ထိုင်းနိုင်ငံကိုရောက်ရှိနေတဲ့ Work Permit ကိုင်ဆောင်ထားသူ မြန်မာရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအတွက်မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းသက်သေခံလက်မှတ်(CI)ကတ်ထုတ်ပေးသွားမှာဖြစ်တယ်လို့ အလုပ်သမားသံအရာရှိရုံးမှ သိရပါတယ်။
#Local_News
Published 14 February 2025
#CI #ထိုင်းနိုင်ငံ
#YMG/SW #Yangon_Times
မြောက်အတ္တလန္တိတ်သဘောတူအဖွဲအစည်း (NATO)က Arctic Sentry လိုခေါ်တဲ့ အကြီးစားဒေသစုံစစ်ဆင်ရေးတစ်ခု စတင်လိုက်ကြောင်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ကြေညာလိုက်ပါတယ်။
#World_Military
Published 14 February 2025
#Arctic_Sentry #NATO
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
ရိုးရာစွန်ဖြတ်ပြိုင်ပွဲကို ရန်ကုန်မြို့မှာကျင်းပလျှက်ရှိရာ နယ်ဒေသများမှ ဝါသနာရှင်များ လာရောက်ယှဉ်ပြိုင်နေကြတယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာစွန်ဝါသနာရှင်များအဖွဲ့ ကသိရပါတယ်။
#Local_News
Published 14 February 2025
#ရိုးရာစွန်ဖြတ်ပြိုင်ပွဲ #စွန်
#YMG/NN #Yangon_Times
ပုဂံ၊ကျိုက်ထီးရိုး၊မန်းရွှေစက်တော်ရာဘုရားပွဲတော်အပါအဝင် ဘုရားစေတီပုထိုးများ၊ ချောင်းသာ၊ငွေဆောင်စတဲ့ ကမ်းခြေဒေသတွေကို လက်ရှိကျရောက်နေတဲ့ အစိုးရ ရုံးပိတ်ရက်ရှည်အတွင်း သွားရောက်လည်ပတ်သူများပြားနေတယ်လို့ အဝေးပြေးယာဉ်လိုင်းတွေကသိရပါတယ်။
#Local_News
Published 14 February 2025
#ပုဂံ_ကျိုက်ထီးရိုး_မန်းရွှေစက်တော်ရာ
#YMG/NN #Yangon_Times
The Ministry of Foreign Affairs of Myanmar has officially ordered the expulsion of the Chargé d’Affaires a.i. of Timor-Leste, Mr. Elisio do Rosario de Sousa. In a statement released today, the Myanmar government instructed the diplomat to leave Myanmar territory no later than February 20, 2026, citing “unconstructive engagement” with opposition groups and interference in Myanmar’s internal affairs.
Key Drivers of the Conflict The diplomatic fallout stems from the activities of the President of Timor-Leste regarding the Chin Human Rights Organization (CHRO). Myanmar authorities condemned a January 14, 2026 meeting between the President of Timor-Leste and CHRO members, who have filed criminal complaints against the Myanmar Armed Forces.
Myanmar’s Ministry of Foreign Affairs described the engagement as a violation of the ASEAN Charter and the Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia (TAC), specifically the principles of non-interference and respect for sovereignty.
Timeline of Escalation
Official Stance Citing Article 9 of the Vienna Convention on Diplomatic Relations (1961), Myanmar declared the diplomat persona non grata. The Ministry stated that despite warnings, Timor-Leste's leadership has "frequently interfered in the internal affairs of Myanmar."
The statement concluded by asserting Myanmar's commitment to maintaining friendly relations with nations that uphold the principles of equality and non-interference enshrined in the ASEAN Charter.
#knl/ymg
Recent geopolitical developments point toward a significant recalibration in United States foreign policy. Washington appears to be attempting to mainstream or legitimize organizations previously designated as terrorists or extremists. This trend is clearly visible in two distinct regions: the post-Assad transition in Syria and the political vacuum in Bangladesh.
Following the collapse of the Assad regime and the capture of Damascus by opposition forces, the U.S. has signaled a willingness to fundamentally alter its relationship with Hayat Tahrir al-Sham (HTS). The U.S. State Department announced it would review HTS’s designation as a terrorist organization and is considering suspending the "Caesar Act" sanctions imposed on Syria.
This move, described by the White House as an effort to facilitate a "pathway to stability and peace," involves high-level diplomatic engagements, including notable meetings between U.S. leadership and Syrian figures. Critics, however, view this as the restoration of a militant network for geopolitical interests—specifically to counter rival powers—effectively integrating a formerly blacklisted organization into the state apparatus.
A similar strategy is unfolding in South Asia. Following the 2024 uprising in Bangladesh, Washington has increased engagement with hardline Islamist parties, particularly Jamaat-e-Islami (JeI) and Islami Andolan Bangladesh (IAB). These engagements include diplomatic meetings with JeI leaders and the issuance of a U.S. visa to JeI Ameer Shafiqur Rahman, who has a history of inflammatory rhetoric.
Analysts argue that this "mainstreaming" amounts to legitimizing forces with histories of violence and sectarian extremism. They suggest these groups are being viewed as necessary stakeholders to counter Chinese influence in the Bay of Bengal.
The destabilizing effects of this policy shift pose a risk of further complicating the volatile situation in Myanmar, particularly in Rakhine State. The empowerment of Islamist groups in neighboring Bangladesh, backed by U.S. diplomatic acceptance, could create direct security threats for Myanmar.
A primary concern is that a Dhaka government influenced by Jamaat-e-Islami or IAB could reactivate "insurgency pathways" related to the Bengali issue. Rakhine State, which shares a border with Bangladesh, has long been a conflict flashpoint. The rise of Islamist politicians to power in Bangladesh creates an environment conducive to the spread of cross-border extremism and the strengthening of radical networks operating along the Myanmar-Bangladesh border.
It is argued that the U.S. strategy is creating a "broader geopolitical struggle" in the region. While Washington engages these groups to maintain influence, other nations, including Turkey, are also building relations with these Islamist movements.
For Myanmar, this situation could turn the border regions into a playground for rival foreign interests. The potential for the Pakistan Intelligence Agency (ISI) to regain a strategic foothold in Bangladesh complicates counter-terrorism cooperation and acts as a catalyst for instability spilling over into Myanmar.
The complexity arises because the U.S. theory of "moderation through engagement"—the belief that pulling Islamists into the political process reduces their extremism—is prone to failure.
In conclusion, by removing terrorist designations in Syria and legitimizing Islamist parties in Bangladesh, the U.S. appears to be unintentionally (or strategically) encouraging networks that destabilize entire regions. For Myanmar, and Rakhine State specifically, this situation signals a risk that new geopolitical rivalries in the Bay of Bengal could reopen the door for a resurgence of cross-border insurgencies.
References:
NAY PYI TAW, Feb 3 — The National Defence and Security Council of Myanmar has enacted legislation to establish a new "Union Consultative Council" aimed at advising the presidency on security, peace, and legal affairs, according to an official announcement released Tuesday.
The law, designated as National Defence and Security Council Law No. (3/2026), was signed by Acting President Senior General Min Aung Hlaing under Article 419 of the Constitution.
The council enacted the measure by exercising the legislative authority of the Pyidaungsu Hluttaw (Union Parliament), in accordance with Article 427 of the Constitution.
According to the text of the law, the President is empowered to appoint the council, which must consist of at least five members, including a Chairperson and a Secretary. The President will select suitable individuals to fill these roles.
The council’s primary mandate is to provide counsel and coordination to the President on critical national issues, including state security, the rule of law, international relations, the peace process, and legislative matters.
The legislation stipulates that the council must operate without infringing upon the existing powers of the executive and judicial branches defined by the Constitution.
Administratively, the council’s tenure will run concurrently with the President's term of office. The Union Government will determine members' salaries and allowances, while the Office of the President will handle the council's administrative functions.
The preamble of the new law states that the measure is intended to support the objectives of strengthening a genuine multiparty democratic system and building a Union based on a federal system.
ျကာတာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ - အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တိုသည် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများကို ဖယ်ရှားပြီး ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် "သွပ်မိုးတိုက်ပွဲ" ဟု ကြေညာကာ အင်ဒိုနီးရှား၏ မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းအလှကို ပြောင်းလဲမည့် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို စတင်လိုက်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားလို “ဂန်တန်ငီဆာစီ” ဟုအမည်ပေးထားသည့် အမိုးအုတ်ကြွပ် ပြောင်းလဲခြင်း ဤအစီအစဉ် သည် ၀င်ငွေနည်း အိမ်ရာများတွင် အတွေ့ရများသည့် ပူပြင်းအိုက်စပ်သော သွပ်မိုးများကို အေးမြပြီး ကြည့်ကောင်းသော မြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့က ပြု လုပ်သော နိုင်ငံတော်အဆင့် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတွင် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများ များပြားနေ ခြင်းသည် "ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၏ သင်္ကေတ" ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေကြောင်း သမ္မတ ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤအမိုးအစားထိုးလဲလှယ်ရေး အစီအစဉ်သည် သမ္မတ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ASRI လုပ်ငန်းစဉ် (လုံခြုံခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် လှပခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား အတို ကောက်စကားလုံး) ၏ အဓိက ဦးဆောင်စီမံကိန်းဖြစ်သည်။
"အိမ်တွေကောင်းရင် ပြည်သူတွေ ဂုဏ်ယူကြလိမ့်မယ်" ဟု ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့ပြီး မိုးပြာရောင်၊ ရေတပ်အပြာရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ မီးခိုးရောင်နှင့် အုတ်နီရောင် အုတ်ကြွပ်များဖြင့် တစ်ပြေးညီ လှပနေ မည့် လူနေရပ်ကွက်များကို ပုံဖော်မျှော်မှန်းထားသည်။ သမ္မတသည် အလှအပအပြင် အပူဒဏ်သက်သာ ရေးကိုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး သွပ်မိုးများသည် ပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဒေသအပူချိန်ကို လှောင်ပိတ်ထားတတ်သဖြင့် သဘာဝအလျောက် အေးမြစေသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် မြေအုတ်ကြွပ်များ နှင့် ယှဉ်လျှင် နေထိုင်သူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာမရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
ကျေးရွာဦးဆောင်သော ထုတ်လုပ်မှု
ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန်နှင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အစိုးရသည် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကို ရှောင်လွှဲလုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို Koperasi Merah Putih ဟုခေါ်သော ကျေးရွာသမဝါယမအသင်းများထံ ဖြန့်ခွဲလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်သော ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာများ
Fly Ash (ကျောက်မီးသွေးပြာ) နည်းပညာ - ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်၏ အလေးချိန်နှင့် ခိုင်ခံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် များကို ဖြေရှင်းရန် အုတ်ကြွပ်အသစ်များကို မြေစေးနှင့် ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများမှ ထွက်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် Fly Ash တို့ ရောစပ်ထုတ်လုပ်ဖွယ်ရှိသည်။
ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးခြင်း - ဤစီမံကိန်းသည် ရူပီး ၁ ထရီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉ သန်း) အောက်သာ ကုန်ကျမည်ဟု အစိုးရက ခန့်မှန်းထားပြီး နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေ၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ ထည့်ဝင်ငွေနှင့် လူထုပါဝင်မှုတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ
အလှအပနှင့် အပူဒဏ်သက်သာစေသော အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ထင်ရှားသော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက လက်ရှိအိမ်များ၏ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို ကြီးကြီးမားမား ထောက်ပြနေကြသည်။
မြေအုတ်ကြွပ်များသည် သွပ်ပြားများထက် သိသိသာသာ ပိုလေးသည်။ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာအများစုသည် ဤမျှလေးလံသော ဝန်ကို ထမ်းထားနိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သဖြင့် အိမ်ပြိုကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် တန်းများနှင့် အုတ်မြစ်များကို ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကုန်ကျစရိတ်ကြီးသည့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လိုအပ်နိုင်ကြောင်း အင်ဂျင်နီယာလေ့လာသုံးသပ်သူများက သတိပေးထားသည်။
ထို့အပြင် အာချေးကဲ့သို့ ငလျင်ဒဏ်သင့်လွယ်သော ဒေသများတွင် လေးလံသော အမိုးများသို့ ပြောင်းလဲ ခြင်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်။ ပေါ့ပါးသော သွပ်မိုးများသည် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပါက သေစေနိုင်လောက်သည့် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေ နည်းပါးသောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း ပိုမိုဘေး ကင်းကြောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု ကျွမ်းကျင်သူများက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။
လှပသော အမိုးများကို လိုလားဖွယ်ကောင်းသော်လည်း မြေယာအသုံးချမှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် အခြေခံအိမ်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဦးစားပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ပြလျက် အခြားသော အရေးတကြီး အိမ်ရာပြဿနာများ ရှိနေချိန်တွင် "gentengisasi" စီမံကိန်း၏ အရေးပါမှုကို ဝေဖန်သူများက မေးခွန်းထုတ်နေကြသည်။
Source CNA
ဒေါက်တာညီလတ်
