#World_Health
Published 14 September 2026
■ JAMA Internal Medicine ဂျာနယ်မှာ လေ့လာဖော်ပြချက်အရ လေယာဉ်မှူးများနဲ့ လေယာဉ်မောင်မယ်တွေမှာ ဓာတ်ရောင်ခြည်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ကင်ဆာရောဂါကြောင့် သေဆုံးမှုပိုမိုမြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။
■ ဓာတ်ရောင်ခြည် ဆက်စပ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးမှုဟာ အထွေထွေအလုပ်သမားတွေမှာ ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိပေမယ့် လေယာဉ်အမှူထမ်းတွေမှာ ၆.၉ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ လေယာဉ်မှူးတွေမှာ ၆.၇ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
■ ပေ ၃ သောင်းအထက်အမြင့်မှာ ပျံသန်းခြင်းက လေယာဉ်ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် အာကာသဆိုင်ရာ အိုင်းယွန်းဓာတ်ရောင်ခြည်ပမာဏ ပိုမိုထိတွေ့စေပါတယ်။
■ သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့တဲ့ ရောဂါတွေမှာ သွေးကင်ဆာ၊ မှဲ့ကင်ဆာ၊ အရေပြားကင်ဆာ၊ ပြန်ရည်ကျိတ်ကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာတို့ ပါဝင်ပါတယ်။
■ ဒီလေ့လာမှုက အာကာသဓာတ်ရောင်ခြည်ကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပွားခြင်းလို့ အတည်မပြုနိုင်သေးပေမယ့် အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်နဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။
■ ဓာတ်ရောင်ခြည်မဟုတ်တဲ့ အခြားအချက်တွေဖြစ်တဲ့ ညဆိုင်းဆင်းရခြင်း၊ အချိန်ဇုန် မကြာခဏပြောင်းလဲခြင်း၊ အိပ်စက်မှုစနစ် ပျက်ယွင်းခြင်းတို့ကလည်း ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
■ ပုံမှန်ခရီးသည်များအနေဖြင့် ရေရှည်ထိတွေ့မှုပမာဏ အလွန်နည်းပါးတဲ့အတွက် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လေယာဉ်အမှုထမ်းများနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပါက အန္တရာယ်အလွန်နည်းပါးပါတယ်။
■ အန္တရာယ်များကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် လေကြောင်းလိုင်းများအနေဖြင့် ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ဓာတ်ရောင်ခြည် ထိတွေ့မှုပမာဏကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရန်၊ ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပေးရန် အကြံပြုထားကြပါတယ်။
Source: India Today
#World_Science
Published 14 September 2026
■ ညဘက်နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်ပျော်စေဖို့က ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးပေမယ့် လူအများစုဟာ ညနေခင်းပြုလုပ်လေ့ရှိတဲ့ အလေ့အထတွေကြောင့် အိပ်ပျော်ဖို့ ခက်ခဲနေကြပါတယ်။
■ (၁) ဖုန်း၊ ကွန်ပျူတာ၊ တီဗီတို့မှထွက်တဲ့ အလင်းပြာက အိပ်စက်မှုဟော်မုန်းကို ဖိနှိပ်ပြီး အိပ်စက်ရန် ခက်ခဲစေတာကြောင့် ညမအိပ်ခင် တစ်နာရီအလိုမှာ အသုံးမပြုသင့်တော့ပါဘူး။
■ (၂) ညနောက်ကျမှ အစားများများစားခြင်း၊ အစပ်စားခြင်းတို့ကြောင့် လဲလိုက်တဲ့အခါ ရင်ပူခြင်း၊ အက်ဆစ်လျှံတက်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
■ (၃) ရေဓာတ်က အရေးကြီးတယ်ဆိုပေမယ့် ညနေဘက် ရေဓာတ်အလွန်အကျွံ ဖြည့်တင်းလိုက်ပါက ညအိပ်ပျော်နေစဉ် မကြာခဏဆီးသွားတတ်ပါတယ်။
■ (၄) ကဖင်းဓာတ်ဆိုတာက နာရီနဲ့ချီအောင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲ လှုံ့ဆော်ပေးတာကြောင့် ညနေရောက်ပြီဆိုတာနဲ့ မသောက်သုံးသင့်တော့ပါဘူး။
■ (၅) လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်ပြုလုပ်ခြင်းက ကောင်းစွာအိပ်စက်စေနိုင်ပေမယ့် ညရောက်မှ ပြုလုပ်ရင်တော့ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းအပူချိန်နဲ့ နှလုံးခုန်နှုန်းတို့ မြင့်တက်စေပါတယ်။
■ (၆) အယ်ကိုဟောသောက်ပေးရင် ကောင်းစွာအိပ်စေနိုင်တယ်လို့ ယူဆထားကြပေမယ့် နှစ်ခြိုက်စွာအိပ်ပျော်တဲ့အဆင့်ကိုတော့ နှောင့်ယှက်စေပါတယ်။
■ (၇) ညမအိပ်ခင်မှာ အလုပ်ကိစ္စတွေ၊ စကားများပြောဆိုတာတွေက ဖိစီးမှုတက်စေကာ ဦးနှောက်နိုးကြားစေတာကြောင့် အိပ်ပျော်ဖို့ ခက်ခဲစေပါတယ်။
Source: WION
ပိုလန်နိုင်ငံဈေးကွက်သို့ မြန်မာ့ဆန်တင်ပို့နိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာအရည်အသွေးစံနှုန်းများနဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိစေရေး စစ်ဆေးမှုတွေကို တင်းကျပ်စွာဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံဆန်စပါးအသင်းချုပ်ရဲ့ ပိုလန်နိုင်ငံတွင် မြန်မာ့ဆန်တန်ချိန်(၂၅၀)၌ ပိုးမွှားအသေများတွေ့ရှိခြင်းသတင်းထွက် ပေါ်မှုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်တဲ့ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။
#Local_News
Published 13 September 2026
#ပိုလန်နိုင်ငံ #ဆန်
#YMG/SW #Yangon_Times
#World_Science
Published 13 September 2026
■ စကြဝဠာထဲမှာ ဂြိုဟ်ပေါင်းသန်းပေါင်းများစွာရှိနေပေမယ့် လူသားတို့ဟာ အခြားဂြိုဟ်သက်ရှိများရဲ့ လက္ခဏာကို လုံးဝမတွေ့ရှိသေးတာဟာ စဉ်းစားစရာ ဖြစ်နေပါတယ်။
■ UAP ကောင်စီဥက္ကဌ အာဗီလော့ဘ်က ဂြိုဟ်သားသက်ရှိများကို မတွေ့ရသေးတာဟာ စကြဝဠာရဲ့ နေရာအနှံ့အပြားကို မစူးစမ်းရသေးတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောပါတယ်။
■ သံလိုက်စက်ကွင်းများနဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့ နေအဖွဲ့အစည်းများလိုမျိုး ပတ်ဝန်းကျင်လိုအပ်ချက်များကြောင့် ရှုပ်ထွေးတဲ့ သက်ရှိများ ဖြစ်ပေါ်လာရန် အလွန်ရှားပါးနိုင်ပါတယ်။
■ အဆင့်မြင့် ဂြိုဟ်ပြင်ပယဉ်ကျေးမှုများဟာ အာကာသခရီးမသွားမီ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ နျူကလီးယားစစ်ပွဲ ဒါမှမဟုတ် AI တို့ကြောင့် ပျက်စီးသွားကြခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
■ ဂြိုဟ်သားများဟာ ရန်ရှာနိုင်တဲ့ အိမ်နီးချင်းစကြဝဠာများရဲ့ အန္တရာယ်ကနေ ကာကွယ်ဖို့အတွက် သတင်းအချက်အလက် ပေးပို့ဆက်သွယ်ခြင်းကို တမင်မပြုလုပ်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
■ ဉာဏ်ရည်မြင့်သက်ရှိများဟာ ယူရိုပါလိုမျိုး လတွေရဲ့ ရေခဲပြင်သမုဒ္ဒရာများ အောက်ဘက်မှာ ရှင်သန်နေနိုင်ပြီး အာကာသ ဒါမှမဟုတ် ပြင်ပကမ္ဘာအကြောင်းကို လုံးဝမသိရှိကြခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
■ ရေဒီယိုအချက်ပြလှိုင်းများ ရှာဖွေခြင်းမှာ အပြုအမူမျှသာဖြစ်ပြီး အာကာသအတွင်းရှိ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြွင်းအကျန်များနဲ့ စကြဝဠာကြား ကင်းထောက်ယာဉ်များကို တက်ကြွစွာရှာဖွေရန် တိုက်တွန်းထားပါတယ်။
■ စကြဝဠာကြီး တိတ်ဆိတ်နေခြင်းရဲ့ အဆွဲဆောင်နိုင်ဆုံး အဖြေမှာ ဂြိုဟ်သားအာကာသယာဉ်များဟာ ကမ္ဘာ့အနီးသို့ ရောက်ရှိနေခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း လော့ဘ်က အဆိုပြုထားပါတယ်။
Source: WION
By K. C. Sharma
Southeast Asia’s defining strength has long been its commitment to non-alignment and diplomatic flexibility. Yet, the region is facing an unprecedented push toward bloc-based military operations. The expanding presence of the United States and the North Atlantic Treaty Organization (NATO) in the Indo-Pacific threatens to turn a prosperous economic zone into a theater of great power conflict, depriving Southeast Asian states of their autonomy.
The Erosion of ASEAN Centrality
The traditional architecture of regional security is under direct threat from exclusive Western groupings, threatening to catch the region in a diplomatic vise.
🔳The rise of minilateral arrangements like the Quad and AUKUS reflects a broader shift from inclusive regionalism to exclusive coalitions.
🔳For ASEAN, this trends towards a progressive erosion of its centrality.
🔳As major powers bypass ASEAN-led mechanisms to pursue hard security objectives through smaller, like-minded groupings, the traditional forums risks becoming marginalized and reduced to addressing only soft issues while critical strategic stability is negotiated elsewhere without regional input.
This militarization will inevitably trigger a geopolitical backlash. China, Russia, and North Korea won't sit by passively in the event of a more Asia-focused NATO. China has long been suspicious that NATO, at Washington's urging, will extend into East Asia to buttress US power, hem China in strategically, and undermine what Chinese leaders regard as their rightful place in international politics.
Economic Survival vs. Costly Arms Races
The push to militarize forces a false choice upon developing nations, jeopardizing their economic lifelines.
🔳Regional nations are observing China's rise and assertive actions with a degree of caution.
🔳Yet China is the No 1 trading partner of most Asian states.
🔳Regional prosperity depends on China's success.
🔳Asians are cautious about western provocations over issues like Taiwan.
🔳Asians want the US present to balance China's power, but that doesn't mean they want a European military alliance operating in their region.
Furthermore, the pressure to militarize carries a devastating domestic cost. Across much of Southeast Asia, defence spending competes directly with infrastructure, healthcare, education and poverty reduction. Diverting funds to costly weapons systems undermines the very foundation of societal stability.
The Risk of Accidental Escalation
Perhaps the most alarming aspect of NATO’s expansion is the heightened risk of conflict. The increasing NATO presence undermines these security mechanisms, which could reduce ASEAN's control over regional security matters. The growing military operations through exercises, along with naval visits and logistical bases, create opportunities for dangerous misinterpretations, particularly in disputed maritime regions such as the South China Sea and Malacca Strait.
Compounding this danger is the harsh reality of Western military limitations. The United States can no longer viably defend its own regional bases, cannot replenish critical weapons systems in a sustained conflict, and is structurally incapable of winning a protracted war in East Asia. As regional partners quietly absorb this reality, the strategic landscape is fracturing. The talk of additional arms packages for the Philippines, Japan, or Taiwan is largely theatre.
Southeast Asia must firmly resist being caught in this geopolitical trap. By rejecting the imposition of foreign military coalitions, ASEAN can preserve its sovereignty, avoid a catastrophic arms race, and maintain its crucial role as the architect of regional peace.
Sources
NAY PYI TAW, Sept. 8, 2026 — Myanmar President U Min Aung Hlaing will make a state visit to Cambodia at the invitation of King Norodom Sihamoni, with talks expected to focus on strengthening bilateral relations and expanding cooperation across economic, cultural and other sectors, according to a statement issued by Myanmar’s Ministry of Foreign Affairs on Tuesday.
During the visit, U Min Aung Hlaing is scheduled to meet Cambodia’s Senate President, who serves as Acting Head of State, for bilateral talks. He will also hold separate meetings with the Cambodian prime minister and the president of the National Assembly.
The discussions are expected to cover ways to further consolidate longstanding friendly relations between Myanmar and Cambodia and promote mutually beneficial cooperation between the two governments, parliaments and peoples.
The two sides will also exchange views on expanding cooperation in economic, cultural and other areas of mutual interest, the Foreign Ministry said.
As part of the official programme, the Myanmar president is expected to visit prominent sites and ancient pagodas in Cambodia.
Union ministers and other senior officials will accompany the president during the visit.
The Foreign Ministry did not announce a specific date for the trip, saying only that the state visit would take place “in the near future.”
NAY PYI TAW, Aug. 26 — The Vietnamese President has invited Myanmar President U Min Aung Hlaing to pay an official visit to Vietnam, as the two countries discussed ways to deepen bilateral cooperation, including trade, investment and regional affairs, during a meeting in Nay Pyi Taw on August 26.
The invitation was conveyed by Vietnamese Foreign Minister H.E. Le Hoal Trung during his meeting with President U Min Aung Hlaing at the Presidential Guest House in Nay Pyi Taw. The Vietnamese foreign minister said he was carrying a message from the Vietnamese leadership inviting the Myanmar President to visit Vietnam and expressing their readiness to welcome him.
The Vietnamese foreign minister said the upcoming visit could open a new chapter in bilateral relations, building on the longstanding ties between the two countries and expanding cooperation in areas of mutual interest. He also said Vietnam respects Myanmar’s sovereignty, territorial integrity and right to independent decision-making, describing Vietnam as a reliable friend of Myanmar.
President U Min Aung Hlaing said Myanmar and Vietnam have maintained longstanding diplomatic relations, which marked their 50th anniversary in 2025. He noted similarities between the two countries in religion, culture and their historical struggles for independence, while highlighting cooperation between their governments and defence sectors.
During the talks, the two sides discussed strengthening government-to-government, parliamentary, military-to-military and people-to-people relations. They also exchanged views on expanding cooperation into new economic sectors and increasing bilateral trade and investment.
