အရေးပေါ်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတဟောင်း ယွန်ဆော့ယောကို နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ်တသက်တစ်ကျွန်း ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း ကြာသပတေးနေ့တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုမှာ မြင်တွေ့ရပါတယ်။
#Local_News
Published 21 February 2025
#တောင်ကိုရီးယားသမ္မတဟောင်းယွန်ဆော့ယော
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်ကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပသွားမယ်လို့သိရပါတယ် ။
#Local_News
Published 21 February 2025
#ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော် #မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
#YMG/NN #Yangon_Times
ဆန်ဈေးနှုန်းများကြီးမြင့်မှုမရှိစေရေးအတွက် ဈေးကွက်အတွင်းရောင်းချနေတဲ့ ဆန်ဈေးကို ဈေးနှုန်းအဆမတန်မြင့်တင်ရောင်းချတာတွေမရှိစေဖို့ ဆန်ဆိုင်များအား ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးနေတယ်လို့ စားသုံးသူဦးစီးဌာနမှ သိရပါတယ်။
#Local_News
Published 21 February 2025
#ဆန် #ဆန်ဆိုင်
#YMG/NN #Yangon_Times
#Local_News
Published 21 February 2026
■ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အီးစီးကရက် (Vape) များ သုံးစွဲခွင့်ကို ယခု ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်မှစတင်ကာတားမြစ်လိုက်ကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သိရသည်။
■ အီးစီးကရက်နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွက် ထိခိုက်နိုင်ခြေ မြင့်မားကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် လူငယ်လူရွယ်များအကြား သုံးစွဲမှုတိုးပွားလာခြင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် လိုအပ်ခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အီးစီးကရက် (Vape) များကို တင်သွင်းခြင်း၊ တင်ပို့ခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ သိုလှောင်ထားရှိခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းနှင့် သုံးစွဲခြင်းအားလုံးကို တားမြစ်ပိတ်ပင်လိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
■ ထို့အပြင်တားမြစ်ချက်ကို ချိုးဖောက်သူများအား သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများအရ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
#YMG/SW #Yangon_Times
NAYPYIDAW, Myanmar — February 20, 2026
A Myanmar National Airlines (MNA) passenger plane preparing to depart from Myitkyina Airport in Kachin State to Mandalay was attacked on the night of February 20. According to a statement released by the government's information team, the attack was carried out by a coalition of Kachin Independence Army (KIA) and People's Defense Force (PDF) insurgent groups using First-Person View (FPV) suicide drones.
The drone strike caused minor shrapnel damage to the nose, mid-fuselage, and tail sections of the ATR-72-600 commercial aircraft. Security forces promptly intervened, evacuating passengers and crew members to safety and providing necessary emergency assistance. Authorities confirmed that there were no casualties or injuries among the travelers and airline staff.
The incident occurred at approximately 8:12 p.m. on Friday. The aircraft was actively boarding passengers and finalizing preparations for its scheduled departure to Mandalay when the KIA and PDF coalition launched the FPV suicide drone attack.
The official press release emphasized that the intentional targeting of a civilian airline—an entity entirely unrelated to military operations and essential for public transportation and the efficient flow of goods—constitutes a War Crime under the Geneva Conventions and international law.
Relevant authorities issued a strong warning that security forces are currently conducting necessary area clearance and security operations, adding that an effective and severe response will be carried out in retaliation for the attack.
(Reporting by knl/ymg)
Published_18 Feb 2026
The Tatmadaw Information Team announced that BNRA leader Bo Naga, along with his family members and assorted weapons, returned to the legal fold today, February 18
According to the statement, Nai Lin (aka Naga), the leader of the so-called BNRA group, and his family members approached a Tatmadaw security camp conducting territorial security operations in Pale Township, Sagaing Region. Bringing six assorted weapons and related equipment, they reported to the camp and entered the legal framework.
Officials from the local security command headquarters warmly welcomed Nai Lin (aka Naga) and his family. It is reported that they were provided with necessary support, medical assistance, and administrative arrangements to ensure a smooth transition, and that required verification processes will continue in accordance with established procedures.
Yangon_Times/PP.
NAY PYI TAW, February 17, 2026 — A significant portion of the Thanlwin Bridge (Hpasawng), a vital infrastructure link in Kayah State, was destroyed this morning following a mine explosion attributed to insurgent groups.
According to official reports released today, members of the KNPP, KNDF, and PDF groups detonated mines on the bridge at approximately 7:20 AM. The attack occurred in Mese Township, just west of Hpasawng Town, specifically located between mileposts 0/3 and 0/4 on the Hpasawng-Mese-BP(13) road.
Strategic Disruption
Authorities state that the destruction of the bridge was a tactical move intended to hinder security operations. The report indicates that Tatmadaw columns had recently recaptured and re-established control over Hpasawng Town. The insurgents allegedly blew up the bridge to prevent these military columns from continuing their security duties and pursuing the retreating groups.
Damage Assessment
The blast caused severe structural damage to the reinforced concrete facility. A section measuring approximately 250 feet long and 24 feet wide collapsed from the western abutment of the 1,260-foot-long bridge. Despite the severity of the collapse, officials confirmed that there were no human casualties reported in the incident.
Impact on Civilians and Response
The destruction has halted all pedestrian and vehicular traffic, effectively severing a key route used by the public for transportation and the flow of goods. The report condemned the act, stating that the bridge was a non-military target and crucial for the region's socio-economic well-being.
Officials from the Department of Roads and Bridges have announced plans to repair the damage as quickly as possible to restore connectivity. Meanwhile, security forces are intensifying operations in the area to ensure regional stability.
#knl/ymg
ျကာတာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ - အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တိုသည် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများကို ဖယ်ရှားပြီး ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် "သွပ်မိုးတိုက်ပွဲ" ဟု ကြေညာကာ အင်ဒိုနီးရှား၏ မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းအလှကို ပြောင်းလဲမည့် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို စတင်လိုက်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားလို “ဂန်တန်ငီဆာစီ” ဟုအမည်ပေးထားသည့် အမိုးအုတ်ကြွပ် ပြောင်းလဲခြင်း ဤအစီအစဉ် သည် ၀င်ငွေနည်း အိမ်ရာများတွင် အတွေ့ရများသည့် ပူပြင်းအိုက်စပ်သော သွပ်မိုးများကို အေးမြပြီး ကြည့်ကောင်းသော မြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့က ပြု လုပ်သော နိုင်ငံတော်အဆင့် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတွင် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများ များပြားနေ ခြင်းသည် "ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၏ သင်္ကေတ" ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေကြောင်း သမ္မတ ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤအမိုးအစားထိုးလဲလှယ်ရေး အစီအစဉ်သည် သမ္မတ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ASRI လုပ်ငန်းစဉ် (လုံခြုံခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် လှပခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား အတို ကောက်စကားလုံး) ၏ အဓိက ဦးဆောင်စီမံကိန်းဖြစ်သည်။
"အိမ်တွေကောင်းရင် ပြည်သူတွေ ဂုဏ်ယူကြလိမ့်မယ်" ဟု ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့ပြီး မိုးပြာရောင်၊ ရေတပ်အပြာရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ မီးခိုးရောင်နှင့် အုတ်နီရောင် အုတ်ကြွပ်များဖြင့် တစ်ပြေးညီ လှပနေ မည့် လူနေရပ်ကွက်များကို ပုံဖော်မျှော်မှန်းထားသည်။ သမ္မတသည် အလှအပအပြင် အပူဒဏ်သက်သာ ရေးကိုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး သွပ်မိုးများသည် ပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဒေသအပူချိန်ကို လှောင်ပိတ်ထားတတ်သဖြင့် သဘာဝအလျောက် အေးမြစေသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် မြေအုတ်ကြွပ်များ နှင့် ယှဉ်လျှင် နေထိုင်သူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာမရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
ကျေးရွာဦးဆောင်သော ထုတ်လုပ်မှု
ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန်နှင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အစိုးရသည် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကို ရှောင်လွှဲလုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို Koperasi Merah Putih ဟုခေါ်သော ကျေးရွာသမဝါယမအသင်းများထံ ဖြန့်ခွဲလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်သော ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာများ
Fly Ash (ကျောက်မီးသွေးပြာ) နည်းပညာ - ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်၏ အလေးချိန်နှင့် ခိုင်ခံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် များကို ဖြေရှင်းရန် အုတ်ကြွပ်အသစ်များကို မြေစေးနှင့် ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများမှ ထွက်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် Fly Ash တို့ ရောစပ်ထုတ်လုပ်ဖွယ်ရှိသည်။
ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးခြင်း - ဤစီမံကိန်းသည် ရူပီး ၁ ထရီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉ သန်း) အောက်သာ ကုန်ကျမည်ဟု အစိုးရက ခန့်မှန်းထားပြီး နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေ၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ ထည့်ဝင်ငွေနှင့် လူထုပါဝင်မှုတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ
အလှအပနှင့် အပူဒဏ်သက်သာစေသော အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ထင်ရှားသော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက လက်ရှိအိမ်များ၏ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို ကြီးကြီးမားမား ထောက်ပြနေကြသည်။
မြေအုတ်ကြွပ်များသည် သွပ်ပြားများထက် သိသိသာသာ ပိုလေးသည်။ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာအများစုသည် ဤမျှလေးလံသော ဝန်ကို ထမ်းထားနိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သဖြင့် အိမ်ပြိုကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် တန်းများနှင့် အုတ်မြစ်များကို ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကုန်ကျစရိတ်ကြီးသည့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လိုအပ်နိုင်ကြောင်း အင်ဂျင်နီယာလေ့လာသုံးသပ်သူများက သတိပေးထားသည်။
ထို့အပြင် အာချေးကဲ့သို့ ငလျင်ဒဏ်သင့်လွယ်သော ဒေသများတွင် လေးလံသော အမိုးများသို့ ပြောင်းလဲ ခြင်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်။ ပေါ့ပါးသော သွပ်မိုးများသည် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပါက သေစေနိုင်လောက်သည့် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေ နည်းပါးသောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း ပိုမိုဘေး ကင်းကြောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု ကျွမ်းကျင်သူများက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။
လှပသော အမိုးများကို လိုလားဖွယ်ကောင်းသော်လည်း မြေယာအသုံးချမှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် အခြေခံအိမ်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဦးစားပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ပြလျက် အခြားသော အရေးတကြီး အိမ်ရာပြဿနာများ ရှိနေချိန်တွင် "gentengisasi" စီမံကိန်း၏ အရေးပါမှုကို ဝေဖန်သူများက မေးခွန်းထုတ်နေကြသည်။
Source CNA
၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ညက ကချင်ပြည်နယ်မြစ်ကြီးနားမြို့လေဆိပ်မှ မန္တလေးမြို့သို့ထွက်ခွာမည့် မြန်မာ အမျိုးသား လေကြောင်း လိုင်း (MNA) ပိုင် ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တစ်စီးကို KIA အဖွဲ့နှင့် PDF အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များက အသေခံဒရုန်း FPV Suicide Drone ဖြင့် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အစိုးရ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ထိုသို့ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ATR-72-600အမျိုးအစားခရီးသည်တင်လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့ပါတယ်။ ခရီးသည် များ နှင့်လေယာဉ်အမှုထမ်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များမှ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းလွတ်ရာသို့ အမြန် ဆုံးရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်းနှင့် ကူညီကယ်ဆယ်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်စဉ်တွင် ခရီးသွား ပြည်သူများနှင့် လေယာဉ်အမှုထမ်းများ ထိခိုက်၊ သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရရှိမှုမရှိကြောင်း သိရပါတယ်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ည ၈ နာရီ ၁၂ မိနစ်ခန့်တွင် အဆိုပါလေယာဉ်သည် မန္တလေးမြို့သို့ ထွက်ခွာရန်အတွက် ခရီးသည်များ တင်ဆောင်ပြီး ပြန်လည်ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် KIA အဖွဲ့နှင့် PDF အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များက FPV Suicide Drone များ အသုံးပြုတိုက်ခိုက် ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ယခုကဲ့သို့ စစ်ရေးနှင့်မသက်ဆိုင်သော အများပြည်သူသွားလာရေးနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု မြန်ဆန် စေရေးအတွက် များစွာအထောက်အကူပြုသော . အရပ်ဘက်လေကြောင်းလိုင်းအား ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် ဂျီနီဗာကွန်ဗန်းရှင်းများနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတို့အရ စစ်ရာဇဝတ်မှု (War Crime)ကိုကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင်ဖော်ပြထားပါတယ်။
လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လိုအပ်သည့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ထိရောက်ပြင်းထန်သည့် တုန့်ပြန်မှုများကိုဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်တယ်လို့ သက်ဆိုင်ရာ က သတိပေးထားပါတယ်။
#knl/ymg
Published_18 Feb 2026
BNRA အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးက ၎င်း၏ မိသားစုဝင် များ၊လက်နက်မျိုးစုံ တို့နှင့် ယနေ့ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက် တွင် အလင်းဝင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ BNRA အမည်ခံအဖွဲ့မှ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် နိုင်လင်း(ခေါ်) နဂါးနှင့် ၎င်း၏ မိသားစုဝင် များ က လက်နက်မျိုးစုံ ၆ လက် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် နေသည့် တပ်မတော်လုံခြုံရေးတပ်စခန်း တစ်ခုထံသို့ လာ ရောက် ဆက်သွယ် သတင်းပို့၍ ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
အဆိုပါ ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် BNRA အမည်ခံအဖွဲ့မှ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် နိုင်လင်း(ခေါ်) နဂါးနှင့် ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များအား နယ်မြေခံ လုံခြုံရေးတပ်ဌာနချုပ်မှ တာဝန်ရှိသူများက နွေးထွေးစွာကြိုဆို ခဲ့ကြပြီး လိုအပ်သည့် ကူညီထောက်ပံ့မှုများ၊ ဆေးဝါးအကူအညီများနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကိစ္စရပ်များကို အဆင် ပြေမှုရှိစေရေးဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြကြောင်းနှင့်လိုအပ်သည့် စိစစ်မှုများကို လုပ်ထုံးလုပ် နည်းများနှင့်အညီ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
Yangon_Times/PP
နေပြည်တော်၊ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ — ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့အနီးရှိ အများပြည်သူ အဓိကအားထား အသုံးပြုလျက်ရှိသော သံလွင်တံတား(ဖားဆောင်း)သည် ယနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခံရမှုကြောင့် ပျက်စီးမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ယနေ့ နံနက် ၇ နာရီ ၂၀ မိနစ်ခန့်တွင် KNPP၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းသူများက အဆိုပါတံတားအား မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြ ထားသည်။ ဖားဆောင်းမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး နောက် လိုအပ်သည့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်မဆောင်ရွက်နိုင်စေရန်နှင့် သူတို့အား လိုက်လံချေမှုန်းခြင်းများ မပြုလုပ်နိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ယခုကဲ့သို့ ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အစိုးရသတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။
ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားရာနေရာသည် ဖားဆောင်းမြို့၏ အနောက်ဘက် မီတာ ၃၂၀ ခန့်အကွာ၊ ဖားဆောင်း-မယ်စဲ့-ဘီပီ(၁၃) သွားကားလမ်း မိုင်တိုင်အမှတ် ၀/၃ နှင့် ၀/၄ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါတံတားသည် အရှည် ၁၂၆၀ ပေ၊ အကျယ် ၂၄ ပေရှိ သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မိုင်းခွဲ ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် တံတား၏ အနောက်ဘက်ကမ်းကပ်ခုံမှ အရှည် ၂၅၀ ပေ၊ အကျယ် ၂၄ ပေခန့် ပြိုကျ ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း လူထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုမရှိကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင် အတည်ပြုထား သည်။
ယခုကဲ့သို့ ဖျက်ဆီးခံရမှုကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အဓိကအားထား နေရသော လမ်းကြောင်းပြတ်တောက်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် လူနှင့်ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ခြင်း မရှိတော့ကြောင်းသိရသည်။ တံတားပျက်စီးမှုအား လမ်း/တံတား ဦးစီးဌာနမှ တာဝန်ရှိသူများက အမြန်ဆုံးပြန် လည်ပြင်ဆင်သွားမည်ဖြစ်ပြီး လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကလည်း နယ်မြေတည်ငြိမ်ရေးအတွက် လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သတင်းရရှိသည်။
ဒေါက်တာညီလတ်
မကြာသေးမီက ဖြစ်ပေါ်လာသော ပထဝီနိုင်ငံရေး တိုးတက်မှုများသည် အမေရိကန် နိုင်ငံခြား ရေးမူဝါဒ တွင် သိသာထင်ရှားသော ပြန်လည်ချိန်ညှိမှုတစ်ခုကို ညွှန်ပြနေသည်။ ယခင်က အကြမ်းဖက် သမားများ သို့မဟုတ် အစွန်းရောက်များဟု သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးသော အဖွဲ့အစည်းများကို ဝါရှင်တန်မှ ပင်မရေစီး ကြောင်းထဲသို့ သွတ်သွင်းရန် သို့မဟုတ် တရားဝင်မှုပေးရန် ကြိုးပမ်းလာပုံရသည်။ ဤလမ်း ကြောင်းကို ကွဲပြားသော ဒေသနှစ်ခုဖြစ်သည့် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၏ အာဆတ်အလွန် အကူးအပြောင်း ကာလနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဟာကွက် အခြေအနေတို့တွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နေရသည်။
၁။ ဆီးရီးယားအပြောင်းအလဲ - Hayat Tahrir al Sham (HTS) ကို ပုံမှန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း
အာဆတ်အစိုးရပြိုလဲသွားပြီးနောက် ဒမတ်စကပ်မြို့ကို အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက် လိုက်ချိန်တွင် အမေရိကန်သည် Hayat Tahrir al Sham (HTS) နှင့် ယင်း၏ ဆက်ဆံရေးကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း အရိပ်အယောင် ပြသခဲ့သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် HTSအား အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားမှုကို ပြန်လည် သုံးသပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး ဆီးရီးယားအပေါ် ချမှတ်ထားသော "ဆီဇာ အက်ဥပဒေ (Caesar Act) ပိတ်ဆို့မှုများ" ကို ဆိုင်းငံ့ရန် စဉ်းစားနေသည်။
"တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းစ" ကို အထောက်အကူပြုရန် ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် အိမ်ဖြူတော်က ဖော်ပြသော ဤခြေလှမ်းတွင် အမေရိကန် ခေါင်းဆောင်ပိုင်းနှင့် ဆီးရီးယား ခေါင်းဆောင်များအကြား အထင်ကရ တွေ့ဆုံမှုများ အပါအဝင် အဆင့်မြင့် သံတမန်ရေးရာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ပါဝင်သည်။ ဝေဖန်သူများကမူ ဤလုပ်ရပ်သည် ပြိုင်ဘက် အင်အားကြီးနိုင်ငံများကို တန်ပြန်ရန်အတွက် ပထဝီ နိုင်ငံရေး အကျိုးစီးပွားကို ရှေ့ရှုကာ စစ်သွေးကြွကွန်ရက်တစ်ခုကို ပြန်လည်ထူထောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည် ဟု ရှုမြင်ကြပြီး၊ ယခင်က အကြမ်းဖက်စာရင်းဝင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော်ယန္တရားထဲ သို့ ထိရောက်စွာ ပေါင်းစည်းပေးလိုက်ခြင်းဟု သုံးသပ်ကြသည်။
၂။ တောင်အာရှ လောင်းကြေး - ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ အစ္စလာမ္မစ်များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်း
အလားတူ မဟာဗျူဟာတစ်ခုသည် တောင်အာရှတွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အုံကြွမှုအပြီးတွင် ဝါရှင်တန်သည် သဘောထားတင်းမာသော အစ္စလာမ္မစ်ပါတီများ၊ အထူးသဖြင့် Jamaat-e-Islami (JeI) နှင့် Islami Andolan Bangladesh (IAB) တို့နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဤထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများတွင် JeI ခေါင်းဆောင်များနှင့် သံတမန်ရေးရာ တွေ့ဆုံမှုများ ပါဝင်သကဲ့သို့၊ ယခင်က မီးလောင်ရာလေပင့် လှုံ့ဆော်ပြောဆိုမှု သမိုင်းကြောင်းရှိခဲ့သောJeI ခေါင်းဆောင် Shafiqur Rahman (ameer) အား အမေရိကန်ဗီဇာ ထုတ်ပေးခြင်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။
လေ့လာ သုံးသပ်သူများက ဤကဲ့သို့ "ပင်မရေစီးကြောင်းထဲ သွတ်သွင်းခြင်း" သည် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဂိုဏ်းဂဏစွဲ အစွန်းရောက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသော အင်အားစုများကို တရားဝင်မှု ပေးရာရောက်သည်ဟု ငြင်းခုံကြပြီး၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ တရုတ်၏ လွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်ရန်အတွက် လိုအပ်သော အကျိုးတူ ပူးပေါင်းသူများ (Stakeholders)အဖြစ် ယင်းတို့ကို ရှုမြင်နေခြင်းဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြ သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အပေါ် သက်ရောက်မှု
ဤမူဝါဒပြောင်းလဲမှု၏မတည်ငြိမ်စေသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက်၊ အထူး သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော အခြေအနေကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေမည့် အန္တရာယ် ရှိနေ သည်။ အမေရိကန်၏ သံတမန်ရေးရာ လက်ခံမှုကို ရရှိထားသော အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှ အစ္စလာမ္မစ် အစုအဖွဲ့များ အားကောင်းလာခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် တိုက်ရိုက် လုံခြုံရေး ခြိမ်း ခြောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေလာနိုင်သည်။
သူပုန်ထလမ်းကြောင်းများ ပြန်လည်အသက်ဝင်လာခြင်း
အဓိက စိုးရိမ်ရသည့်အချက်မှာ Jamaat-e-Islami သို့မဟုတ် IABလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဒါကာအစိုးရ တစ်ရပ် သည် ဘင်္ဂလီကိစ္စနှင့်ဆက်နွယ်သော သူပုန်ထလမ်းကြောင်းများ(insurgency pathways) ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းလာနိုင်ခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော ရခိုင်ပြည်နယ်သည် ကာလကြာရှည် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ ဗဟိုချက် (flashpoint) ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလား ဒေ့ရှ်တွင် အစ္စလာမ္မစ် နိုင်ငံရေး သမားများ အာဏာရ လာခြင်းသည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် အစွန်း ရောက်ဝါဒ ဖြန့်ဖြူးခြင်းနှင့် မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ် တစ်လျှောက် လှုပ်ရှားနေသော အစွန်းရောက် ကွန်ရက်များ အားကောင်းလာစေရန် အခြေအနေပေးသော ဝန်းကျင်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးနေသည်။
ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့မှုနှင့် မတည်ငြိမ်မှု
အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာသည် ဒေသတွင်း၌ "ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပထဝီနိုင်ငံရေးလုပွဲ" တစ်ခုကို ဖန်တီး နေသည်ဟုဆိုကြသည်။ဝါရှင်တန်သည် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ဤအဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံနေစဉ်တွင် တူရကီအပါအဝင် အခြားသော နိုင်ငံများသည်လည်း ဤအစ္စလာမ္မစ် လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွက်မူ ဤအခြေအနေသည် နယ်စပ်ဒေသအား ပြိုင်ဘက် နိုင်ငံခြားအကျိုးစီးပွားများ၏ ကစားကွင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားစေနိုင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ပါကစ္စတန်ထောက်လှမ်းရေး (ISI)အတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် နေရာပြန်လည်ရရှိလာနိုင်ခြင်းသည် အကြမ်းဖက်မှု တန်ပြန်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေပြီး မြန်မာနိုင်ငံဘက်သို့ ကူးစက်လာမည့် မတည်ငြိမ်မှုများကို မီးထိုးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အခြေအနေ အဘယ်ကြောင့် ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာသနည်း
အမေရိကန်၏ "ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် အစွန်းရောက်မှုကို လျှော့ချခြင်း (moderation through engagement)" ဟူသော သီအိုရီ တစ်နည်းအာဖြင့်ဆိုရလျှင် အစ္စလာမ္မစ်များကိုနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းထဲ ဆွဲခေါ်ခြင်းဖြင့် ထိုသူတို့အားအစွန်းရောက်မှု လျော့ကျစေသည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်က ကျဆုံးနိုင်ခြေ ရှိခြင်းကြောင့် ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။
ကမ္ဘာ့ဖြစ်ရပ်ဟောင်းများ၏ သင်ခန်းစာ- လက်ရှိ အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာသည် အီဂျစ်၊ လစ်ဗျားနှင့် ယီမင်တို့တွင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ကျရှုံးမှုများကို ထပ်ဟပ်နေသည်။ ထိုစဉ်က အမေရိကန်သည် အစ္စလာမ္မစ် အစုအဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့သော်လည်း ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်ထွန်းမလာဘဲ နိုင်ငံရေး အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အစွန်းရောက် အစိတ်အပိုင်းများ ပိုမိုအားကောင်းလာခြင်းသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်း- ဒီမိုကရေစီ ဘက်စုံဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော အစုအဖွဲ့များကို အားပေးခြင်းအားဖြင့် အမေရိကန်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (အနောက်ဘင်္ဂလားနှင့် အာသံ) ရှိ "အစွန်းရောက် ကွန်ရက်များ" ကို မီးထိုးပေးရာ ရောက်နိုင်ပြီး လူနည်းစု အသိုင်းအဝိုင်းများအပေါ် ဖိအားများ တိုးလာ စေကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြား ပဋိပက္ခများကိုဖန်တီးပေးနိုင်သည်။
နိဂုံး
နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ဆီးရီးယားရှိ အကြမ်းဖက်စာရင်းတွေ ဖယ်ရှားပေးခြင်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ အစ္စလာမ္မစ် ပါတီများကို တရားဝင်မှု ပေးခြင်းအားဖြင့် အမေရိကန်သည်ဒေသများကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေသော ကွန်ရက်များကို မရည်ရွယ်ဘဲ (သို့မဟုတ် မဟာဗျူဟာအရ) အားပေးရာ ရောက်နေကြောင်း တွေ့ရှိရ သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွက် ဤအခြေအနေ သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ ပထဝီနိုင်ငံရေး ပြိုင်ဆိုင်မှုအသစ်ကြောင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် သူပုန် ထမှုများ တကျော့ပြန် ဖြစ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို လမ်းဖွင့်ပေးသလို ရှိနေကြောင်းသုံးသပ်တင်ပြ ရပါသည်။
ကိုးကား-
1.Why Washington’s Bangladesh gamble could ignite a new Islamist surge in South Asia ( First Post)
2.US mulls removing Syria's Hayat Tahrir al Sham from its terror list (TRT World)
3.Iraqi spy chief warns of remerging threat from ISIS as its ranks swell ( The Washington Post)
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆-
မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ အဓိကရှယ်ယာရှင်နှင့်ပိုင်ရှင် ဂျင်မ် ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက "နယ်ချဲ့ကျူးကျော်နေပြီ" လို့ ပြောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ဝေဖန်မှုတွေ ထွက် ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ အင်္ဂလန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FA) ကတော့ သူ့ကို အရေးယူမှာမဟုတ်ဘူးလို့ စနေနေ့မှာ အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။
ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရက်ကလစ်ဖ်က သူသုံးနှုန်းခဲ့တဲ့ အသုံးအနှုန်းအတွက် ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးမှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးပြဿနာက ဆွေးနွေးဖို့ အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ သူရဲ့ ကနဦးပြောကြားချက်တွေကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုကိုတောင် ခံခဲ့ရတာပါ။
FA ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ရက်ကလစ်ဖ်ကို အရေးယူမှုမလုပ်ပေမဲ့၊ အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတစ်ဦးအနေနဲ့ မီဒီယာတွေမှာ စကားပြောတဲ့အခါ ပိုပြီးတာဝန်ယူမှုရှိဖို့ သတိပေး ချက်တစ်ခုတော့ ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့က အင်တာဗျူးမှာ "အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးနဲ့ နေနေသူ ၉ သန်းလောက်ရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ ဒီလောက်အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာနေရင် စီးပွားရေးက ဘယ်လိုမှ မကောင်းနိုင်ဘူး။ တကယ်တော့ ယူကေဟာ နယ်ချဲ့ခံနေရတာပါ၊ ဒါဟာ ကုန်ကျစရိတ်တွေ အရမ်းများလွန်းတယ်" ဆိုပြီး ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့တာပါ။
အသင်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ဒီလိုအငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မန်ယူမန်နေဂျာ မိုက်ကယ် ကာရစ်ကို မေးမြန်းတဲ့အခါမှာတော့ သူက ဒီကိစ္စထဲကို ဝင်မပါဘဲ ရှောင်လွှဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကာရစ်က "ကျွန်တော်တို့ ကလပ်အသင်းအနေနဲ့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လေးစားဖို့၊ တန်းတူညီမျှရှိဖို့နဲ့ ကွဲပြား ခြားနားမှုတွေကို လက်ခံဖို့ဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကိုပဲ နေ့စဉ်ကျင့်သုံးသွားမှာပါ" လို့သာ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
လောလောဆယ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟာ ၂၆ ပွဲကစားအပြီးမှာ ရမှတ် ၄၅ မှတ်နဲ့ အဆင့် ၄ နေရာ မှာ ရှိနေပါတယ်။ လာမယ့်တနင်္လာနေ့မှာ အဲဗာတန်နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဝင်ခွင့်အတွက် အဆင့် ၄ အတွင်း မြဲနေအောင် ဆက်လက်ကြိုးစားသွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Reuters
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှာ အမှုရှုံးသွားပြီးတဲ့နောက် ထရမ့်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက် ခွန် ချမှတ်ဖို့ ရှိနေပါတယ်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အကောက်ခွန် တချို့နေရာမှာ အစားထိုးဖို့အတွက် နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ချမှတ်မယ့် အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် တစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးမယ်လို့ သမ္မတထရမ့်က သောကြာနေ့မှာ ပြောပါတယ်။
ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ -
တရားမဝင်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံလိုက်ရတဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ အစိုးရအဖွဲ့ ကနေ အသစ်ချမှတ်မယ့် အကောက်ခွန်အစီအစဉ်သစ်တွေရဲ့ အစပြုမှုလေးပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သူတို့ ဘာတွေပြောနေကြလဲ
"ပုံမှန်ကောက်ခံနေကျ အကောက်ခွန်တွေအပြင် ပုဒ်မ ၁၂၂ အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ထပ်ချမှတ်မယ့် အမိန့်တစ်ခုကို ဒီကနေ့ ကျွန်တော် လက်မှတ်ထိုးပါမယ်" လို့ ထရမ့်က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ အကောက်ခွန်တွေချမှတ်ဖို့ ဒီလိုကုန်သွယ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းကို အမေရိကန်က ပထမဆုံး အကြိမ် အသုံးပြုတာလည်း ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒီအကောက်ခွန်တွေက လာမယ့်အပတ်မှာ စတင်သက်ဝင်မယ် လို့ ထရမ့်က သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒီလုပ်ရပ်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလ အမေရိကန်"လွတ်မြောက်ရေးနေ့" မှာ အစိုးရအဖွဲ့က ကြေညာခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့ ကုန်စည်တွေအပေါ် ကောက်ခံမယ့် အခွန်နှုန်းတွေနေရာမှာ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန်ကို အစား ထိုးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာကိုဆိုလိုကြတာလဲ
၁၉၇၄ ခုနှစ် ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေမှာပါတဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်က အတော်လေးကျယ်ပြန့်ပေမယ့် အကန့် အသတ်တော့ ရှိပါတယ်။
အကောက်ခွန်ချမှတ်ဖို့ အသုံးပြုလို့မရဘူးလို့ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ် စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့် အက်ဥပဒေနဲ့ မတူတာက၊ ပုဒ်မ ၁၂၂ မှာ အကောက်ခွန်တွေကို အချိန် ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထားရှိနိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ အခွန်နှုန်းထား ဘယ်လောက်အထိ ကောက်ခံနိုင်သလဲဆိုတာကို ကန့်သတ်ထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြတာ ဒါမှမဟုတ် ဒေါ်လာငွေကြေး အကျပ်အတည်းဖြစ်တာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် သမ္မတအနေနဲ့ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိရှိတဲ့ အကောက်ခွန်ကို ရက်ပေါင်း ၁၅၀ အထိ ချမှတ်နိုင်တယ်လို့ ဥပဒေ မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ အဲဒီကာလထက်တော့ ကျော်လွန်ပြီး ကောက်ခံလို့ မရပါဘူး။
စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်
တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ သံမဏိ/အလူမီနီယံတွေအပေါ် အကောက်ခွန်ချဖို့ သုံးခဲ့တဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ အပါအဝင်၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးနိုင်ဖို့ ကုန်သွယ်ရေး ဥပဒေ မှာပါတဲ့ တခြားပြဋ္ဌာန်းချက်တွေကိုလည်း အစိုးရအဖွဲ့က အထောက်အကူရယူသွားမယ်လို့ ထရမ့် က ပြောပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ ထိပ်တန်း ကုန်သွယ်ရေး ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဂျေမီဆင် ဂရီးယားကတော့ ဒီအစီအမံတွေဟာ "ဥပဒေ ကြောင်းအရ အင်မတန် ခိုင်မာပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ၊လိုငွေပြမှုကို ဆက်ပြီးလျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် ဒါကိုဆက်လက်ဖြေရှင်းသွားမှာပါ" လို့ သောကြာနေ့မှာ ဂရီးယားက ပြောခဲ့ပါတယ်။
"ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ ပုဒ်မ ၁၂၂ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အသုံးပြုတာဟာ၊ ပိုမိုအားကောင်းလာနိုင်တဲ့ ပုဒ်မ ၂၃၂၊ ၃၀၁ ပါ အကောက်ခွန်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် အကောက်ခွန်ဝင်ငွေတွေက လက်တွေ့မှာပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြသနေပါတယ်" လို့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့တ် ဘက်စ်ဆင့် (Scott Bessent) က သောကြာနေ့မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
အရင်းအမြစ်။ AXIOS
နယူးယောက်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၊၂၀၂၅ — ဂြိုလ်သားများ တကယ်ရှိသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည့် သမ္မတဟောင်း ဘားရက် အိုဘားမား ကို တိုက်ခိုက်ပြောဆိုပြီး နာရီပိုင်းအကြာ ကြာသပတေးနေ့တွင်၊ ဂြိုလ်သားများ၊ ကမ္ဘာပြင်ပ သက်ရှိများ နှင့် အမည်မသိ ပျံသန်းနေသော အရာဝတ္ထုများ (UFO) နှင့် ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းများကို စတင် ထုတ်ပြန်ရန် သူ၏အစိုးရအဖွဲ့ကို ညွှန်ကြားထားကြောင်း သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။
ရုပ်သံအစီအစဉ် တင်ဆက်သူတစ်ဦးလို အမြဲလုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည့် ထရမ့်အတွက် ယင်းသည် အစိုးရ၏ လျှို့ဝှက်စာရွက်စာတမ်းများ ထုတ်ပြန်မည့်အပေါ် လူထု၏ စိတ်ဝင်စားမှု မြင့်တက်လာစေရန် နောက်ဆုံး ပြုလုပ်သည့် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူသည် ဂျက်ဖရီ အက်ပ်စတိန်း (Jeffrey Epstein) ၏ မှတ်တမ်းများ ထုတ်ပြန်မှုနှင့် အရှုပ်တော်ပုံများဖြင့် နာမည်ပျက်နေသော အဆိုပါ ငွေကြေး လုပ်ငန်းရှင်နှင့် သူ၏ဆက်စပ်မှုများအပေါ် သတင်းထောက်များကို ဆက်လက် ဒေါသတကြီး တုံ့ပြန်လျက် ရှိသည်။ အက်ပ်စတိန်း မှတ်တမ်းများ ထုတ်ပြန်မှုသည် တစ်နှစ်နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ထရမ့်က ဂြိုလ်သား မှတ်တမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်မည့် အချိန်ဇယားကို သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။
"အလွန်ကြီးမားသော စိတ်ဝင်စားမှု ပြသလာခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍" "ဂြိုလ်သားနှင့် ကမ္ဘာပြင်ပ သက်ရှိများ၊ အမည်မသိ ဝေဟင်ဖြစ်စဉ်များ (UAP) နှင့် UFO များအပြင်၊ ဤအလွန်ရှုပ်ထွေးသော်လည်း အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းပြီး အရေးကြီးသော ကိစ္စရပ်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အခြားအချက် အလက် အားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော အစိုးရမှတ်တမ်းများကို ဖော်ထုတ်ထုတ်ပြန်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ရန်" တာဝန်ရှိသူများကို သူညွှန်ကြားခဲ့ကြောင်း ထရမ့်က လူမှုကွန်ရက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာမြင့်စွာ၊ ခေတ်မီ သူလျှိုလေယာဉ်များ၊ ဒရုန်းများ၊ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းနိမ့် ဂြိုဟ်တု များနှင့် မိုးလေဝသ ပူဖောင်းများကို တွေ့မြင်ရမှုများက UFO များနှင့် ပတ်သက်သည့် သီအိုရီများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ Area 51 ဟုခေါ်သော လျှို့ဝှက် စစ်ဘက် လေယာဉ်စမ်းသပ်စခန်းတွင် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။
အမည်မသိ ပျံသန်းနေသော အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ သတင်းပို့ချက်များစွာကို အဖြေမရှာနိုင်သေးသော် လည်း၊ ကမ္ဘာပြင်ပ နည်းပညာနှင့် ပတ်သက်သည့် အသိပညာများကို အစိုးရက ဖုံးကွယ်ထားကြောင်း ပင်တဂွန်စစ်ဌာနချုပ်က မည်သည့်အထောက်အထားမျှ မတွေ့ရှိခဲ့သလို၊ UFO တွေ့မြင်မှုများသည် ကမ္ဘာမြေသို့ ဂြိုလ်သားများ လာရောက်လည်ပတ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း အထောက်အထား မရှိဟုလည်း ပြောကြားထားသည်။
သို့သော် အစိုးရ၏ အာမခံချက်များသည် UFO ဝါသနာရှင်များကို ဟန့်တားနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ဘဲ၊ ယင်းတို့သည် Reddit နှင့် အခြားလူမှုကွန်ရက် ပလက်ဖောင်းများပေါ်တွင် ကောင်းကင်ယံရှိ ထူးဆန်းသော ဖြစ်စဉ်များ၏ မကြည်လင်သော ဗီဒီယိုများနှင့် သီအိုရီများကို ဆက်လက်ဖလှယ်လျက်ရှိကြသည်။
ထရမ့်၏ နောက်ဆုံး စီစဉ်ထားသော မှတ်တမ်းအမြောက်အမြား ထုတ်ပြန်မှု အစပျိုးခြင်းသည် ပေါ့တ် ကာ့စ် (podcast) အင်တာဗျူးတစ်ခုမှ စတင်ခဲ့သည်။
ယူကျုဘာ (YouTuber) နှင့် ပေါ့တ်ကာ့စ် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူ ဘရိုင်ယန် တိုင်လာ ကိုဟင် (Brian Tyler Cohen) က စနေနေ့တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည့် အင်တာဗျူးတစ်ခု၌ ဂြိုလ်သားများ တကယ်ရှိမရှိကို အိုဘားမားအား မေးမြန်းခဲ့သည်။ သမ္မတဟောင်းက "သူတို့ တကယ်ရှိတယ်၊ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော်တော့ မမြင်ဖူးဘူး၊ ပြီးတော့ သူတို့ကို Area 51 မှာ သိမ်းထားတာလည်း မဟုတ်ဘူး" ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ "ကြီးမားတဲ့ ပူးပေါင်းကြံစည်မှုကြီးရှိနေပြီး သမ္မတကိုတောင် ဖုံးကွယ်ထားတာမျိုး မဟုတ်ဘူးဆိုရင်ပေါ့" ဟု သူက နောက်ပြောင်ပြီး ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ကိုဟင်က ဂြိုလ်သားများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆက်စပ်မေးခွန်းများ ထပ်မံမေးမြန်းခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
အိုဘားမား၏ ပြောစကားသည် မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဝေဖန်သူများက ခန့်မှန်း ပြောဆို ကြသဖြင့် သူ၏မှတ်ချက်များသည် အင်တာနက်တစ်ခွင် လျင်မြန်စွာ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အိုဘားမားက သူဆိုလိုသည်မှာ စကြဝဠာထဲတွင် ကမ္ဘာပြင်ပ သက်ရှိများ ရှိနေနိုင်သော်လည်း၊ သူသိသလောက်တော့ ယင်းတို့သည် ကမ္ဘာမြေသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခြင်း မရှိသေးကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။
"ကျွန်တော့်ရဲ့ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း ကမ္ဘာပြင်ပ သက်ရှိတွေက ကျွန်တော်တို့နဲ့ ဆက်သွယ် ခဲ့တယ် ဆိုတဲ့ အထောက်အထားမျိုး မတွေ့ခဲ့ရပါဘူး။ တကယ်ပြောတာပါ!" ဟု သူက အခိုင်အမာ ပြောကြား ခဲ့သည်။
ကြာသပတေးနေ့ အစောပိုင်းက Air Force One (သမ္မတစီးလေယာဉ်) ပေါ်တွင် အိုဘားမား၏ ခန့်မှန်း ပြောဆိုချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းရာတွင်၊ အိုဘားမားသည် "လျှို့ဝှက်သတင်း အချက်အလက်ကို ပေးလိုက်တာပဲ၊ သူ အဲဒီလို မလုပ်သင့်ဘူး" ဟု ထရမ့်က ဆိုသည်။ သတင်းထောက်တစ်ဦးက ရှင်းလင်း ပေးရန်နှင့် ဂြိုလ်သားများ တကယ်ရှိမရှိ မေးမြန်းသောအခါ၊ ထရမ့်က သူ မသိကြောင်း ပြောသော်လည်း အိုဘားမား၏ ပြောစကားသည် လျှို့ဝှက်သတင်းအချက်အလက်များကို ပေါက်ကြားစေခဲ့သည်ဟူသော သူ၏ ယူဆချက်ကိုသာ ထပ်တလဲလဲ ပြောဆိုခဲ့သည်။
"သူ အမှားကြီးတစ်ခု လုပ်ခဲ့တာပဲ" ဟု ထရမ့်က ပြုံးလျက် ပြောကြားခဲ့သည်။ "သူက အဲဒါကို လျှို့ဝှက် သတင်းအချက်အလက်တွေထဲကနေ ထုတ်ပြောလိုက်တာ။" ထရမ့်က အဆိုပါကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ သူ့တွင် မှတ်ချက်ပြုစရာ မရှိကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို "လျှို့ဝှက်အဆင့်မှ ပယ်ဖျက်ပေးခြင်းဖြင့်" အိုဘားမားကို "ပြဿနာထဲမှ ကယ်တင်ပေးမည်" ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
Source NYT
ျကာတာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ - အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တိုသည် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများကို ဖယ်ရှားပြီး ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် "သွပ်မိုးတိုက်ပွဲ" ဟု ကြေညာကာ အင်ဒိုနီးရှား၏ မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းအလှကို ပြောင်းလဲမည့် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို စတင်လိုက်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားလို “ဂန်တန်ငီဆာစီ” ဟုအမည်ပေးထားသည့် အမိုးအုတ်ကြွပ် ပြောင်းလဲခြင်း ဤအစီအစဉ် သည် ၀င်ငွေနည်း အိမ်ရာများတွင် အတွေ့ရများသည့် ပူပြင်းအိုက်စပ်သော သွပ်မိုးများကို အေးမြပြီး ကြည့်ကောင်းသော မြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့က ပြု လုပ်သော နိုင်ငံတော်အဆင့် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတွင် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများ များပြားနေ ခြင်းသည် "ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၏ သင်္ကေတ" ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေကြောင်း သမ္မတ ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤအမိုးအစားထိုးလဲလှယ်ရေး အစီအစဉ်သည် သမ္မတ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ASRI လုပ်ငန်းစဉ် (လုံခြုံခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် လှပခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား အတို ကောက်စကားလုံး) ၏ အဓိက ဦးဆောင်စီမံကိန်းဖြစ်သည်။