မကြာသေးမီက ဖြစ်ပေါ်လာသော ပထဝီနိုင်ငံရေး တိုးတက်မှုများသည် အမေရိကန် နိုင်ငံခြား ရေးမူဝါဒ တွင် သိသာထင်ရှားသော ပြန်လည်ချိန်ညှိမှုတစ်ခုကို ညွှန်ပြနေသည်။ ယခင်က အကြမ်းဖက် သမားများ သို့မဟုတ် အစွန်းရောက်များဟု သတ်မှတ်ခဲ့ဖူးသော အဖွဲ့အစည်းများကို ဝါရှင်တန်မှ ပင်မရေစီး ကြောင်းထဲသို့ သွတ်သွင်းရန် သို့မဟုတ် တရားဝင်မှုပေးရန် ကြိုးပမ်းလာပုံရသည်။ ဤလမ်း ကြောင်းကို ကွဲပြားသော ဒေသနှစ်ခုဖြစ်သည့် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၏ အာဆတ်အလွန် အကူးအပြောင်း ကာလနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဟာကွက် အခြေအနေတို့တွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နေရသည်။
၁။ ဆီးရီးယားအပြောင်းအလဲ - Hayat Tahrir al Sham (HTS) ကို ပုံမှန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း
အာဆတ်အစိုးရပြိုလဲသွားပြီးနောက် ဒမတ်စကပ်မြို့ကို အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက် လိုက်ချိန်တွင် အမေရိကန်သည် Hayat Tahrir al Sham (HTS) နှင့် ယင်း၏ ဆက်ဆံရေးကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း အရိပ်အယောင် ပြသခဲ့သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် HTSအား အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားမှုကို ပြန်လည် သုံးသပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး ဆီးရီးယားအပေါ် ချမှတ်ထားသော "ဆီဇာ အက်ဥပဒေ (Caesar Act) ပိတ်ဆို့မှုများ" ကို ဆိုင်းငံ့ရန် စဉ်းစားနေသည်။
"တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းစ" ကို အထောက်အကူပြုရန် ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် အိမ်ဖြူတော်က ဖော်ပြသော ဤခြေလှမ်းတွင် အမေရိကန် ခေါင်းဆောင်ပိုင်းနှင့် ဆီးရီးယား ခေါင်းဆောင်များအကြား အထင်ကရ တွေ့ဆုံမှုများ အပါအဝင် အဆင့်မြင့် သံတမန်ရေးရာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ပါဝင်သည်။ ဝေဖန်သူများကမူ ဤလုပ်ရပ်သည် ပြိုင်ဘက် အင်အားကြီးနိုင်ငံများကို တန်ပြန်ရန်အတွက် ပထဝီ နိုင်ငံရေး အကျိုးစီးပွားကို ရှေ့ရှုကာ စစ်သွေးကြွကွန်ရက်တစ်ခုကို ပြန်လည်ထူထောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည် ဟု ရှုမြင်ကြပြီး၊ ယခင်က အကြမ်းဖက်စာရင်းဝင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို နိုင်ငံတော်ယန္တရားထဲ သို့ ထိရောက်စွာ ပေါင်းစည်းပေးလိုက်ခြင်းဟု သုံးသပ်ကြသည်။
၂။ တောင်အာရှ လောင်းကြေး - ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ အစ္စလာမ္မစ်များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်း
အလားတူ မဟာဗျူဟာတစ်ခုသည် တောင်အာရှတွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အုံကြွမှုအပြီးတွင် ဝါရှင်တန်သည် သဘောထားတင်းမာသော အစ္စလာမ္မစ်ပါတီများ၊ အထူးသဖြင့် Jamaat-e-Islami (JeI) နှင့် Islami Andolan Bangladesh (IAB) တို့နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဤထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများတွင် JeI ခေါင်းဆောင်များနှင့် သံတမန်ရေးရာ တွေ့ဆုံမှုများ ပါဝင်သကဲ့သို့၊ ယခင်က မီးလောင်ရာလေပင့် လှုံ့ဆော်ပြောဆိုမှု သမိုင်းကြောင်းရှိခဲ့သောJeI ခေါင်းဆောင် Shafiqur Rahman (ameer) အား အမေရိကန်ဗီဇာ ထုတ်ပေးခြင်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။
လေ့လာ သုံးသပ်သူများက ဤကဲ့သို့ "ပင်မရေစီးကြောင်းထဲ သွတ်သွင်းခြင်း" သည် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဂိုဏ်းဂဏစွဲ အစွန်းရောက်မှု သမိုင်းကြောင်းရှိသော အင်အားစုများကို တရားဝင်မှု ပေးရာရောက်သည်ဟု ငြင်းခုံကြပြီး၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ တရုတ်၏ လွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်ရန်အတွက် လိုအပ်သော အကျိုးတူ ပူးပေါင်းသူများ (Stakeholders)အဖြစ် ယင်းတို့ကို ရှုမြင်နေခြင်းဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြ သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အပေါ် သက်ရောက်မှု
ဤမူဝါဒပြောင်းလဲမှု၏မတည်ငြိမ်စေသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက်၊ အထူး သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော အခြေအနေကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေမည့် အန္တရာယ် ရှိနေ သည်။ အမေရိကန်၏ သံတမန်ရေးရာ လက်ခံမှုကို ရရှိထားသော အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှ အစ္စလာမ္မစ် အစုအဖွဲ့များ အားကောင်းလာခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် တိုက်ရိုက် လုံခြုံရေး ခြိမ်း ခြောက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေလာနိုင်သည်။
သူပုန်ထလမ်းကြောင်းများ ပြန်လည်အသက်ဝင်လာခြင်း
အဓိက စိုးရိမ်ရသည့်အချက်မှာ Jamaat-e-Islami သို့မဟုတ် IABလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဒါကာအစိုးရ တစ်ရပ် သည် ဘင်္ဂလီကိစ္စနှင့်ဆက်နွယ်သော သူပုန်ထလမ်းကြောင်းများ(insurgency pathways) ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းလာနိုင်ခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော ရခိုင်ပြည်နယ်သည် ကာလကြာရှည် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ ဗဟိုချက် (flashpoint) ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလား ဒေ့ရှ်တွင် အစ္စလာမ္မစ် နိုင်ငံရေး သမားများ အာဏာရ လာခြင်းသည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် အစွန်း ရောက်ဝါဒ ဖြန့်ဖြူးခြင်းနှင့် မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ် တစ်လျှောက် လှုပ်ရှားနေသော အစွန်းရောက် ကွန်ရက်များ အားကောင်းလာစေရန် အခြေအနေပေးသော ဝန်းကျင်တစ်ခုကို ဖန်တီးပေးနေသည်။
ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့မှုနှင့် မတည်ငြိမ်မှု
အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာသည် ဒေသတွင်း၌ "ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပထဝီနိုင်ငံရေးလုပွဲ" တစ်ခုကို ဖန်တီး နေသည်ဟုဆိုကြသည်။ဝါရှင်တန်သည် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ဤအဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံနေစဉ်တွင် တူရကီအပါအဝင် အခြားသော နိုင်ငံများသည်လည်း ဤအစ္စလာမ္မစ် လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်ဆံရေး တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွက်မူ ဤအခြေအနေသည် နယ်စပ်ဒေသအား ပြိုင်ဘက် နိုင်ငံခြားအကျိုးစီးပွားများ၏ ကစားကွင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားစေနိုင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ပါကစ္စတန်ထောက်လှမ်းရေး (ISI)အတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် နေရာပြန်လည်ရရှိလာနိုင်ခြင်းသည် အကြမ်းဖက်မှု တန်ပြန်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေပြီး မြန်မာနိုင်ငံဘက်သို့ ကူးစက်လာမည့် မတည်ငြိမ်မှုများကို မီးထိုးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အခြေအနေ အဘယ်ကြောင့် ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာသနည်း
အမေရိကန်၏ "ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် အစွန်းရောက်မှုကို လျှော့ချခြင်း (moderation through engagement)" ဟူသော သီအိုရီ တစ်နည်းအာဖြင့်ဆိုရလျှင် အစ္စလာမ္မစ်များကိုနိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းထဲ ဆွဲခေါ်ခြင်းဖြင့် ထိုသူတို့အားအစွန်းရောက်မှု လျော့ကျစေသည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်က ကျဆုံးနိုင်ခြေ ရှိခြင်းကြောင့် ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။
ကမ္ဘာ့ဖြစ်ရပ်ဟောင်းများ၏ သင်ခန်းစာ- လက်ရှိ အမေရိကန်၏ မဟာဗျူဟာသည် အီဂျစ်၊ လစ်ဗျားနှင့် ယီမင်တို့တွင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ကျရှုံးမှုများကို ထပ်ဟပ်နေသည်။ ထိုစဉ်က အမေရိကန်သည် အစ္စလာမ္မစ် အစုအဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့သော်လည်း ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်ထွန်းမလာဘဲ နိုင်ငံရေး အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အစွန်းရောက် အစိတ်အပိုင်းများ ပိုမိုအားကောင်းလာခြင်းသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်း- ဒီမိုကရေစီ ဘက်စုံဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော အစုအဖွဲ့များကို အားပေးခြင်းအားဖြင့် အမေရိကန်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (အနောက်ဘင်္ဂလားနှင့် အာသံ) ရှိ "အစွန်းရောက် ကွန်ရက်များ" ကို မီးထိုးပေးရာ ရောက်နိုင်ပြီး လူနည်းစု အသိုင်းအဝိုင်းများအပေါ် ဖိအားများ တိုးလာ စေကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြား ပဋိပက္ခများကိုဖန်တီးပေးနိုင်သည်။
နိဂုံး
နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ဆီးရီးယားရှိ အကြမ်းဖက်စာရင်းတွေ ဖယ်ရှားပေးခြင်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ အစ္စလာမ္မစ် ပါတီများကို တရားဝင်မှု ပေးခြင်းအားဖြင့် အမေရိကန်သည်ဒေသများကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေသော ကွန်ရက်များကို မရည်ရွယ်ဘဲ (သို့မဟုတ် မဟာဗျူဟာအရ) အားပေးရာ ရောက်နေကြောင်း တွေ့ရှိရ သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွက် ဤအခြေအနေ သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ ပထဝီနိုင်ငံရေး ပြိုင်ဆိုင်မှုအသစ်ကြောင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် သူပုန် ထမှုများ တကျော့ပြန် ဖြစ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို လမ်းဖွင့်ပေးသလို ရှိနေကြောင်းသုံးသပ်တင်ပြ ရပါသည်။
ကိုးကား-
1.Why Washington’s Bangladesh gamble could ignite a new Islamist surge in South Asia ( First Post)
2.US mulls removing Syria's Hayat Tahrir al Sham from its terror list (TRT World)
3.Iraqi spy chief warns of remerging threat from ISIS as its ranks swell ( The Washington Post)
နေပြည်တော်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅၊၂၀၂၅
ပြည်တွင်းရွှေဈေးကွက်အတွင်း ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ရေးကို ပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဈေးကစားခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရွှေလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (YGEA) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမျိုးမြင့် အပါအဝင် အသင်းတာဝန်ရှိသူ (၃) ဦးကို အရေးကြီးကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုဥပဒေ ပုဒ်မ (၅) ဖြင့် အရေးယူဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း အစိုးရက ယနေ့ ထုတ်ပြန်သည်။
အရေးယူခံရသူများမှာ YGEA ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမျိုးမြင့် (တိထ္ထံသန်း စိန်ရွှေရတနာဆိုင်)၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဦးမျိုးသူရ (အကယ်ဒမီ ရွှေသန့်စင်လုပ်ငန်း) နှင့် အတွင်းရေးမှူး ဦးနေမျိုးထွန်း (ရွှေစင်အကယ်ဒမီ ရွှေသန့်စင်လုပ်ငန်း) တို့ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ရွှေဈေးကွက်ထိန်းသိမ်းကြပ်မတ်ရမည့် တာဝန်ရှိသူများဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံတော်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ရည်ညွှန်းဈေးနှုန်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ ပြင်ပပေါက်ဈေးဖြင့် ရွှေများကို ဝယ်ယူစုဆောင်းခြင်း၊ ဈေးတင်ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်။
စစ်ဆေးချက်များအရ ဦးမျိုးမြင့်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်း အခေါက်ရွှေတုံး (၇၀)၊ ဦးမျိုးသူရသည် အခေါက်ရွှေ (၉၇၀) ကျပ်သားနှင့် ဦးနေမျိုးထွန်းသည် အခေါက်ရွှေ (၃၁၉) ကျပ်သားတို့ကို ပြင်ပပေါက်ဈေးဖြင့် ဝယ်ယူကာ အမြတ်တင်ပြန်လည်ရောင်းချခဲ့ကြောင်း ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်၍ ၎င်းတို့ (၃) ဦးအား ဥပဒေနှင့်အညီ ထိရောက်စွာ အရေးယူဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသော ရွှေလုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့်လည်း သတ်မှတ်စည်းကမ်းများကို တိကျစွာလိုက်နာကြရန်နှင့် လိုက်နာခြင်းမရှိပါက ထိရောက်စွာ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။
#ymg/knl
နေပြည်တော်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ — မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်ထောင်စု အတိုင်ပင်ခံကောင်စီတစ်ရပ် မကြာမီ ဖွဲ့စည်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်းသိရပါတယ်။
အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၇ အရ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်၏ ဥပဒေပြုခွင့်အာဏာကို ကျင့်သုံးလျက် "ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ပြည်ထောင်စု၏ လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဥပဒေပြုဋ္ဌာန်းရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ ကို အကြံပေးခြင်း၊ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ပြုနိုင်ရန်အတွက် ကောင်စီကိုဖွဲ့စည်းရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတအား အခွင့်အာဏာ အပ်နှင်းတယ်လို့လည်း အဆိုပါ "ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥပဒေ"တွင်ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းခွင့် ပေးလိုက်ပြီး အဆိုပါကောင်စီကို ဥက္ကဋ္ဌ၊ အတွင်းရေးမှူးနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ အပါအဝင် အနည်းဆုံး (၅) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်ပြီး သင့်လျော်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို သမ္မတက ရွေးချယ်ခန့်အပ်မည်ဖြစ်ပါတယ်။
ကောင်စီ၏ အဓိကတာဝန်များမှာ နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအား အကြံဉာဏ် ပေးခြင်းနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ သို့ရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ထိခိုက်ခြင်းမရှိစေဘဲ ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ဖော်ပြထားပါတယ်။
ကောင်စီ၏ သက်တမ်းသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ သက်တမ်းနှင့်အညီဖြစ်ပြီး၊ ကောင်စီဝင်များ၏ လစာနှင့် စရိတ်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့က သတ်မှတ်ပေးမည်ဖြစ်ပါတယ်။ ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန် များကို နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ဥပဒေတွင် ပါရှိပါတယ်။
ဤဥပဒေသည် စစ်မှန်သော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် ခိုင်မာရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေး ရည်မှန်းချက်များအတွက် ရည်ရွယ်သည်ဟု ဥပဒေနိဒါန်းတွင် ဖော်ပြ ထားပါတယ်။
အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် (၃/၂၀၂၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဤဥပဒေကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၉ အရ ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
#knl/ymg
နေပြည်တော်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ — သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိလာသည့် ဒီဇယ်ဆီတင် သင်္ဘောတစ်စီးအား ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ချက်အရ အရည်အသွေး စံချိန်စံညွှန်းမမီသဖြင့် ဆီချခွင့်မပြုဘဲ မူလတင်ပို့ရာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ယနေ့ တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်က သီလဝါဆိပ်ကမ်းရှိ Apex Terminal သို့ ရိုးရိုးဒီဇယ်ဆီ (HSD 500 PPM) တင်ဆောင်လာတဲ့ Tanker သင်္ဘောတစ်စီး ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ ဝန်ကြီးဌာနက တင်ဆောင်လာတဲ့ ဒီဇယ်များကို နမူနာရယူ၍ ဓာတ်ခွဲ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
စစ်ဆေးချက်ရလဒ်များအရ အဆိုပါဒီဇယ်ဆီတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ အရည်အသွေးစံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိရတဲ့အတွက် သုံးစွဲသူပြည်သူများ နစ်နာမှုမရှိစေရေး ယခုကဲ့သို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