The discussions also covered Myanmar’s participation in the upcoming Cambodia-Laos-Myanmar-Vietnam (CLMV) Cooperation Summit and the Ayeyawady-Chao Phraya-Mekong Economic Cooperation Strategy (ACMECS) Summit to be held in Vietnam, as well as continued mutual support between Myanmar and Vietnam on the international stage.
Myanmar officials attending the meeting included Union Minister for the President’s Office U Khin Maung Yi, Union Minister for Foreign Affairs U Tin Maung Swe and other officials. The Vietnamese delegation included Ambassador of Vietnam to Myanmar H.E. Mr. Nguyen Anh Duc and senior officials.
The invitation comes as President U Min Aung Hlaing has undertaken a series of official overseas visits since assuming the presidency, reflecting Myanmar’s efforts to expand bilateral and regional diplomatic engagement.
#Local_News
ဆီရမ်ရိ၊ စက်တင်ဘာ ၁၂
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် (State Visit) အဖြစ် ရောက်ရှိနေသည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ယနေ့ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဆီရမ်ရိပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Mr. Prak Sophoan က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ၍ မြန်မာ-ကမ္ဘောဒီးယား နှစ်နိုင်ငံအကြားရှိရင်းစွဲချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ဘက်စုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေရေး၊ ခရီးသွားကဏ္ဍ မြှင့်တင်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါသည်။
ဆွေးနွေးပွဲကောက်နုတ်ချက်များမှာ -
■ နိုင်ငံတော်သမ္မတက ပြောကြားခဲ့သည့်အချက်များ
ခရီးသွားကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးသည့် ဆီရမ်ရိပြည်နယ်သို့ ပြီးခဲ့သည့်၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား ၁ သန်းခန့် လာရောက်ခဲ့မှုအပေါ် ဝမ်းမြောက်မိပါကြောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂံကိုလည်း ဆီရမ်ရိကဲ့သို့ ခရီးသွားကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးစေလိုပါကြောင်း။
ယခုခရီးစဉ်သည် အောင်မြင်သည့်ခရီးစဉ် ဖြစ်ပြီး မြန်မာ-ကမ္ဘောဒီးယား နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည့် လုပ်ငန်းများရှိလာမည်ဖြစ်ပါကြောင်း။
ဆီယမ်ရိမြို့မှာ မြန်မာအလုပ်သမားများ ရောက်ရှိနေသည်ဟုသိရပြီး အဆိုပါ မြန်မာအလုပ်သမား များအား ကမ္ဘောဒီးယားဥပဒေဘောင်အတွင်းမှ စောင့်ရှောက်ပေးရန်နှင့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေး အပြည့်အဝရရှိစေရန် မေတ္တာရပ်ခံလိုပါကြောင်း။
■ ဆီရမ်ရိပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ဆွေးနွေးချက်များ
သမ္မတကြီးအား တွေ့ဆုံဂါရဝပြုခွင့်ရသည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါကြောင်း။
သမ္မတကြီး လာရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတိုင်းအသစ်အသစ်တွေသာ တွေ့ရမည်ဟု ယုံကြည်ပါ ကြောင်း။
ယမန်နေ့က ဖနွမ်းပင်မြို့သို့ ရောက်ရှိပြီး အကြီးအကဲများနှင့် အောင်မြင်စွာ တွေ့ဆုံရသည်ကို တွေ့ရသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူမိပါကြောင်း။
သမ္မတကြီး၏ ဆွေးနွေးခဲ့မှုများနှင့် MoU လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့မှုများကို သိရှိရပြီး ၎င်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်ပါကြောင်း။
သမ္မတကြီး ဆက်လက်တိုးတက်အောင်မြင်ပါစေရေး ဆုတောင်းပါကြောင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြပါသည်။
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
မကြာသေးမီက ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ဗီယက်နမ် ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် တရားဝင်ခရီးစဉ်သည် မြန်မာ-ဗီယက်နမ် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးတွင် စာမျက်နှာသစ်တစ်ရပ် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သည်။ ဤခရီးစဉ်သည် သမိုင်း အစဉ်အလာကြီးမားသည့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုကို အခြေခံကာ အနာဂတ်ကာလအတွက် ခိုင်မာသော နိုင်ငံရေးယုံကြည်မှုအပြင် စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာစင်္ကြံများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေရန် မဟာဗျူဟာ မြောက် လမ်းစဖော်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ရမည်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းအစဉ်အလာနှင့် ခိုင်မာသည့် နိုင်ငံရေးယုံကြည်မှု
မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းကြောင်းများ တူညီကြပြီး အခက်အခဲများစွာကို အတူတကွ ဖြတ်သန်းခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် ဗီယက်နမ်သို့ လာရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗီယက်နမ်ဥက္ကဋ္ဌ ဟိုချီမင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က ၎င်းကို ဥပဒေဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ ချီးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်အထိ နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေး အခြေခံ အုတ်မြစ် ခိုင်မာခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံမှုသည် နှစ် (၅၀) ပြည့် ရွှေရတုတိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်က တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဘက်စုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေး (Comprehensive Cooperative Partnership) သည်လည်း ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် (၁၀) နှစ် ပြည့်မြောက်တော့မည်ဖြစ်သည်။
ယခုခရီးစဉ်အတွင်း ခေါင်းဆောင်များ၏ ပြောကြားချက်များသည် နှစ်နိုင်ငံအကြား နိုင်ငံရေးယုံကြည်မှုကို ပိုမိုပီပြင်ခိုင်မာစေခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်သမ္မတ မစ္စတာ တိုလန်းက "အဆွေတော်သမ္မတကြီး၏ ယခုခရီးစဉ်သည် နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု၊ ဘက်စုံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေမည့် ခရီးစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှေ့လာမည့်ကာလများအတွင်း ဗီယက်နမ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းခိုင်မာပြီး ထိထိရောက်ရောက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် လက်တွေ့ကျသော အကျိုး ရလာဒ်များစွာကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဗီယက်နမ်ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာ လေမင်ဟုန်ကလည်း "အဆွေတော် သမ္မတကြီး၏ ယခုခရီးစဉ်သည် နှစ်နိုင်ငံအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ခိုင်မာစေမည်ဟု ယုံကြည်ပါကြောင်း" ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတကလည်း "ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနေဖြင့် စစ်ပွဲဒဏ်နှင့် အရေးယူပိတ်ဆို့ ကန့်သတ် မှုများကို ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့်ကြားမှ ယခုကဲ့သို့ ဘက်ပေါင်းစုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာသည့် နိုင်ငံတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့မှုအပေါ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင် အဆက်ဆက်ကို လေးစားဂုဏ်ယူပါကြောင်း" ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။ ဤပြောကြားချက်များသည် တစ်နိုင်ငံ၏ ခက်ခဲသော ဖြတ်သန်းမှုနှင့် ကြိုးပမ်းအောင်မြင်မှုများကို အခြားတစ်နိုင်ငံက အပြန်အလှန် အသိအမှတ်ပြုသည့် ခိုင်မာသော နိုင်ငံရေးယုံကြည်မှုကို ပြသနေခြင်းဖြစ်သည်။
ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာမည့် နည်းပညာစင်္ကြံနှင့် စက်မှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု
ခိုင်မာသည့် နိုင်ငံရေးယုံကြည်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင် ရွက်မှုများသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမှ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ခန့် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည့် "ဒွိုင်မွိုင်း" (Doi Moi) စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု အတွေ့အကြုံ များကို မျှဝေပေးရန်လည်း တောင်းဆိုထားရာ ဤသည်မှာ မြန်မာ့စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
နည်းပညာနှင့် စက်မှုကဏ္ဍတွင်လည်း အလားအလာကောင်းများကို တွေ့မြင်ရသည်။
🔳၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည့် Mytel ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းသည် နှစ်နိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နည်းပညာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ စံနမူနာကောင်းဖြစ်ပြီး ယင်းအမည်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
🔳မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ရတနာပုံဆိုက်ဘာစီးတီးအပါအဝင် နည်းပညာအထူးဇုန်များတွင် Viettel မှ လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပြီး ဒီဂျစ်တယ်နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်ထား သည်။
🔳ထို့အပြင် ဧရိယာစတုရန်းမီတာ ၅၀၀,၀၀၀ ကျော်ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၁ လအတွင်း အပြီးတည်ဆောက် နိုင်ခဲ့သည့် Vinfast လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ခြင်းက အနာဂတ်မော်တော်ယာဉ်နှင့် အဆင့်မြင့်စက်မှုထုတ်လုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ကျယ်ပြန့်လာနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။
မဟာဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းများ ချိတ်ဆက်ခြင်း
ကုန်သွယ်မှုနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ ချိတ်ဆက်မှုတွင် မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်တို့သည် ဒေသတွင်း စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းများကို အသုံးချရန် အလေးထားလာကြသည်။
🔳မြန်မာနိုင်ငံရှိ သီလဝါစီးပွားရေးဇုန်သည် မြန်မာ (မြဝတီ) - ထိုင်း - လာအို - ဗီယက်နမ် (ဒါနန်း) ချိတ်ဆက်မည့် အရှေ့-အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံ (East-West Economic Corridor) နှင့် ချိတ်ဆက်သွားမည်ဖြစ်သည်။
🔳ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်းသည်လည်း တောင်ပိုင်းစီးပွားရေးစင်္ကြံ (Southern Economic Corridor) ဖြစ်သည့် မြန်မာ (ထားဝယ်) - ဗန်ကောက် - လွန်ပရာဘမ် - ဗီယက်နမ် (ဒါနန်း) လမ်းကြောင်းနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
🔳ထို့အပြင် မြန်မာ-အိန္ဒိယ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံ အဝေးပြေးလမ်းမကြီးစီမံကိန်းကို အကောင်အထည် ဖော်လျက်ရှိပြီး ယင်းလမ်းနှင့်ချိတ်ဆက်ကာ ဗီယက်နမ်မှသည် တောင်အာရှဈေးကွက်သို့လည်းကောင်း၊ မြန်မာမှသည် လာအို၊ ဗီယက်နမ်တို့မှတစ်ဆင့် အရှေ့အာရှဈေးကွက်သို့လည်းကောင်း အပြန်အလှန် ဝင်ရောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
နိဂုံး
အချုပ်အားဖြင့် သုံးသပ်ရလျှင် မြန်မာ-ဗီယက်နမ် ဆက်ဆံရေးသည် သမိုင်းဝင် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုမှသည် လက်တွေ့ကျသော မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးအဆင့်သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိ လာပြီဖြစ် သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတက “တစ်ဦးတည်းဆိုပါက လျင်မြန်စွာသွားနိုင်သော်လည်း အတူတကွပူးပေါင်းမှ သာလျှင် ဝေးဝေးသို့ ရောက်နိုင်သည်” ဟု စီးပွားရေးဖိုရမ်တွင် ပြောကြားခဲ့သည့်အတိုင်း ကမ္ဘာလုံး ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးမရေရာမှုများကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် အရေးပါလှသည်။ ခိုင်မာသော နိုင်ငံရေးယုံကြည်မှုကို အုတ်မြစ်ချလျက် ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့် နည်းပညာစင်္ကြံများ၊ အရှေ့-အနောက်နှင့် တောင်ပိုင်း စီးပွားရေးစင်္ကြံလမ်းများကို ပေါင်းကူးချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် မြန်မာ-ဗီယက်နမ် နှစ်နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်တောက်ပလာမည်ဖြစ်ကြောင်းသုံးသပ်ရေးသားရပါသည်။
#Local_News
Published 03 September 2026
■ တရုတ်-မြန်မာ လူငယ်များ ဆွေးနွေးဖလှယ်ရေးနှင့် မီဒီယာ တွေ့ဆုံပွဲကို စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ Center for Research and Innovation ဒုတိယထပ်၌ ကျင်းပပါတယ်။
■ အဆိုပါအခမ်းအနားသို့ သံမှူးကြီး Dr. Zheng Zhihong၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာသောင်းထိုက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံရုံးရှိ လူငယ်သံတမန်များ၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ရှိ ဆရာ/ဆရာမများနှင့် ကျောင်းသား ကျောင်းသူများ၊ တရုတ်-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံ မီဒီယာများနှင့် သတင်းဌာနများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ ပညာရှင်များနှင့် သုတေသနအဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁၆၀ ခန့် တက်ရောက်ကြပါတယ်။
■ အခမ်းအနားတွင် သံမှူးကြီး Dr. Zheng Zhihong၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာ သောင်းထိုက်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာနနှင့် Myanmar Insighter မှ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဦးအေးချမ်း တို့က အမှာစကားများ အသီးသီးပြောကြားကြပါတယ်။
■ ထို့နောက် တရုတ်-မြန်မာ လူငယ်များက စကားဝိုင်းဆွေးနွေးဖလှယ်ကြပြီး သတင်းမီဒီယာများရဲ့ မေးမြန်းမှုများကို ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့ကြောင်းသတင်းရရှိပါတယ်။
#Yangon_Media_Group
#YMG/MNN #Yangon_Times
နေပြည်တော်၊ဩဂုတ် ၂၉
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ညောင်တုန်းမြို့နယ် ဂန်ချောင်းကျေးရွာအနီးရှိ ညောင်တုန်းကျွန်းတာတွင် တိုးမြစ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် အလျားပေ ၃၀၀၊ အနံ ၄၅ ပေခန့်ရှိ တာကိုယ်ထည် ဩဂုတ် ၂၅ ရက်မှစ၍ ရေတိုက်စားခံခဲ့ရသဖြင့် အရေးပေါ်ကာကွယ်ပြုပြင်မှုများ အမြန်ဆုံးပြီးစီးရေးနှင့် အနာဂတ်ရေမြင့်တက်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် စနစ်တကျ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဩဂုတ် ၂၉ ရက်တွင် သွားရောက်စစ်ဆေး၍ တာဝန်ရှိသူများအား ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
ရေတိုက်စားမှုသည် ဧရာဝတီမြစ်မှ ခွဲထွက်သည့် တိုးမြစ်၏ ရေစီးကြောင်းပြောင်းလဲမှုနှင့် မြစ်ကမ်းတိုက်စားမှုကြောင့် ညောင်တုန်းကျွန်းတာ တာမိုင် ၁၁/၆ နှင့် ၁၁/၇ ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တာခြေ၌ တုတ်တန်းရိုက်၍ သဲအိတ်ဖြည့်ခြင်း၊ သဲအိတ်ဖြင့် တာခြေထောက်ခြင်း၊ မူလတာ၏ ဒုတိယဆင်ခြေလျှောအခြေကို သဲအိတ်ထောက်ခြင်း၊ ယာယီပန်းတာနှင့် ကမ်းရင်းတာဆင်ခြေလျှော တည်ဆောက်ခြင်းအပြင် တိုက်စားမှုကာကွယ်ရန် Geo Textile ခင်းခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်နေသည်။