"အိမ်တွေကောင်းရင် ပြည်သူတွေ ဂုဏ်ယူကြလိမ့်မယ်" ဟု ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့ပြီး မိုးပြာရောင်၊ ရေတပ်အပြာရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ မီးခိုးရောင်နှင့် အုတ်နီရောင် အုတ်ကြွပ်များဖြင့် တစ်ပြေးညီ လှပနေ မည့် လူနေရပ်ကွက်များကို ပုံဖော်မျှော်မှန်းထားသည်။ သမ္မတသည် အလှအပအပြင် အပူဒဏ်သက်သာ ရေးကိုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး သွပ်မိုးများသည် ပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဒေသအပူချိန်ကို လှောင်ပိတ်ထားတတ်သဖြင့် သဘာဝအလျောက် အေးမြစေသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် မြေအုတ်ကြွပ်များ နှင့် ယှဉ်လျှင် နေထိုင်သူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာမရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
ကျေးရွာဦးဆောင်သော ထုတ်လုပ်မှု
ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန်နှင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အစိုးရသည် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကို ရှောင်လွှဲလုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို Koperasi Merah Putih ဟုခေါ်သော ကျေးရွာသမဝါယမအသင်းများထံ ဖြန့်ခွဲလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်သော ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာများ
Fly Ash (ကျောက်မီးသွေးပြာ) နည်းပညာ - ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်၏ အလေးချိန်နှင့် ခိုင်ခံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် များကို ဖြေရှင်းရန် အုတ်ကြွပ်အသစ်များကို မြေစေးနှင့် ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများမှ ထွက်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် Fly Ash တို့ ရောစပ်ထုတ်လုပ်ဖွယ်ရှိသည်။
ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးခြင်း - ဤစီမံကိန်းသည် ရူပီး ၁ ထရီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉ သန်း) အောက်သာ ကုန်ကျမည်ဟု အစိုးရက ခန့်မှန်းထားပြီး နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေ၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ ထည့်ဝင်ငွေနှင့် လူထုပါဝင်မှုတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ
အလှအပနှင့် အပူဒဏ်သက်သာစေသော အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ထင်ရှားသော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက လက်ရှိအိမ်များ၏ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို ကြီးကြီးမားမား ထောက်ပြနေကြသည်။
မြေအုတ်ကြွပ်များသည် သွပ်ပြားများထက် သိသိသာသာ ပိုလေးသည်။ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာအများစုသည် ဤမျှလေးလံသော ဝန်ကို ထမ်းထားနိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သဖြင့် အိမ်ပြိုကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် တန်းများနှင့် အုတ်မြစ်များကို ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကုန်ကျစရိတ်ကြီးသည့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လိုအပ်နိုင်ကြောင်း အင်ဂျင်နီယာလေ့လာသုံးသပ်သူများက သတိပေးထားသည်။
ထို့အပြင် အာချေးကဲ့သို့ ငလျင်ဒဏ်သင့်လွယ်သော ဒေသများတွင် လေးလံသော အမိုးများသို့ ပြောင်းလဲ ခြင်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်။ ပေါ့ပါးသော သွပ်မိုးများသည် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပါက သေစေနိုင်လောက်သည့် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေ နည်းပါးသောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း ပိုမိုဘေး ကင်းကြောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု ကျွမ်းကျင်သူများက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။
လှပသော အမိုးများကို လိုလားဖွယ်ကောင်းသော်လည်း မြေယာအသုံးချမှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် အခြေခံအိမ်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဦးစားပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ပြလျက် အခြားသော အရေးတကြီး အိမ်ရာပြဿနာများ ရှိနေချိန်တွင် "gentengisasi" စီမံကိန်း၏ အရေးပါမှုကို ဝေဖန်သူများက မေးခွန်းထုတ်နေကြသည်။
Source CNA
#World_News
Published 13 February 2026
■ တရုတ်ရဲ့ ထိပ်သီးဗိုလ်ချုပ်ကြီး အံ့အားသင့်ဖွယ်ရှင်းလင်းခံရပြီး ရက်သတ္တပတ်အကြာမှာ CIA က တရုတ်တပ်တွေထဲက သတင်းပေးတွေကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ ဗီဒီယိုထုတ်လွှင့်မှု ထွက်ပေါ်လာပြီး ဖြစ်လာတဲ့စိတ်ဝမ်းကွဲမှုတွေကနေ အမြတ်ထုတ်ဖို့ လုပ်လာပါတယ်။
■ အမေရိကန် သူလျှိုထောက်လှမ်းရေး CIA က ဗီဒီယိုထဲမှာ စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်နေတဲ့ အလယ်အလတ် တရုတ်တပ်မတော်အရာရှိတစ်ဦးအကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားတာ တွေ့ရပါတယ်။
■ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွင်းက ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို ဗဟိုပြုထားပြီး အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးကို ဘယ်လိုလုံခြုံစွာ ဆက်သွယ်ရမလဲဆိုတဲ့ အသေးစိတ်တွေကို တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ညွှန်ကြားချက်တွေ ပေးထားတဲ့ မေလကဗီဒီယိုနဲ့ ဆင်တူနေပါတယ်။
■ CIA ညွှန်ကြားရေးမှူး ဂျွန်ရက်ကလစ်ဖ်က ဗီဒီယိုတွေဟာ တရုတ်လူမျိုးအများအပြားဆီ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်အတွက် အတူတကွ လုပ်ဆောင်ကြဖို့ တရုတ်အစိုးရအရာရှိတွေကို ကမ်းလှမ်းနေဆဲဖြစ်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
■ ပြီးခဲ့တဲ့လက ရှီကျင့်ဖျင်လက်အောက် ဗဟိုစစ်ရေးကော်မရှင် ဒုဥက္ကဌ ကျန်းယူရှာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ တရုတ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
■ CIA ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေက တရုတ်အင်တာနက် ပိတ်ပင်မှုတွေကြား ဖောက်ထွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး ရင်းမြစ်အသစ်တွေ လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်တယ်လို့ အခိုင်အမာဆိုထားပါတယ်။
■ CIA ရဲ့ လျှို့ဝှက်ကွန်ရက်တွေ တရုတ်ကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရတာတွေအတွက် ပြန်လည်တည်ဆောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
■ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်အားပြိုင်မှုတွေထဲမှာ စစ်ရေးနဲ့ နည်းပညာပြိုင်ဆိုင်မှုများ ပါဝင်လာပြီး ခေတ်သစ်စစ်အေးတိုက်ပွဲအဖြစ် မြင်လာရပါတယ်။
Source: Reuters
ဝါရှင်တန် — ငြိမ်းချမ်းရေးသဝဏ်လွှာကို သယ်ဆောင်လာတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်စုဟာ တက္ကဆက်ပြည်နယ်ကနေ ၁၅ ပတ်ကြာ လမ်းလျှောက်ခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂါနေ့မှာ ဝါရှင်တန်ဒီစီရဲ့ မြို့လယ်ဆီကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ကို ကြိုဆိုဖို့ ရောက်နေကြတဲ့ လူအုပ်ကြီးကလည်း အားတက်သရောနဲ့ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ရှိနေကြပါတယ်။
ဖန်ရည်စွန်းရောင် အနီရောင်သင်္ကန်းတွေကို ဝတ်ရုံထားတဲ့ ဒီရဟန်းတော်တွေဟာ အမေရိကန် အရှေ့ တောင်ပိုင်းဒေသတွေကို ဖြတ်သန်းလာစဉ်တစ်လျှောက် သူတို့နဲ့အတူပါလာတဲ့ အလိုက (Aloka) လို့ခေါ် တဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးခွေးလေးနဲ့အတူ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ တော်တော်လေး လူသိများခဲ့ပါတယ်။
ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ရှေ့ရပ်ပေးဖို့ဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ ရည်မှန်းချက်ဟာ အခက်အခဲမျိုးစုံနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ တိုင်းပြည်အတွက် အတော်လေးကို ထိရှစေခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ အားပြိုင်မှုတွေနဲ့ အာဏာလုပွဲတွေ ပြင်းထန်နေတဲ့ ဒီမြို့တော်မှာတော့ ဒီလှုပ်ရှားမှုဟာ ပိုလို့တောင် ကြိုဆိုစရာ ဖြစ်နေပါတယ်။
အောက်တိုဘာလကုန်ပိုင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ ဒီငြိမ်းချမ်းစွာ လမ်းလျှောက်မှုကို ကြည့်ရှုဖို့အတွက် ရေခဲနေတဲ့ လမ်းဘေးဝဲယာမှာ လူထောင်ပေါင်းများစွာ စုရုံးခဲ့ကြပါတယ်။ မွန်းလွဲပိုင်းမှာတော့ ရဟန်းတော်တွေဟာ ဝါရှင်တန်အမျိုးသားဘုရားရှိခိုးကျောင်း (Washington National Cathedral) ကို ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အဲ့ဒီမှာ တခြားဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တွေနဲ့ သီလရှင်တွေ ၁၀၀ ကျော်က လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့ကြပါတယ်။
"ဒါဟာ ဘုန်းကြီးတို့အတွက် တကယ်ကို ကြည်နူးစရာပါပဲ" လို့ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ သဘောထား ပျော့ပျောင်းပြီး စကားပြောချိုသာတဲ့ အရှင် ဘိက္ခုပညာကရ (Bhikkhu Pannakara) က ဘုရား ရှိခိုးကျောင်း လှေကားထစ်ပေါ်မှာ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။
ဝါရှင်တန်ရဲ့ Episcopal ဘုန်းတော်ကြီး Mariann Budde အပါအဝင် မတူကွဲပြားတဲ့ ဘာသာ ရေးခေါင်းဆောင်များစွာကလည်း ဝန်းရံပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဘုန်းတော်ကြီး အရှင်ပညာကရက "ဒါဟာ ဘုန်းကြီးဘဝတစ်သက်တာလုံး မှတ်မိနေမယ့် အခိုက်အတန့်ပါပဲ။ အသင်တို့လည်း အဲ့ဒီလိုပဲ မှတ်မိ နေလိမ့်မယ်လို့ ဘုန်းကြီးမျှော်လင့်ပါတယ်" လို့ စိတ်လှုပ်ရှားစွာနဲ့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ရဟန်းတော်များကို ရိုသေစွာ ကြိုဆိုကြခြင်း
ရဟန်းတော်တွေက မြို့လမ်းမတွေပေါ်မှာ တစ်ပါးချင်း စီတန်းပြီး လမ်းလျှောက်လာတဲ့အခါ လူတွေက ဝိုင်းဝန်းအားပေးကြပါတယ်။ အချို့ကတော့ လူအုပ်ကို တိတ်တိတ်နေဖို့နဲ့ ရိုရိုသေသေ ရှိကြဖို့ သတိပေး ကြပါတယ်။ ရဟန်းတော်တွေကတော့ "သာဓု" လို့ မြွက်ဟကာ နှုတ်ဆက်နေသူတွေကို ပြုံးပြပြီး ခေါင်းညိတ်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။
အမေရိကန်တက္ကသိုလ် (American University) ရဲ့ Bender Arena အားကစားကွင်းမှာတော့ လူပေါင်း ၃,၅၀၀ ခန့်ဟာ ရဟန်းတော်တွေရဲ့ ဝါရှင်တန် ပထမဆုံးအများပြည်သူနဲ့တွေ့ဆုံပွဲကို စောင့်ကြို နေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အားကစားပွဲတွေမှာလို အော်ဟစ်အားပေးတာမျိုး မရှိဘဲ ရဟန်းတော်တွေနဲ့ သူတို့ ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးခရီးစဉ်ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ အားလုံးက ငြိမ်သက်စွာပဲ ကြိုဆိုခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီခရီးစဉ်မှာ အန္တရာယ်တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ဟူစတန်မြို့ပြင်မှာ လမ်းလျှောက် နေတုန်း ရဟန်းတော်တွေကို လုံခြုံရေးပေးတဲ့ကားကို ကုန်တင်ကားတစ်စီးက ဝင်တိုက်မိလို့ ရဟန်းနှစ်ပါး ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်က ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် အရှင်မဟာဒမ်ဖွန်မာဆန် (Venerable Maha Dam Phommasan) ဆိုရင် ခြေထောက်တစ်ဖက် ဖြတ်လိုက်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆရာတော်ဟာ ဝါရှင်တန်မှာ အဖွဲ့နဲ့ ပြန်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ဘီးကုလားထိုင်(Wheelchair) နဲ့ပဲ အားကစား ကွင်းထဲကို ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။
ခရီးစဉ်တစ်လျှောက်က ကြည်ညိုသူများ
အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် Jackson Vaughn လို့ခေါ်သူအတွက်တော့ ဆရာတော် ဖွန်မာဆန် ပြန်လာ နိုင်တာဟာ တကယ့်ကို စိတ်လှုပ်ရှားစရာပါ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းက ဝှီးချဲလ် အသုံး ပြုနေရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ရဟန်းတော်တွေ သူ့မြို့ဖြစ်တဲ့ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ Fredericksburg ကို ဖြတ်လာကတည်းက တစ်ပတ်ကြာ အတူလိုက်ပါလာခဲ့တာပါ။
"ကမ္ဘာကြီးမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေ အများကြီးပဲလေ။ လူတွေ အခုလို ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းနဲ့ စုရုံးပြီး စံနမူနာ ပြတာကို မြင်ရတာ တကယ်ကို ဝမ်းသာစရာပါ" လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ရေခဲနေတဲ့လမ်းတွေပေါ်မှာ သူ့ကို ကူညီပေးခဲ့တဲ့ အဖော်တွေကိုလည်း သူက ကျေးဇူးတင်နေပါတယ်။ "ကျွန်တော်ကတော့ ကိုယ့် ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ်ရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ ခရီးသွားတစ်ယောက်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီခရီးက ကျွန်တော်တို့အားလုံးဟာ ဘယ်လောက်တောင် ဆက်စပ်နေသလဲဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ရဟန်းတော်တွေရဲ့ သဝဏ်လွှာဟာ ဘာသာရေး၊ အတွေးအခေါ် တံတိုင်းတွေကို ကျော်လွန်သွားတာကို မြင်ရလို့ ရဟန်းတော်တွေ ကိုယ်တိုင်လည်း အံ့သြနေကြပါတယ်။ အွန်လိုင်းမှာ လူသန်းပေါင်းများစွာက ဝန်းရံနေကြသလို ခရီးစဉ်တစ်လျှောက် အလာဘားမားက ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွေကနေ ဗာဂျီးနီးယားက မြို့တော်ခန်းမတွေအထိ လူအုပ်ကြီးက စောင့်ကြိုခဲ့ကြပါတယ်။
အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ် Kristin Williams ဆိုရင် သူမရဲ့ ၈ နှစ်နဲ့ ၁၀ နှစ်အရွယ် ကလေးနှစ်ယောက်ကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းရှေ့ကို ခေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ "ကလေးတွေကို သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကို မြင်စေချင်ရုံတင် မကဘဲ စုစည်းမှုရဲ့ စွမ်းအားကိုပါ သိစေချင်လို့ပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်အတွင်း သူတို့ (ဘုန်းတော်ကြီးတွေ) တည်ဆောက် ခဲ့တဲ့ ဒီလှုပ်ရှားမှု ကြီးထွားလာတာကို ကြည့်ရတာ တကယ့်ကို အားရှိ စရာပါပဲ" လို့ သူမက ပြောပါတယ်။
အင်္ဂါနေ့ရဲ့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို ဂျမေကာ၊ ဂျာမနီ၊ သီရိလင်္ကာနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတွေကအပါအဝင် လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခဲ့ကြပါတယ်။ ဝေဖန်သူတချို့ ရှိနေခဲ့ရင်တောင် ကြည့်ရှုသူအများစု ကတော့ အဲ့ဒီလူတွေကိုပါ ငြိမ်းချမ်းပါစေကြောင်း ဆုတောင်းပေးရင်း ရဟန်းတော်တွေရဲ့ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာခဲ့ကြပါတယ်။
စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပူဇော်မှုဖြစ်သော ခရီးစဉ်
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့မှာ တက္ကဆက်ပြည်နယ် Fort Worth မြို့က Huong Dao ဝိပဿနာရိပ်သာကနေ ရဟန်းတော် ၁၉ ပါးဟာ မိုင်ပေါင်း ၂,၃၀၀ (၃,၇၀၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးကို စတင်ခဲ့တာပါ။ သူတို့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေကနေ လာကြတာဖြစ်ပြီး ကျောင်းတိုက်ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဘုန်းတော်ကြီး ပညာကရက ဦးဆောင်လာ တာပါ။