လက်ရှိတွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနသည် ပြည်ပမှ စက်သုံးဆီတင်သွင်းမှု လျှော့ချရေးနှင့် ပြည်တွင်း ရေနံချက်စက်ရုံ စီမံကိန်းများကို အပိုင်းလိုက် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်အရ ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရဆဲဖြစ်သဖြင့် တင်သွင်းလာသည့် စက်သုံးဆီများနှင့် ဈေးကွက်တွင်းရှိ စက်ဆီချောဆီများ၏ အရည်အသွေး၊ အခြင်အတွယ်နှင့် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှု ရှိစေရေး တို့ကို တင်းကြပ်စွာ စိစစ်ထိန်းကျောင်းလျက်ရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။
#knl/ymg
ျကာတာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ - အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တိုသည် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများကို ဖယ်ရှားပြီး ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် "သွပ်မိုးတိုက်ပွဲ" ဟု ကြေညာကာ အင်ဒိုနီးရှား၏ မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းအလှကို ပြောင်းလဲမည့် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို စတင်လိုက်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားလို “ဂန်တန်ငီဆာစီ” ဟုအမည်ပေးထားသည့် အမိုးအုတ်ကြွပ် ပြောင်းလဲခြင်း ဤအစီအစဉ် သည် ၀င်ငွေနည်း အိမ်ရာများတွင် အတွေ့ရများသည့် ပူပြင်းအိုက်စပ်သော သွပ်မိုးများကို အေးမြပြီး ကြည့်ကောင်းသော မြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့က ပြု လုပ်သော နိုင်ငံတော်အဆင့် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတွင် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများ များပြားနေ ခြင်းသည် "ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၏ သင်္ကေတ" ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေကြောင်း သမ္မတ ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤအမိုးအစားထိုးလဲလှယ်ရေး အစီအစဉ်သည် သမ္မတ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ASRI လုပ်ငန်းစဉ် (လုံခြုံခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် လှပခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား အတို ကောက်စကားလုံး) ၏ အဓိက ဦးဆောင်စီမံကိန်းဖြစ်သည်။
"အိမ်တွေကောင်းရင် ပြည်သူတွေ ဂုဏ်ယူကြလိမ့်မယ်" ဟု ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့ပြီး မိုးပြာရောင်၊ ရေတပ်အပြာရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ မီးခိုးရောင်နှင့် အုတ်နီရောင် အုတ်ကြွပ်များဖြင့် တစ်ပြေးညီ လှပနေ မည့် လူနေရပ်ကွက်များကို ပုံဖော်မျှော်မှန်းထားသည်။ သမ္မတသည် အလှအပအပြင် အပူဒဏ်သက်သာ ရေးကိုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး သွပ်မိုးများသည် ပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဒေသအပူချိန်ကို လှောင်ပိတ်ထားတတ်သဖြင့် သဘာဝအလျောက် အေးမြစေသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် မြေအုတ်ကြွပ်များ နှင့် ယှဉ်လျှင် နေထိုင်သူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာမရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
ကျေးရွာဦးဆောင်သော ထုတ်လုပ်မှု
ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန်နှင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အစိုးရသည် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကို ရှောင်လွှဲလုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို Koperasi Merah Putih ဟုခေါ်သော ကျေးရွာသမဝါယမအသင်းများထံ ဖြန့်ခွဲလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်သော ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာများ
Fly Ash (ကျောက်မီးသွေးပြာ) နည်းပညာ - ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်၏ အလေးချိန်နှင့် ခိုင်ခံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် များကို ဖြေရှင်းရန် အုတ်ကြွပ်အသစ်များကို မြေစေးနှင့် ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများမှ ထွက်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် Fly Ash တို့ ရောစပ်ထုတ်လုပ်ဖွယ်ရှိသည်။
ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးခြင်း - ဤစီမံကိန်းသည် ရူပီး ၁ ထရီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉ သန်း) အောက်သာ ကုန်ကျမည်ဟု အစိုးရက ခန့်မှန်းထားပြီး နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေ၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ ထည့်ဝင်ငွေနှင့် လူထုပါဝင်မှုတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ
အလှအပနှင့် အပူဒဏ်သက်သာစေသော အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ထင်ရှားသော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက လက်ရှိအိမ်များ၏ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို ကြီးကြီးမားမား ထောက်ပြနေကြသည်။
မြေအုတ်ကြွပ်များသည် သွပ်ပြားများထက် သိသိသာသာ ပိုလေးသည်။ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာအများစုသည် ဤမျှလေးလံသော ဝန်ကို ထမ်းထားနိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သဖြင့် အိမ်ပြိုကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် တန်းများနှင့် အုတ်မြစ်များကို ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကုန်ကျစရိတ်ကြီးသည့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လိုအပ်နိုင်ကြောင်း အင်ဂျင်နီယာလေ့လာသုံးသပ်သူများက သတိပေးထားသည်။
ထို့အပြင် အာချေးကဲ့သို့ ငလျင်ဒဏ်သင့်လွယ်သော ဒေသများတွင် လေးလံသော အမိုးများသို့ ပြောင်းလဲ ခြင်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်။ ပေါ့ပါးသော သွပ်မိုးများသည် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပါက သေစေနိုင်လောက်သည့် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေ နည်းပါးသောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း ပိုမိုဘေး ကင်းကြောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု ကျွမ်းကျင်သူများက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။
လှပသော အမိုးများကို လိုလားဖွယ်ကောင်းသော်လည်း မြေယာအသုံးချမှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် အခြေခံအိမ်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဦးစားပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ပြလျက် အခြားသော အရေးတကြီး အိမ်ရာပြဿနာများ ရှိနေချိန်တွင် "gentengisasi" စီမံကိန်း၏ အရေးပါမှုကို ဝေဖန်သူများက မေးခွန်းထုတ်နေကြသည်။
Source CNA
#World_News
Published 13 February 2026
■ တရုတ်ရဲ့ ထိပ်သီးဗိုလ်ချုပ်ကြီး အံ့အားသင့်ဖွယ်ရှင်းလင်းခံရပြီး ရက်သတ္တပတ်အကြာမှာ CIA က တရုတ်တပ်တွေထဲက သတင်းပေးတွေကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ ဗီဒီယိုထုတ်လွှင့်မှု ထွက်ပေါ်လာပြီး ဖြစ်လာတဲ့စိတ်ဝမ်းကွဲမှုတွေကနေ အမြတ်ထုတ်ဖို့ လုပ်လာပါတယ်။
■ အမေရိကန် သူလျှိုထောက်လှမ်းရေး CIA က ဗီဒီယိုထဲမှာ စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်နေတဲ့ အလယ်အလတ် တရုတ်တပ်မတော်အရာရှိတစ်ဦးအကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားတာ တွေ့ရပါတယ်။
■ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွင်းက ပုဂ္ဂိုလ်တွေကို ဗဟိုပြုထားပြီး အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးကို ဘယ်လိုလုံခြုံစွာ ဆက်သွယ်ရမလဲဆိုတဲ့ အသေးစိတ်တွေကို တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ညွှန်ကြားချက်တွေ ပေးထားတဲ့ မေလကဗီဒီယိုနဲ့ ဆင်တူနေပါတယ်။
■ CIA ညွှန်ကြားရေးမှူး ဂျွန်ရက်ကလစ်ဖ်က ဗီဒီယိုတွေဟာ တရုတ်လူမျိုးအများအပြားဆီ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်အတွက် အတူတကွ လုပ်ဆောင်ကြဖို့ တရုတ်အစိုးရအရာရှိတွေကို ကမ်းလှမ်းနေဆဲဖြစ်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
■ ပြီးခဲ့တဲ့လက ရှီကျင့်ဖျင်လက်အောက် ဗဟိုစစ်ရေးကော်မရှင် ဒုဥက္ကဌ ကျန်းယူရှာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ တရုတ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
■ CIA ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေက တရုတ်အင်တာနက် ပိတ်ပင်မှုတွေကြား ဖောက်ထွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး ရင်းမြစ်အသစ်တွေ လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်တယ်လို့ အခိုင်အမာဆိုထားပါတယ်။
■ CIA ရဲ့ လျှို့ဝှက်ကွန်ရက်တွေ တရုတ်ကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့ရတာတွေအတွက် ပြန်လည်တည်ဆောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
■ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်အားပြိုင်မှုတွေထဲမှာ စစ်ရေးနဲ့ နည်းပညာပြိုင်ဆိုင်မှုများ ပါဝင်လာပြီး ခေတ်သစ်စစ်အေးတိုက်ပွဲအဖြစ် မြင်လာရပါတယ်။
Source: Reuters
ဝါရှင်တန် — ငြိမ်းချမ်းရေးသဝဏ်လွှာကို သယ်ဆောင်လာတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်စုဟာ တက္ကဆက်ပြည်နယ်ကနေ ၁၅ ပတ်ကြာ လမ်းလျှောက်ခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂါနေ့မှာ ဝါရှင်တန်ဒီစီရဲ့ မြို့လယ်ဆီကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ကို ကြိုဆိုဖို့ ရောက်နေကြတဲ့ လူအုပ်ကြီးကလည်း အားတက်သရောနဲ့ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ရှိနေကြပါတယ်။
ဖန်ရည်စွန်းရောင် အနီရောင်သင်္ကန်းတွေကို ဝတ်ရုံထားတဲ့ ဒီရဟန်းတော်တွေဟာ အမေရိကန် အရှေ့ တောင်ပိုင်းဒေသတွေကို ဖြတ်သန်းလာစဉ်တစ်လျှောက် သူတို့နဲ့အတူပါလာတဲ့ အလိုက (Aloka) လို့ခေါ် တဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးခွေးလေးနဲ့အတူ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ တော်တော်လေး လူသိများခဲ့ပါတယ်။
ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ရှေ့ရပ်ပေးဖို့ဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ ရည်မှန်းချက်ဟာ အခက်အခဲမျိုးစုံနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ တိုင်းပြည်အတွက် အတော်လေးကို ထိရှစေခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ အားပြိုင်မှုတွေနဲ့ အာဏာလုပွဲတွေ ပြင်းထန်နေတဲ့ ဒီမြို့တော်မှာတော့ ဒီလှုပ်ရှားမှုဟာ ပိုလို့တောင် ကြိုဆိုစရာ ဖြစ်နေပါတယ်။
အောက်တိုဘာလကုန်ပိုင်းက စတင်ခဲ့တဲ့ ဒီငြိမ်းချမ်းစွာ လမ်းလျှောက်မှုကို ကြည့်ရှုဖို့အတွက် ရေခဲနေတဲ့ လမ်းဘေးဝဲယာမှာ လူထောင်ပေါင်းများစွာ စုရုံးခဲ့ကြပါတယ်။ မွန်းလွဲပိုင်းမှာတော့ ရဟန်းတော်တွေဟာ ဝါရှင်တန်အမျိုးသားဘုရားရှိခိုးကျောင်း (Washington National Cathedral) ကို ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အဲ့ဒီမှာ တခြားဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တွေနဲ့ သီလရှင်တွေ ၁၀၀ ကျော်က လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့ကြပါတယ်။
"ဒါဟာ ဘုန်းကြီးတို့အတွက် တကယ်ကို ကြည်နူးစရာပါပဲ" လို့ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ သဘောထား ပျော့ပျောင်းပြီး စကားပြောချိုသာတဲ့ အရှင် ဘိက္ခုပညာကရ (Bhikkhu Pannakara) က ဘုရား ရှိခိုးကျောင်း လှေကားထစ်ပေါ်မှာ မိန့်ကြားခဲ့ပါတယ်။
ဝါရှင်တန်ရဲ့ Episcopal ဘုန်းတော်ကြီး Mariann Budde အပါအဝင် မတူကွဲပြားတဲ့ ဘာသာ ရေးခေါင်းဆောင်များစွာကလည်း ဝန်းရံပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဘုန်းတော်ကြီး အရှင်ပညာကရက "ဒါဟာ ဘုန်းကြီးဘဝတစ်သက်တာလုံး မှတ်မိနေမယ့် အခိုက်အတန့်ပါပဲ။ အသင်တို့လည်း အဲ့ဒီလိုပဲ မှတ်မိ နေလိမ့်မယ်လို့ ဘုန်းကြီးမျှော်လင့်ပါတယ်" လို့ စိတ်လှုပ်ရှားစွာနဲ့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ရဟန်းတော်များကို ရိုသေစွာ ကြိုဆိုကြခြင်း
ရဟန်းတော်တွေက မြို့လမ်းမတွေပေါ်မှာ တစ်ပါးချင်း စီတန်းပြီး လမ်းလျှောက်လာတဲ့အခါ လူတွေက ဝိုင်းဝန်းအားပေးကြပါတယ်။ အချို့ကတော့ လူအုပ်ကို တိတ်တိတ်နေဖို့နဲ့ ရိုရိုသေသေ ရှိကြဖို့ သတိပေး ကြပါတယ်။ ရဟန်းတော်တွေကတော့ "သာဓု" လို့ မြွက်ဟကာ နှုတ်ဆက်နေသူတွေကို ပြုံးပြပြီး ခေါင်းညိတ်နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပါတယ်။
အမေရိကန်တက္ကသိုလ် (American University) ရဲ့ Bender Arena အားကစားကွင်းမှာတော့ လူပေါင်း ၃,၅၀၀ ခန့်ဟာ ရဟန်းတော်တွေရဲ့ ဝါရှင်တန် ပထမဆုံးအများပြည်သူနဲ့တွေ့ဆုံပွဲကို စောင့်ကြို နေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အားကစားပွဲတွေမှာလို အော်ဟစ်အားပေးတာမျိုး မရှိဘဲ ရဟန်းတော်တွေနဲ့ သူတို့ ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးခရီးစဉ်ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ အားလုံးက ငြိမ်သက်စွာပဲ ကြိုဆိုခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီခရီးစဉ်မှာ အန္တရာယ်တွေလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလတုန်းက ဟူစတန်မြို့ပြင်မှာ လမ်းလျှောက် နေတုန်း ရဟန်းတော်တွေကို လုံခြုံရေးပေးတဲ့ကားကို ကုန်တင်ကားတစ်စီးက ဝင်တိုက်မိလို့ ရဟန်းနှစ်ပါး ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်က ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် အရှင်မဟာဒမ်ဖွန်မာဆန် (Venerable Maha Dam Phommasan) ဆိုရင် ခြေထောက်တစ်ဖက် ဖြတ်လိုက်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆရာတော်ဟာ ဝါရှင်တန်မှာ အဖွဲ့နဲ့ ပြန်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ဘီးကုလားထိုင်(Wheelchair) နဲ့ပဲ အားကစား ကွင်းထဲကို ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။
ခရီးစဉ်တစ်လျှောက်က ကြည်ညိုသူများ
အသက် ၃၃ နှစ်အရွယ် Jackson Vaughn လို့ခေါ်သူအတွက်တော့ ဆရာတော် ဖွန်မာဆန် ပြန်လာ နိုင်တာဟာ တကယ့်ကို စိတ်လှုပ်ရှားစရာပါ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းက ဝှီးချဲလ် အသုံး ပြုနေရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ရဟန်းတော်တွေ သူ့မြို့ဖြစ်တဲ့ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ Fredericksburg ကို ဖြတ်လာကတည်းက တစ်ပတ်ကြာ အတူလိုက်ပါလာခဲ့တာပါ။
"ကမ္ဘာကြီးမှာ ဖြစ်ပျက်နေတာတွေ အများကြီးပဲလေ။ လူတွေ အခုလို ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်းနဲ့ စုရုံးပြီး စံနမူနာ ပြတာကို မြင်ရတာ တကယ်ကို ဝမ်းသာစရာပါ" လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ရေခဲနေတဲ့လမ်းတွေပေါ်မှာ သူ့ကို ကူညီပေးခဲ့တဲ့ အဖော်တွေကိုလည်း သူက ကျေးဇူးတင်နေပါတယ်။ "ကျွန်တော်ကတော့ ကိုယ့် ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ်ရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ ခရီးသွားတစ်ယောက်ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီခရီးက ကျွန်တော်တို့အားလုံးဟာ ဘယ်လောက်တောင် ဆက်စပ်နေသလဲဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ရဟန်းတော်တွေရဲ့ သဝဏ်လွှာဟာ ဘာသာရေး၊ အတွေးအခေါ် တံတိုင်းတွေကို ကျော်လွန်သွားတာကို မြင်ရလို့ ရဟန်းတော်တွေ ကိုယ်တိုင်လည်း အံ့သြနေကြပါတယ်။ အွန်လိုင်းမှာ လူသန်းပေါင်းများစွာက ဝန်းရံနေကြသလို ခရီးစဉ်တစ်လျှောက် အလာဘားမားက ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွေကနေ ဗာဂျီးနီးယားက မြို့တော်ခန်းမတွေအထိ လူအုပ်ကြီးက စောင့်ကြိုခဲ့ကြပါတယ်။
အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ် Kristin Williams ဆိုရင် သူမရဲ့ ၈ နှစ်နဲ့ ၁၀ နှစ်အရွယ် ကလေးနှစ်ယောက်ကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းရှေ့ကို ခေါ်လာခဲ့ပါတယ်။ "ကလေးတွေကို သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကို မြင်စေချင်ရုံတင် မကဘဲ စုစည်းမှုရဲ့ စွမ်းအားကိုပါ သိစေချင်လို့ပါ။ ပြီးခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်အတွင်း သူတို့ (ဘုန်းတော်ကြီးတွေ) တည်ဆောက် ခဲ့တဲ့ ဒီလှုပ်ရှားမှု ကြီးထွားလာတာကို ကြည့်ရတာ တကယ့်ကို အားရှိ စရာပါပဲ" လို့ သူမက ပြောပါတယ်။
အင်္ဂါနေ့ရဲ့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို ဂျမေကာ၊ ဂျာမနီ၊ သီရိလင်္ကာနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံတွေကအပါအဝင် လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ကျော် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခဲ့ကြပါတယ်။ ဝေဖန်သူတချို့ ရှိနေခဲ့ရင်တောင် ကြည့်ရှုသူအများစု ကတော့ အဲ့ဒီလူတွေကိုပါ ငြိမ်းချမ်းပါစေကြောင်း ဆုတောင်းပေးရင်း ရဟန်းတော်တွေရဲ့ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာခဲ့ကြပါတယ်။
စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပူဇော်မှုဖြစ်သော ခရီးစဉ်
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့မှာ တက္ကဆက်ပြည်နယ် Fort Worth မြို့က Huong Dao ဝိပဿနာရိပ်သာကနေ ရဟန်းတော် ၁၉ ပါးဟာ မိုင်ပေါင်း ၂,၃၀၀ (၃,၇၀၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးကို စတင်ခဲ့တာပါ။ သူတို့ဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွေကနေ လာကြတာဖြစ်ပြီး ကျောင်းတိုက်ရဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဘုန်းတော်ကြီး ပညာကရက ဦးဆောင်လာ တာပါ။
ကျောင်းတိုက်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Long Si Dong ကတော့ ဒီလမ်းလျှောက်မှုဟာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု မဟုတ်သလို၊ ဥပဒေတွေ ပြောင်းလဲဖို့ တောင်းဆိုနေတာလည်း မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ "ဒါဟာ စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပူဇော်မှုတစ်ခုပါ။ နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ချက်တွေ၊ သတိရှိတဲ့ ခြေလှမ်းတွေနဲ့ ပွင့်လင်းတဲ့ နှလုံးသားကနေတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ရှင်သန်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာပါ။ ကိုယ့်အတွင်းစိတ်မှာ ငြိမ်းချမ်းမှုရှိလာရင် လူ့အဖွဲ့အစည်းဆီကို သဘာဝအတိုင်း ပျံ့နှံ့သွားလိမ့်မယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်" လို့ သူက ပြောပါတယ်။
ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းလျှောက်ခြင်းဟာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမှာ မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားတဲ့ အစဉ်အလာ တစ်ခုပါ။ ရဟန်းတော်အချို့ဆိုရင် မြေပြင်ရဲ့ အထိအတွေ့ကို တိုက်ရိုက်ခံစားပြီး လက်ရှိအခိုက်အတန့်မှာ သတိကပ်နိုင်ဖို့အတွက် ခြေဗလာနဲ့ သို့မဟုတ် ခြေအိတ်နဲ့ပဲ လမ်းလျှောက်ခဲ့ကြပါတယ်။
ရဟန်းတော်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ ထွက်သက်ဝင်သက်နဲ့ ရုပ်နာမ်ဆက်စပ်မှုကို အခြေခံတဲ့ ဝိပဿနာတရားကို ကျင့်ကြံသလို ဟောပြောပြသကြပါတယ်။ ဘုန်းတော်ကြီး ပညာကရရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဟောပြောချက်တွေမှာတော့ ဖုန်းတွေကို ခဏချထားပြီး ကိုယ့်အတွင်းစိတ်ထဲက ငြိမ်းချမ်း မှုကို ရှာဖွေဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
အင်္ဂါနေ့မှာတော့ ရဟန်းတော်တွေဟာ ၁၀၈ ရက်မြောက် လမ်းလျှောက်ခြင်းကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၀၈ ဆိုတာ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ စိတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြီးမြောက်မှုနဲ့ ဖြစ်တည်မှုရဲ့ အလုံးစုံခြင်းကို ကိုယ်စား ပြုတဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ ကိန်းဂဏန်းဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာတော့ Capitol Hill ကို ဖြတ်ပြီး လင်ကွန်း အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်မှာ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား ကျင်းပမှာဖြစ်ပါတယ်။
အပြန်ခရီးကတော့ လာစဉ်ကလောက် မပင်ပန်းတော့ပါဘူး။ မေရီလန်း (Maryland) မှာ ခဏ ဝင်ပြီးနောက် ဘတ်စ်ကားနဲ့ တက္ကဆက်ကို ပြန်မှာဖြစ်ပြီး စနေနေ့မနက်ပိုင်းမှာ Fort Worth မြို့လယ်ကို ရောက်မှာပါ။ အဲ့ဒီကနေမှ ကျောင်းတိုက်အထိ နောက်ထပ် ၆ မိုင် (၉.၆ ကီလိုမီတာ) ကို အတူတူ လမ်းလျှောက်ပြီး ခရီးစဉ်ကို အဆုံးသတ်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: The Associated Press (AP)
Recent geopolitical developments point toward a significant recalibration in United States foreign policy. Washington appears to be attempting to mainstream or legitimize organizations previously designated as terrorists or extremists. This trend is clearly visible in two distinct regions: the post-Assad transition in Syria and the political vacuum in Bangladesh.
Following the collapse of the Assad regime and the capture of Damascus by opposition forces, the U.S. has signaled a willingness to fundamentally alter its relationship with Hayat Tahrir al-Sham (HTS). The U.S. State Department announced it would review HTS’s designation as a terrorist organization and is considering suspending the "Caesar Act" sanctions imposed on Syria.
This move, described by the White House as an effort to facilitate a "pathway to stability and peace," involves high-level diplomatic engagements, including notable meetings between U.S. leadership and Syrian figures. Critics, however, view this as the restoration of a militant network for geopolitical interests—specifically to counter rival powers—effectively integrating a formerly blacklisted organization into the state apparatus.
A similar strategy is unfolding in South Asia. Following the 2024 uprising in Bangladesh, Washington has increased engagement with hardline Islamist parties, particularly Jamaat-e-Islami (JeI) and Islami Andolan Bangladesh (IAB). These engagements include diplomatic meetings with JeI leaders and the issuance of a U.S. visa to JeI Ameer Shafiqur Rahman, who has a history of inflammatory rhetoric.
Analysts argue that this "mainstreaming" amounts to legitimizing forces with histories of violence and sectarian extremism. They suggest these groups are being viewed as necessary stakeholders to counter Chinese influence in the Bay of Bengal.
The destabilizing effects of this policy shift pose a risk of further complicating the volatile situation in Myanmar, particularly in Rakhine State. The empowerment of Islamist groups in neighboring Bangladesh, backed by U.S. diplomatic acceptance, could create direct security threats for Myanmar.
A primary concern is that a Dhaka government influenced by Jamaat-e-Islami or IAB could reactivate "insurgency pathways" related to the Bengali issue. Rakhine State, which shares a border with Bangladesh, has long been a conflict flashpoint. The rise of Islamist politicians to power in Bangladesh creates an environment conducive to the spread of cross-border extremism and the strengthening of radical networks operating along the Myanmar-Bangladesh border.
It is argued that the U.S. strategy is creating a "broader geopolitical struggle" in the region. While Washington engages these groups to maintain influence, other nations, including Turkey, are also building relations with these Islamist movements.
For Myanmar, this situation could turn the border regions into a playground for rival foreign interests. The potential for the Pakistan Intelligence Agency (ISI) to regain a strategic foothold in Bangladesh complicates counter-terrorism cooperation and acts as a catalyst for instability spilling over into Myanmar.
The complexity arises because the U.S. theory of "moderation through engagement"—the belief that pulling Islamists into the political process reduces their extremism—is prone to failure.
In conclusion, by removing terrorist designations in Syria and legitimizing Islamist parties in Bangladesh, the U.S. appears to be unintentionally (or strategically) encouraging networks that destabilize entire regions. For Myanmar, and Rakhine State specifically, this situation signals a risk that new geopolitical rivalries in the Bay of Bengal could reopen the door for a resurgence of cross-border insurgencies.
References:
ပေကျင်း၊ ဇန်နဝါရီ ၂၆ (ဆင်ဟွာ) မြန်မာနိုင်ငံမှာ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကတစ်ဆင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်ခိုင်မာပြီး ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ရင်ကြားစေ့ရေးကို ဖော်ဆောင်နိုင်ဖို့၊ အခြေအနေတွေကို အမြန်ဆုံး လျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကို တရုတ်နိုင်ငံက ထောက်ခံအားပေးတယ်လို့ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက တနင်္လာနေ့ ပုံမှန်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ကော်ကျားကွန်း (Guo Jiakun) က မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရဲ့ တတိယအဆင့် မဲပေးမှုတွေ ပြီးဆုံးသွားတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းမှုကို အခုလို ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့တာပါ။
"ဒီရွေးကောက်ပွဲကို တရုတ်၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ သက်ဆိုင်ရာ အာဆီယံနိုင်ငံတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေက လေ့လာစောင့်ကြည့်သူတွေ စေလွှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်ဟာ ချောချောမွေ့မွေ့နဲ့ စနစ်တကျ ရှိခဲ့သလို မဲဆန္ဒရှင်တွေလည်း တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်ခဲ့ကြတဲ့အတွက် တရုတ်နိုင်ငံက ဂုဏ်ယူပါတယ်" လို့ ကော်ကျားကွန်းက ပြောပါတယ်။
ဒါ့အပြင် မြန်မာပြည်သူတွေရဲ့ ရွေးချယ်မှုကို လေးစားဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းနဲ့ လက်တွဲလုပ်ဆောင်သွားမှာဖြစ်သလို၊ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွေ ပြန်လည်ရရှိလာဖို့ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အကူအညီတွေကို ဆက်ပြီးပေးအပ်သွားဖို့ ဆန္ဒရှိတယ်လို့လည်း သူက မှတ်ချက်ပြုခဲ့ပါတယ်။
Source Xinhua
၁၂ ဇန်နဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ၏ လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းဖြစ်သော Truth Social တွင် ရေးသားဖော်ပြချက်တစ်ခု၌ မိမိကိုယ်ကို "ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ" ဟု ဖော်ပြခဲ့ပြီး ယင်းသည် ရေနံကြွယ်ဝသော တောင်အမေရိကနိုင်ငံအပေါ် ဝါရှင်တန်၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အသစ်တစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
တနင်္ဂနွေနေ့က မျှဝေခဲ့သော အဆိုပါ ပို့စ်တွင် ထရမ့်၏ တရားဝင် ရုပ်ပုံနှင့်အတူ "ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ၊ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ" ဟူသော ရာထူးအမည်ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ပုံတွင် သူ့အား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၄၅ ဦးမြောက်နှင့် ၄၇ ဦးမြောက် သမ္မတအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရာထူးစတင်လက်ခံခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုထားသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် "အကြီးစား" စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုဟု ခေါ်ဆိုသော စစ်ဆင်ရေးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ယခုကဲ့သို့ ထူးဆန်းသော ပြောဆိုမှု ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း ဗင်နီဇွဲလားခေါင်းဆောင် နီကိုးလပ်စ် မာဒူရို နှင့် သူ၏ဇနီး စီလီယာ ဖလိုရက်စ် တို့ကို ဖမ်းဆီးပြီး နယူးယောက်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ရာ သူတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် အကြမ်းဖက်မှု ပူးပေါင်းကြံစည်မှု စွဲချက်များဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်းကို ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။
ထရမ့်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် "ဘေးကင်းလုံခြုံ၍ သင့်လျော်မှန်ကန်ပြီး တရားမျှတသော အသွင်ကူးပြောင်းမှု" တစ်ရပ် မရရှိမချင်း ဗင်နီဇွဲလား၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ကြီးကြပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ခေါင်းဆောင်မှုကွက်လပ်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းသည် ဗင်နီဇွဲလား၏ အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်။
မာဒူရိုအား ဖယ်ရှားပြီးနောက် ဗင်နီဇွဲလား ဒုတိယသမ္မတနှင့် ရေနံဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒယ်လ်စီ ရိုဒရီဂွက်ဇ် သည် ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က နိုင်ငံ၏ ကြားဖြတ်သမ္မတအဖြစ် တရားဝင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် "အရည်အသွေးမြင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူခံထားရသော ရေနံ" ဟု သူဖော်ပြသည့် ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၃၀ မှ ၅၀ ကြားကို ကြားဖြတ်အစိုးရက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ လွှဲပြောင်းပေးမည်ဟုလည်း ထရမ့် က ပြောဆိုခဲ့သည်။ သူ၏ အဆိုအရ ရေနံကို ပေါက်ဈေးအတိုင်း ရောင်းချမည်ဖြစ်ပြီး ရရှိလာသော ဝင်ငွေ များကို နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံး အကျိုးရှိစေရန် အမေရိကန်အစိုးရက ထိန်းချုပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။
စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ခရစ်ရိုက်အား ဤအစီအစဉ်ကို ချက်ချင်း အကောင်အထည်ဖော်ရန် ညွှန်ကြားထား ပြီးဖြစ်ကာ ရေနံများကို သိုလှောင်သင်္ဘောများဖြင့် အမေရိကန် ဆိပ်ကမ်းများသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်မည်ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။
Truth Social ပို့စ်နှင့်အတူ ကျူးဘားနိုင်ငံသို့ သတိပေးချက်များလည်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗင်နီဇွဲလားထံမှ ကျွန်းနိုင်ငံ (ကျူးဘား) သို့ ပေးပို့နေသော ရေနံထောက်ပံ့မှုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အကူအညီများကို ဖြတ်တောက်မည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့ရာ ယင်းသည် ဒေသတွင်း မူဝါဒ၏ ကျယ်ပြန့်သော အပြောင်း အလဲတစ်ခုကို ပြသနေသည်။
အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ထိုသို့ ကြေညာခဲ့သော်လည်း Wikipedia သို့မဟုတ် အခြားသော တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသည့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများတွင် ထရမ့်အား ဗင်နီဇွဲလား၏ ယာယီသမ္မတအဖြစ် စာရင်းသွင်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။ ယင်းအစား မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ အမေရိကန်၏ စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ မာဒူရို ဖမ်းဆီးခံရမှုနှင့် ကာရာကပ်စ်မြို့တွင် လက်ရှိ တာဝန်ယူထားသည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကြားဖြတ်ခေါင်းဆောင်မှု အခြေအနေတို့သာ ဖြစ်သည်။
Source India-today
The Ministry of Foreign Affairs of Myanmar has officially ordered the expulsion of the Chargé d’Affaires a.i. of Timor-Leste, Mr. Elisio do Rosario de Sousa. In a statement released today, the Myanmar government instructed the diplomat to leave Myanmar territory no later than February 20, 2026, citing “unconstructive engagement” with opposition groups and interference in Myanmar’s internal affairs.
Key Drivers of the Conflict The diplomatic fallout stems from the activities of the President of Timor-Leste regarding the Chin Human Rights Organization (CHRO). Myanmar authorities condemned a January 14, 2026 meeting between the President of Timor-Leste and CHRO members, who have filed criminal complaints against the Myanmar Armed Forces.
Myanmar’s Ministry of Foreign Affairs described the engagement as a violation of the ASEAN Charter and the Treaty of Amity and Cooperation in Southeast Asia (TAC), specifically the principles of non-interference and respect for sovereignty.