တာဝန်ရှိသူများ၏ တင်ပြချက်အရ တိုးမြစ်၏ ရေနက်စီးကြောင်းသည် မာယူ/ချောင်းဖျား၊ ချောင်းကြီး၊ ဂန်ချောင်းနှင့် ထုံးဝကျေးရွာဘက်သို့ ရွေ့လျားလာသဖြင့် နှစ်စဉ် မြစ်ကမ်းပြိုကျမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဂန်ချောင်းကျေးရွာအနီးတွင် နှစ်စဉ် ကမ်းပါးပေ ၁၅၀ မှ ၂၆၅ ပေခန့်အထိ ပြိုကျခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်အတွင်း စိုက်ပျိုးမြေများအပါအဝင် မြေဧရိယာ ၁,၀၀၀ ဧကကျော်ခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း၌ မြေနုကျွန်း ၈၅၀ ဧကခန့် ပေါ်ထွန်းလာကြောင်း သိရသည်။ ဒေသရေဘေးကာကွယ်ရေးအတွက် ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ယခုဘဏ္ဍာနှစ်အထိ ပန်းတာနှင့် ဖြတ်တာ စုစုပေါင်း ၁၂ ခုခန့် တည်ဆောက်ထားသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတက အလားတူ တာဘောင်ရေတိုက်စားမှုနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ လျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် မြစ်၊ မြစ်လက်တက်နှင့် ချောင်းများ၏ ရေစီးရေလာ၊ ရေဝင်ရေထွက်နှင့် မြစ်ကြမ်းပြင်အမြင့်အနိမ့်တို့ကို စဉ်ဆက်မပြတ် သုတေသနပြုမှတ်တမ်းတင်၍ လိုအပ်သည့် မြစ်ကြောင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် နုန်းဆယ်မှုများကို နှစ်စဉ်စီမံချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ရေလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့သည့် မြေနုကျွန်းများကို စနစ်တကျတူးဖော်ရှင်းလင်းရန်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း မြစ်ချောင်းများ၌ သောင်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်လည်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍ ရေတိုအရေးပေါ်လုပ်ငန်းများနှင့် ရေရှည်ကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ရန်၊ အခြားတာရိုးများရှိ ရေတိုက်စားနိုင်သည့် နေရာများကို ကြိုတင်စစ်ဆေးကာကွယ်ရန်နှင့် လေးမျက်နှာမြို့နယ်ရှိ ငဝန်တာတမံ ရေတိုက်စားမှုကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းအပါအဝင် လက်ရှိလုပ်ငန်းများကို ရရှိနိုင်သည့် အင်အားစုများဖြင့် အရှိန်မြှင့်ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
ရေကြီးရေလျှံမှုကြောင့် ဒေသခံများ၏ နေအိမ်၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လူမှုစီးပွားဘဝ ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများကို စနစ်တကျ စာရင်းကောက်ယူ၍ လိုအပ်သည့် ကယ်ဆယ်ထောက်ပံ့မှုများ အချိန်မီပေးနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရန်လည်း တာဝန်ရှိဌာနများကို မှာကြားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်-မအူပင်လမ်းတစ်လျှောက် ရေဆင်းမြောင်းများ ပိတ်ဆို့မှုမရှိစေရေး ရှင်းလင်းရန်နှင့် ရေကျော်သည့် လမ်းပိုင်းများကို မြှင့်တင်ရန်လည်း ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
ယင်းနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် တာဘောင်ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး လက်ရှိရေတိုက်စားမှုကိုသာ ဖြေရှင်းခြင်းမပြုဘဲ နောင်ရေမြင့်တက်လာပါက ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်၊ လိုအပ်သည့် စက်ယန္တရား၊ လူအင်အားနှင့် ပစ္စည်းများ စုစည်းအသုံးပြုကာ အမြန်ဆုံးပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ရန် မှာကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြုပြင်ရေးနှင့် ရေဘေးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်နေသည့် တပ်မတော်သားများ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများအား ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ငွေများ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်
#Local_News
Published 29 August 2026
■ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ထိုင်းနိုင်ငံသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် သဘောတူညီထားသည့် H.E. Mr. Tor Saralamba သည် ဩဂုတ် ၂၈ ရက် နံနက် ၁၁ နာရီတွင် နေပြည်တော်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဧည့်ဆောင်တော်၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာပေးအပ်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နယ်စပ်ဒေသ လုံခြုံတည်ငြိမ်ရေးအပါအဝင် မြန်မာ-ထိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်ရေးကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
■ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာ ပေးအပ်ပြီးနောက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရာတွင် မြန်မာနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံအကြား ရှိရင်းစွဲ သံတမန်ဆက်ဆံရေး၊ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုခိုင်မာတိုးတက်ရေး၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအဖြစ် အပြန်အလှန်နားလည်ယုံကြည်မှု မြှင့်တင်ရေးတို့ကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
■ ထို့ပြင်နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးချဲ့ရေး၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်နယ်စပ်ဒေသများ လုံခြုံတည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး အတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ မြှင့်တင်သွားရေးကိုလည်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။
■ နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဆက်လက်တိုးမြှင့်ရေးအပြင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်များ အပြန်အလှန်သွားရောက်နိုင်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
■ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာ ပေးအပ်ခြင်းမပြုမီ ထိုင်းသံအမတ်ကြီးသည် ဂုဏ်ပြုဆောင်ခန်းမ၌ မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံအလံများအား အလေးပြုခဲ့ပြီး ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့၏ အလေးပြုခြင်းကို ခံယူခဲ့သည်။ ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကလည်း နှစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းများကို တီးမှုတ်ခဲ့သည်။
■ အခမ်းအနားသို့ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ရီ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေ၊ သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးသက်ထွန်း၊ ထိုင်းသံအမတ်ကြီး၏ ဇနီးနှင့် သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ရေးသားသူ ကေစီရှာမား
အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ အဓိကအားသာချက်မှာ ဘက်မလိုက်ရေးမူဝါဒနှင့် သံတမန်ရေးရာ ပျော့ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိမှုကို ကာလရှည်ကြာ စွဲကိုင်ထားနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယခု အခါ ဒေသတွင်း၌ အုပ်စုဖွဲ့စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများဆီသို့ အစဉ်အလာမရှိခဲ့ဖူးသော တွန်းအားပေးမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် မြောက်အတ္တလန္တိတ် စာချုပ်အဖွဲ့ (NATO) တို့၏ တည်ရှိမှု ကြီးထွားလာခြင်းသည် ကြီးပွားတိုးတက်နေသော စီးပွားရေး ဇုန်တစ်ခုကို အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ပဋိပက္ခစစ်မျက်နှာပြင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားစေရန် ခြိမ်းခြောက် နေပြီး အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ဆုံးရှုံးစေမည်ဖြစ်သည်။
အာဆီယံ၏ ဗဟိုပြုအခန်းကဏ္ဍ တိုက်စားခံရခြင်း
ဒေသတွင်းကို သံတမန်ရေးရာ ညှပ်ပိတ်ခံရမှုအတွင်းသို့ ကျရောက်သွားစေရန် ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အနောက်အုပ်စု၏ သီးသန့်အဖွဲ့အစည်းများကြောင့် ဒေသတွင်း အစဉ်အလာလုံခြုံရေးတည်ဆောက်ပုံ သည် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည်။
ဤစစ်ရေးအင်အား တိုးချဲ့လာမှုသည် ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ တန်ပြန်သက်ရောက်မှုကို မလွဲမသွေ ဖြစ်ပေါ် စေမည်ဖြစ်သည်။ အာရှကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာသော နေတိုးအဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာပါက တရုတ်၊ ရုရှားနှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့သည် ငြိမ်နေမည်မဟုတ်ပေ။ ဝါရှင်တန်၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် နေတိုးသည် အမေရိကန် ၏အင်အားကို ပံ့ပိုးရန်၊ တရုတ်နိုင်ငံကို မဟာဗျူဟာကျကျ ဝိုင်းရံထားရန်နှင့် နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးတွင် တရုတ်ခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့၏ တရားဝင်နေရာဟု ယူဆထားသည့်အရာကို ထိခိုက်စေရန် အရှေ့ အာရှသို့ တိုးချဲ့လာမည်ကို တရုတ်နိုင်ငံက ကာလရှည်ကြာ သံသယရှိခဲ့သည်။
စီးပွားရေး ရှင်သန်မှုနှင့် စရိတ်ကြီးမားသော လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုများ
စစ်ရေးအသွင်ပြောင်းရန် တွန်းအားပေးမှုသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအပေါ် မှားယွင်းသော ရွေးချယ်မှု တစ်ခုကို အတင်းအကျပ်ပြုလုပ်စေပြီး ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးအသက်သွေးကြောများကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေသည်။
အာရှသားများသည် တရုတ်၏ အင်အားကို ချိန်ခွင်လျှာညှိရန် အမေရိကန်ရှိနေခြင်းကို လိုလားသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဒေသအတွင်း ဥရောပစစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ လှုပ်ရှားနေခြင်းကို လိုလားသည်ဟုတော့ မဆိုလိုပေ။
ထို့အပြင် စစ်ရေးအသွင်ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုသည် ကြီးမားသော ပြည်တွင်းကုန်ကျစရိတ်ကို ဖြစ်ပေါ် စေသည်။ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအများစုတွင် ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်သည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ပညာရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျှော့ချရေးတို့နှင့် တိုက်ရိုက် ယှဉ်ပြိုင်နေရသည်။ စျေးကြီးသော လက်နက်စနစ်များဆီသို့ ရန်ပုံငွေများကို လွှဲပြောင်း ပေးလိုက်ခြင်းသည် လူမှုအဖွဲ့အစည်း တည်ငြိမ်မှု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ထိခိုက်စေသည်။
မတော်တဆ ပဋိပက္ခကြီးထွားလာနိုင်ခြေ အန္တရာယ်
နေတိုး၏ တိုးချဲ့လာမှု၏ အစိုးရိမ်ရဆုံး အချက်မှာ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားလာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ နေတိုး၏ တည်ရှိမှု တိုးပွားလာခြင်းသည် ဤလုံခြုံရေးယန္တရားများကို ထိခိုက်စေပြီး ဒေသတွင်း လုံခြုံရေး ကိစ္စရပ်များအပေါ် အာဆီယံ၏ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းကို လျှော့ကျစေနိုင်သည်။ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများမှ တစ်ဆင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ကြီးထွားလာခြင်းသည် ရေတပ်အလည်အပတ်ခရီးများနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ ဆောင်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနှင့်အတူ အထူးသဖြင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်နှင့် မလက်ကာရေလက် ကြားကဲ့သို့သော အငြင်းပွားနေသည့် ပင်လယ်ရေကြောင်းဒေသများတွင် အန္တရာယ်ရှိသော အထင်အမြင် လွဲမှားမှုများဖြစ်စေရန် အခွင့်အလမ်းများကို ဖန်တီးပေးနေသည်။
ဤအန္တရာယ်ကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်မှာ အနောက်အုပ်စု စစ်ရေးကန့်သတ်ချက်များ၏ ကြမ်းတမ်းသော လက်တွေ့အခြေအနေပင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် ဒေသတွင်း အခြေစိုက်စခန်းများကို ရှင်သန်နိုင်အောင် ကာကွယ်ရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့သလို၊ ကာလရှည်ကြာ ပဋိပက္ခတစ်ခုတွင် အရေးပါသော လက်နက်စနစ်များကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့ဘဲ၊ အရှေ့အာရှတွင် ကာလရှည်ကြာ စစ်ပွဲတစ်ပွဲကို အနိုင်ရရန် ဖွဲ့စည်းပုံအရ မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့ပေ။ ဒေသတွင်း မိတ်ဖက်များသည် ဤလက်တွေ့အခြေအနေကို တိတ်တဆိတ် လက်ခံလာသည်နှင့်အမျှ မဟာဗျူဟာမြောက် အခင်းအကျင်းသည် အက်ကွဲလာနေသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဂျပန်၊ သို့မဟုတ် ထိုင်ဝမ်တို့ အတွက် နောက်ထပ် လက်နက်အထုပ်အပိုးများ ပေးအပ်မည့် စကားများသည် အများအားဖြင့် ဟန်ပြ သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။
အရှေ့တောင်အာရှအနေဖြင့် ဤပထဝီနိုင်ငံရေး ထောင်ချောက်အတွင်းသို့ ကျရောက်သွားခြင်းကို ခိုင်မာစွာ တွန်းလှန်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပြည်ပစစ်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့များ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ငြင်းဆန်ခြင်းဖြင့် အာဆီယံသည် ၎င်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ပြီး၊ ဆိုးရွားသော လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ကာ၊ ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်သူအဖြစ် ၎င်း၏ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ
By K. C. Sharma
Southeast Asia’s defining strength has long been its commitment to non-alignment and diplomatic flexibility. Yet, the region is facing an unprecedented push toward bloc-based military operations. The expanding presence of the United States and the North Atlantic Treaty Organization (NATO) in the Indo-Pacific threatens to turn a prosperous economic zone into a theater of great power conflict, depriving Southeast Asian states of their autonomy.
The Erosion of ASEAN Centrality
The traditional architecture of regional security is under direct threat from exclusive Western groupings, threatening to catch the region in a diplomatic vise.
🔳The rise of minilateral arrangements like the Quad and AUKUS reflects a broader shift from inclusive regionalism to exclusive coalitions.
🔳For ASEAN, this trends towards a progressive erosion of its centrality.
🔳As major powers bypass ASEAN-led mechanisms to pursue hard security objectives through smaller, like-minded groupings, the traditional forums risks becoming marginalized and reduced to addressing only soft issues while critical strategic stability is negotiated elsewhere without regional input.
This militarization will inevitably trigger a geopolitical backlash. China, Russia, and North Korea won't sit by passively in the event of a more Asia-focused NATO. China has long been suspicious that NATO, at Washington's urging, will extend into East Asia to buttress US power, hem China in strategically, and undermine what Chinese leaders regard as their rightful place in international politics.
Economic Survival vs. Costly Arms Races
The push to militarize forces a false choice upon developing nations, jeopardizing their economic lifelines.
🔳Regional nations are observing China's rise and assertive actions with a degree of caution.
🔳Yet China is the No 1 trading partner of most Asian states.
🔳Regional prosperity depends on China's success.
🔳Asians are cautious about western provocations over issues like Taiwan.
