#World_Health
Published 22 October 2026
■ Aspirin ဆိုတာ ရောင်ရမ်းမှုနဲ့ နာကျင်မှုကို သက်သာစေတဲ့အပြင် သွေးဥမွှားလေးတွေ အချင်းချင်းကပ်ပြီး သွေးခဲဖြစ်ပေါ်တာကိုလည်း တားဆီးပေးနိုင်တဲ့ ဆေးတစ်မျိုးပါ။
■ အသက်ကြီးသူတွေမှာ Aspirin ပမာဏနည်းနည်း သောက်သုံးခြင်းဟာ Dementiaဖြစ်နိုင်ခြေကို ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျှော့ချပေးနိုင်တယ်လို့ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနအသစ်တစ်ခုက ဖော်ပြထားပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ ဒီအကျိုးကျေးဇူးကို လူတိုင်းမှာ တွေ့ရှိခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး။ သွေးဥမွှားအရေအတွက်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ မျိုးဗီဇလက္ခဏာတစ်မျိုးရှိသူတွေမှာသာ ထင်ရှားတဲ့ ဆက်စပ်မှုကို တွေ့ရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
■ အရေးကြီးဆုံးကတော့ Aspirin သောက်သုံးသူတွေမှာ ပြင်းထန်တဲ့ သွေးယိုစီးမှုဖြစ်နိုင်ခြေလည်း မြင့်တက်လာခဲ့တာပါ။
■ သုတေသနမှာ ဘာတွေကို လေ့လာခဲ့သလဲ။
■ သုတေသီတွေဟာ ASPREE Trial (Aspirin in Reducing Events in the Elderly) လို့ခေါ်တဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကို လေ့လာထားတဲ့ စမ်းသပ်မှုက လူပေါင်း ၁၃,၅၀၀ ကျော်ရဲ့ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခဲ့ကြပါတယ်။
■ သုတေသနကို ဦးဆောင်သူ Peter Fransquet ဟာ သြစတြေးလျနိုင်ငံ Monash တက္ကသိုလ်၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနဲ့ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးဆေးပညာဌာနက သုတေသီတစ်ဦးဖြစ်ပါတယ်။
■ သူတို့ သိချင်ခဲ့တာက လူတစ်ယောက်ရဲ့ မျိုးဗီဇပုံစံဟာ Aspirin သောက်သုံးခြင်းကြောင့် Dementia ဖြစ်နိုင်ခြေ လျော့နည်းမှုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိ၊ မရှိ ဆိုတာပါ။
■ အရင်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ Aspirin စမ်းသပ်မှုတွေမှာ လူအားလုံးကို စုပေါင်းကြည့်တဲ့အခါ Dementia ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သိသာထင်ရှားတဲ့ အထောက်အထား မတွေ့ခဲ့ကြပါဘူး။
■ ဒါပေမဲ့ ဒီသုတေသနအသစ်မှာတော့ မျိုးဗီဇအုပ်စုတချို့အတွက် ကွဲပြားတဲ့ရလဒ်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
■ ဒီသုတေသနက နောက်ထပ် ဘာတွေကို ဖော်ပြနေသလဲ။
■ သုတေသီတွေက ဒီရလဒ်ဟာ အနာဂတ်မှာ လူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ မျိုးဗီဇပုံစံနဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို အခြေခံပြီး ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းတွေ ရွေးချယ်နိုင်ဖို့ လမ်းဖွင့်ပေးနိုင်တယ်လို့ ယူဆထားပါတယ်။
■ လက်ရှိမှာတော့မျိုးဗီဇအမှတ်တစ်ခုတည်းကို အခြေခံပြီး Aspirin သောက်သင့်၊ မသောက်သင့် ဆုံးဖြတ်ဖို့ မလုံလောက်သေးပါဘူး။
■ ဒီရလဒ်ကို အခြားလူအုပ်စုတွေမှာ ထပ်မံအတည်ပြုဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
■ အဲဒီမျိုးဗီဇပုံစံရှိသူတွေအတွက် သီးသန့်ဒီဇိုင်းလုပ်ထားတဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
■ Aspirin ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးနဲ့ သွေးယိုစီးမှုအန္တရာယ်ကို လူတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ချိန်ဆဖို့ လိုပါတယ်။