Timeline of Escalation
Official Stance Citing Article 9 of the Vienna Convention on Diplomatic Relations (1961), Myanmar declared the diplomat persona non grata. The Ministry stated that despite warnings, Timor-Leste's leadership has "frequently interfered in the internal affairs of Myanmar."
The statement concluded by asserting Myanmar's commitment to maintaining friendly relations with nations that uphold the principles of equality and non-interference enshrined in the ASEAN Charter.
#knl/ymg
ျကာတာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ - အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတ ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တိုသည် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများကို ဖယ်ရှားပြီး ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် "သွပ်မိုးတိုက်ပွဲ" ဟု ကြေညာကာ အင်ဒိုနီးရှား၏ မိုးကုပ်စက်ဝိုင်းအလှကို ပြောင်းလဲမည့် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို စတင်လိုက်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားလို “ဂန်တန်ငီဆာစီ” ဟုအမည်ပေးထားသည့် အမိုးအုတ်ကြွပ် ပြောင်းလဲခြင်း ဤအစီအစဉ် သည် ၀င်ငွေနည်း အိမ်ရာများတွင် အတွေ့ရများသည့် ပူပြင်းအိုက်စပ်သော သွပ်မိုးများကို အေးမြပြီး ကြည့်ကောင်းသော မြေအုတ်ကြွပ်များဖြင့် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ ရက်နေ့က ပြု လုပ်သော နိုင်ငံတော်အဆင့် ညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးတွင် သံချေးတက်နေသော သွပ်မိုးများ များပြားနေ ခြင်းသည် "ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၏ သင်္ကေတ" ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေကြောင်း သမ္မတ ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤအမိုးအစားထိုးလဲလှယ်ရေး အစီအစဉ်သည် သမ္မတ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ASRI လုပ်ငန်းစဉ် (လုံခြုံခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်းနှင့် လှပခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား အတို ကောက်စကားလုံး) ၏ အဓိက ဦးဆောင်စီမံကိန်းဖြစ်သည်။
"အိမ်တွေကောင်းရင် ပြည်သူတွေ ဂုဏ်ယူကြလိမ့်မယ်" ဟု ပရာဘိုဝိုက ပြောကြားခဲ့ပြီး မိုးပြာရောင်၊ ရေတပ်အပြာရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ မီးခိုးရောင်နှင့် အုတ်နီရောင် အုတ်ကြွပ်များဖြင့် တစ်ပြေးညီ လှပနေ မည့် လူနေရပ်ကွက်များကို ပုံဖော်မျှော်မှန်းထားသည်။ သမ္မတသည် အလှအပအပြင် အပူဒဏ်သက်သာ ရေးကိုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး သွပ်မိုးများသည် ပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဒေသအပူချိန်ကို လှောင်ပိတ်ထားတတ်သဖြင့် သဘာဝအလျောက် အေးမြစေသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် မြေအုတ်ကြွပ်များ နှင့် ယှဉ်လျှင် နေထိုင်သူများအတွက် သက်တောင့်သက်သာမရှိကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
ကျေးရွာဦးဆောင်သော ထုတ်လုပ်မှု
ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစေရန်နှင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အစိုးရသည် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများကို ရှောင်လွှဲလုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို Koperasi Merah Putih ဟုခေါ်သော ကျေးရွာသမဝါယမအသင်းများထံ ဖြန့်ခွဲလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်သော ပစ္စည်းနှင့် နည်းပညာများ
Fly Ash (ကျောက်မီးသွေးပြာ) နည်းပညာ - ရိုးရာမြေအုတ်ကြွပ်၏ အလေးချိန်နှင့် ခိုင်ခံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ် များကို ဖြေရှင်းရန် အုတ်ကြွပ်အသစ်များကို မြေစေးနှင့် ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများမှ ထွက်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် Fly Ash တို့ ရောစပ်ထုတ်လုပ်ဖွယ်ရှိသည်။
ကုန်ကျစရိတ် နည်းပါးခြင်း - ဤစီမံကိန်းသည် ရူပီး ၁ ထရီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၉ သန်း) အောက်သာ ကုန်ကျမည်ဟု အစိုးရက ခန့်မှန်းထားပြီး နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာငွေ၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ ထည့်ဝင်ငွေနှင့် လူထုပါဝင်မှုတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ
အလှအပနှင့် အပူဒဏ်သက်သာစေသော အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ထင်ရှားသော်လည်း ကျွမ်းကျင်သူများက လက်ရှိအိမ်များ၏ အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို ကြီးကြီးမားမား ထောက်ပြနေကြသည်။
မြေအုတ်ကြွပ်များသည် သွပ်ပြားများထက် သိသိသာသာ ပိုလေးသည်။ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာအများစုသည် ဤမျှလေးလံသော ဝန်ကို ထမ်းထားနိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သဖြင့် အိမ်ပြိုကျခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် တန်းများနှင့် အုတ်မြစ်များကို ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကုန်ကျစရိတ်ကြီးသည့် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လိုအပ်နိုင်ကြောင်း အင်ဂျင်နီယာလေ့လာသုံးသပ်သူများက သတိပေးထားသည်။
ထို့အပြင် အာချေးကဲ့သို့ ငလျင်ဒဏ်သင့်လွယ်သော ဒေသများတွင် လေးလံသော အမိုးများသို့ ပြောင်းလဲ ခြင်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသည်။ ပေါ့ပါးသော သွပ်မိုးများသည် အဆောက်အအုံ ပြိုကျပါက သေစေနိုင်လောက်သည့် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေ နည်းပါးသောကြောင့် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း ပိုမိုဘေး ကင်းကြောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှု ကျွမ်းကျင်သူများက ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြသည်။
လှပသော အမိုးများကို လိုလားဖွယ်ကောင်းသော်လည်း မြေယာအသုံးချမှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် အခြေခံအိမ်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဦးစားပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ပြလျက် အခြားသော အရေးတကြီး အိမ်ရာပြဿနာများ ရှိနေချိန်တွင် "gentengisasi" စီမံကိန်း၏ အရေးပါမှုကို ဝေဖန်သူများက မေးခွန်းထုတ်နေကြသည်။
Source CNA
Recent geopolitical developments point toward a significant recalibration in United States foreign policy. Washington appears to be attempting to mainstream or legitimize organizations previously designated as terrorists or extremists. This trend is clearly visible in two distinct regions: the post-Assad transition in Syria and the political vacuum in Bangladesh.
Following the collapse of the Assad regime and the capture of Damascus by opposition forces, the U.S. has signaled a willingness to fundamentally alter its relationship with Hayat Tahrir al-Sham (HTS). The U.S. State Department announced it would review HTS’s designation as a terrorist organization and is considering suspending the "Caesar Act" sanctions imposed on Syria.
This move, described by the White House as an effort to facilitate a "pathway to stability and peace," involves high-level diplomatic engagements, including notable meetings between U.S. leadership and Syrian figures. Critics, however, view this as the restoration of a militant network for geopolitical interests—specifically to counter rival powers—effectively integrating a formerly blacklisted organization into the state apparatus.
A similar strategy is unfolding in South Asia. Following the 2024 uprising in Bangladesh, Washington has increased engagement with hardline Islamist parties, particularly Jamaat-e-Islami (JeI) and Islami Andolan Bangladesh (IAB). These engagements include diplomatic meetings with JeI leaders and the issuance of a U.S. visa to JeI Ameer Shafiqur Rahman, who has a history of inflammatory rhetoric.
Analysts argue that this "mainstreaming" amounts to legitimizing forces with histories of violence and sectarian extremism. They suggest these groups are being viewed as necessary stakeholders to counter Chinese influence in the Bay of Bengal.
The destabilizing effects of this policy shift pose a risk of further complicating the volatile situation in Myanmar, particularly in Rakhine State. The empowerment of Islamist groups in neighboring Bangladesh, backed by U.S. diplomatic acceptance, could create direct security threats for Myanmar.
A primary concern is that a Dhaka government influenced by Jamaat-e-Islami or IAB could reactivate "insurgency pathways" related to the Bengali issue. Rakhine State, which shares a border with Bangladesh, has long been a conflict flashpoint. The rise of Islamist politicians to power in Bangladesh creates an environment conducive to the spread of cross-border extremism and the strengthening of radical networks operating along the Myanmar-Bangladesh border.
It is argued that the U.S. strategy is creating a "broader geopolitical struggle" in the region. While Washington engages these groups to maintain influence, other nations, including Turkey, are also building relations with these Islamist movements.
For Myanmar, this situation could turn the border regions into a playground for rival foreign interests. The potential for the Pakistan Intelligence Agency (ISI) to regain a strategic foothold in Bangladesh complicates counter-terrorism cooperation and acts as a catalyst for instability spilling over into Myanmar.
The complexity arises because the U.S. theory of "moderation through engagement"—the belief that pulling Islamists into the political process reduces their extremism—is prone to failure.
In conclusion, by removing terrorist designations in Syria and legitimizing Islamist parties in Bangladesh, the U.S. appears to be unintentionally (or strategically) encouraging networks that destabilize entire regions. For Myanmar, and Rakhine State specifically, this situation signals a risk that new geopolitical rivalries in the Bay of Bengal could reopen the door for a resurgence of cross-border insurgencies.
References:
နေပြည်တော်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅၊၂၀၂၅
ပြည်တွင်းရွှေဈေးကွက်အတွင်း ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ရေးကို ပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဈေးကစားခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်းမြှင့်တင်ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရွှေလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (YGEA) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမျိုးမြင့် အပါအဝင် အသင်းတာဝန်ရှိသူ (၃) ဦးကို အရေးကြီးကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုဥပဒေ ပုဒ်မ (၅) ဖြင့် အရေးယူဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း အစိုးရက ယနေ့ ထုတ်ပြန်သည်။
အရေးယူခံရသူများမှာ YGEA ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမျိုးမြင့် (တိထ္ထံသန်း စိန်ရွှေရတနာဆိုင်)၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဦးမျိုးသူရ (အကယ်ဒမီ ရွှေသန့်စင်လုပ်ငန်း) နှင့် အတွင်းရေးမှူး ဦးနေမျိုးထွန်း (ရွှေစင်အကယ်ဒမီ ရွှေသန့်စင်လုပ်ငန်း) တို့ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ရွှေဈေးကွက်ထိန်းသိမ်းကြပ်မတ်ရမည့် တာဝန်ရှိသူများဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံတော်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ရည်ညွှန်းဈေးနှုန်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ ပြင်ပပေါက်ဈေးဖြင့် ရွှေများကို ဝယ်ယူစုဆောင်းခြင်း၊ ဈေးတင်ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်။
စစ်ဆေးချက်များအရ ဦးမျိုးမြင့်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်း အခေါက်ရွှေတုံး (၇၀)၊ ဦးမျိုးသူရသည် အခေါက်ရွှေ (၉၇၀) ကျပ်သားနှင့် ဦးနေမျိုးထွန်းသည် အခေါက်ရွှေ (၃၁၉) ကျပ်သားတို့ကို ပြင်ပပေါက်ဈေးဖြင့် ဝယ်ယူကာ အမြတ်တင်ပြန်လည်ရောင်းချခဲ့ကြောင်း ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်၍ ၎င်းတို့ (၃) ဦးအား ဥပဒေနှင့်အညီ ထိရောက်စွာ အရေးယူဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသော ရွှေလုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့်လည်း သတ်မှတ်စည်းကမ်းများကို တိကျစွာလိုက်နာကြရန်နှင့် လိုက်နာခြင်းမရှိပါက ထိရောက်စွာ အရေးယူသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။
#ymg/knl
နေပြည်တော်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂ — သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ ရောက်ရှိလာသည့် ဒီဇယ်ဆီတင် သင်္ဘောတစ်စီးအား ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ချက်အရ အရည်အသွေး စံချိန်စံညွှန်းမမီသဖြင့် ဆီချခွင့်မပြုဘဲ မူလတင်ပို့ရာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ယနေ့ တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်က သီလဝါဆိပ်ကမ်းရှိ Apex Terminal သို့ ရိုးရိုးဒီဇယ်ဆီ (HSD 500 PPM) တင်ဆောင်လာတဲ့ Tanker သင်္ဘောတစ်စီး ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ ဝန်ကြီးဌာနက တင်ဆောင်လာတဲ့ ဒီဇယ်များကို နမူနာရယူ၍ ဓာတ်ခွဲ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
စစ်ဆေးချက်ရလဒ်များအရ အဆိုပါဒီဇယ်ဆီတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ အရည်အသွေးစံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိရတဲ့အတွက် သုံးစွဲသူပြည်သူများ နစ်နာမှုမရှိစေရေး ယခုကဲ့သို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
လက်ရှိတွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနသည် ပြည်ပမှ စက်သုံးဆီတင်သွင်းမှု လျှော့ချရေးနှင့် ပြည်တွင်း ရေနံချက်စက်ရုံ စီမံကိန်းများကို အပိုင်းလိုက် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိနေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပြည်တွင်းလိုအပ်ချက်အရ ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရဆဲဖြစ်သဖြင့် တင်သွင်းလာသည့် စက်သုံးဆီများနှင့် ဈေးကွက်တွင်းရှိ စက်ဆီချောဆီများ၏ အရည်အသွေး၊ အခြင်အတွယ်နှင့် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှု ရှိစေရေး တို့ကို တင်းကြပ်စွာ စိစစ်ထိန်းကျောင်းလျက်ရှိတယ်လို့သိရပါတယ်။
#knl/ymg
၁၂ ဇန်နဝါရီ၊၂၀၂၆
အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က သူ၏ လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းဖြစ်သော Truth Social တွင် ရေးသားဖော်ပြချက်တစ်ခု၌ မိမိကိုယ်ကို "ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ" ဟု ဖော်ပြခဲ့ပြီး ယင်းသည် ရေနံကြွယ်ဝသော တောင်အမေရိကနိုင်ငံအပေါ် ဝါရှင်တန်၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အသစ်တစ်ရပ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