🔳Asians want the US present to balance China's power, but that doesn't mean they want a European military alliance operating in their region.
Furthermore, the pressure to militarize carries a devastating domestic cost. Across much of Southeast Asia, defence spending competes directly with infrastructure, healthcare, education and poverty reduction. Diverting funds to costly weapons systems undermines the very foundation of societal stability.
The Risk of Accidental Escalation
Perhaps the most alarming aspect of NATO’s expansion is the heightened risk of conflict. The increasing NATO presence undermines these security mechanisms, which could reduce ASEAN's control over regional security matters. The growing military operations through exercises, along with naval visits and logistical bases, create opportunities for dangerous misinterpretations, particularly in disputed maritime regions such as the South China Sea and Malacca Strait.
Compounding this danger is the harsh reality of Western military limitations. The United States can no longer viably defend its own regional bases, cannot replenish critical weapons systems in a sustained conflict, and is structurally incapable of winning a protracted war in East Asia. As regional partners quietly absorb this reality, the strategic landscape is fracturing. The talk of additional arms packages for the Philippines, Japan, or Taiwan is largely theatre.
Southeast Asia must firmly resist being caught in this geopolitical trap. By rejecting the imposition of foreign military coalitions, ASEAN can preserve its sovereignty, avoid a catastrophic arms race, and maintain its crucial role as the architect of regional peace.
Sources
#World_News
Published 07 September 2026
■ Amazon Prime Air ကုန်တင်လေယာဉ်တစ်စီးဟာ စက်တင်ဘာ ၆ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့က မိုင်ယာမီ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်စဉ် လေယာဉ်ပြေးလမ်းကျော်လွန်ကာ ပျက်ကျခဲ့တာကြောင့် အနည်းဆုံးလူ ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
■ 21 Air လေကြောင်းလိုင်းရဲ့ ခရီးစဉ်အမှတ် 7598 ဖြစ်ပြီး ပွာတိုရီကို ဆန်ဟွာရှိ လူးဝစ်မူနော့ဇ်မာရင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှ ထွက်ခွာလာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
■ အရှေ့ပိုင်းစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၂ နာရီခန့် ဆင်းသက်စဉ် လေယာဉ်မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ လေဆိပ်နယ်နိမိတ်အတွင်း မရပ်တန့်နိုင်ခဲ့ပါဘူး။
■ လေယာဉ်ဟာ လေဆိပ်စည်းရိုးကို ထိုးဖောက်ကာ အနီးအနားလမ်းပေါ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး မော်တော်ယာဉ်များနဲ့ ဝင်တိုက်ခဲ့ပါတယ်။
■ ထိုကနေ မီးလောင်ကျွမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကောင်းကင်သို့ မီးခိုးလုံးကြီးများ လွင့်ပျံသွားခဲ့ပါတယ်။
■ မီးငြှိမ်းသတ်ရန်နဲ့ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် Miami-Dade မီးသတ်နဲ့ ကယ်ဆယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၆၀ ကျော် လာရောက်ခဲ့ကြပါတယ်။
■ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူများနဲ့ သေဆုံးသူများရှိကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ အများအပြားကို အနီးရှိဆေးရုံများသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ပါတယ်။
■ အမေရိကန် ဖက်ဒရယ်လေကြောင်း စီမံခန့်ခွဲရေးဦးစီးဌာနနဲ့ အမျိုးသားပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး လုံခြုံရေးဘုတ်အဖွဲ့တို့က မတော်တဆဖြစ်ပွားရတဲ့ အကြောင်းအရင်းကို ချက်ချင်းစုံစမ်းစစ်ဆေးနေပြီး ဒီဖြစ်စဉ်ကြောင့် မိုင်ယာမီလေဆိပ် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ခေတ္တရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပါတယ်။
Source: Reuters
တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်က ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ ဘစ်ရှ်ကက်မြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ ၂၆ ကြိမ်မြောက် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ SCO ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ အဓိက အဆိုပြုချက် ၄ ချက်ကို ထုတ်ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဒီဗန်ဒရာ ရှားမားရေးသားသည်
ပြင်းထန်သော စွပ်စွဲချက်များကို နှစ်နှစ်ကျော်ကြာ ဖုံးကွယ်ထားပြီး အဖွဲ့အစည်းအတွင်း တိုင်ကြားမှုများ တိုးပွားလာနေသော်လည်း အချိန်ဆွဲနေခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) သည် နောက်ဆုံးတွင် ၎င်း၏ ရှေ့နေချုပ် ကာရင်ခန်း Karim Khan ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ICC အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၂၅ နိုင်ငံအနက် ၈၂ နိုင်ငံက Khan ကို ဖယ်ရှားရန် ပြတ်ပြတ်သားသား မဲပေးခဲ့ကြပြီး၊ ခုံရုံး၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်မှုနှင့် လက်တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ သူသည် “ပြင်းထန်သော မလျော်ကန်သည့် အပြုအမူ” နှင့် “တာဝန်ဝတ္တရားကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်မှု” ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိပြီးနောက် ယင်းဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Khan က စွပ်စွဲချက်များကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုထားသော်လည်း၊ လမ်းလွဲနေသော ဤရှေ့နေချုပ်၏ ကျဆုံးမှုသည် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော လူတစ်ဦး၏ နည်းလမ်းများအပေါ်သာမက တရားမျှတမှု ပုံပျက်သွားခွင့်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံတကာခုံရုံးတစ်ရပ်အပေါ်ပါ ပြင်းထန်သော ပြစ်တင်ရှုတ်ချချက်တစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မလျော်ကန်မှုနှင့်ဖိုအားပေးမှုတို့ဆက်တိုက်ပုံစံ
အရှုပ်တော်ပုံသည် လူအများမြင်ကွင်းနှင့် ဝေးကွာသော နေရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ Khan အပေါ် စွပ်စွဲချက်များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလအကြားကာလကို လွှမ်းခြုံထားပြီး၊ ICC တွင် သူ၏ တိုက်ရိုက်လက်အောက်၌ အလုပ်လုပ်နေသော အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ် လေးစားခံရသည့် အမျိုးသမီးရှေ့နေတစ်ဦးနှင့် ပတ်သက်နေသည်။ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း စာရွက်စာတမ်းများနှင့် စုံစမ်းရေးအစီရင်ခံစာများအရ အဆိုပါ စွပ်စွဲချက်များတွင် အတင်းအကျပ်ပြုမူမှု၊ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုနှင့် မလိုလားအပ်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှုတို့ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားသည့် ပုံစံတစ်ရပ်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုထဲတွင် Khan က အမျိုးသမီး၏ နားအတွင်းသို့ သူ၏လျှာကို ထိုးသွင်းခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။
ခုံရုံး၏ စောင့်ကြည့်ရေးယန္တရားထံ အဆိုပါအကြောင်းအရာ ပထမဆုံး အကြောင်းကြားခံရချိန်တွင် Khan နှင့် သူနှင့် နီးစပ်သော အဖော်တစ်ဦးတို့သည် တိုင်ကြားချက်ကို ဖိနှိပ်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြသည်။ မကြာခဏ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများနှင့် လူချင်းတွေ့ဆုံမှုများမှတစ်ဆင့် Khan က အမျိုးသမီးအား အဆိုပါစွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုရန်နှင့် သူက မည်သည့်အခါမျှ သူမအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ရေးသားထားသည့် ကြေညာချက်တစ်စောင် ပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ Khan ကမူ စွပ်စွဲချက်များသည် သူကိုင်တွယ်နေသော အထိခိုက်မခံသည့် နိုင်ငံတကာအမှုများကို အနှောင့်အယှက်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည့် စနစ်တကျစီစဉ်ထားသော နာမည်ဖျက်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုခဲ့သော်လည်း၊ ICC ဝန်ထမ်းသမဂ္ဂက ယုံကြည်စိတ်ချရသော လွတ်လပ်သည့် ပြင်ပစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ရန် ဝင်ရောက်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့နောက် တစ်နှစ်ကြာ ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ရပ်က မလျော်ကန်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များနှင့် Khan က ခုံရုံးဝန်ထမ်းများအပေါ် လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များ နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် “အချက်အလက်ဆိုင်ရာ အခြေခံ” ရှိကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကဥပဒေကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အကာအကွယ်အဖြစ် အသုံးချခြင်း
Khan ရုတ်တရက် အားနည်းသွားသည့် အခြေအနေသည် သူ၏ တရားစွဲဆိုရေး ဦးစားပေးချက်များ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားမှုနှင့် တိုက်ရိုက် တိုက်ဆိုင်နေခဲ့သည်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်မှု တိုင်ကြားချက်သည် မကြာမီ လူသိရှင်ကြား ပေါ်ထွက်လာတော့မည်ကို သိရှိနေသော Khan သည် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် Benjamin Netanyahu နှင့် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Yoav Gallant တို့အတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဖမ်းဝရမ်းများ ထုတ်ပေးရန် အလျင်အမြန် ကြေညာခဲ့သည်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ကျော်လွှားခြင်း။ မကြာမီ ပေါ်ထွက်လာတော့မည့် အရှုပ်တော်ပုံထက် အသာစီးရယူနိုင်ရန် Khan သည် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသော ဂါဇာစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုကို ရုတ်တရက် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး စံလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ကျော်လွှားခဲ့ကာ အစ္စရေးတာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံ၍ ၎င်းတို့၏ သက်သေအထောက်အထား တင်ပြချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
မီဒီယာပေါ်တွင် အကြီးအကျယ် ပြသခြင်း။ သတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာမည့်အစား Khan သည် CNN သို့ သွားရောက်ကာ မိမိကိုယ်ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်သူတစ်ဦးအဖြစ် တင်ပြခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားသံတမန်များနှင့် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်းများကိုပင် အံ့အားသင့်စေခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးအာမခံမူဝါဒတစ်ရပ်။ Khan သည် တစ်ချိန်တည်းတွင် ဟားမတ်စ်ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် Yahya Sinwar၊ Mohammed Deif နှင့် Ismail Haniyeh တို့အတွက်လည်း ဖမ်းဝရမ်းများ တောင်းခံခဲ့သည်။ အဆိုပါ အကြမ်းဖက်ခေါင်းဆောင်သုံးဦးစလုံး စစ်မြေပြင်တွင် သေဆုံးသွားပြီးနောက် ရှေ့နေချုပ်၏ အမှုစာရင်းတွင် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံထားရသော ခေါင်းဆောင်များအပေါ်သာ အာရုံစိုက်မှု ကျန်ရှိခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ရပ်ကို အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှ ရာထူးဖယ်ရှားခံရခြင်းမှ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန် အင်ပါယာဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံရေးထောက်ခံမှုကို စုစည်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မြင်ယူခဲ့ကြသည်။
နာမည်ဖျက်လုပ်ကြံမှုဟူသော ကာကွယ်ချက်ပြိုလဲခြင်း
နိုင်ငံတကာ၏ စာနာထောက်ခံမှု ရယူရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် Khan သည် မလျော်ကန်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များကို သူ၏အမှုများကို လမ်းကြောင်းမှ လွှဲချရန် နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေးက စီစဉ်သည့် ပြင်ပလုပ်ကြံမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ပုံဖော်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဇာတ်ကြောင်းသည် ချက်ချင်းနီးပါး ပြိုလဲသွားခဲ့သည်။
စွပ်စွဲခံရသူ Sarah Hishan သည် မလေးရှားနိုင်ငံသူ မူဆလင် ICC ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အစ္စရေးဆန့်ကျင်ရေး တရားစွဲဆိုမှုများကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်သဖြင့် အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး၏ လုပ်ကြံမှုဖြစ်သည်ဆိုသော အဆိုကို လုံးဝ အားနည်းသွားစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဖမ်းဝရမ်းများနှင့် ဆက်နွှယ်၍ Khan ကို “စောင့်ရှောက်ပေးရန်” ကာတာနိုင်ငံက ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်ဆိုသော သတင်းများနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သည့်အခါ ရှေ့နေချုပ်ရုံး၏ သမာဓိသည် တရားစွဲဆိုရေးဆိုင်ရာ မလျော်ကန်မှုကြောင့် ပြန်လည်မကောင်းနိုင်လောက်အောင် ထိခိုက်သွားခဲ့သည်။ ဥပဒေစိုးမိုးမှုကို အခြေခံသည့် မည်သည့် ပြည်တွင်းတရားရုံးတွင်မဆို ထိုကဲ့သို့ အလွန်ဆိုးရွားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသည့် အမှုများကို ချက်ချင်း ပယ်ချခဲ့ကြမည်ဖြစ်သည်။
ပြန်လည်ကယ်တင်၍ မရနိုင်သော အဖွဲ့အစည်း
Karim Khan ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းက လမ်းလွဲနေသော အရာရှိတစ်ဦးကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သော်လည်း ဟိဂ်ရှိ အဖွဲ့အစည်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံအတွင်း ပုပ်ပွနေမှုကို မပြုပြင်နိုင်ပေ။ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Tommy Pigott က ပြောခဲ့သကဲ့သို့ Khan သည် နောက်ဆုံးတွင် “ပြန်လည်ကယ်တင်၍ မရနိုင်လောက်အောင် အကျင့်ပျက်နေသည့် အဖွဲ့အစည်း” အတွင်းရှိ “သေးငယ်သော စက်သွားတစ်ခုသာ” ဖြစ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် တာဝန်ခံမှုမရှိဘဲ နိုင်ငံရေးသဘောထားလွှမ်းမိုးနေသော ခုံရုံးတစ်ရပ်၏ စိတ်လိုက်မာန်ပါ ဆုံးဖြတ်ချက်များအောက်တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများကို ထားရှိခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို သိရှိထားသဖြင့် ICC သို့ မည်သည့်အခါမျှ မဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းမှာ မှန်ကန်ခဲ့သည်။
Karim Khan ၏ ရာထူးသက်တမ်းကို နိုင်ငံတကာတရားမျှတမှုကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ရှင်သန်ရေးအတွက် ဇာတ်ခုံဆန်သော အကာအကွယ်တစ်ခုအဖြစ် လျှော့ချအသုံးချခဲ့သည့် ကာလအဖြစ် မှတ်မိနေကြမည်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် သူ၏ကိုယ်ပိုင်အိမ်ကို သူကိုယ်တိုင် ဖြိုချခဲ့ကာ သူဦးဆောင်ခဲ့သည့် ခုံရုံး၏ ဂုဏ်သိက္ခာကိုလည်း ပျက်စီးစေခဲ့လေတော့သည်။
The Wall Street Journal Editorial Board, “The ICC Tosses Its Rogue Prosecutor”
Harry Davies နှင့် Robert Flummerfelt, “ICC prosecutor allegedly tried to suppress sexual misconduct claims against him,” The Guardian
အယ်ဒီတာ့အာဘော် “ICC chief prosecutor Karim Khan ousted,” The Australian
Douglas Murray, “The ICC’s rogue prosecutor,” The Spectator Australia
Karim Khan ၏ တာဝန်ဝတ္တရား ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက်မှုနှင့် မလျော်ကန်မှုဆိုင်ရာ ICC အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ တွေ့ရှိချက်များကို ဖော်ပြထားသည့် The Wall Street Journal မှ ကောက်နုတ်ချက်
Karim Khan က တိုင်ကြားမှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ဝန်ထမ်းများအား ဖိအားပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟူသော ဖော်ပြချက်များပါဝင်သည့် The Guardian မှ ကောက်နုတ်ချက်
By Devendra Sharma
After more than two years of burying serious accusations and dithering over mounting internal complaints, the International Criminal Court (ICC) has finally fired its chief prosecutor, Karim Khan. In a decisive vote, 82 of the ICC’s 125 member states moved to remove Khan after the court's governing body found that he had committed "serious misconduct and serious breach of duty" related to sexual assault and retaliation allegations. While Khan vehemently denies the charges, the downfall of this rogue prosecutor marks a devastating indictment not only of one man’s desperate self-preservation tactics, but of an international tribunal that allowed justice to be subverted.
