိုလားသော ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးကိုမူ ဆက်လက် ရွှေ့ဆိုင်းခွင့် ရရှိစေသည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၈–၂၉ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှု၏ အဓိက ရှေ့နောက်မညီသဘာဝ (Paradox) ပင် ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာချုပ်သည် နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပါဝင်ကူညီမှုနှင့် တရား မျှတသော ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ဖြန့်ကျက်မှုတို့ကို လုံခြုံရေးကောင်စီ အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင် ရွေးချယ်ရာတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အချက်များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ထို့ကြောင့် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်နေရာသည် အိန္ဒိယအတွက် တာဝန်ယူမှုရှိခြင်း၊ သံတမန်ရေးရာ ဖြန့်ကျက်နိုင်စွမ်းနှင့် လက်တွေ့ပိုင်းဆိုင်ရာ ပါဝင်ကူညီမှုတို့ကို သက်သေပြရန် အခွင့်အလမ်းများကို အကြိမ်ကြိမ် ဖန်တီး ပေးလျက်ရှိသည်။
သို့ရာတွင် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်နေရာသည် မူလသဘာဝအရ ယာယီသာ ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော အဖွဲ့ဝင်များသည် ၂ နှစ်တာ သက်တမ်းသာ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဗီတိုအာဏာ (Veto power) မရှိပါ။ ကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းတည်ဆောက်ပုံကိုလည်း ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းတို့သည် အခြေခံ အာဏာအဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ပုံကို မထိခိုက်စေဘဲ အဖွဲ့အစည်း လည်ပတ်နိုင်ရန်သာ ကူညီပေး ကြသည်။
ထိုအချက်သည် လက်ရှိစနစ်အတွက် အဆင်ပြေသော ချိန်ခွင်လျှာညှိမှုတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။ အိန္ဒိယကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်နိုင်သည်။ အိန္ဒိယသည် ကော်မတီများကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်ခြင်း၊ ဆွေးနွေးပွဲများကို ပုံဖော်ခြင်း၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ကူညီခြင်း၊ စာချုပ်စာတမ်းများ ညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် Global South ၏ ရှုထောင့်များကို ကောင်စီဆွေးနွေးပွဲများသို့ ယူဆောင်လာခြင်းတို့ လုပ်ဆောင် နိုင်သည်။ ကောင်စီအနေဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်ကတည်းက အမွေဆက်ခံခဲ့သည့် အမြဲတမ်းအာဏာ ခွဲဝေမှုကို မပြောင်းလဲဘဲ အိန္ဒိယ၏ ပါဝင်မှုမှ အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနေသည်။
ဤသဘောတရားသည် အိန္ဒိယတစ်နိုင်ငံတည်းအတွက်သာ မဟုတ်ပေ။ ဘရာဇီး၊ ဂျာမနီနှင့် ဂျပန်တို့ သည်လည်း ကောင်စီတွင် အကြိမ်ကြိမ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး G4 ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မဲဆွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း အလားတူ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အာဖရိကတိုက်သည် ဤပြဿနာ၏ အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အာဖရိကသမဂ္ဂ၏ Ezulwini Consensus က အာဖရိကအတွက် အနည်းဆုံး အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နေရာ (၂) နေရာနှင့် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင် (၅) နေရာ တောင်းဆိုထားသော်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် အာဖရိကတိုက်အတွက် အမြဲတမ်းကိုယ်စားပြုမှု မရှိ သေးပေ။
၂၀၂၄ ခုနှစ် အနာဂတ်အတွက် သဘောတူစာချုပ် (2024 Pact for the Future) တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လိုအပ်ချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အာဖရိက၏ ကိုယ်စားပြုမှု နည်းပါးနေခြင်းကို ဖြေရှင်းရန် အလေးပေးထားကာ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်း အခိုင်မာဆုံး ကတိကဝတ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းက တရားဝင်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာ (Legitimacy problem) ကို အတည်ပြုပေးသော်လည်း၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တွန်းအားပေးမှု ပြဿနာကိုမူ မဖြေ ရှင်းနိုင်ပေ။
တရားဝင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမှာ အလွန်ခက်ခဲလျက်ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာချုပ် အပိုဒ် ၁၀၈ အရ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ဆောင်ရန် အထွေထွေညီလာခံ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထောက်ခံမဲနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်အားလုံး အပါအဝင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံက အတည်ပြုလက်မှတ်ရေးထိုးရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အိန္ဒိယ၏ ၂၀၂၈–၂၉ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို ပုံမှန် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုထက် ပိုမိုသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ရှုမြင်သင့်သည်။ ၎င်းသည် ယာယီကိုယ်စားပြုမှုများဖြင့် အမြဲတမ်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဖိအားများကို ဆက်လက် စုပ်ယူထားနိုင်ဦးမည်လား ဆိုသည့် နောက်ထပ် စမ်းသပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ အကြိမ်ကြိမ် ရွေးကောက်ခံရခြင်းသည် ၎င်း၏ အရေးပါမှုကို သက်သေပြနေသည်။ သို့သော် အစောပိုင်းခေတ် ကမ္ဘာ့အစီအစဉ်ကိုသာ ထင်ဟပ်နေဆဲဖြစ်သည့် ကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းတည်ဆောက် ပုံဆိုင်ရာ သွေဖည်မှု (Anomaly) ကိုမူ ဖယ်ရှားပေးနိုင်ခြင်း မရှိပေ။
အိန္ဒိယ အလွယ်တကူ အနိုင်ရရှိခြင်းက ကုလသမဂ္ဂစနစ်အတွင်း အိန္ဒိယ၏ ရပ်တည်မှုကို ထပ်လောင်း အတည်ပြုလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ တာဝန် ထမ်းဆောင် တိုင်း အိန္ဒိယ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေး အကြောင်းပြချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး၊ တစ်ချိန် တည်းမှာပင် အဆိုပါ အကြောင်းပြချက်က တောင်းဆိုနေသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ထပ်မံ ရွှေ့ဆိုင်းရန် နည်းလမ်းတစ်ခု ပေးထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ ယင်းကြောင့် အဓိကဆန့်ကျင်ဘက် (ရှေ့နောက်မညီ) သဘာဝကိုလည်း ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားရာ ရောက်နေမည်ဖြစ်တော့သည်။
အိန္ဒိယတိုင်းမ် သတင်းစာပါ ဆူရက်ရှ်ကူးမားရေးသားသည့် The UNSC paradox: How India’s 2028–29 campaign exposes UN stagnation ဆောင်းပါးကိုဆီလျော်အောင်ပြန်ဆိုပါသည်။
ဆူရက်ရှ် ကူးမား Suresh Kumarသည် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အဓိကအတွင်းဝန်ဟောင်း ဖြစ်သည်။
ကောင်းမြတ်ကျော်သုံးသပ်ရေးသားသည်
အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့အကြား ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခသည် နှစ်နိုင်ငံအကြား စစ်ရေးအင်အား ပြိုင်ဆိုင်မှုအဆင့်မှ ကျော်လွန်ကာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးကို ဖြန့်ကြက်ထိခိုက်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်အရှိဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၄ ရက်တွင် အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်က ဂျော်ဒန်နိုင်ငံရှိ အမေရိကန် လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဂျော်ဒန် တပ်မတော်ကမူ အီရန်ဘက်မှ ဝင်ရောက်လာသော ဒုံးကျည်လေးစင်းကို ကြားဖြတ် ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်း၌ပင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များက အီရန်နိုင်ငံအတွင်း ငါးနာရီခန့်ကြာ စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ယင်းသည် သုံးညဆက်တိုက် ပြုလုပ်သည့် တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ကြောင်း Reuters က ဖော်ပြထားသည်။