■ ဒီသုတေသနမှာ သွေးဥမွှားအရေအတွက်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ မျိုးဗီဇအမှတ် မြင့်မားသူတွေထဲမှာ Aspirin သောက်သုံးသူတွေဟာ Placebo သောက်သူတွေထက် Dementia ဖြစ်ပွားမှု နည်းပါးခဲ့ပါတယ်။ နှိုင်းရအန္တရာယ်က ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းခဲ့ပေမဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ သွေးယိုစီးမှုအန္တရာယ်ကတော့ မြင့်တက်ခဲ့ပါတယ်။
■ အဓိကမှတ်ထားရမှာက Aspirin ဟာ Dementia ကို ကာကွယ်ဖို့ လူတိုင်းပုံမှန်သောက်သင့်တဲ့ဆေးလို့ ဒီသုတေသနက သက်သေမပြနိုင်သေးပါဘူး။
■ Aspirin ကို နှလုံးသွေးကြောရောဂါအတွက် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်နဲ့ သောက်နေသူတွေဟာ ကိုယ့်သဘောနဲ့ ဆေးမရပ်သင့်သလို၊ ဒီမင်ရှားကာကွယ်ဖို့အတွက်လည်း ဆရာဝန်နဲ့ မတိုင်ပင်ဘဲ စတင်မသောက်သင့်ပါဘူး။
Source-NDTV
#World_Health
Published 22 October 2026
■ ဗီတာမင် D ဆိုတာ အရိုးနဲ့ သွားတွေ ကျန်းမာဖို့အတွက်ပဲ လိုအပ်တာမဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ကယ်လ်စီယမ်နဲ့ ဖော့စဖိတ်ဓာတ်တွေကို ထိန်းညှိပေးတဲ့အပြင် ဦးနှောက်နဲ့ အာရုံကြောစနစ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေနဲ့လည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။
■ အရင်က ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ သုတေသနတွေမှာ ဗီတာမင် D ပမာဏနည်းနေသူတွေဟာ မှတ်ဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည် ကျဆင်းတာ၊ စဉ်းစားတွေးခေါ်နိုင်စွမ်း အားနည်းလာတာနဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေထိခိုက်လာတာမျိုး ပိုတွေ့ရတတ်ကြောင်းဖော်ပြထားပါတယ်။
■ ဒါ့အပြင် ဗီတာမင် D ချို့တဲ့မှုဟာ Dementia နဲ့ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ (Alzheimer’s disease) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေတို့နဲ့လည်း ဆက်စပ်နေနိုင်တယ်လို့ လေ့လာမှုအချို့က ဖော်ပြထားပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ ဗီတာမင် D နည်းနေတာကြောင့် ဒီရောဂါတွေ တိုက်ရိုက်ဖြစ်လာတယ်လို့ အတည်ပြုနိုင်ခြင်းတော့ မရှိသေးပါဘူး။
■ ဗီတာမင် D ချို့တဲ့သူတွေမှာ ဦးနှောက်အိုမင်းမှု ပိုမြန်နေတတ်တယ်
■ ဒီသုတေသနရဲ့ အဓိကတွေ့ရှိချက်ကတော့ ဗီတာမင် D ချို့တဲ့နေသူတွေမှာ ဦးနှောက်ရဲ့ အိုမင်းမှုဟာ ပိုမိုမြန်ဆန်နေခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်ဆိုတာပါ။
■ ဒီနေရာမှာ သတိထားရမယ့်အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။ ဦးနှောက်အိုမင်းမှု ပိုမြန်တယ်ဆိုတာ ဦးနှောက်က အသက်အရွယ်အလိုက် မျှော်လင့်ထားတာထက် ပိုအိုမင်းနေတဲ့ ပုံစံကို ဆိုလိုတာပါ။ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဦးနှောက်ဟာ တကယ်ပဲ ဘယ်နှနှစ်စာ ပိုအိုမင်းနေတယ်ဆိုတာကို ဒီရလဒ်တစ်ခုတည်းနဲ့ တိတိကျကျ မသတ်မှတ်နိုင်ပါဘူး။
■ ဗီတာမင် D ပမာဏနဲ့ ဦးနှောက်ထုထည်တို့ ဆက်စပ်မှုရှိတယ်
■ သုတေသီတွေ တွေ့ရှိခဲ့တာက ဗီတာမင် D ပမာဏ ပိုမြင့်တဲ့သူတွေမှာ
ဦးနှောက်တစ်ခုလုံးရဲ့ ထုထည် ပိုများနေတတ်တယ်။
■ Gray matter လို့ခေါ်တဲ့ ဦးနှောက်မီးခိုးရောင်တစ်ရှူးရဲ့ ထုထည်လည်းပိုများနေတတ်တယ်။
■ Gray matter ဟာ သတင်းအချက်အလက်တွေကို စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနဲ့ မှတ်ဉာဏ်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ပါတယ်။