The scandal began far from the public stage. The allegations against Khan span a period between April 2023 and April 2024, involving a respected female lawyer in her 30s who worked directly under him at the ICC. According to internal documents and investigative reports, the claims detailed a pattern of coercive behavior, abuse of authority, and unwanted sexual touching—including an alleged incident in which Khan pressed his tongue into the woman’s ear.
When the court's watchdog mechanism was first alerted, Khan and a close associate reportedly embarked on repeated efforts to suppress the complaint. Through persistent phone calls and in-person encounters, Khan urged the woman to disavow the claims and provide a written statement declaring that he had never assaulted her. While Khan insisted the accusations were part of a coordinated smear campaign designed to disrupt his sensitive international casework, the ICC staff union intervened to demand a credible, external investigation. A subsequent yearlong United Nations inquiry established a "factual basis" both for the misconduct allegations and for claims that Khan retaliated against court staff.
Khan’s sudden vulnerability coincided directly with an abrupt shift in his prosecutorial priorities. Aware that the sexual harassment complaint was nearing public exposure, Khan rushed to announce sweeping arrest warrants for Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu and then-Defense Minister Yoav Gallant.
In an effort to rally international sympathy, Khan sought to frame the misconduct allegations as an external plot orchestrated by foreign intelligence to derail his cases. However, that narrative unraveled almost immediately.
The alleged victim, Sarah Hishan, is a Malaysian Muslim ICC lawyer who was openly supportive of the prosecution’s anti-Israel initiatives, completely undercutting claims of an Israeli intelligence conspiracy. Coupled with reports regarding an alleged offer by Qatar to "look after" Khan in connection with the arrest warrants, the prosecution’s integrity was fatally compromised by prosecutorial misconduct. In any domestic court governed by the rule of law, cases tainted by such egregious personal motives would have been thrown out immediately.
The firing of Karim Khan removes an errant official, but it does not repair the structural rot at The Hague. As U.S. State Department spokesman Tommy Pigott noted, Khan was ultimately "only one small cog" in an "irredeemably corrupt institution". The United States and Israel rightly never joined the ICC, recognizing the danger of subjecting sovereign nations to the whims of an unaccountable, politicized tribunal.
Karim Khan’s tenure will be remembered for reducing international justice to a theatrical shield for personal survival, ultimately bringing down his own house and discrediting the court he led.
ရေးသားသူ ကေစီရှာမား
အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ အဓိကအားသာချက်မှာ ဘက်မလိုက်ရေးမူဝါဒနှင့် သံတမန်ရေးရာ ပျော့ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိမှုကို ကာလရှည်ကြာ စွဲကိုင်ထားနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယခု အခါ ဒေသတွင်း၌ အုပ်စုဖွဲ့စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများဆီသို့ အစဉ်အလာမရှိခဲ့ဖူးသော တွန်းအားပေးမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် မြောက်အတ္တလန္တိတ် စာချုပ်အဖွဲ့ (NATO) တို့၏ တည်ရှိမှု ကြီးထွားလာခြင်းသည် ကြီးပွားတိုးတက်နေသော စီးပွားရေး ဇုန်တစ်ခုကို အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ ပဋိပက္ခစစ်မျက်နှာပြင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားစေရန် ခြိမ်းခြောက် နေပြီး အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ဆုံးရှုံးစေမည်ဖြစ်သည်။
အာဆီယံ၏ ဗဟိုပြုအခန်းကဏ္ဍ တိုက်စားခံရခြင်း
ဒေသတွင်းကို သံတမန်ရေးရာ ညှပ်ပိတ်ခံရမှုအတွင်းသို့ ကျရောက်သွားစေရန် ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အနောက်အုပ်စု၏ သီးသန့်အဖွဲ့အစည်းများကြောင့် ဒေသတွင်း အစဉ်အလာလုံခြုံရေးတည်ဆောက်ပုံ သည် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည်။
ဤစစ်ရေးအင်အား တိုးချဲ့လာမှုသည် ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ တန်ပြန်သက်ရောက်မှုကို မလွဲမသွေ ဖြစ်ပေါ် စေမည်ဖြစ်သည်။ အာရှကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာသော နေတိုးအဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာပါက တရုတ်၊ ရုရှားနှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့သည် ငြိမ်နေမည်မဟုတ်ပေ။ ဝါရှင်တန်၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် နေတိုးသည် အမေရိကန် ၏အင်အားကို ပံ့ပိုးရန်၊ တရုတ်နိုင်ငံကို မဟာဗျူဟာကျကျ ဝိုင်းရံထားရန်နှင့် နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးတွင် တရုတ်ခေါင်းဆောင်များက ၎င်းတို့၏ တရားဝင်နေရာဟု ယူဆထားသည့်အရာကို ထိခိုက်စေရန် အရှေ့ အာရှသို့ တိုးချဲ့လာမည်ကို တရုတ်နိုင်ငံက ကာလရှည်ကြာ သံသယရှိခဲ့သည်။
စီးပွားရေး ရှင်သန်မှုနှင့် စရိတ်ကြီးမားသော လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုများ
စစ်ရေးအသွင်ပြောင်းရန် တွန်းအားပေးမှုသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအပေါ် မှားယွင်းသော ရွေးချယ်မှု တစ်ခုကို အတင်းအကျပ်ပြုလုပ်စေပြီး ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးအသက်သွေးကြောများကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေသည်။
အာရှသားများသည် တရုတ်၏ အင်အားကို ချိန်ခွင်လျှာညှိရန် အမေရိကန်ရှိနေခြင်းကို လိုလားသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဒေသအတွင်း ဥရောပစစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ လှုပ်ရှားနေခြင်းကို လိုလားသည်ဟုတော့ မဆိုလိုပေ။
ထို့အပြင် စစ်ရေးအသွင်ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုသည် ကြီးမားသော ပြည်တွင်းကုန်ကျစရိတ်ကို ဖြစ်ပေါ် စေသည်။ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအများစုတွင် ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်သည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ပညာရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျှော့ချရေးတို့နှင့် တိုက်ရိုက် ယှဉ်ပြိုင်နေရသည်။ စျေးကြီးသော လက်နက်စနစ်များဆီသို့ ရန်ပုံငွေများကို လွှဲပြောင်း ပေးလိုက်ခြင်းသည် လူမှုအဖွဲ့အစည်း တည်ငြိမ်မှု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ထိခိုက်စေသည်။
မတော်တဆ ပဋိပက္ခကြီးထွားလာနိုင်ခြေ အန္တရာယ်
နေတိုး၏ တိုးချဲ့လာမှု၏ အစိုးရိမ်ရဆုံး အချက်မှာ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားလာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ နေတိုး၏ တည်ရှိမှု တိုးပွားလာခြင်းသည် ဤလုံခြုံရေးယန္တရားများကို ထိခိုက်စေပြီး ဒေသတွင်း လုံခြုံရေး ကိစ္စရပ်များအပေါ် အာဆီယံ၏ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းကို လျှော့ကျစေနိုင်သည်။ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများမှ တစ်ဆင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ကြီးထွားလာခြင်းသည် ရေတပ်အလည်အပတ်ခရီးများနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ ဆောင်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနှင့်အတူ အထူးသဖြင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်နှင့် မလက်ကာရေလက် ကြားကဲ့သို့သော အငြင်းပွားနေသည့် ပင်လယ်ရေကြောင်းဒေသများတွင် အန္တရာယ်ရှိသော အထင်အမြင် လွဲမှားမှုများဖြစ်စေရန် အခွင့်အလမ်းများကို ဖန်တီးပေးနေသည်။
ဤအန္တရာယ်ကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်မှာ အနောက်အုပ်စု စစ်ရေးကန့်သတ်ချက်များ၏ ကြမ်းတမ်းသော လက်တွေ့အခြေအနေပင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် ဒေသတွင်း အခြေစိုက်စခန်းများကို ရှင်သန်နိုင်အောင် ကာကွယ်ရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့သလို၊ ကာလရှည်ကြာ ပဋိပက္ခတစ်ခုတွင် အရေးပါသော လက်နက်စနစ်များကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့ဘဲ၊ အရှေ့အာရှတွင် ကာလရှည်ကြာ စစ်ပွဲတစ်ပွဲကို အနိုင်ရရန် ဖွဲ့စည်းပုံအရ မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့ပေ။ ဒေသတွင်း မိတ်ဖက်များသည် ဤလက်တွေ့အခြေအနေကို တိတ်တဆိတ် လက်ခံလာသည်နှင့်အမျှ မဟာဗျူဟာမြောက် အခင်းအကျင်းသည် အက်ကွဲလာနေသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဂျပန်၊ သို့မဟုတ် ထိုင်ဝမ်တို့ အတွက် နောက်ထပ် လက်နက်အထုပ်အပိုးများ ပေးအပ်မည့် စကားများသည် အများအားဖြင့် ဟန်ပြ သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။
အရှေ့တောင်အာရှအနေဖြင့် ဤပထဝီနိုင်ငံရေး ထောင်ချောက်အတွင်းသို့ ကျရောက်သွားခြင်းကို ခိုင်မာစွာ တွန်းလှန်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပြည်ပစစ်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့များ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ငြင်းဆန်ခြင်းဖြင့် အာဆီယံသည် ၎င်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ပြီး၊ ဆိုးရွားသော လက်နက်ပြိုင်ဆိုင်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ကာ၊ ဒေသတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်သူအဖြစ် ၎င်း၏ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ
By K. C. Sharma
Southeast Asia’s defining strength has long been its commitment to non-alignment and diplomatic flexibility. Yet, the region is facing an unprecedented push toward bloc-based military operations. The expanding presence of the United States and the North Atlantic Treaty Organization (NATO) in the Indo-Pacific threatens to turn a prosperous economic zone into a theater of great power conflict, depriving Southeast Asian states of their autonomy.
The Erosion of ASEAN Centrality
The traditional architecture of regional security is under direct threat from exclusive Western groupings, threatening to catch the region in a diplomatic vise.
🔳The rise of minilateral arrangements like the Quad and AUKUS reflects a broader shift from inclusive regionalism to exclusive coalitions.
🔳For ASEAN, this trends towards a progressive erosion of its centrality.
🔳As major powers bypass ASEAN-led mechanisms to pursue hard security objectives through smaller, like-minded groupings, the traditional forums risks becoming marginalized and reduced to addressing only soft issues while critical strategic stability is negotiated elsewhere without regional input.
This militarization will inevitably trigger a geopolitical backlash. China, Russia, and North Korea won't sit by passively in the event of a more Asia-focused NATO. China has long been suspicious that NATO, at Washington's urging, will extend into East Asia to buttress US power, hem China in strategically, and undermine what Chinese leaders regard as their rightful place in international politics.
Economic Survival vs. Costly Arms Races
The push to militarize forces a false choice upon developing nations, jeopardizing their economic lifelines.
🔳Regional nations are observing China's rise and assertive actions with a degree of caution.
🔳Yet China is the No 1 trading partner of most Asian states.
🔳Regional prosperity depends on China's success.
🔳Asians are cautious about western provocations over issues like Taiwan.
🔳Asians want the US present to balance China's power, but that doesn't mean they want a European military alliance operating in their region.
Furthermore, the pressure to militarize carries a devastating domestic cost. Across much of Southeast Asia, defence spending competes directly with infrastructure, healthcare, education and poverty reduction. Diverting funds to costly weapons systems undermines the very foundation of societal stability.
The Risk of Accidental Escalation
Perhaps the most alarming aspect of NATO’s expansion is the heightened risk of conflict. The increasing NATO presence undermines these security mechanisms, which could reduce ASEAN's control over regional security matters. The growing military operations through exercises, along with naval visits and logistical bases, create opportunities for dangerous misinterpretations, particularly in disputed maritime regions such as the South China Sea and Malacca Strait.
Compounding this danger is the harsh reality of Western military limitations. The United States can no longer viably defend its own regional bases, cannot replenish critical weapons systems in a sustained conflict, and is structurally incapable of winning a protracted war in East Asia. As regional partners quietly absorb this reality, the strategic landscape is fracturing. The talk of additional arms packages for the Philippines, Japan, or Taiwan is largely theatre.
Southeast Asia must firmly resist being caught in this geopolitical trap. By rejecting the imposition of foreign military coalitions, ASEAN can preserve its sovereignty, avoid a catastrophic arms race, and maintain its crucial role as the architect of regional peace.
Sources
NAY PYI TAW, Sept. 8, 2026 — Myanmar President U Min Aung Hlaing will make a state visit to Cambodia at the invitation of King Norodom Sihamoni, with talks expected to focus on strengthening bilateral relations and expanding cooperation across economic, cultural and other sectors, according to a statement issued by Myanmar’s Ministry of Foreign Affairs on Tuesday.
During the visit, U Min Aung Hlaing is scheduled to meet Cambodia’s Senate President, who serves as Acting Head of State, for bilateral talks. He will also hold separate meetings with the Cambodian prime minister and the president of the National Assembly.
The discussions are expected to cover ways to further consolidate longstanding friendly relations between Myanmar and Cambodia and promote mutually beneficial cooperation between the two governments, parliaments and peoples.
The two sides will also exchange views on expanding cooperation in economic, cultural and other areas of mutual interest, the Foreign Ministry said.