တနင်္ဂနွေနေ့က မျှဝေခဲ့သော အဆိုပါ ပို့စ်တွင် ထရမ့်၏ တရားဝင် ရုပ်ပုံနှင့်အတူ "ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတ၊ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ" ဟူသော ရာထူးအမည်ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ပုံတွင် သူ့အား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၄၅ ဦးမြောက်နှင့် ၄၇ ဦးမြောက် သမ္မတအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရာထူးစတင်လက်ခံခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုထားသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် "အကြီးစား" စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုဟု ခေါ်ဆိုသော စစ်ဆင်ရေးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ယခုကဲ့သို့ ထူးဆန်းသော ပြောဆိုမှု ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း ဗင်နီဇွဲလားခေါင်းဆောင် နီကိုးလပ်စ် မာဒူရို နှင့် သူ၏ဇနီး စီလီယာ ဖလိုရက်စ် တို့ကို ဖမ်းဆီးပြီး နယူးယောက်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ရာ သူတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် အကြမ်းဖက်မှု ပူးပေါင်းကြံစည်မှု စွဲချက်များဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်းကို ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။
ထရမ့်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနေဖြင့် "ဘေးကင်းလုံခြုံ၍ သင့်လျော်မှန်ကန်ပြီး တရားမျှတသော အသွင်ကူးပြောင်းမှု" တစ်ရပ် မရရှိမချင်း ဗင်နီဇွဲလား၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ကြီးကြပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ခေါင်းဆောင်မှုကွက်လပ်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းသည် ဗင်နီဇွဲလား၏ အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်။
မာဒူရိုအား ဖယ်ရှားပြီးနောက် ဗင်နီဇွဲလား ဒုတိယသမ္မတနှင့် ရေနံဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒယ်လ်စီ ရိုဒရီဂွက်ဇ် သည် ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က နိုင်ငံ၏ ကြားဖြတ်သမ္မတအဖြစ် တရားဝင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် "အရည်အသွေးမြင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူခံထားရသော ရေနံ" ဟု သူဖော်ပြသည့် ရေနံစည်ပေါင်း သန်း ၃၀ မှ ၅၀ ကြားကို ကြားဖြတ်အစိုးရက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ လွှဲပြောင်းပေးမည်ဟုလည်း ထရမ့် က ပြောဆိုခဲ့သည်။ သူ၏ အဆိုအရ ရေနံကို ပေါက်ဈေးအတိုင်း ရောင်းချမည်ဖြစ်ပြီး ရရှိလာသော ဝင်ငွေ များကို နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံး အကျိုးရှိစေရန် အမေရိကန်အစိုးရက ထိန်းချုပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။
စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ခရစ်ရိုက်အား ဤအစီအစဉ်ကို ချက်ချင်း အကောင်အထည်ဖော်ရန် ညွှန်ကြားထား ပြီးဖြစ်ကာ ရေနံများကို သိုလှောင်သင်္ဘောများဖြင့် အမေရိကန် ဆိပ်ကမ်းများသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်မည်ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။
Truth Social ပို့စ်နှင့်အတူ ကျူးဘားနိုင်ငံသို့ သတိပေးချက်များလည်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗင်နီဇွဲလားထံမှ ကျွန်းနိုင်ငံ (ကျူးဘား) သို့ ပေးပို့နေသော ရေနံထောက်ပံ့မှုများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး အကူအညီများကို ဖြတ်တောက်မည်ဟု ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့ရာ ယင်းသည် ဒေသတွင်း မူဝါဒ၏ ကျယ်ပြန့်သော အပြောင်း အလဲတစ်ခုကို ပြသနေသည်။
အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ထိုသို့ ကြေညာခဲ့သော်လည်း Wikipedia သို့မဟုတ် အခြားသော တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသည့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများတွင် ထရမ့်အား ဗင်နီဇွဲလား၏ ယာယီသမ္မတအဖြစ် စာရင်းသွင်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။ ယင်းအစား မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ အမေရိကန်၏ စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ မာဒူရို ဖမ်းဆီးခံရမှုနှင့် ကာရာကပ်စ်မြို့တွင် လက်ရှိ တာဝန်ယူထားသည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကြားဖြတ်ခေါင်းဆောင်မှု အခြေအနေတို့သာ ဖြစ်သည်။
Source India-today
-အယ်ဒီတာတစ်ဦး
အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ
လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။
နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။
ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးနေ တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။
ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။
နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ
ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။
◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။
◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်- လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)
◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။
◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
Source: Wire News
ဟောင်ကောင်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၂ (ရိုက်တာ) - တရုတ်အာဏာပိုင်များက မူလတန်းနှင့် အလယ် တန်းကျောင်းသားများ၏ ပညာရေးဆိုင်ရာ ဖိအားများ လျှော့ချခြင်း၊ စခရင်ကြည့်ချိန် (screen time) လျှော့ချခြင်း နှင့် နေ့စဉ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နှစ်နာရီ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်စေခြင်းတို့ဖြင့် ကျောင်းသား သူငယ်တို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး တိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်သည့် အစီအမံများကို ကြေညာခဲ့ သည်။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြီးခဲ့သည့်လတွင် ကြေညာခဲ့သည့် အဆိုပါ အစီအမံများတွင် စာသင်ခန်းအတွင်း မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများ အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းနှင့် အင်တာနက်အပေါ် အလွန်အကျွံ မှီခိုမှုကို လျှော့ချရန် "စခရင်မကြည့်ရ" (screen-free) အချိန်ကာလတစ်ခု ထားရှိခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ကျောင်းများအနေဖြင့် အိမ်စာပမာဏ စုစုပေါင်းကို "တင်းကြပ်စွာ ထိန်းချုပ်" ရမည်ဖြစ်ပြီး မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း ကျောင်းသားများအတွက် ကျောင်းဖွင့်ရက်တိုင်းတွင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု "အနည်းဆုံး" နှစ်နာရီ ပေးရမည်ဖြစ်သည်။
ကျောင်းများအား ကျောင်းလာချိန်နှင့် ကျောင်းဆင်းချိန်များကို "ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော" ပုံစံဖြင့် စီစဉ်ခြင်း၊ လုံလောက်သော နေ့လည်စာစားချိန်များ ခွင့်ပြုခြင်းတို့ဖြင့် "ကျောင်းသားများ လုံလောက်စွာ အိပ်စက်အနားယူခွင့် အသေအချာရရှိစေရန် " ကိုလည်း တိုက်တွန်းထားသည်။
"အိပ်စက်ချိန် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို တင်းကြပ်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊ အလွန်အကျွံ စာကျက်ခြင်းကဲ့သို့သော ချိုးဖောက်မှုများကို ပြတ်ပြတ်သားသား တားဆီးရန် နှင့် အလွန်အကျွံ ပညာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို ကာကွယ်ရန်" ဟု ဝန်ကြီးဌာနက အဆိုပါ အစီအမံများကို ကြေညာ သည့် ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
အဆိုပါ အစီအမံများသည် အထူးသဖြင့် စာမေးပွဲများရှိလာသည့်ကာလတွင် ကျောင်းသားများ စိတ်ဖိစီး မှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကူညီပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ ကျောင်းများတွင် အိမ်စာ ဝန်းပိခြင်းကို အများအားဖြင့် တွေ့ကြုံနေရပြီး၊ ယင်းသည် အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် စိတ်ကျရောဂါများ တိုးပွားလာစေသည်ဟု ကျွမ်းကျင် သူများက ပြောကြားသည်။
အောက်တိုဘာလတွင် သီးခြား ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အသိပေးချက်တစ်ခုတွင်လည်း ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဆရာ၊ ဆရာမများ၏ ကျောင်းပြင်ပတာဝန်များကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ အားလပ်ရက်များနှင့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေများတွင် အလုပ်လုပ်ခြင်းမှ တားမြစ်ခြင်းတို့ဖြင့်ယင်းတို့၏ အလုပ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို လျှော့ချ ပေးနေသည်ဟု ဆိုသည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အိမ်စာများ လျှော့ချရန်နှင့် အဓိက ဘာသာရပ်များအတွက် ကျောင်းချိန်ပြင်ပ ကျူရှင်များကို တားမြစ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ပညာရေး ဥပဒေတစ်ရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့ သည်။ သို့သော်လည်း မိဘအများအပြားသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြင်းထန်စွာယှဉ်ပြိုင်မှုရှိသော ပညာရေး စနစ်တွင် သူတို့၏ ကလေးများ အသာစီးရစေရန်အတွက် ကျူရှင် ဝန်ဆောင်မှုများကို ဆက်လက် ရှာဖွေ နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။
၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
နယူးယောက်ပြည်နယ်၊ ဝက်စ်ဘူရီမြို့ရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံတစ်ခုတွင် သံလိုက်စက် ကွင်းပဲ့တင်သံ ရုပ်ပုံဖော်စက် (MRI) ထဲသို့ ဆွဲငင်ခံရပြီးနောက် လောင်းအိုင်လန်မှ အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် ကိတ် မက်အဲလိစ်တာ သေဆုံးသွားကြောင်း အာဏာပိုင်များက အတည်ပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်သည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က Nassau Open MRI တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မက်အဲလိစ်တာသည် သူ၏ဇနီးဖြစ်သူ Adrienne Jones-McAllister ဒူးကို စကင်ဖတ်ရန်အတွက် လိုက်ပါလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဇနီးဖြစ်သူAdrienne ၏ ပြောကြားချက်အရ သူမ၏ခင်ပွန်းသည် စကင်ဖတ်သည့် စားပွဲမှ သူမ မတ်တပ်ထရပ်နိုင်ဖို့ ကူညီရန်အတွက် MRI အခန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားစဉ် အားပြင်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခုက စတင်အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
"သူ့ကိုယ်လုံးက ပျော့ခွေသွားတယ်" ဟု News 12 Long Island သို့ သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်မ လက်ထဲမှာ သူ ပျော့ခွေသွားတာ အခုထိ ကျွန်မ ဦးနှောက်ထဲမှာ စွဲနေတုန်းပဲ" ဟု ဆိုသည်။
Adrienne နှင့် တာဝန်ကျ MRI နည်းပညာရှင်တို့က မက်အဲလိစ်တာကို စက်မှ ဆွဲထုတ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မက်အဲလိစ်တာသည် လေးလံသော သော့နှင့် သံကြိုးကြီးကို ဝတ်ဆင်ထားခဲ့ပြီး ယင်းသံကြိုးကြောင့် အားပြင်းသော MRI သံလိုက်စက်က သူ့အား စက်ထဲသို့ ဆွဲသွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် သူ့ကို ဆေးရုံသို့ အလျင်အမြန် ပို့ဆောင်ခဲ့သော် လည်း နောက်တစ်နေ့တွင် ဒဏ်ရာများဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
Adrienne က သူမ၏ခင်ပွန်းသည် ကိုယ်အလေးချိန် လေ့ကျင့်ခန်းများအတွက် အလေးချိန် ပေါင် ၂၀ ရှိသော သံကြိုးကို ပုံမှန်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး ယင်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံသို့လည်း ယခင်က ရောက်ဖူးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
"အဲ့ဒီလူ (နည်းပညာရှင်) က အဲ့ဒီသံကြိုးကို ပထမဆုံးအကြိမ် မြင်တာမဟုတ်ဘူး။ သူတို့ အရင်ကလည်း အဲ့ဒီအကြောင်း ပြောဖူးတယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။
Nassau ကောင်တီရဲဌာန၏ လူသတ်မှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။ ယခုအချိန်အထိ မည်သည့် စွဲချက်မှ မတင်ရသေးပေ။
အဆိုပါ ကြေကွဲဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်အပြီးတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များက MRI ဘေးကင်းရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၏ အရေးကြီးပုံကို ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
North Shore တက္ကသိုလ်ဆေးရုံမှ ဆရာဝန် Payal Sud က "အန္တရာယ်တွေက အလွန်ကြီးမားနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘေးကင်းရေး ကြိုတင်ကာကွယ်မှုတွေ အားလုံးကို ဘာကြောင့် လုပ်ထားရတာ လဲဆိုတာကိုလည်း ထောက်ပြနေပါတယ်" ဟု CBS New York သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
MRI စက်၏ ပြင်းထန်သော သံလိုက်စက်ကွင်းကြောင့် လူနာများအား MRI စကင်မဖတ်မီ လက်ဝတ်ရတနာများ၊ ခါးပတ်များ၊ အချို့အဝတ်အစားများ အပါအဝင် သတ္တုပစ္စည်းများ အားလုံးကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်သည်။
"အဲဒါက သံလိုက်စက်ကွင်းရဲ့ အလယ်ဗဟိုကို ဝင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ တော်ပီဒိုလိုမျိုးနှင့်တူသွားလိမ့်မယ်" ဟု ဆေးရုံ၏ ပုံရိပ်ဖော်ဝန်ဆောင်မှုဌာန ဒါရိုက်တာ Charles Winterfeldt က CBS New York သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
Source:hindustantimes.com
၅ ဒီဇင်ဘာ၊၂၀၂၅
◾️ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FIFA) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အထူး ဆောင်ရွက်သူများကို ဂုဏ်ပြုမည့် ယင်းတို့၏ ပထမဆုံး 'ငြိမ်းချမ်းရေးဆု' ကို စတင်ပေးအပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရသည်။ အမေရိကန်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့် ရရှိရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သတင်းများ က ဖော်ပြနေပြီး ဖီဖာဥက္ကဋ္ဌ ဂီယန်နီ အင်ဖန်တီနို နှင့် သမ္မတထရမ့်တို့ တွေ့ဆုံမည့် အစီအစဉ်လည်း ရှိနေ သည်ဟု ဂါဒီယန်သတင်းစာကရေးသားသည်။
◾️အဆိုပါဖီဖာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆုအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမည့် သူမှာ ဖီဖာဘောလုံး ဆိုင်ရာလူမှုတာဝန်ယူမှုကော်မတီ (FIFA Football Social Responsibility Committee) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခန့်အပ်ခံထားရသည့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော် ဖြစ်သည်ဟုလည်း သတင်းတွင်ဖော်ပြထားသည်။
◾️နှစ်ပေါင်းများစွာ မြန်မာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်နေသည့် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးဦးဇော်ဇော်သည် ယခု အခါတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူမှုတာဝန်ယူမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် အရေး ပါသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ကိုင်တွယ်ရမည့် ကော်မတီကို ဦးဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
◾️ယင်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ကော်မတီသည် ဖီဖာ၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များနှင့် ငြိမ်း ချမ်းရေးရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်ရှိနေသည်။
#ymg/knl
၂၂ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၂၅-
ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်သော FIFA သည် သဘာဝအရ နိုင်ငံသားပြုခွင့်ရရှိရေ စာရွက်စာတမ်းများကို မမှန်မကန် ပြင်ဆင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော ကစားသမားခုနစ်ဦးအား ပိတ်ပင်လိုက်ပြီး နောက် မလေးရှားဘောလုံးအသင်း၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ရန် စီစဉ်နေသည်။
စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် FIFA ၏ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီသည် ကစားသမား ခုနစ်ဦးဖြစ်သည့် - Gabriel Palmero ၊ Facundo Garcés၊ Rodrigo Holgado၊ Imanol Machuca၊ João Figueiredo၊ Hector Hevel နှင့် Jon Irazábal တို့အား နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်း အတုများကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ ပြီးနောက် ၁၂ လ ပိတ်ပင်မှု ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FAM) အား ဆွစ်ဖရန့် ၃၅၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၃၉,၀၀၀ ခန့်) ဒဏ်ငွေပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချခဲ့သည်။
စွပ်စွဲချက်အရ ထိုစာရွက်စာတမ်းများကို ယခင်က မလေးရှားတွင် နေထိုင်ခြင်း မရှိဖူးသော ထိုကစားသမားများသည် မလေးရှားမျိုးနွယ်မှ အဘိုးအဘွားများ ရှိကြောင်း သက်သေပြ ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ယင်းအား အသုံးပြု၍ သူတို့ကို မလေးရှားနိုင်ငံသားပြုခွင့် ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ FIFA က ယင်းသည် FIFA စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေပုဒ်မ ၂၂ ကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။
ကစားသမားခုနစ်ဦးစလုံးသည် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၂၇ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲ တတိယ အဆင့်တွင် ဗီယက်နမ်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် မလေးရှားအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့အထဲမှ လေးဦး၏ ကစားခွင့်ကို FIFA မှ အတည်ပြုပေးပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဖြစ်သည်။ (ကျန်သုံးဦးမှာ ဇွန်လ ၆ရက်နေ့တွင် ကစားခွင့်ရရှိခဲ့သည်)။ ထိုပွဲအပြီး မကြာမီတွင် FIFA သည် ယင်းတို့၏ ကစားခွင့် နှင့်ပတ်သက်၍ တိုင်ကြားချက်တစ်စောင် လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုတိုင်ကြားချက်တွင် ကစားသမားများ၏ “နိုင်ငံသားပြုလုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နိုင်ငံတကာပွဲဦးထွက်သည် မေးခွန်းထုတ်စရာအချိန်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်” ဟု တိုင်ကြားစာ၌ ဖော်ပြထားသည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အယူခံဝင်ခဲ့ သော်လည်း နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် FIFA က ယင်းအယူခံကို ပယ်ချခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် FIFA က တာဝန်ရှိသူကို အတိအကျ ဖော်ထုတ် နိုင်ရန်အတွက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအား တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ကာ ကိစ္စရပ်များကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဆောင်ရွက်သွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဤစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုသည် စာရွက်စာတမ်းအတုပြုလုပ်မှုရာတွင် တာဝန်ရှိသူများကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ မလေး ရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့အစည်းအတွင်းလေးစားလိုက်နာမှုနှင့်အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားများကမည်မျှလုံလောက်မှု၊ ထိရောက်မှုကိုရှိသည်ကိုအကဲဖြတ်ရန်၊ မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်အရာရှိများအပေါ် နောက် ထပ် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်သင့်၊မပြုလုပ်သင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်” ဟု FIFA ၏ပြောကြားချက်ကို ရိုက်တာသတင်းဌာနကဖော်ပြခဲ့သည်။
အဆိုပါနိုင်ငံသားပြုလုပ်မှု အရှုပ်တော်ပုံသည် ကွင်းအတွင်းရော ကွင်းပြင်ပတွင်ပါ သိသာထင်ရှားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် အာရှဖလား ဝင်ခွင့်ရရှိရေး မျှော်လင့်ချက်ကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဘောလုံးပရိသတ်များအကြား ဆူပူမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင်၊ ဤအငြင်းပွားဖွယ်ရာကိစ္စသည် ကစားသမားများအား နိုင်ငံသားပြုခွင့်ပေးခဲ့သော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာနတို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ရှိ တာဝန်ရှိအရာရှိများအား တာဝန်ယူရန် ပရိသတ်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများထံမှ တောင်းဆိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် ယင်း၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအား ရာထူးမှ ဆိုင်းငံ့ထားပြီး FIFA ၏ ပိတ်ပင်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် သူတို့အခေါ်“နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာအမှား” ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လွတ်လပ်သော ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့က စာရွက်စာတမ်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် အတုပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူသော FIFA ၏ ပြောကြားချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အယူခံပယ်ချခံရပြီးနောက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က က အားကစားဆိုင်ရာ ခုံသမာဓိတရားရုံး (CAS) သို့ အမှုအား ဆက်လက်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ FIFA ၏ အင်္ဂါနေ့ကြေညာချက်အပြီးတွင်လည်း ယင်းအချက်ကို ထပ်မံအတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ Mohd Yusoff Mahadi က ကြေညာချက်တွင် "ဤလုပ်ဆောင်ချက်ကို တရားမျှတမှု ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မလေးရှားအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း များက သတ်မှတ်ထားသည့် ကစားသမားအရည်အချင်းပြည့်မီမှု လုပ်ငန်းစဉ်၏ သမာဓိကို ထိန်းသိမ်းရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မလေးရှား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Nasution Ismailကလည်း ကစားသမားခုနစ်ဦးအား နိုင်ငံသားပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ESPN သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ အင်္ဂါနေ့တွင် FIFA သည် စာမျက်နှာ ၆၃ မျက်နှာပါ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကစားသမားများသည် စပိန်၊ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနားနှင့် နယ်သာလန်တို့တွင် မွေးဖွားကြောင်း သူတို့၏ မူရင်းမွေးစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဘိုးအဘွားများမှတစ်ဆင့် မလေးရှားမျိုးနွယ်ရှိကြောင်း သက်သေပြရန် စာရွက်စာတမ်းအတုများကို မည်သို့ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားကြောင်းသိရသည်။
ခြုံငုံပြောရလျှင် FIFA သည် အဆိုပါ မလျော်ကန်မှုအား အပြည့်အဝ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် “နောက် ထပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ရန် ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်များ” ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် “ပြစ်မှုများ၏ သဘာဝနှင့် ကြီးလေးမှု၊ အထူးသဖြင့် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများကို အတုပြုလုပ်မှုတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍” ယင်း၏ အတွင်း ရေးမှူးရုံးသည် မလေးရှား၏ သက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနား၊ နယ်သာလန်နှင့် စပိန်ရှိ အာဏာပိုင်များကိုလည်း အသိပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“သင့်လျော်သော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးရန် အလွန်အရေးကြီးသည်” ဟု FIFA က ပြောကြားခဲ့သည်။
Source The Diplomat
▪️ကွာလာလမ်ပူ၊ အောက်တိုဘာ ၂၆၊၂၀၂၅ (ဘနာမား) — ဖီဖာဥက္ကဋ္ဌ ဂျီအန်နီ အင်ဖန်တီနို (Gianni Infantino) သည် အရှေ့တောင်အာရှ ၁၁ နိုင်ငံလုံး ပါဝင်မည့် ဒေသတွင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲသစ်ဖြစ်သော FIFA ASEAN Cup ဖီဖာ အာဆီယံ ဖလား ဘောလုံး ပြိုင်ပွဲကို ယနေ့ ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။
▪️လူဦးရေ သန်း ၇၀၀ ခန့်ရှိသော ဤဒေသအတွင်း ပိုမိုကြီးမားသော အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိစေရန်အတွက် အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ဖီဖာ၏ နိုင်ငံတကာ ပွဲစဉ် ပြက္ခဒိန် (FIFA International Match Calendar) ကာလအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အင်ဖန်တီနိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
▪️"ဒေသတွင်းမှာ အမှန်တကယ် သက်ရောက်မှုရှိပြီး ကမ္ဘာ့စင်မြင့်ပေါ်မှာ ထွန်းတောက်လာစေဖို့အတွက် ဖီဖာရဲ့ နိုင်ငံတကာ ပွဲစဉ်ပြက္ခဒိန် မူဘောင်အတွင်းမှာ အကောင်းဆုံး ကစားသမားတွေ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မယ့် ဒီပြိုင်ပွဲကို ဘောလုံးလောကအတွက် တကယ့်တွန်းအားတစ်ခု ဖြစ်စေဖို့ ကျွန်တော်တို့ စတင်လိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်"ဟုသူကပြောသည်။
▪️"ဘောလုံးအားကစားက ကမ္ဘာကြီးကို စည်းလုံးစေပါတယ်" ဟု အင်ဖန်တီနိုက ထပ်လောင်းပြော ကြားခဲ့သည်။ "အာဆီယံ ၁၁ နိုင်ငံလုံးနဲ့အတူ ကျွန်တော်တို့ FIFA ASEAN Cup ကို ဖန်တီးနေပါတယ်။ ဒါဟာ ဒေသတွင်းကို စည်းလုံးစေမယ့် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြီးမားတဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာမှာပါ" ဟု သူက ဆိုသည်။
▪️ဤကြေညာချက်ကို ကွာလာလမ်ပူ ကွန်ဗင်းရှင်းစင်တာ (KLCC) ၌ ကျင်းပသော ၄၇ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ သီးသန့်တွေ့ဆုံမှုအဖြစ် ဒေသတွင်း ဘောလုံးအားကစား ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် သူက ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
▪️အဆိုပါ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ဂျီအန်နီ အင်ဖန်တီနို နှင့် အာဆီယံ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဒေါက်တာ ကာအို ကင်မ် ဟိုအန် (Dr Kao Kim Hourn) တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပြီး၊ အာဆီယံ ၂၀၂၅ ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ မလေးရှား ဝန်ကြီးချုပ် ဒါတွတ် စရီ အန်ဝါ အီဘရာဟင် က အသိသက်သေအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
▪️ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်(ဖီဖာ) အနေဖြင့် ဤနားလည်မှုစာချွန်လွှာမှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်း၌ ယင်း၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို အားကောင်းစေရန်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်များကို တိုးချဲ့ရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားကြောင်း အင်ဖန်တီနိုက ပြောကြားခဲ့သည်။
▪️"ပထမမဏ္ဍိုင်ကတော့ ကစားပွဲရဲ့ သမာသမတ်ကျမှု (Integrity) ဖြစ်ပါတယ်။"
"ဒုတိယမဏ္ဍိုင်ကတော့ ပွဲစဉ်တွေအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သေချာစေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။"
"တတိယမဏ္ဍိုင်ကတော့ ပညာရေးပါ — ဘောလုံးအားကစားကနေတစ်ဆင့် သင်ယူမှုကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ဒေသတွင်းက မိန်းကလေး၊ ယောက်ျားလေး၊ အမျိုးသမီးနဲ့ အမျိုးသားအားလုံးအတွက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အားပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်"
"အာဆီယံမှာ အခု နိုင်ငံပေါင်း ၁၁ နိုင်ငံ ရှိနေပါပြီ။ ဒါဟာ အားကစားလောကမှာ မှော်ဆန်တဲ့ နံပါတ်တစ်ခုဆိုတာ ခင်ဗျားတို့ သိတဲ့အတိုင်းပါပဲ။ ဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းကို ကစားသမား ၁၁ ယောက်နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာပါ။ ဒါကြောင့် အခုဆို အသင်းတစ်သင်း ရှိနေပြီ။ပွဲတွေကို အနိုင်ယူဖို့ အသင့်ဖြစ်နေပါပြီ။ကျွန်တော်တို့ ဖီဖာအနေနဲ့ ဒီအဓိကမူတွေပေါ် အခြေခံပြီး အာဆီယံနဲ့ ဆက်လက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်" ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။
၃၀ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၂၅
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍများတွင် အာကာသနည်းပညာများကို ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ် ချက်ဖြင့်အသုံးချနိုင်ရေးအတွက် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပူးပေါင်းကာ ရေတို/ရေရှည် စီမံကိန်းများ စတင်အကောင်ထည်ဖော်ဆောင် ရွက်နေပြီဖြစ်တယ်လို့ နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့်အေးချမ်းသာယာရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။
နိုဝင်ဘာ ၃၀ရက် နံနက်က ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်သူ့ရင်ပြင်မှာကျင်းပတဲ့ အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်) ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားတွင် ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ယင်းကဲ့သို့ပြောကြားလိုက်ခြင်း ဖြစ် ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရှင်လူငယ်များအနေဖြင့် ထိုကဲ့သို့အာကာသနည်းပညာလှုပ်ရှားမှု အစီအစဉ်များတွင် ပါဝင်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဖော်ဆောင်သွားမယ် လို့လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကပြောကြားပါတယ်။
မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် မျက်မှောက်ခေတ် အာကာသနယ်ပယ်၏ စိန်ခေါ်မှုနှင့် အခွင့်အလမ်း အသစ်များတွင်ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ပြီး၊စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကိုမွေးဖွားအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်နိုင်တော့မှာဖြစ်တယ်လို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ဆက်လက်ပြောဆိုပြီး အနာဂတ်ကာလအာကာသအသုံးချ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် နိုင်ငံတော်က ဂုဏ်ယူအားထားရမည့်သုတေသနပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ အာကာသယာဉ်မှူးများ၊ ဘက်စုံကဏ္ဍအလိုက် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များနှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ပေါ်ထွက်လာမည်ဟုလည်း ယုံကြည်တယ်လို့လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကဆိုပါတယ်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ပြတိုက်ဆိုင်းဘုတ်အားစက်ခလုတ်နှိပ်ဖွင့်လှစ်ပေးပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့်အတူ ဧည့်သည်တော်များကလည်း ပြတိုက်ကမ္ပည်းမော်ကွန်းအား အမွှေးနံ့သာရည်များဖြင့် ပက်ဖျန်းပေးခဲ့ ပါတယ်။
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဦးစိုးသိန်း၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်၊ Myanmar Space Agency အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဒေါက်တာစိုးမြင့်မောင်နှင့် ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန် ဦးဘိုဌေး တို့က ပြတိုက်ကို ဖဲကြိုးဖြတ်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။