■ ဒီတွေ့ရှိချက်တွေကြောင့် ဗီတာမင် D ဟာ ဦးနှောက်တစ်ရှူးတွေကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရာမှာ အခန်းကဏ္ဍရှိနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ယူဆထားကြပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ ဒီလေ့လာမှုဟာ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြတာဖြစ်ပြီး ဗီတာမင် D သောက်သုံးခြင်းက ဦးနှောက်ထုထည်ကို တိုးစေတယ်ဆိုတာကို တိုက်ရိုက်သက်သေပြထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။
■ ဒီသုတေသနက လူပေါင်း ၁,၈၆၅ ယောက်ရဲ့ အချက်အလက်တွေကို လေ့လာပြီး ဗီတာမင် D ချို့တဲ့ခြင်းဟာ ဦးနှောက်အိုမင်းမှု ပိုမြန်ခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်နေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
■ ဗီတာမင် D ပမာဏ ပိုမြင့်သူတွေမှာ ဦးနှောက်တစ်ခုလုံးနဲ့ Gray matter ထုထည် ပိုများနေတတ်ပေမဲ့ Hippocampus ထုထည်နဲ့တော့ သိသာတဲ့ဆက်စပ်မှု မတွေ့ခဲ့ပါဘူး။
■ အဓိကမှတ်ထားရမှာက ဗီတာမင် D လုံလောက်မှုဟာ ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါနိုင်ပေမဲ့ ဗီတာမင် D ဖြည့်စွက်သောက်ရုံနဲ့ ဦးနှောက်အိုမင်းမှုကို ကာကွယ်နိုင်တယ်လို့ အတည်ပြုနိုင်သေးတာ မဟုတ်ပါဘူး။
■ ဗီတာမင် D ချို့တဲ့မှုကို ရှာဖွေပြုပြင်ခြင်း၊ အာဟာရမျှတစွာစားခြင်း၊ ပုံမှန်လှုပ်ရှားခြင်းနဲ့ အိပ်ရေးဝဝအိပ်ခြင်းတို့ဟာ ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းဖို့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
Source-Science Direct
ပီရူးနိုင်ငံရှိ ရေဝပ်ဒေသတစ်ခုမှာ အယ်လ်နီညို (El Nino) ရာသီဥတုကြောင့် အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်းနဲ့ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်းတို့ဖြစ်ပေါ်နေပြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ ဂေဟစနစ်ထိခိုက်မယ့် စိန်ခေါ်မှုတွေလည်း ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။
#World_News
Published 22 October 2026
#ပီရူး #အယ်လ်နီညိုရာသီဥတု
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
#World_News
Published 21 October 2026
■ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုက အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ အင်အားကြီးမားပြီး ကမ္ဘာ့အရေးကိစ္စတွေမှာ ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်တယ်လို့ ချီးကျူးပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။
■ ဒါ့အပြင် အိန္ဒိယနဲ့ အမေရိကန်တို့အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဟာ ၂၁ ရာစုရဲ့ အနာဂတ်ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမှာ ရှိနေတယ်လို့လည်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
■ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မွန်ဘိုင်းမြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေး နှစ် ၂၅၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် “Freedom 250” ဧည့်ခံပွဲမှာ ရူဘီယိုက အခုလို ပြောကြားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
■ သူက လက်ရှိအချိန်မှာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ စီးပွားကူးသန်းဆက်ဆံရေးတွေအပေါ် ချမှတ်နေတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေဟာ နောင်လာမယ့် မျိုးဆက်တွေအထိ သက်ရောက်မှုရှိနေမှာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
■ “လာမယ့် ၂၅၀ နှစ်အတွင်း ကျွန်တော်တို့ အတူတကွ ဘာတွေ လုပ်ဆောင်နိုင်မလဲဆိုတာကို ဂုဏ်ပြုဖို့ ဒီကို ရောက်လာတာပါ” လို့ ရူဘီယိုက ပြောပါတယ်။