As part of the official programme, the Myanmar president is expected to visit prominent sites and ancient pagodas in Cambodia.
Union ministers and other senior officials will accompany the president during the visit.
The Foreign Ministry did not announce a specific date for the trip, saying only that the state visit would take place “in the near future.”
နေပြည်တော်၊ဩဂုတ် ၂၉
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ညောင်တုန်းမြို့နယ် ဂန်ချောင်းကျေးရွာအနီးရှိ ညောင်တုန်းကျွန်းတာတွင် တိုးမြစ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် အလျားပေ ၃၀၀၊ အနံ ၄၅ ပေခန့်ရှိ တာကိုယ်ထည် ဩဂုတ် ၂၅ ရက်မှစ၍ ရေတိုက်စားခံခဲ့ရသဖြင့် အရေးပေါ်ကာကွယ်ပြုပြင်မှုများ အမြန်ဆုံးပြီးစီးရေးနှင့် အနာဂတ်ရေမြင့်တက်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် စနစ်တကျ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဩဂုတ် ၂၉ ရက်တွင် သွားရောက်စစ်ဆေး၍ တာဝန်ရှိသူများအား ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
ရေတိုက်စားမှုသည် ဧရာဝတီမြစ်မှ ခွဲထွက်သည့် တိုးမြစ်၏ ရေစီးကြောင်းပြောင်းလဲမှုနှင့် မြစ်ကမ်းတိုက်စားမှုကြောင့် ညောင်တုန်းကျွန်းတာ တာမိုင် ၁၁/၆ နှင့် ၁၁/၇ ကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တာခြေ၌ တုတ်တန်းရိုက်၍ သဲအိတ်ဖြည့်ခြင်း၊ သဲအိတ်ဖြင့် တာခြေထောက်ခြင်း၊ မူလတာ၏ ဒုတိယဆင်ခြေလျှောအခြေကို သဲအိတ်ထောက်ခြင်း၊ ယာယီပန်းတာနှင့် ကမ်းရင်းတာဆင်ခြေလျှော တည်ဆောက်ခြင်းအပြင် တိုက်စားမှုကာကွယ်ရန် Geo Textile ခင်းခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်နေသည်။
တာဝန်ရှိသူများ၏ တင်ပြချက်အရ တိုးမြစ်၏ ရေနက်စီးကြောင်းသည် မာယူ/ချောင်းဖျား၊ ချောင်းကြီး၊ ဂန်ချောင်းနှင့် ထုံးဝကျေးရွာဘက်သို့ ရွေ့လျားလာသဖြင့် နှစ်စဉ် မြစ်ကမ်းပြိုကျမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဂန်ချောင်းကျေးရွာအနီးတွင် နှစ်စဉ် ကမ်းပါးပေ ၁၅၀ မှ ၂၆၅ ပေခန့်အထိ ပြိုကျခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်အတွင်း စိုက်ပျိုးမြေများအပါအဝင် မြေဧရိယာ ၁,၀၀၀ ဧကကျော်ခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း၌ မြေနုကျွန်း ၈၅၀ ဧကခန့် ပေါ်ထွန်းလာကြောင်း သိရသည်။ ဒေသရေဘေးကာကွယ်ရေးအတွက် ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ယခုဘဏ္ဍာနှစ်အထိ ပန်းတာနှင့် ဖြတ်တာ စုစုပေါင်း ၁၂ ခုခန့် တည်ဆောက်ထားသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတက အလားတူ တာဘောင်ရေတိုက်စားမှုနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများ လျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် မြစ်၊ မြစ်လက်တက်နှင့် ချောင်းများ၏ ရေစီးရေလာ၊ ရေဝင်ရေထွက်နှင့် မြစ်ကြမ်းပြင်အမြင့်အနိမ့်တို့ကို စဉ်ဆက်မပြတ် သုတေသနပြုမှတ်တမ်းတင်၍ လိုအပ်သည့် မြစ်ကြောင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် နုန်းဆယ်မှုများကို နှစ်စဉ်စီမံချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ရေလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့သည့် မြေနုကျွန်းများကို စနစ်တကျတူးဖော်ရှင်းလင်းရန်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း မြစ်ချောင်းများ၌ သောင်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်လည်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍ ရေတိုအရေးပေါ်လုပ်ငန်းများနှင့် ရေရှည်ကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ရန်၊ အခြားတာရိုးများရှိ ရေတိုက်စားနိုင်သည့် နေရာများကို ကြိုတင်စစ်ဆေးကာကွယ်ရန်နှင့် လေးမျက်နှာမြို့နယ်ရှိ ငဝန်တာတမံ ရေတိုက်စားမှုကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းအပါအဝင် လက်ရှိလုပ်ငန်းများကို ရရှိနိုင်သည့် အင်အားစုများဖြင့် အရှိန်မြှင့်ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
ရေကြီးရေလျှံမှုကြောင့် ဒေသခံများ၏ နေအိမ်၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လူမှုစီးပွားဘဝ ထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှုများကို စနစ်တကျ စာရင်းကောက်ယူ၍ လိုအပ်သည့် ကယ်ဆယ်ထောက်ပံ့မှုများ အချိန်မီပေးနိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ရန်လည်း တာဝန်ရှိဌာနများကို မှာကြားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်-မအူပင်လမ်းတစ်လျှောက် ရေဆင်းမြောင်းများ ပိတ်ဆို့မှုမရှိစေရေး ရှင်းလင်းရန်နှင့် ရေကျော်သည့် လမ်းပိုင်းများကို မြှင့်တင်ရန်လည်း ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
ယင်းနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် တာဘောင်ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီး လက်ရှိရေတိုက်စားမှုကိုသာ ဖြေရှင်းခြင်းမပြုဘဲ နောင်ရေမြင့်တက်လာပါက ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်၊ လိုအပ်သည့် စက်ယန္တရား၊ လူအင်အားနှင့် ပစ္စည်းများ စုစည်းအသုံးပြုကာ အမြန်ဆုံးပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်ရန် မှာကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြုပြင်ရေးနှင့် ရေဘေးကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်နေသည့် တပ်မတော်သားများ၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများအား ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ငွေများ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်
နေပြည်တော်၊ ဩဂုတ် ၂၅။ နိုင်ငံ့စီးပွားနှင့် ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ပြည်တွင်းကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပို့ကုန်တိုးမြှင့်ရေး၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအခြေခံ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဒေသတွင်းမိတ်ဖက်၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ အားသာချက်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ အားသာချက်များနှင့် ပေါင်းစပ်အသုံးချရေး အလေးထားဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဩဂုတ် ၂၅ ရက် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်း အဝေးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လအတွင်း ထိုင်း၊ ရုရှားနှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်များမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ စွမ်းအင်၊ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် စက်မှုကဏ္ဍတို့တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတိုးမြှင့်ရေး ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။ ထိုင်းခရီးစဉ်အတွင်း နယ်စပ်ဒေသတည်ငြိမ်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအပြင် ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာနိုင်ငံသားများနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေး၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးနှင့် ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ရရှိရေးကိုလည်း ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း လည်းနိုင်ငံတော်သမ္မတက ပြောသည်။
နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများရေးဆွဲရာတွင် မြေပြင်အခြေအနေနှင့် ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက် များ မှန်ကန်မှုရှိရန် အရေးကြီးကြောင်း၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် တိုးတက်မှု နှောင့်နှေးနေသဖြင့် ပြည်ပအကူအညီနှင့် ချေးငွေများကို အဓိကအားမကိုးဘဲ ပြည်တွင်းအရင်း အမြစ်များ ဖြင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုမြှင့်တင်ရန်လိုကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတက ပြောသည်။ ပြည်တွင်းကုန်ကြမ်း အခြေခံ ထုတ်လုပ်မှု၊ သွင်းကုန်အစားထိုးထုတ်ကုန်နှင့် ပြည်ပပို့ကုန် တိုးမြှင့်ရေးကို ဦးစားပေးရန်လည်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ပြန်လည်ဖြည့်တင်းနိုင်သည့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအခြေခံ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများကို တိုးချဲ့ပြီး မြန်မာ့ပေါ်ဆန်းမွှေးဆန်၏ ပြည်ပဈေးကွက် ပြန်လည်တိုးချဲ့ရေး၊ ဝါနှင့် ဝါအခြေခံစက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ ပြည်တွင်းစားသုံးဆီဖူလုံရေးအတွက် ဆီထွက်သီးနှံများ တိုးမြှင့်စိုက်ပျိုးရေး၊ အရည်အသွေးမြင့် ပဲနှင့် ရာဘာထုတ်လုပ်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် အစိုးရများက အလေးထားဆောင်ရွက်ရန် မှာကြားခဲ့သည်။
လူသားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေးကိုလည်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အတန်းပညာမရှိသူအချိုးသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ၅၈ ဒသမ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၅ ဒသမ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျော့ကျလာကြောင်း အစိုးရ၏ သန်းခေါင်စာရင်းကိန်းဂဏန်းများကို သမ္မတက ကိုးကားပြောကြားသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာ လူသားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်နိုင်ရေးအတွက် သက်ဆိုင်ရာ အခြေခံအထက်တန်းကျောင်းများ၊ သိပ္ပံများနှင့် တက္ကသိုလ်များ မှတစ်ဆင့် ပညာရှင်များ တိုးမြှင့်မွေးထုတ်ရန်လည်း အလေးထားခဲ့သည်။
ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍတွင် သွင်းကုန်၊ ပို့ကုန်များ၏ အရည်အသွေးကို စနစ်တကျကြပ်မတ်ရန်၊ ကုန်စည် စီးဆင်းမှုမြန်ဆန်ချောမွေ့စေရေး မလိုအပ်သည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ လျှော့ချရန်နှင့် နိုင်ငံတော် အခွန်ဝင်ငွေ ဆုံးရှုံးစေသည့် တရားမဝင်ကုန်သွယ်မှုများကို တားဆီးရန် တာဝန်ရှိသူများအား ညွှန်ကြားခဲ့ သည်။ အခွန်ထမ်းပြည်သူများထံမှ ရရှိသည့် ဘဏ္ဍာငွေများကိုလည်း နိုင်ငံအတွက် အမှန်တကယ် လိုအပ်သည့် ကဏ္ဍများ၌ ထိရောက်အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုရန် ပြောကြားခဲ့သည်။
မိုးရာသီရေကြီးရေလျှံမှုနှင့်ပတ်သက်၍ မြစ်ချောင်းများတိမ်ကောမှုနှင့် ရေနုတ်မြောင်းပိတ်ဆို့မှုများကို ဖြေရှင်းရန် မြစ်ချောင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သဲနုန်းဆယ်ယူခြင်းနှင့် ရေနုတ်မြောင်းများ သန့်ရှင်းရေး ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေး၊ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ပညာရေးကဏ္ဍတွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း အခြေခံပညာကျောင်း ၅ သောင်းခန့်အနက် စံကိုက်ကျောင်း ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာရှိကြောင်း ပြောကြားကာ မြေဧရိယာနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ သတ်မှတ်ချက် ပြည့်မီနိုင်သည့် ကျောင်းများကို ဦးစားပေးအဆင့်အလိုက် စံကိုက်ကျောင်းများအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ရန် နှင့် ကျောင်းလုံခြုံရေး၊ သန့်ရှင်းသာယာရေး၊ အားကစားနှင့် သင်ကြားရေးပတ်ဝန်းကျင် တိုးတက်ကောင်း မွန်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရန် မှာကြားခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးအပြီးတွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ မူဝါဒများကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရများက ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတက တိုက် တွန်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားတိုးတက်ရေး၊ လူမှုစီးပွားဘဝမြှင့်တင်ရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးတို့ကို အဓိက လုပ်ငန်းစဉ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် ပြောကြားခဲ့သည်။
မင့်စ်၊ ဩဂုတ် ၂၁။ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေး၊ ဘယ်လာရုစ် Development Bank နှင့် ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်တို့အပါအဝင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် နှစ်နိုင်ငံအကြား သဘောတူညီချက်နှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ ကိုးခုကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်က မင့်စ်မြို့၌ နှစ်နိုင်ငံသမ္မတများရှေ့မှောက်တွင် လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်မှုကို မင့်စ်မြို့ သမ္မတနန်းတော်၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံသည် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအတွက် ကမ္ဘာမြေကို အဝေးမှအာရုံခံစောင့်ကြည့်နိုင်သည့် အာကာသယာဉ်ငယ်တစ်စင်း တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်သည့်မှတ်တမ်းလွှာအပြင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီနှင့် Belarusian State University တို့အကြား သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချွန်လွှာကိုလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် JSC “Development Bank of the Republic of Belarus” တို့အကြား ချေးငွေဆိုင်ရာ မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်ကို လဲလှယ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် တရားမနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေရေးရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူစာချုပ်၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေပိုင်းဆိုင်ရာ အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရေး သဘောတူညီချက်တို့လည်း ပါဝင်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်များအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ မဟာဗျူဟာနှင့် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးအဖွဲ့နှင့် The Belarusian Institute of Strategic Research (BISR) တို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား (MRTV) နှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် အသံလွှင့်ကုမ္ပဏီတို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များလည်း လဲလှယ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းမတိုင်မီ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့ ဦးဆောင်သည့် နိုင်ငံတော်အဆင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲကို ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၁၁ နာရီ မိနစ် ၅၀ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တွေ့ဆုံပွဲတွင် မြန်မာ-ဘယ်လာရုစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ လမ်းပြမြေပုံ (၂၀၂၆-၂၀၂၈) ကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ မွေးမြူရေး၊ စက်မှုနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ထို့အတူ ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး၊ အာကာသနည်းပညာ၊ ပညာရေးနှင့် လူငယ်၊ ကျန်းမာရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုမြှင့်တင်ရေးကိုလည်း နှစ်ဖက်အမြင်ချင်း ဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