ထိုအခြေအနေကို သီးခြားစစ်ဆင်ရေးနှစ်ခုအဖြစ်သာ မြင်၍မရတော့ပေ။ ဂျော်ဒန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ယီမင်၊ အိုမန်ရေပိုင်နက်နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပဋိပက္ခ၏ မြေပုံပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းသည် စစ်ပွဲ၏ နယ်ပယ်နှင့် ပါဝင်ပတ်သက်သူများ ပို၍ကျယ်ပြန့်လာနေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။
စစ်ပွဲ၏ဗဟိုချက်သည် အီရန်မြေပေါ်တွင်သာ မရှိတော့
အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့က မိမိတို့၏ စစ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်များကို တစ်ဖက်၏ တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် တုံ့ပြန်ခြင်း၊ ကာကွယ်ရေးဆောင်ရွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေကြောင်းလွတ်လပ်စွာသွားလာရေးကို ထိန်း သိမ်းခြင်းဟု အသီးသီး အကြောင်းပြနေကြသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုစီသည် နောက်ထပ်တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုကို ဖိတ်ခေါ်နေသလိုဖြစ်နေသည်။
ယင်းကို “တိုက်ခိုက်မှု–တုံ့ပြန်မှု စက်ဝိုင်း” ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အမေရိကန်က အီရန်ပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်သည်။ အီရန်က အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများ၊ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးသင်္ဘောများကို ဖိအားပေးသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်က ပင်လယ်ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှုနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို တိုးမြှင့်သည်။ အီရန်နှင့် နီးစပ်သည့် ဒေသတွင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကလည်း မိမိတို့၏ စစ်မျက်နှာများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းလာကြ သည်။
ယီမင်ရှိ ဟူသီအဖွဲ့က ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံရှိ အဘ်ဟာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကို ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းသည် ဤတိုးချဲ့ကျယ်ပြန့်လာနေမှု၏ ထင်ရှားသောနမူနာဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်က စတင်ခဲ့သော အလွတ်သဘော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနောက်ပိုင်း ဟူသီအဖွဲ့က ဆော်ဒီ အာရေဗျကို ပထမဆုံးပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
တိုက်ခိုက်မှု၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဆာနားလေဆိပ်သို့ အီရန်လေယာဉ်တစ်စင်း ဆင်းသက်ခြင်းကို တားဆီးရန် လေယာဉ်ပြေးလမ်းအား ယီမင်အစိုးရတပ်ဖွဲ့က တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဟု သိရသည်။ အီရန်လေယာဉ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဟူသီထိန်းချုပ်ရာ ဟိုဒေးဒါးလေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ယီမင်ပြည်တွင်းစစ်နှင့် အီရန်–ဆော်ဒီ အင်အားပြိုင်ဆိုင်မှုတို့ မပြီးဆုံးသေးကြောင်း ပြန်လည်သတိပေးနေခြင်းလည်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ယနေ့စစ်ပွဲ၏ မေးခွန်းမှာ “အီရန်နှင့် အမေရိကန် ဘယ်သူအနိုင်ရမည်နည်း” ဟူ၍သာ မဟုတ် တော့ပေ။ “စစ်မျက်နှာအသစ် ဘယ်နိုင်ငံတွင် နောက်ထပ်ပေါ်ပေါက်မည်နည်း” ဟူသည့်မေးခွန်းက ပို၍ အရေးကြီးလာနေသည်။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား—စစ်ရေးထက် ပိုမိုအရေးကြီးသော စီးပွားရေးစစ်မျက်နှာ
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားသည် ယခုဖြစ်ရပ်များ၏ ပထဝီနိုင်ငံရေးဗဟိုချက်ဖြစ်လာသည်။
စစ်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့သယ်ယူပို့ဆောင်မှု၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်သည် ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားမှ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ တစ်ရက်လျှင် လောင်စာဆီစည် ၁၅ သန်းကျော် သယ်ယူခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအားဖြင့် အနည်းဆုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၂ ဘီလီယံခန့်ရှိကြောင်း Reuters က ဖော်ပြထားသည်။
ဟော်မုဇ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းသည် ရေနံတင်သင်္ဘောအချို့ကို တားဆီးနိုင်ခြင်းမျှသာမဟုတ်ပေ။ ကမ္ဘာ့ရေနံဈေး၊ သင်္ဘောအာမခံကြေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ်၊ စက်သုံးဆီဈေးနှင့် ကုန်ဈေး နှုန်းဖောင်းပွမှုတို့ကို သက်ရောက်စေနိုင်သည့် အင်အားတစ်ရပ်ကို ကိုင်တွယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အမေရိကန်အား “ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ စောင့်ရှောက်သူ” အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ရေလက်ကြားမှဖြတ်သန်းသည့် ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း အခကြေးငွေ ကောက်ခံလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ကုလသမဂ္ဂ ရေကြောင်းအဖွဲ့အစည်းဘက်က နိုင်ငံတကာရေကြောင်းသွားလာရာ ရေလက်ကြားများအပေါ် အခွန်အခအတင်းအကျပ်ကောက်ခံရန် တရားဝင်အခြေခံမရှိကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
ဤအငြင်းပွားမှုသည် စစ်ရေးလုံခြုံရေးနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေတို့ကြား မေးခွန်းကြီးတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ် စေသည်။ ရေကြောင်းလုံခြုံရေးပေးသည်ဟုဆိုကာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတစ်ခုကို မည်သည့် နိုင်ငံက စီးပွားရေးအရ ထိန်းချုပ်ခွင့်ရှိသနည်း။
တစ်ဖက်တွင်လည်း အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို မိမိ၏ဖိအားပေးကိရိယာအဖြစ် အသုံး ပြုနေသည်။ အိုမန်ရေပိုင်နက်အတွင်း သွားလာနေသော အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုပိုင် ရေနံ တင်သင်္ဘောနှစ်စင်း အီရန်ခရုဇ်ဒုံးကျည်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး သင်္ဘောသားတစ်ဦးသေဆုံးကာ ရှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း UAE က ပြောကြားထားသည်။
အီရန်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ အမေရိကန်နှင့် မဟာမိတ်များကို စစ်ရေးအရသာ ထိခိုက်စေရန်မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးထဲ ကုန်ကျစရိတ်လွှဲပြောင်းထည့်သွင်းပေးရန်ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုနည်းဗျူဟာအရ စစ်ပွဲ၏ စျေးနှုန်းကို ဝါရှင်တန်နှင့် တီဟီရန်တို့သာမက အာရှ၊ ဥရောပနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများပါ ပေးဆောင်ရမလို ဖြစ်နေသည်။
စစ်ပွဲတွင် “အန္တရာယ်ကို လွှဲပြောင်းခံရသောနိုင်ငံများ”
ဂျော်ဒန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ UAE နှင့် အိုမန်တို့သည် အမေရိကန်–အီရန် ပဋိပက္ခကို စတင်ခဲ့သည့်နိုင်ငံများ မဟုတ်ကြပေ။ သို့သော် ယင်းတို့၏မြေ၊ လေပိုင်နက်၊ စစ်စခန်းနှင့် ရေပိုင်နက်များမှာ စစ်မျက်နှာ ဖြစ်လာနေသည်။
အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်က ဂျော်ဒန်ပြည်သူများအား အမေရိကန်စစ်စခန်းများ ဖယ်ရှားရန် တိုက်တွန်းခဲ့ခြင်းမှာ ပင်လယ်ကွေ့နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများကို ရွေးချယ်မှုတစ်ခုပြုရန် ဖိအား ပေးခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ အီရန်ပေးလိုသည့် သတင်းစကားမှာ ရှင်းလင်းသည်။ ယင်းမှာ အမေရိကန် စစ်တပ်ကို အခြေစိုက်ခွင့်ပေးထားသည့်နိုင်ငံများသည် စစ်ပွဲတွင် ကြားနေနိုင်တော့မည်မဟုတ်ဟူသည့် သတိပေးချက်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဤဖိအားပေးမှုသည် အီရန်အတွက်လည်း ပြန်လည်ထိခိုက်နိုင်သည်။ ယခင်က အီရန်နှင့် ဆက်ဆံရေးပြေလည်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများသည် ယခုအခါ အမေရိကန်၏ လုံခြုံရေးအကာအကွယ်ကို ပိုမိုလိုအပ်လာနိုင်သည်။ အီရန်က အမေရိကန်၏ဒေသတွင်းသြဇာကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ယင်း၏ဒုံးကျည်တိုက်ခိုက်မှုများက အမေရိကန်တပ်များ ဒေသတွင်း ဆက်လက်တည်ရှိရန် အကြောင်းပြချက် ပိုမိုခိုင်မာစေနိုင်သည်။