သူက အိန္ဒိယနဲ့ အမေရိကန်တို့ဟာ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို လေးစားခြင်း၊ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ယုံကြည်ခြင်းနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့လို တူညီတဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေအပေါ် အခြေခံပြီး အနာဂတ်ကို အတူတကွ ပုံဖော်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးရှိနေတယ်လို့လည်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
■ ရူဘီယိုက အိန္ဒိယဟာ ကမ္ဘာ့လူဦးရေအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်တာ၊ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်တာနဲ့ အမေရိကန်အတွက် စီးပွားရေးအရရော မဟာဗျူဟာအရပါ အရေးပါတဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်တာတွေကို ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။
■ အထူးသဖြင့် နည်းပညာ၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသ လုံခြုံရေးကဏ္ဍတွေမှာ နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းတွေ အများကြီးရှိတယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။
Source-Wion
#World_Health
Published 21 October 2026
■ မနက်စာစားပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာမှာ ဗိုက်ပြန်ဆာလာတာဟာ ကိုယ်အစားများနေလို့ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိလို့ မဟုတ်ပါဘူး။
■ အာဟာရပညာရှင် ဒေါက်တာ Rohini Patil ရဲ့ အဆိုအရ မနက် ၁၁ နာရီလောက်မှာ ဗိုက်ပြန်ဆာလာရတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုက မနက်စာမှာ ပါဝင်တဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ မမျှတတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
■ မနက်စာကို အာဟာရပြည့်ဝပြီး ဗိုက်ကြာကြာပြည့်နေစေဖို့ဆိုရင် ပရိုတင်း၊ အမျှင်ဓာတ်၊ ကာ ဗွန် ဟိုက်ဒရိတ်နဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ အဆီဓာတ်တွေကို သင့်တင့်မျှတအောင် စားသုံးဖို့ လိုပါတယ်။
■ ၁။ မနက်စာမှာ ပရိုတင်းဓာတ်ကို ဦးစားပေးပါ
■ မနက်စာစားပြီး မကြာခင် ဗိုက်ပြန်ဆာလာတတ်ရင် ကိုယ်စားတဲ့ မနက်စာမှာ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်မှုရှိ၊ မရှိ အရင်ဆုံး စဉ်းစားကြည့်သင့်ပါတယ်။
■ ဒေါက်တာ Patil က ပရိုတင်းဓာတ်ဟာ ဗိုက်ပြည့်နေတဲ့ ခံစားချက်ကို ပိုကြာကြာရစေတဲ့အပြင် ကြွက်သားတည်ဆောက်မှုကိုလည်း အထောက်အကူပြုတယ်လို့ ရှင်းပြထားပါတယ်။
■ မနက်စာမှာ ပရိုတင်းဓာတ်ရရှိဖို့ အောက်ပါအစားအစာတွေကို ထည့်စားနိုင်ပါတယ်။
ကြက်ဥ
ပဲနို့
ဒိန်ချဉ်
ဂရိဒိန်ချဉ်
ပဲဟင်းနဲ့ ပဲအမျိုးမျိုး
ပဲပင်ပေါက်နဲ့ အညှောက်ပေါက်ပဲများ
ဥပမာ မနက်ခင်းမှာ လက်ဖက်ရည်နဲ့ ပေါင်မုန့်ပဲ စားမယ့်အစား ကြက်ဥ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ ဂျုံကြမ်းပေါင်မုန့်တို့ကို တွဲစားနိုင်ပါတယ်။
■ ဒါမှမဟုတ် ပဲမှုန့်နဲ့လုပ်တဲ့ မုန့် (Moong dal chilla) ကို ပဲနို့ခဲနဲ့ တွဲစားတာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပေါင်းထမင်း (Vegetable poha) ကို ဒိန်ချဉ်နဲ့ တွဲစားတာမျိုးလည်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။
■ အဓိကကတော့ မနက်စာကို အများကြီးပြောင်းလဲပစ်ဖို့ မလိုပါဘူး။ ပုံမှန်စားနေကျ အစားအစာထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ်တစ်မျိုး ထပ်ထည့်ပေးရုံနဲ့ အာဟာရမျှတမှုကို ပိုကောင်းလာစေနိုင်ပါတယ်။