သဘောတူညီချက်များ လဲလှယ်ပြီးနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုတို့က နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက်များကို မီဒီယာများသို့ ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတက နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား အလုပ်သဘောနေ့လယ်စာဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆
စပါးကြီးမြွေတွေဟာ သမင်လို အကောင်ကြီးမျိုးကို တစ်ထိုင်တည်း မျိုချပြီးရင် လနဲ့ချီပြီး ဘာမှထပ်မစားဘဲ နေနိုင်ကြတဲ့ ထူးခြားတဲ့ အလေ့အထရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက မြွေတွေရဲ့ ဒီလိုထူးခြားတဲ့ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်မှာ အဓိကကျတဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ဒါဟာ အဝလွန်သူတွေအတွက် ဆေးဝါးအသစ်တွေ ထုတ်လုပ်ရာမှာ လမ်းစတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြွေတွေ အစာစားပြီးချိန်မှာ သူတို့ရဲ့ သွေးထဲမှာ အဆပေါင်း ၁၀၀၀ လောက်အထိ မြင့်တက်လာတတ်တဲ့ pTOS လို့ခေါ်တဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို အဝလွန်နေတဲ့ ကြွက်တွေကို စမ်းသပ်တိုက်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအခါ ကြွက်တွေဟာ အစားအသောက်ကို သိပ်မစားတော့ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် အမြန်ကျသွားတာကို အံ့ဩဖွယ် တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ ဒီမော်လီကျူးဟာ Wegovy လို နာမည်ကြီး ဝိတ်ကျဆေးတွေနဲ့ ဆင်တူတဲ့ အာနိသင်မျိုး ပေးစွမ်းနိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်။
လက်ရှိသုံးနေတဲ့ Wegovy လို ဆေးတွေက အစာအိမ်ထဲကနေ အစာဆင်းတာကို နှေးစေပြီး အချိန်ကြာကြာ ဗိုက်ပြည့်နေသလို ခံစားရစေပေမယ့် ပျို့အန်တာ၊ ဝမ်းချုပ်တာနဲ့ ဗိုက်အောင့်တာမျိုးတွေ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတွေ့ရှိတဲ့ pTOS မော်လီကျူးကတော့ အဲဒီလို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ မရှိဘဲ၊ အစားစားချင်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း (Hypothalamus) ကို တိုက်ရိုက် သွားရောက်သက်ရောက်စေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့က မြွေတွေမှ မဟုတ်တာ" လို့ တွေးစရာရှိပေမယ့်၊ ဒီမော်လီကျူးက လူတွေရဲ့ ဆီးထဲမှာလည်း နည်းနည်းပါးပါး ပါဝင်နေတတ်တဲ့ သဘာဝဓာတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း သဘာဝအတိုင်း ရှိနေပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် အနာဂတ်မှာ ဆေးအဖြစ်ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းပြီး ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံမှု ရှိနိုင်တယ်လို့ ပညာရှင်တွေက မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။
ဒီရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို လူတွေမှာ လက်တွေ့ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက်တော့ ထပ်ပြီး သုတေသနတွေ အများကြီး လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘာဝတရားကြီးထဲမှာ ဒီလို အလွန်အမင်း ထူးခြားတဲ့ အစွမ်းသတ္တိတွေရှိတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေဆီကနေ လူသားတွေ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိမယ့်အရာတွေ အများကြီး သင်ယူနိုင်တယ်ဆိုတာကို ဒီလေ့လာမှုက သက်သေပြလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ Source: The Guardian
၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆
လူအတော်များများက ကျန်းမာရေးအတွက် နေ့စဉ် အားဆေး (Multivitamins) တွေ သောက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့သော ရောဂါကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ အားဆေးတွေကို တွဲသောက်လိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ဆေးစုပ်ယူမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေက ဆေးဝါးတွေနဲ့ လမ်းကြောင်းတူတူ ဖြတ်သန်းရတာမို့ ဆေးအာနိသင်ကို ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်လို့ သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။
လည်ပင်းကျိတ် (သိုင်းရွိုက်) ဆေးတွေနဲ့ အရိုးပွရောဂါဆေးတွေဟာ အားဆေးတွေနဲ့ သိပ်မတည့်ပါဘူး။ အားဆေးထဲမှာပါတဲ့ ကယ်လ်ဆီယမ်နဲ့ သံဓာတ်တွေက အဲဒီဆေးတွေရဲ့ အာနိသင်ကို လျော့ကျစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဆေးတွေကို မနက် အစာမစားခင် ဗိုက်ဟာနေချိန်မှာ အရင်သောက်တာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး၊ အားဆေးသောက်မယ်ဆိုရင် ဆေးသောက်ပြီး အနည်းဆုံး ၂ နာရီကနေ ၄ နာရီလောက် ခြားပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။
ပဋိဇီဝဆေး (ပိုးသတ်ဆေး) တွေ သောက်တဲ့အခါမှာလည်း အားဆေးနဲ့ အနည်းဆုံး ၂ နာရီလောက် ခြားသောက်ရပါမယ်။ မဟုတ်ရင် အားဆေးထဲက သတ္တုဓာတ်တွေနဲ့ ပေါင်းသွားပြီး ပိုးသတ်ဆေးက အပြည့်အဝ အာနိသင် မပြနိုင်တော့ပါဘူး။ သွေးကျဲဆေး (Warfarin) သောက်နေတဲ့သူတွေဆိုရင်လည်း အားဆေးထဲမှာပါတတ်တဲ့ ဗီတာမင် ကေ (Vitamin K) ကြောင့် သွေးခဲတာကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ဆေးအာနိသင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗီတာမင် ကေ ပါတဲ့ အားဆေးတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ရပ်လိုက်၊ သောက်လိုက် မလုပ်ဘဲ ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။
ဆီးသွားစေတဲ့ဆေး (Diuretics) နဲ့ အစာအိမ်ဆေးတွေ သောက်နေရင်လည်း သတိထားရပါမယ်။ သွေးတိုးကျဖို့ပေးတဲ့ ဆီးဆေးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်ဆားတွေကို အပြောင်းအလဲဖြစ်စေလို့ အားဆေးတွေနဲ့ တွဲသောက်ရင် ကယ်လ်ဆီယမ်ဓာတ်တွေ အရမ်းများသွားတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး အစာအိမ်လေနာဆေး (PPIs) တွေက အစာအိမ်အက်ဆစ်ကို လျှော့ချပေးတာမို့ အားဆေးထဲက ဗီတာမင် B12 နဲ့ သံဓာတ်တွေကို ခန္ဓာကိုယ်က ကောင်းကောင်း စုပ်ယူဖို့ ခက်ခဲသွားစေပါတယ်။
အချုပ်ပြောရရင်တော့ ပညာရှင်တွေက အားဆေးဆိုတာ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရကို ဖြည့်တင်းပေးဖို့ပဲဖြစ်ပြီး အစားအစာအစစ်တွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ အသီးအနှံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်စတဲ့ သဘာဝအစားအစာတွေကိုပဲ မျှတအောင် စားသုံးပေးဖို့ပါ။ တကယ်လို့ သင်က ပုံမှန်သောက်နေရတဲ့ ဆေးတွေရှိတယ်ဆိုရင်တော့ အားဆေးတွေ မသောက်ခင် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်ပညာရှင်နဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးတာ အလုံခြုံဆုံးပါပဲ။
-အယ်ဒီတာတစ်ဦး
အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ
လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။
နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။
ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးနေ တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။
ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။
နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ
ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။
◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။
◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်- လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)
◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။
◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
Source: Wire News
၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆-
မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ အဓိကရှယ်ယာရှင်နှင့်ပိုင်ရှင် ဂျင်မ် ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေက "နယ်ချဲ့ကျူးကျော်နေပြီ" လို့ ပြောကြားခဲ့တဲ့အတွက် ဝေဖန်မှုတွေ ထွက် ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့၊ အင်္ဂလန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FA) ကတော့ သူ့ကို အရေးယူမှာမဟုတ်ဘူးလို့ စနေနေ့မှာ အတည်ပြုလိုက်ပါတယ်။
ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရက်ကလစ်ဖ်က သူသုံးနှုန်းခဲ့တဲ့ အသုံးအနှုန်းအတွက် ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးမှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးပြဿနာက ဆွေးနွေးဖို့ အရေးကြီးတဲ့အချက်ဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။ သူရဲ့ ကနဦးပြောကြားချက်တွေကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကီယာ စတာမာရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုကိုတောင် ခံခဲ့ရတာပါ။
FA ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ရက်ကလစ်ဖ်ကို အရေးယူမှုမလုပ်ပေမဲ့၊ အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကမှာ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူတစ်ဦးအနေနဲ့ မီဒီယာတွေမှာ စကားပြောတဲ့အခါ ပိုပြီးတာဝန်ယူမှုရှိဖို့ သတိပေး ချက်တစ်ခုတော့ ထုတ်ပြန်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ရက်ကလစ်ဖ်ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့က အင်တာဗျူးမှာ "အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးနဲ့ နေနေသူ ၉ သန်းလောက်ရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ ဒီလောက်အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာနေရင် စီးပွားရေးက ဘယ်လိုမှ မကောင်းနိုင်ဘူး။ တကယ်တော့ ယူကေဟာ နယ်ချဲ့ခံနေရတာပါ၊ ဒါဟာ ကုန်ကျစရိတ်တွေ အရမ်းများလွန်းတယ်" ဆိုပြီး ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့တာပါ။
အသင်းပိုင်ရှင်ရဲ့ ဒီလိုအငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မန်ယူမန်နေဂျာ မိုက်ကယ် ကာရစ်ကို မေးမြန်းတဲ့အခါမှာတော့ သူက ဒီကိစ္စထဲကို ဝင်မပါဘဲ ရှောင်လွှဲသွားခဲ့ပါတယ်။ ကာရစ်က "ကျွန်တော်တို့ ကလပ်အသင်းအနေနဲ့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လေးစားဖို့၊ တန်းတူညီမျှရှိဖို့နဲ့ ကွဲပြား ခြားနားမှုတွေကို လက်ခံဖို့ဆိုတဲ့ မူဝါဒတွေကိုပဲ နေ့စဉ်ကျင့်သုံးသွားမှာပါ" လို့သာ တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။
လောလောဆယ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်ဟာ ၂၆ ပွဲကစားအပြီးမှာ ရမှတ် ၄၅ မှတ်နဲ့ အဆင့် ၄ နေရာ မှာ ရှိနေပါတယ်။ လာမယ့်တနင်္လာနေ့မှာ အဲဗာတန်နဲ့ ကစားရမှာဖြစ်ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဝင်ခွင့်အတွက် အဆင့် ၄ အတွင်း မြဲနေအောင် ဆက်လက်ကြိုးစားသွားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Reuters
၅ ဒီဇင်ဘာ၊၂၀၂၅
◾️ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FIFA) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အထူး ဆောင်ရွက်သူများကို ဂုဏ်ပြုမည့် ယင်းတို့၏ ပထမဆုံး 'ငြိမ်းချမ်းရေးဆု' ကို စတင်ပေးအပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရသည်။ အမေရိကန်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့် ရရှိရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သတင်းများ က ဖော်ပြနေပြီး ဖီဖာဥက္ကဋ္ဌ ဂီယန်နီ အင်ဖန်တီနို နှင့် သမ္မတထရမ့်တို့ တွေ့ဆုံမည့် အစီအစဉ်လည်း ရှိနေ သည်ဟု ဂါဒီယန်သတင်းစာကရေးသားသည်။
◾️အဆိုပါဖီဖာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆုအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမည့် သူမှာ ဖီဖာဘောလုံး ဆိုင်ရာလူမှုတာဝန်ယူမှုကော်မတီ (FIFA Football Social Responsibility Committee) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခန့်အပ်ခံထားရသည့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော် ဖြစ်သည်ဟုလည်း သတင်းတွင်ဖော်ပြထားသည်။
◾️နှစ်ပေါင်းများစွာ မြန်မာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်နေသည့် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးဦးဇော်ဇော်သည် ယခု အခါတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူမှုတာဝန်ယူမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် အရေး ပါသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ကိုင်တွယ်ရမည့် ကော်မတီကို ဦးဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
◾️ယင်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ကော်မတီသည် ဖီဖာ၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များနှင့် ငြိမ်း ချမ်းရေးရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်ရှိနေသည်။
#ymg/knl
၂၂ နိုဝင်ဘာ၊၂၀၂၅-
ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်သော FIFA သည် သဘာဝအရ နိုင်ငံသားပြုခွင့်ရရှိရေ စာရွက်စာတမ်းများကို မမှန်မကန် ပြင်ဆင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော ကစားသမားခုနစ်ဦးအား ပိတ်ပင်လိုက်ပြီး နောက် မလေးရှားဘောလုံးအသင်း၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု စတင်ရန် စီစဉ်နေသည်။
စက်တင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် FIFA ၏ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီသည် ကစားသမား ခုနစ်ဦးဖြစ်သည့် - Gabriel Palmero ၊ Facundo Garcés၊ Rodrigo Holgado၊ Imanol Machuca၊ João Figueiredo၊ Hector Hevel နှင့် Jon Irazábal တို့အား နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်း အတုများကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ ပြီးနောက် ၁၂ လ ပိတ်ပင်မှု ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FAM) အား ဆွစ်ဖရန့် ၃၅၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၃၉,၀၀၀ ခန့်) ဒဏ်ငွေပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချခဲ့သည်။
စွပ်စွဲချက်အရ ထိုစာရွက်စာတမ်းများကို ယခင်က မလေးရှားတွင် နေထိုင်ခြင်း မရှိဖူးသော ထိုကစားသမားများသည် မလေးရှားမျိုးနွယ်မှ အဘိုးအဘွားများ ရှိကြောင်း သက်သေပြ ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ယင်းအား အသုံးပြု၍ သူတို့ကို မလေးရှားနိုင်ငံသားပြုခွင့် ရယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ FIFA က ယင်းသည် FIFA စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေပုဒ်မ ၂၂ ကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။
ကစားသမားခုနစ်ဦးစလုံးသည် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၂၇ အာရှဖလား ခြေစစ်ပွဲ တတိယ အဆင့်တွင် ဗီယက်နမ်ကို ၄-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် မလေးရှားအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့အထဲမှ လေးဦး၏ ကစားခွင့်ကို FIFA မှ အတည်ပြုပေးပြီး တစ်ရက်အကြာတွင် ဖြစ်သည်။ (ကျန်သုံးဦးမှာ ဇွန်လ ၆ရက်နေ့တွင် ကစားခွင့်ရရှိခဲ့သည်)။ ထိုပွဲအပြီး မကြာမီတွင် FIFA သည် ယင်းတို့၏ ကစားခွင့် နှင့်ပတ်သက်၍ တိုင်ကြားချက်တစ်စောင် လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုတိုင်ကြားချက်တွင် ကစားသမားများ၏ “နိုင်ငံသားပြုလုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် နိုင်ငံတကာပွဲဦးထွက်သည် မေးခွန်းထုတ်စရာအချိန်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်” ဟု တိုင်ကြားစာ၌ ဖော်ပြထားသည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အယူခံဝင်ခဲ့ သော်လည်း နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် FIFA က ယင်းအယူခံကို ပယ်ချခဲ့သည်။