ကျောင်းတိုက်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Long Si Dong ကတော့ ဒီလမ်းလျှောက်မှုဟာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု မဟုတ်သလို၊ ဥပဒေတွေ ပြောင်းလဲဖို့ တောင်းဆိုနေတာလည်း မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ "ဒါဟာ စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပူဇော်မှုတစ်ခုပါ။ နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ချက်တွေ၊ သတိရှိတဲ့ ခြေလှမ်းတွေနဲ့ ပွင့်လင်းတဲ့ နှလုံးသားကနေတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ရှင်သန်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာပါ။ ကိုယ့်အတွင်းစိတ်မှာ ငြိမ်းချမ်းမှုရှိလာရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းဆီကို သဘာဝအတိုင်း ပျံ့နှံ့သွားလိမ့်မယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းလျှောက်ခြင်းဟာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမှာ မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားတဲ့ အစဉ်အလာ တစ်ခုပါ။ ရဟန်းတော်အချို့ဆိုရင် မြေပြင်ရဲ့ အထိအတွေ့ကို တိုက်ရိုက်ခံစားပြီး လက်ရှိအခိုက်အတန့်မှာ သတိကပ်နိုင်ဖို့အတွက် ခြေဗလာနဲ့ သို့မဟုတ် ခြေအိတ်နဲ့ပဲ လမ်းလျှောက်ခဲ့ကြပါတယ်။
ရဟန်းတော်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ ထွက်သက်ဝင်သက်နဲ့ ရုပ်နာမ်ဆက်စပ်မှုကို အခြေခံတဲ့ ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်ကြံသလို ဟောပြောပြသကြပါတယ်။ ဘုန်းတော်ကြီး ပညာကရရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဟောပြောချက်တွေမှာတော့ ဖုန်းတွေကို ခဏချထားပြီး ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ထဲက ငြိမ်းချမ်း မှုကို ရှာဖွေဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
အင်္ဂါနေ့မှာတော့ ရဟန်းတော်တွေဟာ ၁၀၈ ရက်မြောက် လမ်းလျှောက်ခြင်းကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၀၈ ဆိုတာ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြီးမြောက်မှုနဲ့ ဖြစ်တည်မှုရဲ့ အလုံးစုံခြင်းကို ကိုယ်စား ပြုတဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာတော့ Capitol Hill ကို ဖြတ်ပြီး လင်ကွန်း အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်မှာ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား ကျင်းပမှာဖြစ်ပါတယ်။
အပြန်ခရီးကတော့ လာစဉ်ကလောက် မပင်ပန်းတော့ပါဘူး။ မေရီလန်း (Maryland) မှာ ခဏ ဝင်ပြီးနောက် ဘတ်စ်ကားနဲ့ တက္ကဆက်ကို ပြန်မှာဖြစ်ပြီး စနေနေ့မနက်ပိုင်းမှာ Fort Worth မြို့လယ်ကို ရောက်မှာပါ။ အဲ့ဒီကနေမှ ကျောင်းတိုက်အထိ နောက်ထပ် ၆ မိုင် (၉.၆ ကီလိုမီတာ) ကို အတူတူ လမ်းလျှောက်ပြီး ခရီးစဉ်ကို အဆုံးသတ်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: The Associated Press (AP)
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှာ အမှုရှုံးသွားပြီးတဲ့နောက် ထရမ့်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက် ခွန် ချမှတ်ဖို့ ရှိနေပါတယ်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အကောက်ခွန် တချို့နေရာမှာ အစားထိုးဖို့အတွက် နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ချမှတ်မယ့် အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် တစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးမယ်လို့ သမ္မတထရမ့်က သောကြာနေ့မှာ ပြောပါတယ်။
ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ -
တရားမဝင်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံလိုက်ရတဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ အစိုးရအဖွဲ့ ကနေ အသစ်ချမှတ်မယ့် အကောက်ခွန်အစီအစဉ်သစ်တွေရဲ့ အစပြုမှုလေးပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သူတို့ ဘာတွေပြောနေကြလဲ
"ပုံမှန်ကောက်ခံနေကျ အကောက်ခွန်တွေအပြင် ပုဒ်မ ၁၂၂ အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ထပ်ချမှတ်မယ့် အမိန့်တစ်ခုကို ဒီကနေ့ ကျွန်တော် လက်မှတ်ထိုးပါမယ်" လို့ ထရမ့်က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ အကောက်ခွန်တွေချမှတ်ဖို့ ဒီလိုကုန်သွယ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းကို အမေရိကန်က ပထမဆုံး အကြိမ် အသုံးပြုတာလည်း ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒီအကောက်ခွန်တွေက လာမယ့်အပတ်မှာ စတင်သက်ဝင်မယ် လို့ ထရမ့်က သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒီလုပ်ရပ်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလ အမေရိကန်"လွတ်မြောက်ရေးနေ့" မှာ အစိုးရအဖွဲ့က ကြေညာခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့ ကုန်စည်တွေအပေါ် ကောက်ခံမယ့် အခွန်နှုန်းတွေနေရာမှာ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန်ကို အစား ထိုးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာကိုဆိုလိုကြတာလဲ
၁၉၇၄ ခုနှစ် ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေမှာပါတဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်က အတော်လေးကျယ်ပြန့်ပေမယ့် အကန့် အသတ်တော့ ရှိပါတယ်။
အကောက်ခွန်ချမှတ်ဖို့ အသုံးပြုလို့မရဘူးလို့ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ် စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့် အက်ဥပဒေနဲ့ မတူတာက၊ ပုဒ်မ ၁၂၂ မှာ အကောက်ခွန်တွေကို အချိန် ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထားရှိနိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ အခွန်နှုန်းထား ဘယ်လောက်အထိ ကောက်ခံနိုင်သလဲဆိုတာကို ကန့်သတ်ထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြတာ ဒါမှမဟုတ် ဒေါ်လာငွေကြေး အကျပ်အတည်းဖြစ်တာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် သမ္မတအနေနဲ့ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိရှိတဲ့ အကောက်ခွန်ကို ရက်ပေါင်း ၁၅၀ အထိ ချမှတ်နိုင်တယ်လို့ ဥပဒေ မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ အဲဒီကာလထက်တော့ ကျော်လွန်ပြီး ကောက်ခံလို့ မရပါဘူး။
စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်
တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ သံမဏိ/အလူမီနီယံတွေအပေါ် အကောက်ခွန်ချဖို့ သုံးခဲ့တဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ အပါအဝင်၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးနိုင်ဖို့ ကုန်သွယ်ရေး ဥပဒေ မှာပါတဲ့ တခြားပြဋ္ဌာန်းချက်တွေကိုလည်း အစိုးရအဖွဲ့က အထောက်အကူရယူသွားမယ်လို့ ထရမ့် က ပြောပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ ထိပ်တန်း ကုန်သွယ်ရေး ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဂျေမီဆင် ဂရီးယားကတော့ ဒီအစီအမံတွေဟာ "ဥပဒေ ကြောင်းအရ အင်မတန် ခိုင်မာပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ၊လိုငွေပြမှုကို ဆက်ပြီးလျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် ဒါကိုဆက်လက်ဖြေရှင်းသွားမှာပါ" လို့ သောကြာနေ့မှာ ဂရီးယားက ပြောခဲ့ပါတယ်။
"ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ ပုဒ်မ ၁၂၂ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အသုံးပြုတာဟာ၊ ပိုမိုအားကောင်းလာနိုင်တဲ့ ပုဒ်မ ၂၃၂၊ ၃၀၁ ပါ အကောက်ခွန်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် အကောက်ခွန်ဝင်ငွေတွေက လက်တွေ့မှာပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြသနေပါတယ်" လို့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့တ် ဘက်စ်ဆင့် (Scott Bessent) က သောကြာနေ့မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
အရင်းအမြစ်။ AXIOS
NAYPYIDAW, Myanmar — February 20, 2026
A Myanmar National Airlines (MNA) passenger plane preparing to depart from Myitkyina Airport in Kachin State to Mandalay was attacked on the night of February 20. According to a statement released by the government's information team, the attack was carried out by a coalition of Kachin Independence Army (KIA) and People's Defense Force (PDF) insurgent groups using First-Person View (FPV) suicide drones.
The drone strike caused minor shrapnel damage to the nose, mid-fuselage, and tail sections of the ATR-72-600 commercial aircraft. Security forces promptly intervened, evacuating passengers and crew members to safety and providing necessary emergency assistance. Authorities confirmed that there were no casualties or injuries among the travelers and airline staff.
The incident occurred at approximately 8:12 p.m. on Friday. The aircraft was actively boarding passengers and finalizing preparations for its scheduled departure to Mandalay when the KIA and PDF coalition launched the FPV suicide drone attack.
The official press release emphasized that the intentional targeting of a civilian airline—an entity entirely unrelated to military operations and essential for public transportation and the efficient flow of goods—constitutes a War Crime under the Geneva Conventions and international law.
Relevant authorities issued a strong warning that security forces are currently conducting necessary area clearance and security operations, adding that an effective and severe response will be carried out in retaliation for the attack.
(Reporting by knl/ymg)
၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ညက ကချင်ပြည်နယ်မြစ်ကြီးနားမြို့လေဆိပ်မှ မန္တလေးမြို့သို့ထွက်ခွာမည့် မြန်မာ အမျိုးသား လေကြောင်း လိုင်း (MNA) ပိုင် ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တစ်စီးကို KIA အဖွဲ့နှင့် PDF အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များက အသေခံဒရုန်း FPV Suicide Drone ဖြင့် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အစိုးရ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
ထိုသို့ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ATR-72-600အမျိုးအစားခရီးသည်တင်လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့ပါတယ်။ ခရီးသည် များ နှင့်လေယာဉ်အမှုထမ်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များမှ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းလွတ်ရာသို့ အမြန် ဆုံးရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်းနှင့် ကူညီကယ်ဆယ်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်စဉ်တွင် ခရီးသွား ပြည်သူများနှင့် လေယာဉ်အမှုထမ်းများ ထိခိုက်၊ သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရရှိမှုမရှိကြောင်း သိရပါတယ်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက် ည ၈ နာရီ ၁၂ မိနစ်ခန့်တွင် အဆိုပါလေယာဉ်သည် မန္တလေးမြို့သို့ ထွက်ခွာရန်အတွက် ခရီးသည်များ တင်ဆောင်ပြီး ပြန်လည်ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် KIA အဖွဲ့နှင့် PDF အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များက FPV Suicide Drone များ အသုံးပြုတိုက်ခိုက် ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ယခုကဲ့သို့ စစ်ရေးနှင့်မသက်ဆိုင်သော အများပြည်သူသွားလာရေးနှင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု မြန်ဆန် စေရေးအတွက် များစွာအထောက်အကူပြုသော . အရပ်ဘက်လေကြောင်းလိုင်းအား ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် ဂျီနီဗာကွန်ဗန်းရှင်းများနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတို့အရ စစ်ရာဇဝတ်မှု (War Crime)ကိုကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင်ဖော်ပြထားပါတယ်။
လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လိုအပ်သည့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ထိရောက်ပြင်းထန်သည့် တုန့်ပြန်မှုများကိုဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်တယ်လို့ သက်ဆိုင်ရာ က သတိပေးထားပါတယ်။
#knl/ymg
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ၊၂၀၂၆
တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှာ အမှုရှုံးသွားပြီးတဲ့နောက် ထရမ့်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက် ခွန် ချမှတ်ဖို့ ရှိနေပါတယ်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အကောက်ခွန် တချို့နေရာမှာ အစားထိုးဖို့အတွက် နိုင်ငံအားလုံးအပေါ် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ချမှတ်မယ့် အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် တစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးမယ်လို့ သမ္မတထရမ့်က သောကြာနေ့မှာ ပြောပါတယ်။
ဘာကြောင့် အရေးကြီးတာလဲ -
တရားမဝင်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ခံလိုက်ရတဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ အစိုးရအဖွဲ့ ကနေ အသစ်ချမှတ်မယ့် အကောက်ခွန်အစီအစဉ်သစ်တွေရဲ့ အစပြုမှုလေးပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သူတို့ ဘာတွေပြောနေကြလဲ
"ပုံမှန်ကောက်ခံနေကျ အကောက်ခွန်တွေအပြင် ပုဒ်မ ၁၂၂ အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန် ထပ်ချမှတ်မယ့် အမိန့်တစ်ခုကို ဒီကနေ့ ကျွန်တော် လက်မှတ်ထိုးပါမယ်" လို့ ထရမ့်က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ အကောက်ခွန်တွေချမှတ်ဖို့ ဒီလိုကုန်သွယ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းကို အမေရိကန်က ပထမဆုံး အကြိမ် အသုံးပြုတာလည်း ဖြစ်လာမှာပါ။ ဒီအကောက်ခွန်တွေက လာမယ့်အပတ်မှာ စတင်သက်ဝင်မယ် လို့ ထရမ့်က သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒီလုပ်ရပ်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလ အမေရိကန်"လွတ်မြောက်ရေးနေ့" မှာ အစိုးရအဖွဲ့က ကြေညာခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့ ကုန်စည်တွေအပေါ် ကောက်ခံမယ့် အခွန်နှုန်းတွေနေရာမှာ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန်ကို အစား ထိုးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာကိုဆိုလိုကြတာလဲ
၁၉၇၄ ခုနှစ် ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေမှာပါတဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်က အတော်လေးကျယ်ပြန့်ပေမယ့် အကန့် အသတ်တော့ ရှိပါတယ်။
အကောက်ခွန်ချမှတ်ဖို့ အသုံးပြုလို့မရဘူးလို့ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ထားတဲ့ နိုင်ငံတကာ အရေးပေါ် စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့် အက်ဥပဒေနဲ့ မတူတာက၊ ပုဒ်မ ၁၂၂ မှာ အကောက်ခွန်တွေကို အချိန် ဘယ်လောက်ကြာကြာ ထားရှိနိုင်သလဲဆိုတာနဲ့ အခွန်နှုန်းထား ဘယ်လောက်အထိ ကောက်ခံနိုင်သလဲဆိုတာကို ကန့်သတ်ထားတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ကုန်သွယ်မှုလိုငွေပြတာ ဒါမှမဟုတ် ဒေါ်လာငွေကြေး အကျပ်အတည်းဖြစ်တာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် သမ္မတအနေနဲ့ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိရှိတဲ့ အကောက်ခွန်ကို ရက်ပေါင်း ၁၅၀ အထိ ချမှတ်နိုင်တယ်လို့ ဥပဒေ မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွှတ်တော်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ အဲဒီကာလထက်တော့ ကျော်လွန်ပြီး ကောက်ခံလို့ မရပါဘူး။
စောင့်ကြည့်ရမယ့်အချက်
တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ သံမဏိ/အလူမီနီယံတွေအပေါ် အကောက်ခွန်ချဖို့ သုံးခဲ့တဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေ အပါအဝင်၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ပယ်ဖျက်လိုက်တဲ့ အခွန်အခတွေနေရာမှာ အစားထိုးနိုင်ဖို့ ကုန်သွယ်ရေး ဥပဒေ မှာပါတဲ့ တခြားပြဋ္ဌာန်းချက်တွေကိုလည်း အစိုးရအဖွဲ့က အထောက်အကူရယူသွားမယ်လို့ ထရမ့် က ပြောပါတယ်။