ထိုအချက်သည် စစ်ရေးနည်းဗျူဟာ၏ ဝိရောဓိဖြစ်သည်။ မိမိဖယ်ရှားလိုသည့် အင်အားကို မိမိ၏ လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ပိုမိုခိုင်မာစေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်တွင်းတွင် စစ်ပွဲအပေါ် ယုံကြည်မှုလျော့နည်းလာခြင်း
ပြင်ပစစ်မျက်နှာသာမက အမေရိကန်ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးကလည်း ပဋိပက္ခ၏ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင် သည်။
ဇူလိုင်လအတွင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် Reuters/Ipsos စစ်တမ်းအရ အမေရိကန်ပြည်သူ ၇၉ ရာခိုင်နှုန်းက အီရန်နှင့်စစ်ပွဲသည် ကြာရှည်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။ မတ်လက ယင်းသို့ယူဆသူ ၆၅ ရာခိုင် နှုန်းသာရှိခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအမြန်ပြီးဆုံးမည်ဟု ယုံကြည်သူမှာ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိပြီး အီရန်အပေါ် အမေ ရိကန်၏ စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုကို ထောက်ခံသူမှာ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိသည်။ ထို့ပြင် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းက ဓာတ်ဆီဈေးတက်လာမည်ဟု ယူဆပြီး ထက်ဝက်ခန့်က စစ်ပွဲသည် ပေးဆပ်ရသည့်ကုန်ကျစရိတ်နှင့် မတန်ဟု မြင်ကြသည်။
စစ်ပွဲတစ်ခုသည် စစ်မြေပြင်တွင် အနိုင်ရနိုင်သော်လည်း ပြည်တွင်းလူထု၏ ထောက်ခံမှုဆုံးရှုံးသွားလျှင် နိုင်ငံရေးအရ အရှုံးပေါ်နိုင်သည်။
အမေရိကန်အစိုးရအတွက် အရေးကြီးသော စိန်ခေါ်မှုမှာ အီရန်၏စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို ကန့်သတ်နိုင် ရေးသာ မဟုတ်တော့ပေ။ စစ်ပွဲ၏ရည်ရွယ်ချက်၊ အဆုံးသတ်မည့်အခြေအနေနှင့် အမေရိကန်ပြည်သူများ ပေးဆပ်ရမည့်ကုန်ကျစရိတ်တို့ကို ရှင်းလင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြနိုင်ရေးဖြစ်လာနေသည်။
ရည်မှန်းချက်မရှင်းသော စစ်ပွဲများတွင် စစ်ဆင်ရေးအောင်မြင်မှုတစ်ခုစီက အဆုံးသတ်ကို ပိုမိုနီးကပ် စေမည့်အစား နောက်ထပ်စစ်ဆင်ရေးအတွက် အကြောင်းပြချက်တစ်ခု ဖြစ်လာတတ်သည်ကို သတိပြု ရန် လိုသည်။
စစ်ရေးအရအနိုင်ရခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးအရဖြေရှင်းခြင်း
အမေရိကန်တွင် အီရန်ထက် နည်းပညာ၊ လေကြောင်းနှင့် ရေတပ်အင်အားသာလွန်မှုရှိသည်။ အီရန် တွင်လည်း ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများ၊ ပထဝီဝင်အသာစီးနှင့် ဒေသတွင်းမဟာမိတ်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ မှတစ်ဆင့် အချိုးမညီစစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွှဲနိုင်သည့်အင်အားရှိသည်။
ထို့ကြောင့် တစ်ဖက်က တစ်ဖက်ကို အပြီးတိုင်ဖယ်ရှားနိုင်သည့် စစ်ပွဲမျိုးတော့မဟုတ်ပေ။
အမေရိကန်က အီရန်၏ စစ်ရေးပစ်မှတ်များကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော်လည်း အီရန်၏ ပထဝီနိုင်ငံရေးသြဇာနှင့် တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းကို လုံးဝဖယ်ရှားရန် ခက်ခဲသည်။ အီရန်ကလည်း ရေကြောင်းလမ်းများကို အနှောင့်အယှက်ပေး၍ အမေရိကန်၏ကုန်ကျစရိတ်ကို မြှင့်တင်နိုင်သော်လည်း အမေရိကန် စစ်အင်အား ကို ဒေသမှ အတင်းအကျပ်ဖယ်ရှားနိုင်ရန် မလွယ်ကူပေ။
ဤအခြေအနေတွင် စစ်ရေးအရ “အနိုင်” ဟူသည်မှာ တစ်ဖက်ကို လက်နက်ချစေခြင်းထက် ပိုမို ကောင်း မွန်သော ဆွေးနွေးပွဲအနေအထားတစ်ခု ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြစ်လာသည်။
သို့သော် နှစ်ဖက်စလုံးက ဆွေးနွေးပွဲမစမီ မိမိ၏အင်အားကို သက်သေပြလိုကြသည့်အခါ ထိန်းချုပ် မရသော တိုးမြှင့်မှုဖြစ်လာနိုင်သည်။ မှားယွင်းသည့်သတင်းအချက်အလက်၊ မှားယွင်းတွက်ချက်မှု သို့ မဟုတ် ဒုံးကျည်တစ်စင်းက လူအများအပြားသေဆုံးစေခြင်းတို့သည် မူလက မရည်ရွယ်ခဲ့သည့် အကြီး စားစစ်ပွဲကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ အန္တရာယ်အရှိဆုံးအခြေအနေ
ယနေ့အခြေအနေကို အန္တရာယ်ရှိစေသည့်အချက်မှာ မည်သည့်နိုင်ငံမျှ စစ်ပွဲအပြည့်အဝ မလိုလား ကြောင်း ပြောဆိုနေသော်လည်း အားလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်များက စစ်ပွဲအပြည့်အဝဆီသို့ ဦးတည် နေခြင်းဖြစ်သည်။
အမေရိကန်က စစ်ပွဲကို အကန့်အသတ်ထားလိုသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အီရန်ကလည်း မိမိကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောနိုင်သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် အခြားပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများက ပဋိပက္ခ မတိုးချဲ့စေလိုကြောင်း ပြောနိုင်သည်။ သို့သော် ဒုံးကျည်များသည် နိုင်ငံရေးကြေညာချက်များ၏ အကန့် အသတ်ကို မလိုက်နာကြပါ။
စစ်ပွဲသည် တစ်နိုင်ငံ၏မြေပေါ်မှ အခြားနိုင်ငံ၏လေပိုင်နက်သို့၊ ထိုမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတကာ ရေကြောင်း လမ်းသို့ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ စွမ်းအင်လုံခြုံရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ ရေကြောင်းဥပဒေတို့ကိုပါ တိုက်ရိုက်စိန်ခေါ်နေသည်။
အရေးအကြီးဆုံးမှာ အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့အကြား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြန်လည်ဖွင့် လှစ်ရန်၊ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား၏ လွတ်လပ်စွာသွားလာရေးကို နိုင်ငံတကာအာမခံချက်ဖြင့် ထိန်းသိမ်း ရန်နှင့် ဒေသတွင်းမဟာမိတ်များအား တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်စေရန် နှစ်ဖက်စလုံးက တာဝန်ယူရန်ဖြစ် သည်။
စစ်ရေးအင်အားပြသခြင်းသည် ပြိုင်ဘက်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ သို့သော် စစ်ရေး အင်အားတစ်ခုတည်းက ရေရှည်တည်တံ့သည့် လုံခြုံရေးစနစ်ကို မတည်ဆောက်နိုင်ပါ။
ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်မည့်သူ မည်သူဖြစ်မည်ဆိုသည့် မေးခွန်းထက် ပို၍အရေးကြီး သည် မှာ ယင်းရေလက်ကြားအား စစ်ပွဲ၏ ဓားစာခံအဖြစ် မည်မျှကြာကြာ ဆက်လက်အသုံးပြုကြမည်နည်း ဟူသည့် မေးခွန်းဖြစ်သည်။
ယနေ့အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အောင်ပွဲခံနိုင်သည့် အင်အားကြီးနိုင်ငံ မပေါ်ပေါက်သေးပေ။ သို့သော် စစ်ပွဲ ဆက်လက်ရှည်ကြာပါက တကယ့်အရှုံးသမားများက မည်သူတွေလဲဆိုသည်ကတော့ ရှင်းလင်းစွာ ပေါ် လွင်နေပြီဖြစ်သည်။ဒေသတွင်းပြည်သူများ၊ သင်္ဘောသားများ၊ စွမ်းအင်တင်သွင်းရသောနိုင်ငံများနှင့် စစ်ပွဲ၏ကုန်ကျစရိတ်ကို ကုန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုဖြင့် ပေးဆပ်နေကြရသည့် ကမ္ဘာ့ပြည်သူများပင် ဖြစ် ကြပါသည်။
ကိုးကား
၄။https://www.reuters.com/world/us/americans-expect-prolonged-us-iran-war-ceasefire-falters- reutersipsos-poll-finds-2026-07-13/
By Devendra Sharma
After more than two years of burying serious accusations and dithering over mounting internal complaints, the International Criminal Court (ICC) has finally fired its chief prosecutor, Karim Khan. In a decisive vote, 82 of the ICC’s 125 member states moved to remove Khan after the court's governing body found that he had committed "serious misconduct and serious breach of duty" related to sexual assault and retaliation allegations. While Khan vehemently denies the charges, the downfall of this rogue prosecutor marks a devastating indictment not only of one man’s desperate self-preservation tactics, but of an international tribunal that allowed justice to be subverted.