အခမ်းအနားသို့ ကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူး တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး၊ ပြည်ထောင် စုဝန်ကြီးများ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးမှ အဆင့်မြင့် တပ်မတော် အရာရှိကြီးများ၊ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး၊တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံတို့မှ သံအမတ်ကြီးများနှင့် သံရုံးယာယီ တာဝန်ခံ များ၊ ရန်ကုန်မြို့တော် ဝန်၊ ဖိတ်ကြားထားသည့် ဧည့်သည်တော်များ၊ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ တက်ရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့်ဧည့်သည်တော်များသည်ပြတိုက်အတွင်းရှိDeep Space Exploration ပြခန်း၊ Space Station ပြခန်း၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံတို့မှအာကာသတွင်းသို့ခေတ်အဆက်ဆက်လွှတ်တင်ခဲ့သည့်ဒုံးပျံများနှင့်အာကာသယာဉ်ပုံစံငယ်များအာကာသတွင်း လှည့်ပတ်သွားလာလျက်ရှိသည့် ဂြိုဟ်တုပုံစံငယ်များ၊ ဒုံးပျံလွှတ်တင်ရေးစခန်းမှ ဒုံးပျံ လွှတ်တင်မှု သရုပ်ပြသမှုများကို လိုက်လံကြည့်ရှုကြရာ တာဝန်ရှိသူများက ရှင်းလင်းတင်ပြကြပါတယ်။
အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်သူ့ရင်ပြင်တွင်တည်ရှိပြီး ယခင်နက္ခတ်တာရာပြခန်း အား ခေတ်နှင့်အညီ ဖြစ်စေရေးအတွက် အဆင့်မြှင့်တင်ပြန်လည်မွန်းမံခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်၍ အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)အဖြစ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
အာကာသပြတိုက်(ရန်ကုန်)တွင် ကျောင်းသူ/ကျောင်းသား၊ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များအနေဖြင့် စာအုပ် များတွင် ဖတ်ခဲ့ရသည့်၊ ရုပ်သံများတွင်မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့် အာကာသတွင်း စေလွှတ်မည့်ဒုံးပျံများ၊ အာကာ သတွင်လှည့်ပတ်သွားလာမည့် ဂြိုဟ်တုများ၊ အာကာသတွင်း စူးစမ်းလေ့လာမည့် အာကာသယာဉ်နှင့် ယာဉ်မှူးများ၊ ဂြိုဟ်များ၊ နက္ခတ်တာရာများ အစရှိသည့် အာကာသဆိုင်ရာဗဟုသုတ အကြောင်းအရာ များကို ယခုပြတိုက်အတွင်း၌ တစ်စုတစ်စည်းတည်းစူးစမ်းလေ့လာခွင့် ရနိုင်တော့မယ်လို့ သတင်းရရှိပါ တယ်။
#ymg/knl
ပဲရစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၈ (Reuters) - ဥရောပလေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ Airbus က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ယင်းတို့၏ A320 လေယာဉ်အုပ်စုပါ လေယာဉ်အစီးရေ ၆,၀၀၀ ကို ချက်ချင်း အရေးပေါ်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ရန် သောကြာနေ့တွင် အမိန့်ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ဤအကြီးစား ပြန်လည်ခေါ်ယူမှုသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ လေယာဉ်များ၏ တစ်ဝက်ကျော်အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသွားရာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ခရီးသွားအများဆုံး သီတင်းပတ်ကုန်ရက်များအတွင်း ကမောက်ကမဖြစ်မှုများနှင့် ကမ္ဘာ တစ်ဝန်း လေကြောင်းခရီးစဉ် ပြတ်တောက်မှု အနှောင့်အယှက်များ ဖြစ်ပေါ်စေမည့် အခြေအနေရှိနေသည်။
ဤဆုတ်ယုတ်မှုသည် Airbus ၏ ၅၅ နှစ်တာ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အကြီးမားဆုံးသော ပြန်လည် ခေါ်ယူမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပုံရကာ A320 မော်ဒယ်သည် Boeing 737 ကို ကျော်တက်ကာ ကမ္ဘာ့အများ ဆုံး ပေးပို့ရောင်းချရသည့် လေယာဉ်ပုံစံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီးနောက် သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ပေါ် ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ Airbus က လေယာဉ်ကုမ္ပဏီ ၃၅၀ ကျော်ထံသို့ ယင်းတို့၏ ညွှန်ကြားချက်ကို ထုတ်ပြန်လိုက်ချိန်တွင် A320 အမျိုးအစား လေယာဉ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ခန့်သည် ဝေဟင်၌ ပျံသန်းနေ ဆဲ ဖြစ်သည်။
Reuters သတင်းဌာနက တွေ့ရှိခဲ့ရသော လေကြောင်းလိုင်းများထံ ပေးပို့သည့် ညွှန်ကြား ချက်စာအရ ပြင်ဆင်မှုအပိုင်းသည် ယခင်အသုံးပြုခဲ့သော ဆော့ဖ်ဝဲလ်အဟောင်းသို့ ပြန်လည် ပြောင်းလဲခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး ရိုးရှင်းသည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း၊ ပြင်ဆင်ရေးစင်တာများသို့ ရွှေ့ပြောင်းမောင်းနှင်ခြင်းမှ လွဲ၍ ခရီးသည်တင်ခရီးစဉ်များ ထပ်မံမပျံသန်းမီ မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှသည် တောင်အမေရိက၊ ဥရောပ၊ အိန္ဒိယနှင့် နယူးဇီလန်တို့ အထိ လေကြောင်းလိုင်းများက ဤပြင်ဆင်မှုများကြောင့် လေကြောင်းခရီးစဉ် ကြန့်ကြာမှုများ သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး A320 အော်ပရေတာဖြစ်သည့် American Airlines က ယင်း၏ A320 လေယာဉ် ၄၈၀ အနက် ၃၄၀ ခန့်မှာ ပြင်ဆင်မှုလိုအပ်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ လေယာဉ်တစ်စင်းလျှင် နှစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်မည့် ပြင်ဆင်မှုများကို စနေနေ့တွင် အပြီးသတ်နိုင်ရန် မျှော်လင့်ထားကြောင်း ဆိုသည်။ ဂျာမနီမှ Lufthansa၊ အိန္ဒိယမှ IndiGo နှင့် ဗြိတိန်အခြေစိုက် easyJet အပါအဝင် အခြား လေကြောင်း လိုင်းများကလည်း ပြင်ဆင်မှုပြုလုပ်ရန် လေယာဉ်များကို ခေတ္တရပ်နားထားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယား လေကြောင်းလိုင်း Avianca ကမူ ဤပြန်လည်ခေါ်ယူမှုသည် သူတို့၏ လေယာဉ်အုပ်စု ၇၀% ကျော်ကို ထိခိုက်စေသဖြင့် ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်နေ့အထိ ခရီးသွားရက်စွဲများအတွက် လက်မှတ် ရောင်းချမှုကို ပိတ်သိမ်းလိုက်ရကြောင်း ဆိုသည်။
လက်ရှိတွင် A320 အုပ်စုဝင် လေယာဉ်ပေါင်း ၁၁,၃၀၀ ခန့် ပြေးဆွဲလျက်ရှိပြီး၊ ယင်းတို့အနက် ၁၉၈၇ ခုနှစ် တွင် ပထမဆုံး စတင်ပျံသန်းခဲ့သည့် မူလ A320 မော်ဒယ် ၆,၄၄၀ ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး A320 အော်ပရေတာ ၁၀ ခုအနက် ၄ ခုမှာ အမေရိကန် လေကြောင်းလိုင်းကြီးများဖြစ်သည့် American Airlines၊ Delta Air Lines နှင့် United Airlines တို့ဖြစ်သည်။ တရုတ်၊ ဥရောပ နှင့် အိန္ဒိယ လေကြောင်းလိုင်း များသည်လည်း ဤလေယာဉ်အမျိုးအစား၏ အကြီးဆုံး ဖောက်သည်များတွင် ပါဝင် ကြသည်။
သက်ရောက်မှုရှိသော လေယာဉ်များ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်အတွက်၊ လေကြောင်းလိုင်းများက ယခင် ဆော့ဖ် ဝဲလ်ဗားရှင်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲရုံသာ ဖြစ်သောကြောင့် ခေတ္တရပ်နားမှုသာ ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဟု လုပ်ငန်းခွင်သတင်းရင်းမြစ်များကပြောသည်။ သို့သော်လည်း အခြားသော သီးခြားအင်ဂျင်ပြုပြင်မှုများ သို့မဟုတ် စစ်ဆေးမှုများအတွက် စောင့်ဆိုင်းချိန်ကြာမြင့်နေသဖြင့် Airbus လေယာဉ်ရာပေါင်းများစွာ ရပ်နားထားရပြီး ပြင်ဆင်ရေး အလုပ်ရုံများတွင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းများ ပြည့်ကျပ်နေချိန်တွင် ဤကိစ္စပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် လေကြောင်းလုပ်ငန်း၌ လုပ်သားရှားပါးမှုပြဿနာလည်း ရှိနေသည်။
လေကြောင်းလေ့လာသုံးသပ်သူ Rob Morris က လေယာဉ်ရုံ (hangar) နေရာလွတ် မည်မျှ ချက်ချင်းရရှိ နိုင်မည်ဆိုသည်မှာ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုသည်။ မကြာသေးမီက ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအရ နေမုန်တိုင်းများ (solar flares) သည် လေယာဉ်ထိန်းချုပ်မှု လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် အရေးပါသော ဒေတာများကို ပျက်စီးစေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်ဟု Airbus က ဆိုသည်။
ယခုလိုမမျှော်လင့်ထားသော ပြင်ဆင်မှုအမိန့်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ အောက်တို ဘာ ၃၀ ရက်က မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ကန်ကွန်း (Cancun) မှ နယူးဂျာစီပြည်နယ် နူးဝပ်ခ် (Newark) သို့ ပျံသန်း သော JetBlue လေကြောင်းခရီးစဉ်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းခရီးစဉ်တွင် လေယာဉ်အမြင့် ပေ ရုတ်တရက်ကျဆင်းမှုကြောင့် ခရီးသည်အချို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်း ရင်းမြစ်များက ဆိုသည်။
ထို A320 လေယာဉ်သည် လေယာဉ်ထိန်းချုပ်မှု ပြဿနာနှင့် လေယာဉ်မှူး၏ စေခိုင်းချက်မပါဘဲ ရုတ်တရက် အမြင့်ပေ ကျဆင်းမှုတို့ကြောင့် ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် တမ်ပါ (Tampa) တွင် အရေးပေါ် ဆင်း သက်ခဲ့ရပြီး၊ ဖက်ဒရယ်လေကြောင်းဦးစီးဌာန (FAA) က စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ JetBlue နှင့် FAA တို့ကမူ ဤပြန်လည်ခေါ်ယူမှုအပေါ် မှတ်ချက်တစ်စုံတစ်ရာ မပေးခဲ့ပေ။
အချို့သော လေကြောင်းလိုင်းများအတွက် ပြင်ဆင်ရန် ယာယီရပ်နားထားရမှုသည် ပိုမိုကြာရှည်နိုင်ဖွယ် ရှိသည်။ အကြောင်းမှာ သက်ရောက်မှုရှိသော လေယာဉ်များအနက် အစီးရေ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် ဟာ့ဒ်ဝဲလ် (hardware) အပိုင်းများပါ လဲလှယ်ရနိုင်ဖွယ်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု လုပ်ငန်းခွင်သတင်း ရင်းမြစ်များက ပြောသည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော A320 သည် "fly-by-wire" ဟုခေါ်သော ကွန်ပျူတာစနစ်သုံး ထိန်းချုပ်မှုများကို ပထမဆုံး မိတ်ဆက်အသုံးပြုခဲ့သည့် ပင်မ လေယာဉ်အမျိုးအစား ဖြစ် သည်။
ယင်းသည် Boeing 737 MAX နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ 737 MAX သည် ၂၀၁၈ နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်များတွင် လူအသေအပျောက်များသော ပျက်ကျမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကာလရှည်ကြာ ရပ်နားခံခဲ့ရသည်။ ထိုပျက်ကျမှုများသည် ညံ့ဖျင်းစွာ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော လေယာဉ်ထိန်းချုပ်ရေး ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကြောင့်ဟု အပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။
အာရှဦးဆောင်သော စီးပွားရေး ကြီးထွားလာမှုကြောင့် သန်းနှင့်ချီသော ခရီးသွားအသစ်များ လေကြောင်း လောကသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ၊ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဤ အဓိကလေယာဉ်အမျိုးအစားနှစ်ခု အတွက် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
Reuters မှ တွေ့ရှိရသော Airbus ၏ ညွှန်ကြားချက်စာအရ ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်မှာ ELAC (Elevator and Aileron Computer) ဟုခေါ်သော လေယာဉ်စနစ်တွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါစနစ်သည် လေယာဉ်မှူး ၏ ဘေးဘက်ရှိ မောင်းတံ (side-stick) မှ အမိန့်များကို လေယာဉ်အမြီးပိုင်းရှိ elevators များထံ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထို elevators များက လေယာဉ်၏ နှာခေါင်း အနိမ့်အမြင့် (pitch) ကို တဖန်ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ကွန်ပျူတာစနစ်ကို ထုတ်လုပ်သူ ပြင်သစ်ကုမ္ပဏီ Thales က Reuters ၏ မေးမြန်းမှုကို တုံ့ပြန် ရာတွင် ၎င်းတို့၏ ကွန်ပျူတာသည် Airbus ၏ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီကြောင်းနှင့် မေးခွန်း ထုတ်စရာဖြစ်နေသော လုပ်ဆောင်ချက်ပိုင်းမှာမူ Thales ၏ တာဝန်အောက်တွင်မရှိသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်က ပံ့ပိုးပေးထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာ ၁၈၊ ၂၀၂၅ -
ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ သတင်းမီဒီယာကြီးများ၏ မကြာသေးမီက ထုတ်ပြန်ချက်များအရ Apple ကုမ္ပဏီ သည် ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်း အပြောင်းအလဲအတွက် တက်ကြွစွာ ပြင်ဆင်နေကြောင်း သိရသည်။ Apple ဘက်မှ တရားဝင် အတည်ပြုထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလလယ်ပိုင်းက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်လာသော သတင်းများအရ Tim Cook သည် မကြာမီ ကာလအတွင်း CEO ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ဖွယ်ရှိကြောင်း ဖော်ပြနေကြသည်။
နောက်ဆုံးရ သတင်းများအပေါ် အခြေခံထားသည့် သတင်းအချက်အလက် အကျဉ်းချုပ်မှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်-
၁။ အဓိကသတင်း “ဘာတွေ ဖြစ်ပျက်နေသလဲ” - Tim Cook ကို CEO ရာထူးမှ နုတ်ထွက်စေရန် Apple ကုမ္ပဏီက "ပြင်ဆင်မှုများ အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နေပြီ" ဟု သတင်းများက ဖော်ပြကြသည်။
အချိန်ကာလသတ်မှတ်ချက် - ဤအပြောင်းအလဲသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အမြန်ဆုံး စတင်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် သည်။
အတည်ပြုမှု အခြေအနေ - ဤအချက်သည် လောလောဆယ်တွင် (အဓိကအားဖြင့် Financial Times မှ) အတွင်းသတင်းများအပေါ် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ Apple ကုမ္ပဏီဘက်မှ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မရှိသေးသကဲ့သို့ အပြီးသတ် ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုလည်း လူသိရှင်ကြား ကြေညာခြင်း မရှိသေး ပါ။
၂။ ဘာကြောင့်လဲ အသက်အရွယ်ကြောင့်လား - Tim Cook သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်ပြီဖြစ်ရာ ပုံမှန် အငြိမ်းစားယူသည့် အရွယ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
စီစဉ်ထားသော အရိုက်အရာဆက်ခံမှု - ဤလှုပ်ရှားမှုသည် Apple ၏ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်ရည် (လက်ရှိတွင် ခိုင်မာအားကောင်းနေဆဲဖြစ်သည်) နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်း မရှိဘဲ တည်ငြိမ်မှုကို သေချာစေရန် အတွက် ကာလရှည်ကြာ ဂရုတစိုက် စီစဉ်ထားသော ဆက်ခံသူ လွှဲပြောင်းရေး အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက အလေးပေး ပြောကြားထားသည်။
.၃။ ဆက်ခံဖွယ်ရှိသည့် ထိပ်တန်း လျာထားသူ - Apple ၏ ဟာ့ဒ်ဝဲ အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ အကြီးတန်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ John Ternus သည် Cook ၏ နေရာကို ဆက်ခံရန် ထိပ်ဆုံးမှ ပြေးနေသူဟု အများက ရှုမြင်ထားကြသည်။
ဘာကြောင့် သူ့ကို ရွေးချယ်သလဲ - Ternus (အသက် ၅၀ နှစ်) သည် iPhone၊ iPad နှင့် Mac တို့၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကို ကြီးကြပ်ခဲ့သော အတွေ့အကြုံရင့် အမှုဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ကုမ္ပဏီတွင်းနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့၏ လေးစားမှုကို ရရှိထားသူလည်း ဖြစ်သည်။
၄။ ဆက်လက် မျှော်လင့်ရမည့်အရာများ- ကြေညာမည့် အချိန်ကာလ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်တွင် ပြုလုပ်မည့် Apple ၏ ဝင်ငွေရှင်းတမ်း အစီရင်ခံစာ မတိုင်မီ တရားဝင် ကြေညာချက် ထွက်လာ လိမ့်မည်ဟု လေ့လာဆန်းစစ်သူများက မျှော်လင့်မထားကြပါ။
ကြားကာလ အပြောင်းအလဲ - အကယ်၍ လာမည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာပါက ဇွန်လတွင် ကျင်းပမည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆော့ဖ်ဝဲရေးသားသူများ ကွန်ဖရင့် (WWDC) သို့မဟုတ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်မည့် iPhone မိတ်ဆက်ပွဲကဲ့သို့သော ပွဲကြီးများ မတိုင်မီ CEO အသစ် အနေဖြင့် လုပ်ငန်းခွင်နှင့် အသားကျစေရန် အချိန်ကိုက် လုပ်ဆောင်ဖွယ်ရှိသည်။
အခြားအသေးစိတ် အချက်အလက်များ - Tim Cook အနေဖြင့် CEO ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်လျှင်ပင် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလကို လမ်းညွှန်ရန်အတွက် အမှုဆောင် ဥက္ကဋ္ဌ (Executive Chairman) အဖြစ် ကုမ္ပဏီတွင် ဆက်လက် ရှိနေနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်း ပြောဆိုမှုများလည်း ရှိနေသည်။
အဓိကမှတ်သားရန်အချက်- Tim Cook သည် လက်ရှိအချိန်တွင် Apple ၏ CEO အဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေ ဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ယုံကြည်စိတ်ချရသော သတင်းများအရ ကုမ္ပဏီသည် သူ၏အငြိမ်းစားယူမှု အတွက် တက်ကြွစွာ ပြင်ဆင်နေပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ရာထူးလွှဲပြောင်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်းဖော်ပြ နေသည်။
(နိုင်ငံတကာသတင်းများကို အခြေခံစုစည်းပါသည်)