ထရမ့်ရဲ့ ထိပ်တန်း ကုန်သွယ်ရေး ညှိနှိုင်းရေးမှူး ဂျေမီဆင် ဂရီးယားကတော့ ဒီအစီအမံတွေဟာ "ဥပဒေ ကြောင်းအရ အင်မတန် ခိုင်မာပါတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ၊လိုငွေပြမှုကို ဆက်ပြီးလျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် ဒါကိုဆက်လက်ဖြေရှင်းသွားမှာပါ" လို့ သောကြာနေ့မှာ ဂရီးယားက ပြောခဲ့ပါတယ်။
"ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ ပုဒ်မ ၁၂၂ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အသုံးပြုတာဟာ၊ ပိုမိုအားကောင်းလာနိုင်တဲ့ ပုဒ်မ ၂၃၂၊ ၃၀၁ ပါ အကောက်ခွန်တွေနဲ့ ပေါင်းစပ်လိုက်မယ်ဆိုရင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် အကောက်ခွန်ဝင်ငွေတွေက လက်တွေ့မှာပြောင်းလဲသွားမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြသနေပါတယ်" လို့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး စကော့တ် ဘက်စ်ဆင့် (Scott Bessent) က သောကြာနေ့မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
အရင်းအမြစ်။ AXIOS
နေပြည်တော်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅၊၂၀၂၅
ပြည်တွင်းရွှေဈေးကွက်အတွင်း ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ရေးကို ပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဈေးကစားခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရွှေလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (YGEA) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမျိုးမြင့် အပါအဝင် အသင်းတာဝန်ရှိသူ (၃) ဦးကို အရေးကြီးကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုဥပဒေ ပုဒ်မ (၅) ဖြင့် အရေးယူဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း အစိုးရက ယနေ့ ထုတ်ပြန်သည်။
အရေးယူခံရသူများမှာ YGEA ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမျိုးမြင့် (တိထ္ထံသန်း စိန်ရွှေရတနာဆိုင်)၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဦးမျိုးသူရ (အကယ်ဒမီ ရွှေသန့်စင်လုပ်ငန်း) နှင့် အတွင်းရေးမှူး ဦးနေမျိုးထွန်း (ရွှေစင်အကယ်ဒမီ ရွှေသန့်စင်လုပ်ငန်း) တို့ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ရွှေဈေးကွက်ထိန်းသိမ်းကြပ်မတ်ရမည့် တာဝန်ရှိသူများဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံတော်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ရည်ညွှန်းဈေးနှုန်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ ပြင်ပပေါက်ဈေးဖြင့် ရွှေများကို ဝယ်ယူစုဆောင်းခြင်း၊ ဈေးတင်ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်။
စစ်ဆေးချက်များအရ ဦးမျိုးမြင့်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်း အခေါက်ရွှေတုံး (၇၀)၊ ဦးမျိုးသူရသည် အခေါက်ရွှေ (၉၇၀) ကျပ်သားနှင့် ဦးနေမျိုးထွန်းသည် အခေါက်ရွှေ (၃၁၉) ကျပ်သားတို့ကို ပြင်ပပေါက်ဈေးဖြင့် ဝယ်ယူကာ အမြတ်တင်ပြန်လည်ရောင်းချခဲ့ကြောင်း ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်၍ ၎င်းတို့ (၃) ဦးအား ဥပဒေနှင့်အညီ ထိရောက်စွာ အရေးယူဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသော ရွှေလုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့်လည်း သတ်မှတ်စည်းကမ်းများကို တိကျစွာလိုက်နာကြရန်နှင့် လိုက်နာခြင်းမရှိပါက ထိရောက်စွာ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။
#ymg/knl
နေပြည်တော်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ — သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိလာသည့် ဒီဇယ်ဆီတင် သင်္ဘောတစ်စီးအား ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ချက်အရ အရည်အသွေး စံချိန်စံညွှန်းမမီသဖြင့် ဆီချခွင့်မပြုဘဲ မူလတင်ပို့ရာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ယနေ့ တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်က သီလဝါဆိပ်ကမ်းရှိ Apex Terminal သို့ ရိုးရိုးဒီဇယ်ဆီ (HSD 500 PPM) တင်ဆောင်လာတဲ့ Tanker သင်္ဘောတစ်စီး ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ ဝန်ကြီးဌာနက တင်ဆောင်လာတဲ့ ဒီဇယ်များကို နမူနာရယူ၍ ဓာတ်ခွဲ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
စစ်ဆေးချက်ရလဒ်များအရ အဆိုပါဒီဇယ်ဆီတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ အရည်အသွေးစံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိရတဲ့အတွက် သုံးစွဲသူပြည်သူများ နစ်နာမှုမရှိစေရေး ယခုကဲ့သို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
လက်ရှိတွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနသည် ပြည်ပမှ စက်သုံးဆီတင်သွင်းမှု လျှော့ချရေးနှင့် ပြည်တွင်း ရေနံချက်စက်ရုံ စီမံကိန်းများကို အပိုင်းလိုက် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်အရ ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရဆဲဖြစ်သဖြင့် တင်သွင်းလာသည့် စက်သုံးဆီများနှင့် ဈေးကွက်တွင်းရှိ စက်ဆီချောဆီများ၏ အရည်အသွေး၊ အခြင်အတွယ်နှင့် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှု ရှိစေရေး တို့ကို တင်းကြပ်စွာ စိစစ်ထိန်းကျောင်းလျက်ရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။
#knl/ymg
-အယ်ဒီတာတစ်ဦး
အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ
လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။
နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။
ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးနေ တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။
ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။
နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ
ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။
◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။
◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်- လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)
◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။
◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
Source: Wire News
ဟောင်ကောင်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၂ (ရိုက်တာ) - တရုတ်အာဏာပိုင်များက မူလတန်းနှင့် အလယ် တန်းကျောင်းသားများ၏ ပညာရေးဆိုင်ရာ ဖိအားများ လျှော့ချခြင်း၊ စခရင်ကြည့်ချိန် (screen time) လျှော့ချခြင်း နှင့် နေ့စဉ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နှစ်နာရီ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်စေခြင်းတို့ဖြင့် ကျောင်းသား သူငယ်တို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး တိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်သည့် အစီအမံများကို ကြေညာခဲ့ သည်။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြီးခဲ့သည့်လတွင် ကြေညာခဲ့သည့် အဆိုပါ အစီအမံများတွင် စာသင်ခန်းအတွင်း မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများ အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းနှင့် အင်တာနက်အပေါ် အလွန်အကျွံ မှီခိုမှုကို လျှော့ချရန် "စခရင်မကြည့်ရ" (screen-free) အချိန်ကာလတစ်ခု ထားရှိခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ကျောင်းများအနေဖြင့် အိမ်စာပမာဏ စုစုပေါင်းကို "တင်းကြပ်စွာ ထိန်းချုပ်" ရမည်ဖြစ်ပြီး မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း ကျောင်းသားများအတွက် ကျောင်းဖွင့်ရက်တိုင်းတွင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု "အနည်းဆုံး" နှစ်နာရီ ပေးရမည်ဖြစ်သည်။
ကျောင်းများအား ကျောင်းလာချိန်နှင့် ကျောင်းဆင်းချိန်များကို "ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော" ပုံစံဖြင့် စီစဉ်ခြင်း၊ လုံလောက်သော နေ့လည်စာစားချိန်များ ခွင့်ပြုခြင်းတို့ဖြင့် "ကျောင်းသားများ လုံလောက်စွာ အိပ်စက်အနားယူခွင့် အသေအချာရရှိစေရန် " ကိုလည်း တိုက်တွန်းထားသည်။
"အိပ်စက်ချိန် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို တင်းကြပ်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ အလွန်အကျွံ စာကျက်ခြင်းကဲ့သို့သော ချိုးဖောက်မှုများကို ပြတ်ပြတ်သားသား တားဆီးရန် နှင့် အလွန်အကျွံ ပညာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို ကာကွယ်ရန်" ဟု ဝန်ကြီးဌာနက အဆိုပါ အစီအမံများကို ကြေညာ သည့် ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
အဆိုပါ အစီအမံများသည် အထူးသဖြင့် စာမေးပွဲများရှိလာသည့်ကာလတွင် ကျောင်းသားများ စိတ်ဖိစီး မှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကူညီပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ ကျောင်းများတွင် အိမ်စာ ဝန်းပိခြင်းကို အများအားဖြင့် တွေ့ကြုံနေရပြီး၊ ယင်းသည် အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် စိတ်ကျရောဂါများ တိုးပွားလာစေသည်ဟု ကျွမ်းကျင် သူများက ပြောကြားသည်။
အောက်တိုဘာလတွင် သီးခြား ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အသိပေးချက်တစ်ခုတွင်လည်း ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆရာ၊ ဆရာမများ၏ ကျောင်းပြင်ပတာဝန်များကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ အားလပ်ရက်များနှင့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေများတွင် အလုပ်လုပ်ခြင်းမှ တားမြစ်ခြင်းတို့ဖြင့်ယင်းတို့၏ အလုပ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို လျှော့ချ ပေးနေသည်ဟု ဆိုသည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အိမ်စာများ လျှော့ချရန်နှင့် အဓိက ဘာသာရပ်များအတွက် ကျောင်းချိန်ပြင်ပ ကျူရှင်များကို တားမြစ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ပညာရေး ဥပဒေတစ်ရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့ သည်။ သို့သော်လည်း မိဘအများအပြားသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြင်းထန်စွာယှဉ်ပြိုင်မှုရှိသော ပညာရေး စနစ်တွင် သူတို့၏ ကလေးများ အသာစီးရစေရန်အတွက် ကျူရှင် ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆက်လက် ရှာဖွေ နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။
၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
နယူးယောက်ပြည်နယ်၊ ဝက်စ်ဘူရီမြို့ရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတစ်ခုတွင် သံလိုက်စက် ကွင်းပဲ့တင်သံ ရုပ်ပုံဖော်စက် (MRI) ထဲသို့ ဆွဲငင်ခံရပြီးနောက် လောင်းအိုင်လန်မှ အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် ကိတ် မက်အဲလိစ်တာ သေဆုံးသွားကြောင်း အာဏာပိုင်များက အတည်ပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က Nassau Open MRI တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မက်အဲလိစ်တာသည် သူ၏ဇနီးဖြစ်သူ Adrienne Jones-McAllister ဒူးကို စကင်ဖတ်ရန်အတွက် လိုက်ပါလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဇနီးဖြစ်သူAdrienne ၏ ပြောကြားချက်အရ သူမ၏ခင်ပွန်းသည် စကင်ဖတ်သည့် စားပွဲမှ သူမ မတ်တပ်ထရပ်နိုင်ဖို့ ကူညီရန်အတွက် MRI အခန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားစဉ် အားပြင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခုက စတင်အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
"သူ့ကိုယ်လုံးက ပျော့ခွေသွားတယ်" ဟု News 12 Long Island သို့ သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်မ လက်ထဲမှာ သူ ပျော့ခွေသွားတာ အခုထိ ကျွန်မ ဦးနှောက်ထဲမှာ စွဲနေတုန်းပဲ" ဟု ဆိုသည်။
Adrienne နှင့် တာဝန်ကျ MRI နည်းပညာရှင်တို့က မက်အဲလိစ်တာကို စက်မှ ဆွဲထုတ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မက်အဲလိစ်တာသည် လေးလံသော သော့နှင့် သံကြိုးကြီးကို ဝတ်ဆင်ထားခဲ့ပြီး ယင်းသံကြိုးကြောင့် အားပြင်းသော MRI သံလိုက်စက်က သူ့အား စက်ထဲသို့ ဆွဲသွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် သူ့ကို ဆေးရုံသို့ အလျင်အမြန် ပို့ဆောင်ခဲ့သော် လည်း နောက်တစ်နေ့တွင် ဒဏ်ရာများဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
Adrienne က သူမ၏ခင်ပွန်းသည် ကိုယ်အလေးချိန် လေ့ကျင့်ခန်းများအတွက် အလေးချိန် ပေါင် ၂၀ ရှိသော သံကြိုးကို ပုံမှန်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး ယင်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံသို့လည်း ယခင်က ရောက်ဖူးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
"အဲ့ဒီလူ (နည်းပညာရှင်) က အဲ့ဒီသံကြိုးကို ပထမဆုံးအကြိမ် မြင်တာမဟုတ်ဘူး။ သူတို့ အရင်ကလည်း အဲ့ဒီအကြောင်း ပြောဖူးတယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။
Nassau ကောင်တီရဲဌာန၏ လူသတ်မှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။ ယခုအချိန်အထိ မည်သည့် စွဲချက်မှ မတင်ရသေးပေ။
အဆိုပါ ကြေကွဲဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်အပြီးတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များက MRI ဘေးကင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၏ အရေးကြီးပုံကို ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
North Shore တက္ကသိုလ်ဆေးရုံမှ ဆရာဝန် Payal Sud က "အန္တရာယ်တွေက အလွန်ကြီးမားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘေးကင်းရေး ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေ အားလုံးကို ဘာကြောင့် လုပ်ထားရတာ လဲဆိုတာကိုလည်း ထောက်ပြနေပါတယ်" ဟု CBS New York သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
MRI စက်၏ ပြင်းထန်သော သံလိုက်စက်ကွင်းကြောင့် လူနာများအား MRI စကင်မဖတ်မီ လက်ဝတ်ရတနာများ၊ ခါးပတ်များ၊ အချို့အဝတ်အစားများ အပါအဝင် သတ္တုပစ္စည်းများ အားလုံးကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။
"အဲဒါက သံလိုက်စက်ကွင်းရဲ့ အလယ်ဗဟိုကို ဝင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ တော်ပီဒိုလိုမျိုးနှင့်တူသွားလိမ့်မယ်" ဟု ဆေးရုံ၏ ပုံရိပ်ဖော်ဝန်ဆောင်မှုဌာန ဒါရိုက်တာ Charles Winterfeldt က CBS New York သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
Source:hindustantimes.com
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆-
မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ အဓိကရှယ်ယာရှင်နှင့်ပိုင်ရှင် ဂျင်မ် ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက "နယ်ချဲ့ကျူးကျော်နေပြီ" လို့ ပြောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ဝေဖန်မှုတွေ ထွက် ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ အင်္ဂလန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FA) ကတော့ သူ့ကို အရေးယူမှာမဟုတ်ဘူးလို့ စနေနေ့မှာ အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။
ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရက်ကလစ်ဖ်က သူသုံးနှုန်းခဲ့တဲ့ အသုံးအနှုန်းအတွက် ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးမှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးပြဿနာက ဆွေးနွေးဖို့ အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ သူရဲ့ ကနဦးပြောကြားချက်တွေကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုကိုတောင် ခံခဲ့ရတာပါ။