The scandal began far from the public stage. The allegations against Khan span a period between April 2023 and April 2024, involving a respected female lawyer in her 30s who worked directly under him at the ICC. According to internal documents and investigative reports, the claims detailed a pattern of coercive behavior, abuse of authority, and unwanted sexual touching—including an alleged incident in which Khan pressed his tongue into the woman’s ear.
When the court's watchdog mechanism was first alerted, Khan and a close associate reportedly embarked on repeated efforts to suppress the complaint. Through persistent phone calls and in-person encounters, Khan urged the woman to disavow the claims and provide a written statement declaring that he had never assaulted her. While Khan insisted the accusations were part of a coordinated smear campaign designed to disrupt his sensitive international casework, the ICC staff union intervened to demand a credible, external investigation. A subsequent yearlong United Nations inquiry established a "factual basis" both for the misconduct allegations and for claims that Khan retaliated against court staff.
Khan’s sudden vulnerability coincided directly with an abrupt shift in his prosecutorial priorities. Aware that the sexual harassment complaint was nearing public exposure, Khan rushed to announce sweeping arrest warrants for Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and then-Defense Minister Yoav Gallant.
In an effort to rally international sympathy, Khan sought to frame the misconduct allegations as an external plot orchestrated by foreign intelligence to derail his cases. However, that narrative unraveled almost immediately.
The alleged victim, Sarah Hishan, is a Malaysian Muslim ICC lawyer who was openly supportive of the prosecution’s anti-Israel initiatives, completely undercutting claims of an Israeli intelligence conspiracy. Coupled with reports regarding an alleged offer by Qatar to "look after" Khan in connection with the arrest warrants, the prosecution’s integrity was fatally compromised by prosecutorial misconduct. In any domestic court governed by the rule of law, cases tainted by such egregious personal motives would have been thrown out immediately.
The firing of Karim Khan removes an errant official, but it does not repair the structural rot at The Hague. As U.S. State Department spokesman Tommy Pigott noted, Khan was ultimately "only one small cog" in an "irredeemably corrupt institution". The United States and Israel rightly never joined the ICC, recognizing the danger of subjecting sovereign nations to the whims of an unaccountable, politicized tribunal.
Karim Khan’s tenure will be remembered for reducing international justice to a theatrical shield for personal survival, ultimately bringing down his own house and discrediting the court he led.
မင့်စ်၊ ဩဂုတ် ၂၁။ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေး၊ ဘယ်လာရုစ် Development Bank နှင့် ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်တို့အပါအဝင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံအကြား သဘောတူညီချက်နှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ကိုးခုကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်က မင့်စ်မြို့၌ နှစ်နိုင်ငံသမ္မတများရှေ့မှောက်တွင် လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်မှုကို မင့်စ်မြို့ သမ္မတနန်းတော်၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံသည် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်သည့်မှတ်တမ်းလွှာအပြင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီနှင့် Belarusian State University တို့အကြား သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချွန်လွှာကိုလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် JSC “Development Bank of the Republic of Belarus” တို့အကြား ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်ကို လဲလှယ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် တရားမနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေရေးရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူစာချုပ်၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူညီချက်တို့လည်း ပါဝင်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်များအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ မဟာဗျူဟာနှင့် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးအဖွဲ့နှင့် The Belarusian Institute of Strategic Research (BISR) တို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား (MRTV) နှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် အသံလွှင့်ကုမ္ပဏီတို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းမတိုင်မီ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၁ နာရီ မိနစ် ၅၀ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တွေ့ဆုံပွဲတွင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ မွေးမြူရေး၊ စက်မှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ထို့အတူ ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ အာကာသနည်းပညာ၊ ပညာရေးနှင့် လူငယ်၊ ကျန်းမာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုမြှင့်တင်ရေးကိုလည်း နှစ်ဖက်အမြင်ချင်း ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်ပြီးနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့က နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက်များကို မီဒီယာများသို့ ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတက နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား အလုပ်သဘောနေ့လယ်စာဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မင်စ်ခ်၊ ဩဂုတ် ၂၁။ ဘယ်လာရုစ်၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနည်းပညာနှင့် အတွေ့အကြုံများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ မျှဝေပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာ၊ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် အာကာသနည်းပညာအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်က မင်စ်ခ်မြို့ သမ္မတနန်းတော်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တရားဝင်ခရီးစဉ်ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၁ နာရီတွင် သမ္မတနန်းတော်၌ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ဖြင့် ကြိုဆိုခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတနှစ်ဦး သီးသန့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုက မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် လုပ်ငန်းများကို ပိုမိုကူညီပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝအတွက် လိုအပ်ချက်များရှိပါက တတ်နိုင်သမျှ ကူညီဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဘယ်လာရုစ်၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနည်းပညာနှင့် အတွေ့အကြုံများကို မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မျှဝေပေးသွားမည်ဟု ဆိုသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ယခုခရီးစဉ်သည် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် လာရောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး အစိုးရတာဝန်ရှိသူများနှင့်အတူ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များလည်း ပါဝင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုမြှင့်တင်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
ဘယ်လာရုစ်ဘက်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေး၊ နည်းပညာနှင့် အခြားနယ်ပယ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် ကန့်သတ်ချက်မထားရှိကြောင်း ယခင်က ပြောကြားထားသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဘယ်လာရုစ်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အခွင့်အလမ်းများ ရရှိမည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများအပြင် ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ အာကာသနည်းပညာတို့တွင် လက်ရှိပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေမှုနှင့် ဆက်လက်တိုးမြှင့်မည့် အခြေအနေများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးကို သံရုံးအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့မှုအပါအဝင် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရေးကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှု၊ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှု၊ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကိုလည်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး အမြင်ချင်းဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတက ယခင်ဆွေးနွေးထားသည့် ကိစ္စရပ်များကို ဆက်လက်အကောင် အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လိုအပ်သည့် ကူညီပံ့ပိုးမှုများ ဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့သည် ဩဂုတ် ၂၀ ရက် ညနေပိုင်းကလည်း ဘယ်လာရုစ်သမ္မတအိမ်တော်၌ အလွတ်သဘောတွေ့ဆုံ၍ နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မင့်စ်၊ ဩဂုတ် ၂၁။ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေး၊ ဘယ်လာရုစ် Development Bank နှင့် ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်တို့အပါအဝင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံအကြား သဘောတူညီချက်နှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ကိုးခုကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်က မင့်စ်မြို့၌ နှစ်နိုင်ငံသမ္မတများရှေ့မှောက်တွင် လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်မှုကို မင့်စ်မြို့ သမ္မတနန်းတော်၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံသည် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်သည့်မှတ်တမ်းလွှာအပြင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီနှင့် Belarusian State University တို့အကြား သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချွန်လွှာကိုလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် JSC “Development Bank of the Republic of Belarus” တို့အကြား ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်ကို လဲလှယ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် တရားမနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေရေးရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူစာချုပ်၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူညီချက်တို့လည်း ပါဝင်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်များအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ မဟာဗျူဟာနှင့် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးအဖွဲ့နှင့် The Belarusian Institute of Strategic Research (BISR) တို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား (MRTV) နှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် အသံလွှင့်ကုမ္ပဏီတို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းမတိုင်မီ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၁ နာရီ မိနစ် ၅၀ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တွေ့ဆုံပွဲတွင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ မွေးမြူရေး၊ စက်မှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ထို့အတူ ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ အာကာသနည်းပညာ၊ ပညာရေးနှင့် လူငယ်၊ ကျန်းမာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုမြှင့်တင်ရေးကိုလည်း နှစ်ဖက်အမြင်ချင်း ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်ပြီးနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့က နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက်များကို မီဒီယာများသို့ ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတက နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား အလုပ်သဘောနေ့လယ်စာဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မင်စ်ခ်၊ ဩဂုတ် ၂၁။ ဘယ်လာရုစ်၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနည်းပညာနှင့် အတွေ့အကြုံများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ မျှဝေပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ နည်းပညာ၊ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် အာကာသနည်းပညာအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်က မင်စ်ခ်မြို့ သမ္မတနန်းတော်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တရားဝင်ခရီးစဉ်ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၁ နာရီတွင် သမ္မတနန်းတော်၌ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ဖြင့် ကြိုဆိုခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတနှစ်ဦး သီးသန့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုက မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နေသည့် လုပ်ငန်းများကို ပိုမိုကူညီပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝအတွက် လိုအပ်ချက်များရှိပါက တတ်နိုင်သမျှ ကူညီဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဘယ်လာရုစ်၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနည်းပညာနှင့် အတွေ့အကြုံများကို မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မျှဝေပေးသွားမည်ဟု ဆိုသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ယခုခရီးစဉ်သည် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် လာရောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး အစိုးရတာဝန်ရှိသူများနှင့်အတူ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များလည်း ပါဝင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ပိုမိုမြှင့်တင်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
ဘယ်လာရုစ်ဘက်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေး၊ နည်းပညာနှင့် အခြားနယ်ပယ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် ကန့်သတ်ချက်မထားရှိကြောင်း ယခင်က ပြောကြားထားသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဘယ်လာရုစ်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အခွင့်အလမ်းများ ရရှိမည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများအပြင် ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ အာကာသနည်းပညာတို့တွင် လက်ရှိပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေမှုနှင့် ဆက်လက်တိုးမြှင့်မည့် အခြေအနေများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးကို သံရုံးအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့မှုအပါအဝင် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရေးကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှု၊ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှု၊ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကိုလည်း ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး အမြင်ချင်းဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
ဘယ်လာရုစ်သမ္မတက ယခင်ဆွေးနွေးထားသည့် ကိစ္စရပ်များကို ဆက်လက်အကောင် အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လိုအပ်သည့် ကူညီပံ့ပိုးမှုများ ဆောင်ရွက်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့သည် ဩဂုတ် ၂၀ ရက် ညနေပိုင်းကလည်း ဘယ်လာရုစ်သမ္မတအိမ်တော်၌ အလွတ်သဘောတွေ့ဆုံ၍ နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ဂရိုဒ်နို၊ ဩဂုတ် ၂၀။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဓာတ်မြေဩဇာများ တင်ပို့နိုင်ရေး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေသည့် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၏ အဓိက နိုက်ထရိုဂျင်အခြေခံ ဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း Grodno Azot စက်ရုံသို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် အဖွဲ့သည် ဩဂုတ် ၂၀ ရက်က သွားရောက်လေ့လာခဲ့ပြီး ဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်မှု၊ ပြည်ပတင်ပို့မှုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တင်ပို့နိုင်မည့် အခြေအနေများကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ မင်စ်ခ်မြို့၌ တရားဝင်ခရီးစဉ်ရောက်ရှိနေသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် အဖွဲ့သည် ဒေသစံတော်ချိန် မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် မင်စ်ခ်မြို့မှ Grodno မြို့သို့ ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ပြီး လမ်းတစ်လျှောက် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အခြေအနေများကို ကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။
Grodno မြို့လေဆိပ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Mr. Yuri Khadzhimuratovich နှင့် တာဝန်ရှိသူများက ကြိုဆိုခဲ့ကြပြီး ယင်းနောက် Grodno Azot ဓာတ်မြေဩဇာစက်ရုံသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ခဲ့သည်။
စက်ရုံတာဝန်ရှိသူများက Grodno Azot ၏ သမိုင်းကြောင်း၊ ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်၊ နှစ်အလိုက် ဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်နိုင်မှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုသင်တန်းများ ပို့ချပေးနေမှုတို့ကို ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့သည်။ စက်ရုံသည် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေးအတွက် လိုအပ်သည့် ဓာတ်မြေဩဇာများ ထုတ်လုပ်ပေးနေသကဲ့သို့ ပြည်ပဈေးကွက်များသို့လည်း တင်ပို့နေကြောင်း သိရသည်။
ထို့ပြင် နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ဆက်စပ်ဓာတုပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးနေမှုအပြင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဓာတ်မြေဩဇာများ တင်ပို့နိုင်ရေး ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နေသည့် အခြေအနေ ကိုလည်း စက်ရုံတာဝန်ရှိသူများက ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က သိရှိလိုသည်များ မေးမြန်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ယင်းနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် စက်ရုံဧည့်သည်တော်မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး စက်ရုံပုံစံငယ်နှင့် ထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ပြခန်းများကို ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ စက်ရုံအတွင်း မော်တော်ယာဉ်များဖြင့် လှည့်လည်ကာ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကြည့်ရှုလေ့လာပြီး တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