အင်္ဂါနေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် FIFA က တာဝန်ရှိသူကို အတိအကျ ဖော်ထုတ် နိုင်ရန်အတွက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအား တရားဝင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ကာ ကိစ္စရပ်များကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဆောင်ရွက်သွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“ဤစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုသည် စာရွက်စာတမ်းအတုပြုလုပ်မှုရာတွင် တာဝန်ရှိသူများကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ မလေး ရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့အစည်းအတွင်းလေးစားလိုက်နာမှုနှင့်အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားများကမည်မျှလုံလောက်မှု၊ ထိရောက်မှုကိုရှိသည်ကိုအကဲဖြတ်ရန်၊ မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်အရာရှိများအပေါ် နောက် ထပ် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်သင့်၊မပြုလုပ်သင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်” ဟု FIFA ၏ပြောကြားချက်ကို ရိုက်တာသတင်းဌာနကဖော်ပြခဲ့သည်။
အဆိုပါနိုင်ငံသားပြုလုပ်မှု အရှုပ်တော်ပုံသည် ကွင်းအတွင်းရော ကွင်းပြင်ပတွင်ပါ သိသာထင်ရှားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် အာရှဖလား ဝင်ခွင့်ရရှိရေး မျှော်လင့်ချက်ကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဘောလုံးပရိသတ်များအကြား ဆူပူမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အပြင်၊ ဤအငြင်းပွားဖွယ်ရာကိစ္စသည် ကစားသမားများအား နိုင်ငံသားပြုခွင့်ပေးခဲ့သော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရေးဦးစီးဌာနတို့အပြင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ရှိ တာဝန်ရှိအရာရှိများအား တာဝန်ယူရန် ပရိသတ်များနှင့် နိုင်ငံရေးသမားများထံမှ တောင်းဆိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် သည် ယင်း၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအား ရာထူးမှ ဆိုင်းငံ့ထားပြီး FIFA ၏ ပိတ်ပင်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် သူတို့အခေါ်“နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာအမှား” ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လွတ်လပ်သော ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့က စာရွက်စာတမ်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် အတုပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူသော FIFA ၏ ပြောကြားချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အယူခံပယ်ချခံရပြီးနောက် မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က က အားကစားဆိုင်ရာ ခုံသမာဓိတရားရုံး (CAS) သို့ အမှုအား ဆက်လက်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ FIFA ၏ အင်္ဂါနေ့ကြေညာချက်အပြီးတွင်လည်း ယင်းအချက်ကို ထပ်မံအတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။
မလေးရှားဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ Mohd Yusoff Mahadi က ကြေညာချက်တွင် "ဤလုပ်ဆောင်ချက်ကို တရားမျှတမှု ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မလေးရှားအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း များက သတ်မှတ်ထားသည့် ကစားသမားအရည်အချင်းပြည့်မီမှု လုပ်ငန်းစဉ်၏ သမာဓိကို ထိန်းသိမ်းရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မလေးရှား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Nasution Ismailကလည်း ကစားသမားခုနစ်ဦးအား နိုင်ငံသားပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ESPN သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ အင်္ဂါနေ့တွင် FIFA သည် စာမျက်နှာ ၆၃ မျက်နှာပါ အစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ကစားသမားများသည် စပိန်၊ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနားနှင့် နယ်သာလန်တို့တွင် မွေးဖွားကြောင်း သူတို့၏ မူရင်းမွေးစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဘိုးအဘွားများမှတစ်ဆင့် မလေးရှားမျိုးနွယ်ရှိကြောင်း သက်သေပြရန် စာရွက်စာတမ်းအတုများကို မည်သို့ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားကြောင်းသိရသည်။
ခြုံငုံပြောရလျှင် FIFA သည် အဆိုပါ မလျော်ကန်မှုအား အပြည့်အဝ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် “နောက် ထပ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ စတင်ရန် ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်များ” ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် “ပြစ်မှုများ၏ သဘာဝနှင့် ကြီးလေးမှု၊ အထူးသဖြင့် တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများကို အတုပြုလုပ်မှုတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍” ယင်း၏ အတွင်း ရေးမှူးရုံးသည် မလေးရှား၏ သက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဘရာဇီး၊ အာဂျင်တီးနား၊ နယ်သာလန်နှင့် စပိန်ရှိ အာဏာပိုင်များကိုလည်း အသိပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
“သင့်လျော်သော ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် တရားစွဲဆိုမှုများကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များအား အသိပေးရန် အလွန်အရေးကြီးသည်” ဟု FIFA က ပြောကြားခဲ့သည်။
Source The Diplomat
၂၇ ဇူလိုင်၊၂၀၂၆
အာကာသယာဉ်မှူးလောင်းများအဖြစ် လက်ရှိအဆင့်အထိ ရွေးချယ်ခံခဲ့ကြရသူများဖြစ်သည့်အတွက် မိဘများနှင့် ထပ်တူများစွာ ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်မိကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဆုံးသောအာကာသယာဉ်မှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် ပဏာမရွေးချယ် ထားရှိသောအာကာသယာဉ်မှူးလောင်းများကိုတွေ့ဆုံစဉ်ပြောကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရက် ၁၀၀ စီမံချက်ကာလအတွင်း မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA)က ဆောင်ရွက် ပြီးစီးခဲ့သည့် နည်းပညာလုပ်ငန်းများအပ်နှံခြင်းနှင့် လက်တွေ့သရုပ်ပြခြင်းအခမ်းအနားကို ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့ ယနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင်ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှိုင်မြို့နယ်ရှိ မြန်မာအာကာသ အေဂျင်စီ (MSA)၌ ကျင်းပပြုလုပ်စဉ် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဆုံးသောအာကာသယာဉ် မှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် ပဏာမရွေးချယ်ထားရှိသောအာကာသယာဉ်မှူးလောင်းများအား ရင်းရင်းနှီးနှီးတွေ့ဆုံရာတွင် ယင်းကဲ့သို့မှာကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်၏ ပထမဆုံးသောအာကာသယာဉ်မှူးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လိုသည့် ပြင်းပြသည့် စိတ်ဆန္ဒများဖြင့်ယခုကဲ့သို့ ဆန္ဒပြုခဲ့ ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ကြရသည့်အတွက်လည်း ဝမ်းမြောက်မိပါကြောင်း၊အဆင့်ဆင့်သော စိစစ်မှုများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီးနောက်ဆုံးတွင် နိုင်ငံတော် အတွက် ပထမဆုံးသော အာကာသယာဉ်မှူးများကို ရွေးချယ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း နိုင်ငံတော် သမ္မတကဆက်လက်ပြောကြားးသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတအား အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌဦးမြတ်ဟိန်းနှင့် တာဝန်ရှိသူများက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီပြခန်းဆောင်အတွင်း ပြခန်းတစ်ခုချင်းအလိုက် ပြသ ရှင်းလင်း သည်။
မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီမှ အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် MAH-1 ဂြိုဟ်တုစီမံထိန်းချုပ်ရေး စခန်းဆိုင်ရာများ၊ Earth Remote Sensing(ERS) Application Platform အား စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုများ၊ပဲခူးမြို့နယ်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ဒေသ ဖွံ့ဖြိုး ရေးအခြေအနေများအား Earth Remote Sensing နည်းပညာဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်တင်ပြချက်များ၊
ADVANCEDROBOTIC SYSTEM ၊ နေအာရုံခံကိရိယာအား အောင်မြင်စွာ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ တည်ဆောက်နိုင်မှု အပါအဝင် ဆောင်ရွက်နေသည့်လုပ်ငန်းမျာနှင့်ပြခန်းအလိုက်အချက် အလက်များကို တာဝန်ရှိသူများက နိုင်ငံတော်သမ္မတအားရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့သည်။
“မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အာကာသနည်းပညာ မြင့်မားတိုးတက်လာစေရေးအတွက် မိမိအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ရေ ရှည်အကျိုးကိုကြည့်၍ပံ့ပိုးအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ယခုကဲ့သို့အာကာသနည်းပညာ များ တိုးတက်လာခြင်းဖြင့် နိုင်ငံအတွက်များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည်ဖြစ်ကြောင်း”လည်း နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က လမ်းညွှန်မှာကြားခဲ့ကြောင်းသိရသည်။
၇ဇွန်၊၂၀၂၆- သုံးစွဲသူများအဆင်ပြေပြီး မသမာမှုများလျှော့ချနိုင်သည့် စမတ်မီတာစနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ တွင် စတင် အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြိုးပမ်းစီစဉ်နေတယ်လို့ ဝန်ကြီး ဌာနမှ သိရပါတယ်။
ထိုသို့ကြိုးပမ်းမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ရုရှားနိုင်ငံ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင်ရောက်ရှိနေသည့် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီဂဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလွင်သည် ရုရှားနည်းပညာကုမ္ပဏီကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့် Telematic Solution Co., Ltd အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် Mr. Vladimir Parshin အား ဇွန် ၄ ရက်နေ့ကတွေ့ဆုံခဲ့တယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနရဲ့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။
ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့၌ ကျင်းပလျက်ရှိသည့် (၂၉) ကြိမ်မြောက် စိန့်ပီတာစဘတ် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးဖိုရမ်သို့ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဒုတိယသမ္မတ ဦးညိုစောနှင့်အတူ တက်ရောက်လျက်ရှိသည့် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလွင်သည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းသမ္မတနိုင်ငံ Telematic Solution Co., Ltd. မှ အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် Mr. Vladimir Parshin အား ယမန်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် EXPOFORUM Convention and Exhibition Centre ၌ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။
ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် Telematic Solution ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်တို့သည် ရုရှား၏ ကိုယ်ပိုင် နည်းပညာဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည့် ဒီဂျစ်တယ်နည်းပညာသုံး မီတာဖတ်ယူသည့်စနစ်နှင့် သုံးစွဲသူများက မီတာခများ ပေးဆောင်နိုင်သည့် Smart meter စနစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ၍ နည်းပညာလွှဲပြောင်းပေးအပ်နိုင်ရန် ကိစ္စရပ်များ၊ လက်ရှိအသုံးပြုနေသည့် စနစ်တွင် ပေါင်းစပ်၍ အဆင့်မြှင့်တင်သွားနိုင်ရန် ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
စမတ်မီတာအသုံးပြုခြင်းဖြင့် အချိန်နှင့်တပြေးညီ လျှပ်စစ်ဓါတ်အားသုံးစွဲနေမှုများကို သုံးစွဲသူများက မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းပေါ်ရှိအက်ပလီကေးရှင်းမှတစ်ဆင့်သိရှိနိုင်ပြီး ယင်းကိုအသုံးပြ၍လည်း လျှပ်စစ် သုံးစွဲခ (မီတာခ)ကို ကြိုတင်ငွေချေစနစ်( Prepaid) နည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ယခုလို လစဉ် မီတာခဆောင်သော နည်းလမ်းဖြင့်ဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်နိုင်ကြမှာဖြစ်ပါတယ်။
ထို့အပြင် မီတာဖတ်ရာတွင် မတိကျမှုများ၊ မသမာမှုဆောင်ရွက်ခြင်းများ စသည့် မလိုလားအပ်သော လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် အခက်အခဲများကိုပါ ဖြေရှင်းပေးနိုင်မှာဖြစ်ကြောင်းသိရပါတယ်။
------------
၉ မေ၊၂၀၂၆ (တိုကျို)
စစ်မြေပြင်မှာ အဆုံးရှုံးခံ တိုက်ခိုက်မယ့် စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ အုပ်စုလိုက် ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်တဲ့ "Swarm Warfare" ဗျူဟာတွေအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံဟာ အလွန်ဈေးသက်သာတဲ့ စက္ကူဂျပ်ဖာဒရုန်းတွေကို စတင်အသုံးပြုဖို့ ပြင်ဆင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဒရုန်းတစ်စီးရဲ့ တန်ဖိုးဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂,၀၀၀ ခန့်သာ ရှိတာကြောင့် အဆင့်မြင့် Gaming PC တစ်လုံးရဲ့ ဈေးနှုန်းထက်တောင် ပိုပြီး သက်သာနေတာပါ။
ဘာကြောင့် စက္ကူဂျပ်ဖာကို သုံးတာလဲ
ဒီဒရုန်းတွေကို ဂျပန်အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပြီး အထူးပြုပြင်ထားတဲ့ စက္ကူဂျပ်ပြား (Cardboard) တွေကို အဓိက အသုံးပြုထားပါတယ်။ ဒါဟာ ကြည့်ရတာ ရိုးရှင်းပေမဲ့ အားသာချက် အများကြီးရှိပါတယ် -
စရိတ်သက်သာခြင်း- ဒေါ်လာ ထောင်သောင်းချီတန်တဲ့ ဒရုန်းတွေထက် အဆပေါင်းများစွာ သက်သာတဲ့အတွက် ရာနဲ့ချီတဲ့ ဒရုန်းတွေကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုဖို့ လွယ်ကူစေပါတယ်။
ရေဒါ ရှောင်ကွင်းနိုင်ခြင်း- စက္ကူနဲ့ ပြုလုပ်ထားတာကြောင့် ရန်သူ့ရေဒါတွေကနေ ထောက်လှမ်းဖို့ ခက်ခဲစေပါတယ်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး- ဒီဒရုန်းတွေကို ပြားချပ်နေတဲ့ အထုပ်လိုက် သယ်ဆောင်သွားနိုင်ပြီး စစ်မြေပြင်မှာမှ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း အလွယ်တကူ တပ်ဆင်နိုင်ပါတယ်။
စစ်ဆင်ရေး ဗျူဟာ
ဒီဒရုန်းတွေကို "Expendable" ခေါ် အဆုံးရှုံးခံ တိုက်ခိုက်ရေးယာဉ်တွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် ရန်သူ့ခံစစ်ကို အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်ဖို့၊ ပစ် မှတ်တွေကို ကာကွယ်ရေးစနစ်တွေ ကုန်ခန်းသွားအောင် လုပ်ဖို့နဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ထောက်လှမ်းရေး အချက်အလက်တွေကို ကုန်ကျစရိတ် အနည်းဆုံးနဲ့ ရယူဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။
အခုလို စရိတ်နည်း နည်းပညာတွေကို အသုံးချလာတာဟာ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲတွေရဲ့ ပုံစံကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲလာစေပြီး၊ နည်းပညာကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံတွေကြားမှာ အကုန်အကျသက်သာတဲ့ လက်နက်ဆန်းတွေဟာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်လာတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Source: Tom's Hardware