FA ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ရက်ကလစ်ဖ်ကို အရေးယူမှုမလုပ်ပေမဲ့၊ အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတစ်ဦးအနေနဲ့ မီဒီယာတွေမှာ စကားပြောတဲ့အခါ ပိုပြီးတာဝန်ယူမှုရှိဖို့ သတိပေး ချက်တစ်ခုတော့ ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့က အင်တာဗျူးမှာ "အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးနဲ့ နေနေသူ ၉ သန်းလောက်ရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ ဒီလောက်အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာနေရင် စီးပွားရေးက ဘယ်လိုမှ မကောင်းနိုင်ဘူး။ တကယ်တော့ ယူကေဟာ နယ်ချဲ့ခံနေရတာပါ၊ ဒါဟာ ကုန်ကျစရိတ်တွေ အရမ်းများလွန်းတယ်" ဆိုပြီး ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့တာပါ။
အသင်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ဒီလိုအငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မန်ယူမန်နေဂျာ မိုက်ကယ် ကာရစ်ကို မေးမြန်းတဲ့အခါမှာတော့ သူက ဒီကိစ္စထဲကို ဝင်မပါဘဲ ရှောင်လွှဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကာရစ်က "ကျွန်တော်တို့ ကလပ်အသင်းအနေနဲ့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လေးစားဖို့၊ တန်းတူညီမျှရှိဖို့နဲ့ ကွဲပြား ခြားနားမှုတွေကို လက်ခံဖို့ဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကိုပဲ နေ့စဉ်ကျင့်သုံးသွားမှာပါ" လို့သာ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
လောလောဆယ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟာ ၂၆ ပွဲကစားအပြီးမှာ ရမှတ် ၄၅ မှတ်နဲ့ အဆင့် ၄ နေရာ မှာ ရှိနေပါတယ်။ လာမယ့်တနင်္လာနေ့မှာ အဲဗာတန်နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဝင်ခွင့်အတွက် အဆင့် ၄ အတွင်း မြဲနေအောင် ဆက်လက်ကြိုးစားသွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Reuters
၅ ဒီဇင်ဘာ၊၂၀၂၅
◾️ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FIFA) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အထူး ဆောင်ရွက်သူများကို ဂုဏ်ပြုမည့် ယင်းတို့၏ ပထမဆုံး 'ငြိမ်းချမ်းရေးဆု' ကို စတင်ပေးအပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရသည်။ အမေရိကန်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့် ရရှိရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သတင်းများ က ဖော်ပြနေပြီး ဖီဖာဥက္ကဋ္ဌ ဂီယန်နီ အင်ဖန်တီနို နှင့် သမ္မတထရမ့်တို့ တွေ့ဆုံမည့် အစီအစဉ်လည်း ရှိနေ သည်ဟု ဂါဒီယန်သတင်းစာကရေးသားသည်။
◾️အဆိုပါဖီဖာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆုအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမည့် သူမှာ ဖီဖာဘောလုံး ဆိုင်ရာလူမှုတာဝန်ယူမှုကော်မတီ (FIFA Football Social Responsibility Committee) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခန့်အပ်ခံထားရသည့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော် ဖြစ်သည်ဟုလည်း သတင်းတွင်ဖော်ပြထားသည်။
◾️နှစ်ပေါင်းများစွာ မြန်မာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်နေသည့် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးဦးဇော်ဇော်သည် ယခု အခါတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူမှုတာဝန်ယူမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် အရေး ပါသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ကိုင်တွယ်ရမည့် ကော်မတီကို ဦးဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
◾️ယင်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ကော်မတီသည် ဖီဖာ၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များနှင့် ငြိမ်း ချမ်းရေးရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်ရှိနေသည်။
#ymg/knl
၂၂ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၂၅-
ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်သော FIFA သည် သဘာဝအရ နိုင်ငံသားပြုခွင့်ရရှိရေ စာရွက်စာတမ်းများကို မမှန်မကန် ပြင်ဆင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော ကစားသမားခုနစ်ဦးအား ပိတ်ပင်လိုက်ပြီး နောက် မလေးရှားဘောလုံးအသင်း၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ရန် စီစဉ်နေသည်။
စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် FIFA ၏ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီသည် ကစားသမား ခုနစ်ဦးဖြစ်သည့် - Gabriel Palmero ၊ Facundo Garcés၊ Rodrigo Holgado၊ Imanol Machuca၊ João Figueiredo၊ Hector Hevel နှင့် Jon Irazábal တို့အား နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်း အတုများကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ ပြီးနောက် ၁၂ လ ပိတ်ပင်မှု ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FAM) အား ဆွစ်ဖရန့် ၃၅၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၃၉,၀၀၀ ခန့်) ဒဏ်ငွေပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချခဲ့သည်။
စွပ်စွဲချက်အရ ထိုစာရွက်စာတမ်းများကို ယခင်က မလေးရှားတွင် နေထိုင်ခြင်း မရှိဖူးသော ထိုကစားသမားများသည် မလေးရှားမျိုးနွယ်မှ အဘိုးအဘွားများ ရှိကြောင်း သက်သေပြ ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ယင်းအား အသုံးပြု၍ သူတို့ကို မလေးရှားနိုင်ငံသားပြုခွင့် ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ FIFA က ယင်းသည် FIFA စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေပုဒ်မ ၂၂ ကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။
ကစားသမားခုနစ်ဦးစလုံးသည် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၂၇ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲ တတိယ အဆင့်တွင် ဗီယက်နမ်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် မလေးရှားအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့အထဲမှ လေးဦး၏ ကစားခွင့်ကို FIFA မှ အတည်ပြုပေးပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဖြစ်သည်။ (ကျန်သုံးဦးမှာ ဇွန်လ ၆ရက်နေ့တွင် ကစားခွင့်ရရှိခဲ့သည်)။ ထိုပွဲအပြီး မကြာမီတွင် FIFA သည် ယင်းတို့၏ ကစားခွင့် နှင့်ပတ်သက်၍ တိုင်ကြားချက်တစ်စောင် လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုတိုင်ကြားချက်တွင် ကစားသမားများ၏ “နိုင်ငံသားပြုလုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နိုင်ငံတကာပွဲဦးထွက်သည် မေးခွန်းထုတ်စရာအချိန်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်” ဟု တိုင်ကြားစာ၌ ဖော်ပြထားသည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အယူခံဝင်ခဲ့ သော်လည်း နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် FIFA က ယင်းအယူခံကို ပယ်ချခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် FIFA က တာဝန်ရှိသူကို အတိအကျ ဖော်ထုတ် နိုင်ရန်အတွက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအား တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ကာ ကိစ္စရပ်များကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဆောင်ရွက်သွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဤစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုသည် စာရွက်စာတမ်းအတုပြုလုပ်မှုရာတွင် တာဝန်ရှိသူများကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ မလေး ရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့အစည်းအတွင်းလေးစားလိုက်နာမှုနှင့်အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားများကမည်မျှလုံလောက်မှု၊ ထိရောက်မှုကိုရှိသည်ကိုအကဲဖြတ်ရန်၊ မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်အရာရှိများအပေါ် နောက် ထပ် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်သင့်၊မပြုလုပ်သင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်” ဟု FIFA ၏ပြောကြားချက်ကို ရိုက်တာသတင်းဌာနကဖော်ပြခဲ့သည်။
အဆိုပါနိုင်ငံသားပြုလုပ်မှု အရှုပ်တော်ပုံသည် ကွင်းအတွင်းရော ကွင်းပြင်ပတွင်ပါ သိသာထင်ရှားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် အာရှဖလား ဝင်ခွင့်ရရှိရေး မျှော်လင့်ချက်ကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဘောလုံးပရိသတ်များအကြား ဆူပူမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင်၊ ဤအငြင်းပွားဖွယ်ရာကိစ္စသည် ကစားသမားများအား နိုင်ငံသားပြုခွင့်ပေးခဲ့သော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာနတို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ရှိ တာဝန်ရှိအရာရှိများအား တာဝန်ယူရန် ပရိသတ်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများထံမှ တောင်းဆိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် ယင်း၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအား ရာထူးမှ ဆိုင်းငံ့ထားပြီး FIFA ၏ ပိတ်ပင်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် သူတို့အခေါ်“နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာအမှား” ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လွတ်လပ်သော ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့က စာရွက်စာတမ်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် အတုပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူသော FIFA ၏ ပြောကြားချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အယူခံပယ်ချခံရပြီးနောက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က က အားကစားဆိုင်ရာ ခုံသမာဓိတရားရုံး (CAS) သို့ အမှုအား ဆက်လက်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ FIFA ၏ အင်္ဂါနေ့ကြေညာချက်အပြီးတွင်လည်း ယင်းအချက်ကို ထပ်မံအတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ Mohd Yusoff Mahadi က ကြေညာချက်တွင် "ဤလုပ်ဆောင်ချက်ကို တရားမျှတမှု ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မလေးရှားအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း များက သတ်မှတ်ထားသည့် ကစားသမားအရည်အချင်းပြည့်မီမှု လုပ်ငန်းစဉ်၏ သမာဓိကို ထိန်းသိမ်းရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မလေးရှား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Nasution Ismailကလည်း ကစားသမားခုနစ်ဦးအား နိုင်ငံသားပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ESPN သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ အင်္ဂါနေ့တွင် FIFA သည် စာမျက်နှာ ၆၃ မျက်နှာပါ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကစားသမားများသည် စပိန်၊ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနားနှင့် နယ်သာလန်တို့တွင် မွေးဖွားကြောင်း သူတို့၏ မူရင်းမွေးစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဘိုးအဘွားများမှတစ်ဆင့် မလေးရှားမျိုးနွယ်ရှိကြောင်း သက်သေပြရန် စာရွက်စာတမ်းအတုများကို မည်သို့ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားကြောင်းသိရသည်။
ခြုံငုံပြောရလျှင် FIFA သည် အဆိုပါ မလျော်ကန်မှုအား အပြည့်အဝ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် “နောက် ထပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ရန် ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်များ” ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် “ပြစ်မှုများ၏ သဘာဝနှင့် ကြီးလေးမှု၊ အထူးသဖြင့် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများကို အတုပြုလုပ်မှုတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍” ယင်း၏ အတွင်း ရေးမှူးရုံးသည် မလေးရှား၏ သက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနား၊ နယ်သာလန်နှင့် စပိန်ရှိ အာဏာပိုင်များကိုလည်း အသိပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“သင့်လျော်သော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးရန် အလွန်အရေးကြီးသည်” ဟု FIFA က ပြောကြားခဲ့သည်။
Source The Diplomat
၃၀ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၂၅
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍများတွင် အာကာသနည်းပညာများကို ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ် ချက်ဖြင့်အသုံးချနိုင်ရေးအတွက် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပူးပေါင်းကာ ရေတို/ရေရှည် စီမံကိန်းများ စတင်အကောင်ထည်ဖော်ဆောင် ရွက်နေပြီဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့်အေးချမ်းသာယာရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။
နိုဝင်ဘာ ၃၀ရက် နံနက်က ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်သူ့ရင်ပြင်မှာကျင်းပတဲ့ အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်) ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားတွင် ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ယင်းကဲ့သို့ပြောကြားလိုက်ခြင်း ဖြစ် ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရှင်လူငယ်များအနေဖြင့် ထိုကဲ့သို့အာကာသနည်းပညာလှုပ်ရှားမှု အစီအစဉ်များတွင် ပါဝင်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဖော်ဆောင်သွားမယ် လို့လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကပြောကြားပါတယ်။
မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် မျက်မှောက်ခေတ် အာကာသနယ်ပယ်၏ စိန်ခေါ်မှုနှင့် အခွင့်အလမ်း အသစ်များတွင်ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ပြီး၊စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကိုမွေးဖွားအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်နိုင်တော့မှာဖြစ်တယ်လို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ဆက်လက်ပြောဆိုပြီး အနာဂတ်ကာလအာကာသအသုံးချ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် နိုင်ငံတော်က ဂုဏ်ယူအားထားရမည့်သုတေသနပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ အာကာသယာဉ်မှူးများ၊ ဘက်စုံကဏ္ဍအလိုက် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များနှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ပေါ်ထွက်လာမည်ဟုလည်း ယုံကြည်တယ်လို့လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကဆိုပါတယ်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ပြတိုက်ဆိုင်းဘုတ်အားစက်ခလုတ်နှိပ်ဖွင့်လှစ်ပေးပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့်အတူ ဧည့်သည်တော်များကလည်း ပြတိုက်ကမ္ပည်းမော်ကွန်းအား အမွှေးနံ့သာရည်များဖြင့် ပက်ဖျန်းပေးခဲ့ ပါတယ်။
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဦးစိုးသိန်း၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်၊ Myanmar Space Agency အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဒေါက်တာစိုးမြင့်မောင်နှင့် ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန် ဦးဘိုဌေး တို့က ပြတိုက်ကို ဖဲကြိုးဖြတ်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။
အခမ်းအနားသို့ ကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူး တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး၊ ပြည်ထောင် စုဝန်ကြီးများ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးမှ အဆင့်မြင့် တပ်မတော် အရာရှိကြီးများ၊ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး၊တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံတို့မှ သံအမတ်ကြီးများနှင့် သံရုံးယာယီ တာဝန်ခံ များ၊ ရန်ကုန်မြို့တော် ဝန်၊ ဖိတ်ကြားထားသည့် ဧည့်သည်တော်များ၊ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ တက်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့်ဧည့်သည်တော်များသည်ပြတိုက်အတွင်းရှိDeep Space Exploration ပြခန်း၊ Space Station ပြခန်း၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံတို့မှအာကာသတွင်းသို့ခေတ်အဆက်ဆက်လွှတ်တင်ခဲ့သည့်ဒုံးပျံများနှင့်အာကာသယာဉ်ပုံစံငယ်များအာကာသတွင်း လှည့်ပတ်သွားလာလျက်ရှိသည့် ဂြိုဟ်တုပုံစံငယ်များ၊ ဒုံးပျံလွှတ်တင်ရေးစခန်းမှ ဒုံးပျံ လွှတ်တင်မှု သရုပ်ပြသမှုများကို လိုက်လံကြည့်ရှုကြရာ တာဝန်ရှိသူများက ရှင်းလင်းတင်ပြကြပါတယ်။
အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်သူ့ရင်ပြင်တွင်တည်ရှိပြီး ယခင်နက္ခတ်တာရာပြခန်း အား ခေတ်နှင့်အညီ ဖြစ်စေရေးအတွက် အဆင့်မြှင့်တင်ပြန်လည်မွန်းမံခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်၍ အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)အဖြစ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)တွင် ကျောင်းသူ/ကျောင်းသား၊ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် စာအုပ် များတွင် ဖတ်ခဲ့ရသည့်၊ ရုပ်သံများတွင်မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့် အာကာသတွင်း စေလွှတ်မည့်ဒုံးပျံများ၊ အာကာ သတွင်လှည့်ပတ်သွားလာမည့် ဂြိုဟ်တုများ၊ အာကာသတွင်း စူးစမ်းလေ့လာမည့် အာကာသယာဉ်နှင့် ယာဉ်မှူးများ၊ ဂြိုဟ်များ၊ နက္ခတ်တာရာများ အစရှိသည့် အာကာသဆိုင်ရာဗဟုသုတ အကြောင်းအရာ များကို ယခုပြတိုက်အတွင်း၌ တစ်စုတစ်စည်းတည်းစူးစမ်းလေ့လာခွင့် ရနိုင်တော့မယ်လို့ သတင်းရရှိပါ တယ်။
#ymg/knl
ပဲရစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၈ (Reuters) - ဥရောပလေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ Airbus က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ယင်းတို့၏ A320 လေယာဉ်အုပ်စုပါ လေယာဉ်အစီးရေ ၆,၀၀၀ ကို ချက်ချင်း အရေးပေါ်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ရန် သောကြာနေ့တွင် အမိန့်ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ဤအကြီးစား ပြန်လည်ခေါ်ယူမှုသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ လေယာဉ်များ၏ တစ်ဝက်ကျော်အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသွားရာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ခရီးသွားအများဆုံး သီတင်းပတ်ကုန်ရက်များအတွင်း ကမောက်ကမဖြစ်မှုများနှင့် ကမ္ဘာ တစ်ဝန်း လေကြောင်းခရီးစဉ် ပြတ်တောက်မှု အနှောင့်အယှက်များ ဖြစ်ပေါ်စေမည့် အခြေအနေရှိနေသည်။
ဤဆုတ်ယုတ်မှုသည် Airbus ၏ ၅၅ နှစ်တာ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အကြီးမားဆုံးသော ပြန်လည် ခေါ်ယူမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပုံရကာ A320 မော်ဒယ်သည် Boeing 737 ကို ကျော်တက်ကာ ကမ္ဘာ့အများ ဆုံး ပေးပို့ရောင်းချရသည့် လေယာဉ်ပုံစံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီးနောက် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ပေါ် ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ Airbus က လေယာဉ်ကုမ္ပဏီ ၃၅၀ ကျော်ထံသို့ ယင်းတို့၏ ညွှန်ကြားချက်ကို ထုတ်ပြန်လိုက်ချိန်တွင် A320 အမျိုးအစား လေယာဉ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ခန့်သည် ဝေဟင်၌ ပျံသန်းနေ ဆဲ ဖြစ်သည်။
Reuters သတင်းဌာနက တွေ့ရှိခဲ့ရသော လေကြောင်းလိုင်းများထံ ပေးပို့သည့် ညွှန်ကြား ချက်စာအရ ပြင်ဆင်မှုအပိုင်းသည် ယခင်အသုံးပြုခဲ့သော ဆော့ဖ်ဝဲလ်အဟောင်းသို့ ပြန်လည် ပြောင်းလဲခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး ရိုးရှင်းသည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း၊ ပြင်ဆင်ရေးစင်တာများသို့ ရွှေ့ပြောင်းမောင်းနှင်ခြင်းမှ လွဲ၍ ခရီးသည်တင်ခရီးစဉ်များ ထပ်မံမပျံသန်းမီ မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှသည် တောင်အမေရိက၊ ဥရောပ၊ အိန္ဒိယနှင့် နယူးဇီလန်တို့ အထိ လေကြောင်းလိုင်းများက ဤပြင်ဆင်မှုများကြောင့် လေကြောင်းခရီးစဉ် ကြန့်ကြာမှုများ သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး A320 အော်ပရေတာဖြစ်သည့် American Airlines က ယင်း၏ A320 လေယာဉ် ၄၈၀ အနက် ၃၄၀ ခန့်မှာ ပြင်ဆင်မှုလိုအပ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ လေယာဉ်တစ်စင်းလျှင် နှစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်မည့် ပြင်ဆင်မှုများကို စနေနေ့တွင် အပြီးသတ်နိုင်ရန် မျှော်လင့်ထားကြောင်း ဆိုသည်။ ဂျာမနီမှ Lufthansa၊ အိန္ဒိယမှ IndiGo နှင့် ဗြိတိန်အခြေစိုက် easyJet အပါအဝင် အခြား လေကြောင်း လိုင်းများကလည်း ပြင်ဆင်မှုပြုလုပ်ရန် လေယာဉ်များကို ခေတ္တရပ်နားထားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယား လေကြောင်းလိုင်း Avianca ကမူ ဤပြန်လည်ခေါ်ယူမှုသည် သူတို့၏ လေယာဉ်အုပ်စု ၇၀% ကျော်ကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်နေ့အထိ ခရီးသွားရက်စွဲများအတွက် လက်မှတ် ရောင်းချမှုကို ပိတ်သိမ်းလိုက်ရကြောင်း ဆိုသည်။
လက်ရှိတွင် A320 အုပ်စုဝင် လေယာဉ်ပေါင်း ၁၁,၃၀၀ ခန့် ပြေးဆွဲလျက်ရှိပြီး၊ ယင်းတို့အနက် ၁၉၈၇ ခုနှစ် တွင် ပထမဆုံး စတင်ပျံသန်းခဲ့သည့် မူလ A320 မော်ဒယ် ၆,၄၄၀ ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး A320 အော်ပရေတာ ၁၀ ခုအနက် ၄ ခုမှာ အမေရိကန် လေကြောင်းလိုင်းကြီးများဖြစ်သည့် American Airlines၊ Delta Air Lines နှင့် United Airlines တို့ဖြစ်သည်။ တရုတ်၊ ဥရောပ နှင့် အိန္ဒိယ လေကြောင်းလိုင်း များသည်လည်း ဤလေယာဉ်အမျိုးအစား၏ အကြီးဆုံး ဖောက်သည်များတွင် ပါဝင် ကြသည်။
သက်ရောက်မှုရှိသော လေယာဉ်များ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်အတွက်၊ လေကြောင်းလိုင်းများက ယခင် ဆော့ဖ် ဝဲလ်ဗားရှင်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲရုံသာ ဖြစ်သောကြောင့် ခေတ္တရပ်နားမှုသာ ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဟု လုပ်ငန်းခွင်သတင်းရင်းမြစ်များကပြောသည်။ သို့သော်လည်း အခြားသော သီးခြားအင်ဂျင်ပြုပြင်မှုများ သို့မဟုတ် စစ်ဆေးမှုများအတွက် စောင့်ဆိုင်းချိန်ကြာမြင့်နေသဖြင့် Airbus လေယာဉ်ရာပေါင်းများစွာ ရပ်နားထားရပြီး ပြင်ဆင်ရေး အလုပ်ရုံများတွင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းများ ပြည့်ကျပ်နေချိန်တွင် ဤကိစ္စပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် လေကြောင်းလုပ်ငန်း၌ လုပ်သားရှားပါးမှုပြဿနာလည်း ရှိနေသည်။
လေကြောင်းလေ့လာသုံးသပ်သူ Rob Morris က လေယာဉ်ရုံ (hangar) နေရာလွတ် မည်မျှ ချက်ချင်းရရှိ နိုင်မည်ဆိုသည်မှာ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုသည်။ မကြာသေးမီက ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအရ နေမုန်တိုင်းများ (solar flares) သည် လေယာဉ်ထိန်းချုပ်မှု လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် အရေးပါသော ဒေတာများကို ပျက်စီးစေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်ဟု Airbus က ဆိုသည်။
ယခုလိုမမျှော်လင့်ထားသော ပြင်ဆင်မှုအမိန့်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ အောက်တို ဘာ ၃၀ ရက်က မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ကန်ကွန်း (Cancun) မှ နယူးဂျာစီပြည်နယ် နူးဝပ်ခ် (Newark) သို့ ပျံသန်း သော JetBlue လေကြောင်းခရီးစဉ်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းခရီးစဉ်တွင် လေယာဉ်အမြင့် ပေ ရုတ်တရက်ကျဆင်းမှုကြောင့် ခရီးသည်အချို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်း ရင်းမြစ်များက ဆိုသည်။
ထို A320 လေယာဉ်သည် လေယာဉ်ထိန်းချုပ်မှု ပြဿနာနှင့် လေယာဉ်မှူး၏ စေခိုင်းချက်မပါဘဲ ရုတ်တရက် အမြင့်ပေ ကျဆင်းမှုတို့ကြောင့် ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် တမ်ပါ (Tampa) တွင် အရေးပေါ် ဆင်း သက်ခဲ့ရပြီး၊ ဖက်ဒရယ်လေကြောင်းဦးစီးဌာန (FAA) က စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ JetBlue နှင့် FAA တို့ကမူ ဤပြန်လည်ခေါ်ယူမှုအပေါ် မှတ်ချက်တစ်စုံတစ်ရာ မပေးခဲ့ပေ။
အချို့သော လေကြောင်းလိုင်းများအတွက် ပြင်ဆင်ရန် ယာယီရပ်နားထားရမှုသည် ပိုမိုကြာရှည်နိုင်ဖွယ် ရှိသည်။ အကြောင်းမှာ သက်ရောက်မှုရှိသော လေယာဉ်များအနက် အစီးရေ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် ဟာ့ဒ်ဝဲလ် (hardware) အပိုင်းများပါ လဲလှယ်ရနိုင်ဖွယ်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု လုပ်ငန်းခွင်သတင်း ရင်းမြစ်များက ပြောသည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော A320 သည် "fly-by-wire" ဟုခေါ်သော ကွန်ပျူတာစနစ်သုံး ထိန်းချုပ်မှုများကို ပထမဆုံး မိတ်ဆက်အသုံးပြုခဲ့သည့် ပင်မ လေယာဉ်အမျိုးအစား ဖြစ် သည်။
ယင်းသည် Boeing 737 MAX နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ 737 MAX သည် ၂၀၁၈ နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် လူအသေအပျောက်များသော ပျက်ကျမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကာလရှည်ကြာ ရပ်နားခံခဲ့ရသည်။ ထိုပျက်ကျမှုများသည် ညံ့ဖျင်းစွာ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော လေယာဉ်ထိန်းချုပ်ရေး ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကြောင့်ဟု အပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။
အာရှဦးဆောင်သော စီးပွားရေး ကြီးထွားလာမှုကြောင့် သန်းနှင့်ချီသော ခရီးသွားအသစ်များ လေကြောင်း လောကသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ၊ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဤ အဓိကလေယာဉ်အမျိုးအစားနှစ်ခု အတွက် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
Reuters မှ တွေ့ရှိရသော Airbus ၏ ညွှန်ကြားချက်စာအရ ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်မှာ ELAC (Elevator and Aileron Computer) ဟုခေါ်သော လေယာဉ်စနစ်တွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါစနစ်သည် လေယာဉ်မှူး ၏ ဘေးဘက်ရှိ မောင်းတံ (side-stick) မှ အမိန့်များကို လေယာဉ်အမြီးပိုင်းရှိ elevators များထံ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထို elevators များက လေယာဉ်၏ နှာခေါင်း အနိမ့်အမြင့် (pitch) ကို တဖန်ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ကွန်ပျူတာစနစ်ကို ထုတ်လုပ်သူ ပြင်သစ်ကုမ္ပဏီ Thales က Reuters ၏ မေးမြန်းမှုကို တုံ့ပြန် ရာတွင် ၎င်းတို့၏ ကွန်ပျူတာသည် Airbus ၏ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီကြောင်းနှင့် မေးခွန်း ထုတ်စရာဖြစ်နေသော လုပ်ဆောင်ချက်ပိုင်းမှာမူ Thales ၏ တာဝန်အောက်တွင်မရှိသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်က ပံ့ပိုးပေးထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာ ၁၈၊ ၂၀၂၅ -
ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ သတင်းမီဒီယာကြီးများ၏ မကြာသေးမီက ထုတ်ပြန်ချက်များအရ Apple ကုမ္ပဏီ သည် ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်း အပြောင်းအလဲအတွက် တက်ကြွစွာ ပြင်ဆင်နေကြောင်း သိရသည်။ Apple ဘက်မှ တရားဝင် အတည်ပြုထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလလယ်ပိုင်းက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်လာသော သတင်းများအရ Tim Cook သည် မကြာမီ ကာလအတွင်း CEO ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ဖွယ်ရှိကြောင်း ဖော်ပြနေကြသည်။
နောက်ဆုံးရ သတင်းများအပေါ် အခြေခံထားသည့် သတင်းအချက်အလက် အကျဉ်းချုပ်မှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်-
၁။ အဓိကသတင်း “ဘာတွေ ဖြစ်ပျက်နေသလဲ” - Tim Cook ကို CEO ရာထူးမှ နုတ်ထွက်စေရန် Apple ကုမ္ပဏီက "ပြင်ဆင်မှုများ အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နေပြီ" ဟု သတင်းများက ဖော်ပြကြသည်။
အချိန်ကာလသတ်မှတ်ချက် - ဤအပြောင်းအလဲသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အမြန်ဆုံး စတင်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် သည်။
အတည်ပြုမှု အခြေအနေ - ဤအချက်သည် လောလောဆယ်တွင် (အဓိကအားဖြင့် Financial Times မှ) အတွင်းသတင်းများအပေါ် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ Apple ကုမ္ပဏီဘက်မှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မရှိသေးသကဲ့သို့ အပြီးသတ် ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုလည်း လူသိရှင်ကြား ကြေညာခြင်း မရှိသေး ပါ။
၂။ ဘာကြောင့်လဲ အသက်အရွယ်ကြောင့်လား - Tim Cook သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်ပြီဖြစ်ရာ ပုံမှန် အငြိမ်းစားယူသည့် အရွယ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
စီစဉ်ထားသော အရိုက်အရာဆက်ခံမှု - ဤလှုပ်ရှားမှုသည် Apple ၏ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်ရည် (လက်ရှိတွင် ခိုင်မာအားကောင်းနေဆဲဖြစ်သည်) နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်း မရှိဘဲ တည်ငြိမ်မှုကို သေချာစေရန် အတွက် ကာလရှည်ကြာ ဂရုတစိုက် စီစဉ်ထားသော ဆက်ခံသူ လွှဲပြောင်းရေး အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက အလေးပေး ပြောကြားထားသည်။
.၃။ ဆက်ခံဖွယ်ရှိသည့် ထိပ်တန်း လျာထားသူ - Apple ၏ ဟာ့ဒ်ဝဲ အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ အကြီးတန်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ John Ternus သည် Cook ၏ နေရာကို ဆက်ခံရန် ထိပ်ဆုံးမှ ပြေးနေသူဟု အများက ရှုမြင်ထားကြသည်။
ဘာကြောင့် သူ့ကို ရွေးချယ်သလဲ - Ternus (အသက် ၅၀ နှစ်) သည် iPhone၊ iPad နှင့် Mac တို့၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကို ကြီးကြပ်ခဲ့သော အတွေ့အကြုံရင့် အမှုဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ကုမ္ပဏီတွင်းနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့၏ လေးစားမှုကို ရရှိထားသူလည်း ဖြစ်သည်။
၄။ ဆက်လက် မျှော်လင့်ရမည့်အရာများ- ကြေညာမည့် အချိန်ကာလ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်တွင် ပြုလုပ်မည့် Apple ၏ ဝင်ငွေရှင်းတမ်း အစီရင်ခံစာ မတိုင်မီ တရားဝင် ကြေညာချက် ထွက်လာ လိမ့်မည်ဟု လေ့လာဆန်းစစ်သူများက မျှော်လင့်မထားကြပါ။
ကြားကာလ အပြောင်းအလဲ - အကယ်၍ လာမည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာပါက ဇွန်လတွင် ကျင်းပမည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆော့ဖ်ဝဲရေးသားသူများ ကွန်ဖရင့် (WWDC) သို့မဟုတ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်မည့် iPhone မိတ်ဆက်ပွဲကဲ့သို့သော ပွဲကြီးများ မတိုင်မီ CEO အသစ် အနေဖြင့် လုပ်ငန်းခွင်နှင့် အသားကျစေရန် အချိန်ကိုက် လုပ်ဆောင်ဖွယ်ရှိသည်။
အခြားအသေးစိတ် အချက်အလက်များ - Tim Cook အနေဖြင့် CEO ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်လျှင်ပင် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလကို လမ်းညွှန်ရန်အတွက် အမှုဆောင် ဥက္ကဋ္ဌ (Executive Chairman) အဖြစ် ကုမ္ပဏီတွင် ဆက်လက် ရှိနေနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်း ပြောဆိုမှုများလည်း ရှိနေသည်။
အဓိကမှတ်သားရန်အချက်- Tim Cook သည် လက်ရှိအချိန်တွင် Apple ၏ CEO အဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေ ဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ယုံကြည်စိတ်ချရသော သတင်းများအရ ကုမ္ပဏီသည် သူ၏အငြိမ်းစားယူမှု အတွက် တက်ကြွစွာ ပြင်ဆင်နေပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ရာထူးလွှဲပြောင်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်းဖော်ပြ နေသည်။
(နိုင်ငံတကာသတင်းများကို အခြေခံစုစည်းပါသည်)