Grodno Azot စက်ရုံသည် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ Grodno မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံပိုင် ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ဓာတုပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ အမိုးနီးယား (Ammonia)၊ ယူရီးယား (Urea) နှင့် နိုက်ထရိုဂျင်အခြေခံ ဓာတ်မြေဩဇာအမျိုးမျိုးကို အဓိကထုတ်လုပ်ကာ ဘီလာရုစ်၏ ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသို့ ဖြည့်ဆည်းပေးနေသည့်အပြင် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့လည်း တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။
၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆
စပါးကြီးမြွေတွေဟာ သမင်လို အကောင်ကြီးမျိုးကို တစ်ထိုင်တည်း မျိုချပြီးရင် လနဲ့ချီပြီး ဘာမှထပ်မစားဘဲ နေနိုင်ကြတဲ့ ထူးခြားတဲ့ အလေ့အထရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက မြွေတွေရဲ့ ဒီလိုထူးခြားတဲ့ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်မှာ အဓိကကျတဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ဒါဟာ အဝလွန်သူတွေအတွက် ဆေးဝါးအသစ်တွေ ထုတ်လုပ်ရာမှာ လမ်းစတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြွေတွေ အစာစားပြီးချိန်မှာ သူတို့ရဲ့ သွေးထဲမှာ အဆပေါင်း ၁၀၀၀ လောက်အထိ မြင့်တက်လာတတ်တဲ့ pTOS လို့ခေါ်တဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို အဝလွန်နေတဲ့ ကြွက်တွေကို စမ်းသပ်တိုက်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအခါ ကြွက်တွေဟာ အစားအသောက်ကို သိပ်မစားတော့ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် အမြန်ကျသွားတာကို အံ့ဩဖွယ် တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ ဒီမော်လီကျူးဟာ Wegovy လို နာမည်ကြီး ဝိတ်ကျဆေးတွေနဲ့ ဆင်တူတဲ့ အာနိသင်မျိုး ပေးစွမ်းနိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်။
လက်ရှိသုံးနေတဲ့ Wegovy လို ဆေးတွေက အစာအိမ်ထဲကနေ အစာဆင်းတာကို နှေးစေပြီး အချိန်ကြာကြာ ဗိုက်ပြည့်နေသလို ခံစားရစေပေမယ့် ပျို့အန်တာ၊ ဝမ်းချုပ်တာနဲ့ ဗိုက်အောင့်တာမျိုးတွေ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတွေ့ရှိတဲ့ pTOS မော်လီကျူးကတော့ အဲဒီလို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ မရှိဘဲ၊ အစားစားချင်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း (Hypothalamus) ကို တိုက်ရိုက် သွားရောက်သက်ရောက်စေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့က မြွေတွေမှ မဟုတ်တာ" လို့ တွေးစရာရှိပေမယ့်၊ ဒီမော်လီကျူးက လူတွေရဲ့ ဆီးထဲမှာလည်း နည်းနည်းပါးပါး ပါဝင်နေတတ်တဲ့ သဘာဝဓာတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း သဘာဝအတိုင်း ရှိနေပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် အနာဂတ်မှာ ဆေးအဖြစ်ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းပြီး ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံမှု ရှိနိုင်တယ်လို့ ပညာရှင်တွေက မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။
ဒီရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို လူတွေမှာ လက်တွေ့ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက်တော့ ထပ်ပြီး သုတေသနတွေ အများကြီး လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘာဝတရားကြီးထဲမှာ ဒီလို အလွန်အမင်း ထူးခြားတဲ့ အစွမ်းသတ္တိတွေရှိတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေဆီကနေ လူသားတွေ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိမယ့်အရာတွေ အများကြီး သင်ယူနိုင်တယ်ဆိုတာကို ဒီလေ့လာမှုက သက်သေပြလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ Source: The Guardian
၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆
လူအတော်များများက ကျန်းမာရေးအတွက် နေ့စဉ် အားဆေး (Multivitamins) တွေ သောက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့သော ရောဂါကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ အားဆေးတွေကို တွဲသောက်လိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ဆေးစုပ်ယူမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေက ဆေးဝါးတွေနဲ့ လမ်းကြောင်းတူတူ ဖြတ်သန်းရတာမို့ ဆေးအာနိသင်ကို ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်လို့ သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။
လည်ပင်းကျိတ် (သိုင်းရွိုက်) ဆေးတွေနဲ့ အရိုးပွရောဂါဆေးတွေဟာ အားဆေးတွေနဲ့ သိပ်မတည့်ပါဘူး။ အားဆေးထဲမှာပါတဲ့ ကယ်လ်ဆီယမ်နဲ့ သံဓာတ်တွေက အဲဒီဆေးတွေရဲ့ အာနိသင်ကို လျော့ကျစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဆေးတွေကို မနက် အစာမစားခင် ဗိုက်ဟာနေချိန်မှာ အရင်သောက်တာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး၊ အားဆေးသောက်မယ်ဆိုရင် ဆေးသောက်ပြီး အနည်းဆုံး ၂ နာရီကနေ ၄ နာရီလောက် ခြားပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။
ပဋိဇီဝဆေး (ပိုးသတ်ဆေး) တွေ သောက်တဲ့အခါမှာလည်း အားဆေးနဲ့ အနည်းဆုံး ၂ နာရီလောက် ခြားသောက်ရပါမယ်။ မဟုတ်ရင် အားဆေးထဲက သတ္တုဓာတ်တွေနဲ့ ပေါင်းသွားပြီး ပိုးသတ်ဆေးက အပြည့်အဝ အာနိသင် မပြနိုင်တော့ပါဘူး။ သွေးကျဲဆေး (Warfarin) သောက်နေတဲ့သူတွေဆိုရင်လည်း အားဆေးထဲမှာပါတတ်တဲ့ ဗီတာမင် ကေ (Vitamin K) ကြောင့် သွေးခဲတာကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ဆေးအာနိသင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗီတာမင် ကေ ပါတဲ့ အားဆေးတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ရပ်လိုက်၊ သောက်လိုက် မလုပ်ဘဲ ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။
ဆီးသွားစေတဲ့ဆေး (Diuretics) နဲ့ အစာအိမ်ဆေးတွေ သောက်နေရင်လည်း သတိထားရပါမယ်။ သွေးတိုးကျဖို့ပေးတဲ့ ဆီးဆေးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်ဆားတွေကို အပြောင်းအလဲဖြစ်စေလို့ အားဆေးတွေနဲ့ တွဲသောက်ရင် ကယ်လ်ဆီယမ်ဓာတ်တွေ အရမ်းများသွားတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး အစာအိမ်လေနာဆေး (PPIs) တွေက အစာအိမ်အက်ဆစ်ကို လျှော့ချပေးတာမို့ အားဆေးထဲက ဗီတာမင် B12 နဲ့ သံဓာတ်တွေကို ခန္ဓာကိုယ်က ကောင်းကောင်း စုပ်ယူဖို့ ခက်ခဲသွားစေပါတယ်။
အချုပ်ပြောရရင်တော့ ပညာရှင်တွေက အားဆေးဆိုတာ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရကို ဖြည့်တင်းပေးဖို့ပဲဖြစ်ပြီး အစားအစာအစစ်တွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ အသီးအနှံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်စတဲ့ သဘာဝအစားအစာတွေကိုပဲ မျှတအောင် စားသုံးပေးဖို့ပါ။ တကယ်လို့ သင်က ပုံမှန်သောက်နေရတဲ့ ဆေးတွေရှိတယ်ဆိုရင်တော့ အားဆေးတွေ မသောက်ခင် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်ပညာရှင်နဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးတာ အလုံခြုံဆုံးပါပဲ။
-အယ်ဒီတာတစ်ဦး
အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ
လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။
နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။
ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးနေ တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။
ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။
နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ
ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။
◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။
◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်- လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)
◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။
◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
Source: Wire News
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆-
မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ အဓိကရှယ်ယာရှင်နှင့်ပိုင်ရှင် ဂျင်မ် ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက "နယ်ချဲ့ကျူးကျော်နေပြီ" လို့ ပြောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ဝေဖန်မှုတွေ ထွက် ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ အင်္ဂလန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FA) ကတော့ သူ့ကို အရေးယူမှာမဟုတ်ဘူးလို့ စနေနေ့မှာ အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။
ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရက်ကလစ်ဖ်က သူသုံးနှုန်းခဲ့တဲ့ အသုံးအနှုန်းအတွက် ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးမှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးပြဿနာက ဆွေးနွေးဖို့ အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ သူရဲ့ ကနဦးပြောကြားချက်တွေကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုကိုတောင် ခံခဲ့ရတာပါ။
FA ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ရက်ကလစ်ဖ်ကို အရေးယူမှုမလုပ်ပေမဲ့၊ အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတစ်ဦးအနေနဲ့ မီဒီယာတွေမှာ စကားပြောတဲ့အခါ ပိုပြီးတာဝန်ယူမှုရှိဖို့ သတိပေး ချက်တစ်ခုတော့ ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့က အင်တာဗျူးမှာ "အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးနဲ့ နေနေသူ ၉ သန်းလောက်ရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ ဒီလောက်အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာနေရင် စီးပွားရေးက ဘယ်လိုမှ မကောင်းနိုင်ဘူး။ တကယ်တော့ ယူကေဟာ နယ်ချဲ့ခံနေရတာပါ၊ ဒါဟာ ကုန်ကျစရိတ်တွေ အရမ်းများလွန်းတယ်" ဆိုပြီး ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့တာပါ။
အသင်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ဒီလိုအငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မန်ယူမန်နေဂျာ မိုက်ကယ် ကာရစ်ကို မေးမြန်းတဲ့အခါမှာတော့ သူက ဒီကိစ္စထဲကို ဝင်မပါဘဲ ရှောင်လွှဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကာရစ်က "ကျွန်တော်တို့ ကလပ်အသင်းအနေနဲ့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လေးစားဖို့၊ တန်းတူညီမျှရှိဖို့နဲ့ ကွဲပြား ခြားနားမှုတွေကို လက်ခံဖို့ဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကိုပဲ နေ့စဉ်ကျင့်သုံးသွားမှာပါ" လို့သာ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
လောလောဆယ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟာ ၂၆ ပွဲကစားအပြီးမှာ ရမှတ် ၄၅ မှတ်နဲ့ အဆင့် ၄ နေရာ မှာ ရှိနေပါတယ်။ လာမယ့်တနင်္လာနေ့မှာ အဲဗာတန်နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဝင်ခွင့်အတွက် အဆင့် ၄ အတွင်း မြဲနေအောင် ဆက်လက်ကြိုးစားသွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Reuters
၅ ဒီဇင်ဘာ၊၂၀၂၅
◾️ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FIFA) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အထူး ဆောင်ရွက်သူများကို ဂုဏ်ပြုမည့် ယင်းတို့၏ ပထမဆုံး 'ငြိမ်းချမ်းရေးဆု' ကို စတင်ပေးအပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရသည်။ အမေရိကန်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့် ရရှိရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သတင်းများ က ဖော်ပြနေပြီး ဖီဖာဥက္ကဋ္ဌ ဂီယန်နီ အင်ဖန်တီနို နှင့် သမ္မတထရမ့်တို့ တွေ့ဆုံမည့် အစီအစဉ်လည်း ရှိနေ သည်ဟု ဂါဒီယန်သတင်းစာကရေးသားသည်။
◾️အဆိုပါဖီဖာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆုအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမည့် သူမှာ ဖီဖာဘောလုံး ဆိုင်ရာလူမှုတာဝန်ယူမှုကော်မတီ (FIFA Football Social Responsibility Committee) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခန့်အပ်ခံထားရသည့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော် ဖြစ်သည်ဟုလည်း သတင်းတွင်ဖော်ပြထားသည်။
◾️နှစ်ပေါင်းများစွာ မြန်မာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်နေသည့် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးဦးဇော်ဇော်သည် ယခု အခါတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူမှုတာဝန်ယူမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် အရေး ပါသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ကိုင်တွယ်ရမည့် ကော်မတီကို ဦးဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
◾️ယင်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ကော်မတီသည် ဖီဖာ၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များနှင့် ငြိမ်း ချမ်းရေးရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်ရှိနေသည်။
#ymg/knl
၂၂ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၂၅-
ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်သော FIFA သည် သဘာဝအရ နိုင်ငံသားပြုခွင့်ရရှိရေ စာရွက်စာတမ်းများကို မမှန်မကန် ပြင်ဆင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော ကစားသမားခုနစ်ဦးအား ပိတ်ပင်လိုက်ပြီး နောက် မလေးရှားဘောလုံးအသင်း၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ရန် စီစဉ်နေသည်။
စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် FIFA ၏ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီသည် ကစားသမား ခုနစ်ဦးဖြစ်သည့် - Gabriel Palmero ၊ Facundo Garcés၊ Rodrigo Holgado၊ Imanol Machuca၊ João Figueiredo၊ Hector Hevel နှင့် Jon Irazábal တို့အား နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်း အတုများကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ ပြီးနောက် ၁၂ လ ပိတ်ပင်မှု ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FAM) အား ဆွစ်ဖရန့် ၃၅၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၃၉,၀၀၀ ခန့်) ဒဏ်ငွေပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချခဲ့သည်။
စွပ်စွဲချက်အရ ထိုစာရွက်စာတမ်းများကို ယခင်က မလေးရှားတွင် နေထိုင်ခြင်း မရှိဖူးသော ထိုကစားသမားများသည် မလေးရှားမျိုးနွယ်မှ အဘိုးအဘွားများ ရှိကြောင်း သက်သေပြ ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ယင်းအား အသုံးပြု၍ သူတို့ကို မလေးရှားနိုင်ငံသားပြုခွင့် ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ FIFA က ယင်းသည် FIFA စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေပုဒ်မ ၂၂ ကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။
ကစားသမားခုနစ်ဦးစလုံးသည် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၂၇ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲ တတိယ အဆင့်တွင် ဗီယက်နမ်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် မလေးရှားအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့အထဲမှ လေးဦး၏ ကစားခွင့်ကို FIFA မှ အတည်ပြုပေးပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဖြစ်သည်။ (ကျန်သုံးဦးမှာ ဇွန်လ ၆ရက်နေ့တွင် ကစားခွင့်ရရှိခဲ့သည်)။ ထိုပွဲအပြီး မကြာမီတွင် FIFA သည် ယင်းတို့၏ ကစားခွင့် နှင့်ပတ်သက်၍ တိုင်ကြားချက်တစ်စောင် လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုတိုင်ကြားချက်တွင် ကစားသမားများ၏ “နိုင်ငံသားပြုလုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နိုင်ငံတကာပွဲဦးထွက်သည် မေးခွန်းထုတ်စရာအချိန်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်” ဟု တိုင်ကြားစာ၌ ဖော်ပြထားသည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အယူခံဝင်ခဲ့ သော်လည်း နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် FIFA က ယင်းအယူခံကို ပယ်ချခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် FIFA က တာဝန်ရှိသူကို အတိအကျ ဖော်ထုတ် နိုင်ရန်အတွက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအား တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ကာ ကိစ္စရပ်များကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဆောင်ရွက်သွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဤစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုသည် စာရွက်စာတမ်းအတုပြုလုပ်မှုရာတွင် တာဝန်ရှိသူများကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ မလေး ရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့အစည်းအတွင်းလေးစားလိုက်နာမှုနှင့်အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားများကမည်မျှလုံလောက်မှု၊ ထိရောက်မှုကိုရှိသည်ကိုအကဲဖြတ်ရန်၊ မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်အရာရှိများအပေါ် နောက် ထပ် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်သင့်၊မပြုလုပ်သင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်” ဟု FIFA ၏ပြောကြားချက်ကို ရိုက်တာသတင်းဌာနကဖော်ပြခဲ့သည်။
အဆိုပါနိုင်ငံသားပြုလုပ်မှု အရှုပ်တော်ပုံသည် ကွင်းအတွင်းရော ကွင်းပြင်ပတွင်ပါ သိသာထင်ရှားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် အာရှဖလား ဝင်ခွင့်ရရှိရေး မျှော်လင့်ချက်ကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဘောလုံးပရိသတ်များအကြား ဆူပူမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင်၊ ဤအငြင်းပွားဖွယ်ရာကိစ္စသည် ကစားသမားများအား နိုင်ငံသားပြုခွင့်ပေးခဲ့သော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာနတို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ရှိ တာဝန်ရှိအရာရှိများအား တာဝန်ယူရန် ပရိသတ်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများထံမှ တောင်းဆိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် ယင်း၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအား ရာထူးမှ ဆိုင်းငံ့ထားပြီး FIFA ၏ ပိတ်ပင်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် သူတို့အခေါ်“နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာအမှား” ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လွတ်လပ်သော ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့က စာရွက်စာတမ်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် အတုပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူသော FIFA ၏ ပြောကြားချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အယူခံပယ်ချခံရပြီးနောက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က က အားကစားဆိုင်ရာ ခုံသမာဓိတရားရုံး (CAS) သို့ အမှုအား ဆက်လက်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ FIFA ၏ အင်္ဂါနေ့ကြေညာချက်အပြီးတွင်လည်း ယင်းအချက်ကို ထပ်မံအတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ Mohd Yusoff Mahadi က ကြေညာချက်တွင် "ဤလုပ်ဆောင်ချက်ကို တရားမျှတမှု ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မလေးရှားအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း များက သတ်မှတ်ထားသည့် ကစားသမားအရည်အချင်းပြည့်မီမှု လုပ်ငန်းစဉ်၏ သမာဓိကို ထိန်းသိမ်းရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မလေးရှား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Nasution Ismailကလည်း ကစားသမားခုနစ်ဦးအား နိုင်ငံသားပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ESPN သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ အင်္ဂါနေ့တွင် FIFA သည် စာမျက်နှာ ၆၃ မျက်နှာပါ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကစားသမားများသည် စပိန်၊ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနားနှင့် နယ်သာလန်တို့တွင် မွေးဖွားကြောင်း သူတို့၏ မူရင်းမွေးစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဘိုးအဘွားများမှတစ်ဆင့် မလေးရှားမျိုးနွယ်ရှိကြောင်း သက်သေပြရန် စာရွက်စာတမ်းအတုများကို မည်သို့ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားကြောင်းသိရသည်။
ခြုံငုံပြောရလျှင် FIFA သည် အဆိုပါ မလျော်ကန်မှုအား အပြည့်အဝ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် “နောက် ထပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ရန် ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်များ” ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် “ပြစ်မှုများ၏ သဘာဝနှင့် ကြီးလေးမှု၊ အထူးသဖြင့် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများကို အတုပြုလုပ်မှုတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍” ယင်း၏ အတွင်း ရေးမှူးရုံးသည် မလေးရှား၏ သက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနား၊ နယ်သာလန်နှင့် စပိန်ရှိ အာဏာပိုင်များကိုလည်း အသိပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“သင့်လျော်သော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးရန် အလွန်အရေးကြီးသည်” ဟု FIFA က ပြောကြားခဲ့သည်။
Source The Diplomat
၂၇ ဇူလိုင်၊၂၀၂၆
အာကာသယာဉ်မှူးလောင်းများအဖြစ် လက်ရှိအဆင့်အထိ ရွေးချယ်ခံခဲ့ကြရသူများဖြစ်သည့်အတွက် မိဘများနှင့် ထပ်တူများစွာ ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်မိကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဆုံးသောအာကာသယာဉ်မှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် ပဏာမရွေးချယ် ထားရှိသောအာကာသယာဉ်မှူးလောင်းများကိုတွေ့ဆုံစဉ်ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရက် ၁၀၀ စီမံချက်ကာလအတွင်း မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA)က ဆောင်ရွက် ပြီးစီးခဲ့သည့် နည်းပညာလုပ်ငန်းများအပ်နှံခြင်းနှင့် လက်တွေ့သရုပ်ပြခြင်းအခမ်းအနားကို ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့ ယနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင်ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှိုင်မြို့နယ်ရှိ မြန်မာအာကာသ အေဂျင်စီ (MSA)၌ ကျင်းပပြုလုပ်စဉ် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဆုံးသောအာကာသယာဉ် မှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် ပဏာမရွေးချယ်ထားရှိသောအာကာသယာဉ်မှူးလောင်းများအား ရင်းရင်းနှီးနှီးတွေ့ဆုံရာတွင် ယင်းကဲ့သို့မှာကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်၏ ပထမဆုံးသောအာကာသယာဉ်မှူးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လိုသည့် ပြင်းပြသည့် စိတ်ဆန္ဒများဖြင့်ယခုကဲ့သို့ ဆန္ဒပြုခဲ့ ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ကြရသည့်အတွက်လည်း ဝမ်းမြောက်မိပါကြောင်း၊အဆင့်ဆင့်သော စိစစ်မှုများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီးနောက်ဆုံးတွင် နိုင်ငံတော် အတွက် ပထမဆုံးသော အာကာသယာဉ်မှူးများကို ရွေးချယ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း နိုင်ငံတော် သမ္မတကဆက်လက်ပြောကြားးသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတအား အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌဦးမြတ်ဟိန်းနှင့် တာဝန်ရှိသူများက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီပြခန်းဆောင်အတွင်း ပြခန်းတစ်ခုချင်းအလိုက် ပြသ ရှင်းလင်း သည်။
မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီမှ အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် MAH-1 ဂြိုဟ်တုစီမံထိန်းချုပ်ရေး စခန်းဆိုင်ရာများ၊ Earth Remote Sensing(ERS) Application Platform အား စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုများ၊ပဲခူးမြို့နယ်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ဒေသ ဖွံ့ဖြိုး ရေးအခြေအနေများအား Earth Remote Sensing နည်းပညာဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်တင်ပြချက်များ၊
ADVANCEDROBOTIC SYSTEM ၊ နေအာရုံခံကိရိယာအား အောင်မြင်စွာ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ တည်ဆောက်နိုင်မှု အပါအဝင် ဆောင်ရွက်နေသည့်လုပ်ငန်းမျာနှင့်ပြခန်းအလိုက်အချက် အလက်များကို တာဝန်ရှိသူများက နိုင်ငံတော်သမ္မတအားရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့သည်။
“မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အာကာသနည်းပညာ မြင့်မားတိုးတက်လာစေရေးအတွက် မိမိအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ရေ ရှည်အကျိုးကိုကြည့်၍ပံ့ပိုးအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ယခုကဲ့သို့အာကာသနည်းပညာ များ တိုးတက်လာခြင်းဖြင့် နိုင်ငံအတွက်များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည်ဖြစ်ကြောင်း”လည်း နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က လမ်းညွှန်မှာကြားခဲ့ကြောင်းသိရသည်။
၇ဇွန်၊၂၀၂၆- သုံးစွဲသူများအဆင်ပြေပြီး မသမာမှုများလျှော့ချနိုင်သည့် စမတ်မီတာစနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ တွင် စတင် အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြိုးပမ်းစီစဉ်နေတယ်လို့ ဝန်ကြီး ဌာနမှ သိရပါတယ်။
ထိုသို့ကြိုးပမ်းမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ရုရှားနိုင်ငံ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင်ရောက်ရှိနေသည့် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီဂဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလွင်သည် ရုရှားနည်းပညာကုမ္ပဏီကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့် Telematic Solution Co., Ltd အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် Mr. Vladimir Parshin အား ဇွန် ၄ ရက်နေ့ကတွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။
ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့၌ ကျင်းပလျက်ရှိသည့် (၂၉) ကြိမ်မြောက် စိန့်ပီတာစဘတ် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးဖိုရမ်သို့ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဒုတိယသမ္မတ ဦးညိုစောနှင့်အတူ တက်ရောက်လျက်ရှိသည့် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလွင်သည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းသမ္မတနိုင်ငံ Telematic Solution Co., Ltd. မှ အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် Mr. Vladimir Parshin အား ယမန်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် EXPOFORUM Convention and Exhibition Centre ၌ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။
ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် Telematic Solution ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်တို့သည် ရုရှား၏ ကိုယ်ပိုင် နည်းပညာဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည့် ဒီဂျစ်တယ်နည်းပညာသုံး မီတာဖတ်ယူသည့်စနစ်နှင့် သုံးစွဲသူများက မီတာခများ ပေးဆောင်နိုင်သည့် Smart meter စနစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ၍ နည်းပညာလွှဲပြောင်းပေးအပ်နိုင်ရန် ကိစ္စရပ်များ၊ လက်ရှိအသုံးပြုနေသည့် စနစ်တွင် ပေါင်းစပ်၍ အဆင့်မြှင့်တင်သွားနိုင်ရန် ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
စမတ်မီတာအသုံးပြုခြင်းဖြင့် အချိန်နှင့်တပြေးညီ လျှပ်စစ်ဓါတ်အားသုံးစွဲနေမှုများကို သုံးစွဲသူများက မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းပေါ်ရှိအက်ပလီကေးရှင်းမှတစ်ဆင့်သိရှိနိုင်ပြီး ယင်းကိုအသုံးပြ၍လည်း လျှပ်စစ် သုံးစွဲခ (မီတာခ)ကို ကြိုတင်ငွေချေစနစ်( Prepaid) နည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ယခုလို လစဉ် မီတာခဆောင်သော နည်းလမ်းဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။
ထို့အပြင် မီတာဖတ်ရာတွင် မတိကျမှုများ၊ မသမာမှုဆောင်ရွက်ခြင်းများ စသည့် မလိုလားအပ်သော လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် အခက်အခဲများကိုပါ ဖြေရှင်းပေးနိုင်မှာဖြစ်ကြောင်းသိရပါတယ်။
------------
၉ မေ၊၂၀၂၆ (တိုကျို)
စစ်မြေပြင်မှာ အဆုံးရှုံးခံ တိုက်ခိုက်မယ့် စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ အုပ်စုလိုက် ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်တဲ့ "Swarm Warfare" ဗျူဟာတွေအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံဟာ အလွန်ဈေးသက်သာတဲ့ စက္ကူဂျပ်ဖာဒရုန်းတွေကို စတင်အသုံးပြုဖို့ ပြင်ဆင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဒရုန်းတစ်စီးရဲ့ တန်ဖိုးဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂,၀၀၀ ခန့်သာ ရှိတာကြောင့် အဆင့်မြင့် Gaming PC တစ်လုံးရဲ့ ဈေးနှုန်းထက်တောင် ပိုပြီး သက်သာနေတာပါ။
ဘာကြောင့် စက္ကူဂျပ်ဖာကို သုံးတာလဲ
ဒီဒရုန်းတွေကို ဂျပန်အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပြီး အထူးပြုပြင်ထားတဲ့ စက္ကူဂျပ်ပြား (Cardboard) တွေကို အဓိက အသုံးပြုထားပါတယ်။ ဒါဟာ ကြည့်ရတာ ရိုးရှင်းပေမဲ့ အားသာချက် အများကြီးရှိပါတယ် -
စရိတ်သက်သာခြင်း- ဒေါ်လာ ထောင်သောင်းချီတန်တဲ့ ဒရုန်းတွေထက် အဆပေါင်းများစွာ သက်သာတဲ့အတွက် ရာနဲ့ချီတဲ့ ဒရုန်းတွေကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုဖို့ လွယ်ကူစေပါတယ်။
ရေဒါ ရှောင်ကွင်းနိုင်ခြင်း- စက္ကူနဲ့ ပြုလုပ်ထားတာကြောင့် ရန်သူ့ရေဒါတွေကနေ ထောက်လှမ်းဖို့ ခက်ခဲစေပါတယ်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး- ဒီဒရုန်းတွေကို ပြားချပ်နေတဲ့ အထုပ်လိုက် သယ်ဆောင်သွားနိုင်ပြီး စစ်မြေပြင်မှာမှ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း အလွယ်တကူ တပ်ဆင်နိုင်ပါတယ်။
စစ်ဆင်ရေး ဗျူဟာ
ဒီဒရုန်းတွေကို "Expendable" ခေါ် အဆုံးရှုံးခံ တိုက်ခိုက်ရေးယာဉ်တွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် ရန်သူ့ခံစစ်ကို အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်ဖို့၊ ပစ် မှတ်တွေကို ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေ ကုန်ခန်းသွားအောင် လုပ်ဖို့နဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ထောက်လှမ်းရေး အချက်အလက်တွေကို ကုန်ကျစရိတ် အနည်းဆုံးနဲ့ ရယူဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။
အခုလို စရိတ်နည်း နည်းပညာတွေကို အသုံးချလာတာဟာ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲတွေရဲ့ ပုံစံကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲလာစေပြီး၊ နည်းပညာကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံတွေကြားမှာ အကုန်အကျသက်သာတဲ့ လက်နက်ဆန်းတွေဟာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်လာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Tom's Hardware