■ ၂။ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို လုံးဝဖြတ်ပစ်ဖို့မလိုပါဘူး
■ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချချင်သူတွေ၊ ဗိုက်မဆာအောင် ထိန်းချင်သူတွေဟာ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို မကြာခဏ အပြစ်တင်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် တချို့သူတွေက မနက်စာမှာ ကာ ဗွန် ဟိုက်ဒရိတ်ပါတဲ့ အစားအစာတွေကို လုံးဝရှောင်ကြပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်တိုင်းက မကောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘယ်အမျိုးအစားကို ဘယ်လောက်စားသလဲ၊ တခြားအာဟာရဓာတ်တွေနဲ့ ဘယ်လိုတွဲစားသလဲဆိုတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် ကာ ဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို လုံးဝဖြတ်ပစ်မယ့်အစား ပရိုတင်း၊ အမျှင်ဓာတ်နဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းတဲ့အဆီဓာတ်တွေပါတဲ့ အစားအစာတွေနဲ့ သင့်တင့်မျှတအောင် တွဲစားပေးပါ။
■ ဒီလိုစားတာက မိမိကြိုက်နှစ်သက်တဲ့ အစားအစာတွေကို ဆက်စားနိုင်စေသလို အာဟာရမျှတမှုကိုလည်း ပိုကောင်းစေပါတယ်။
■ ၃။ အသီးအနှံနဲ့ ဖျော်ရည်တစ်မျိုးတည်းက မလုံလောက်နိုင်ပါဘူး
■ အသီးအနှံတွေဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးပြီး ဗီတာမင်နဲ့ အခြားအာဟာရဓာတ်တွေ ရရှိစေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မနက်စာကို အသီးအနှံတစ်မျိုးတည်း စားတာက လူတိုင်းအတွက် နေ့လယ်စာအထိ ဗိုက်ပြည့်နေဖို့ မလုံလောက်နိုင်ပါဘူး။
■ အသီးအနှံအဓိကပါတဲ့ ဖျော်ရည်တွေမှာလည်း အလားတူပါပဲ။ ဗီတာမင်နဲ့ သဘာဝသကြားဓာတ်တွေ ရရှိနိုင်ပေမဲ့ ပရိုတင်းနဲ့ အမျှင်ဓာတ် မလုံလောက်ရင် ဗိုက်ပြည့်နေတဲ့ ခံစားချက်က ကြာကြာမခံနိုင်ပါဘူး။
■ ၄။ မနက်စာတစ်ခုတည်းကိုပဲ အပြစ်မတင်ပါနဲ့
■ မနက် ၁၁ နာရီလောက်မှာ ဗိုက်ဆာလာတာဟာ မနက်စာက ကျန်းမာရေးနဲ့ မညီညွတ်ဘူးလို့ အလိုအလျောက် မဆိုလိုပါဘူး။
■ ဗိုက်ဆာမှုအပေါ် သက်ရောက်နိုင်တဲ့ အခြားအချက်တွေလည်း ရှိပါတယ်။
■ အိပ်စက်မှု — အိပ်ရေးမဝတာက ဆာလောင်မှုကို သက်ရောက်စေနိုင်ပါတယ်။
■ စိတ်ဖိစီးမှု — စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် စားချင်စိတ် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
■ ရေဓာတ် — ရေလုံလောက်စွာ သောက်သုံးဖို့ လိုပါတယ်။
■ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု — လေ့ကျင့်ခန်းနဲ့ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများတာကြောင့် စွမ်းအင်လိုအပ်ချက် တိုးလာနိုင်ပါတယ်။
■ တစ်နေ့တာ အစားအသောက်ပုံစံ — တစ်နေ့လုံး စားသုံးတဲ့ အာဟာရပမာဏကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် မနက်စာစားပြီး မကြာခင် အလွန်အမင်း ဗိုက်ဆာနေတတ်ရင် မနက်စာကိုပဲ ပြောင်းလဲတာထက် ကိုယ့်ရဲ့ တစ်နေ့တာ အစားအသောက်နဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံတစ်ခုလုံးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့်သင့်ပါတယ်။
■ တစ်ဖက်မှာလည်း နေ့လယ်စာမစားခင် ဗိုက်ဆာလာတာဟာ အမြဲတမ်း ပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ဗိုက်ဆာတယ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သဘာဝအချက်ပြမှုတစ်ခုပါ။
■ မနက်စာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က နာရီပေါင်းများစွာ လုံးဝဗိုက်မဆာအောင် လုပ်ပေးဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေ ရရှိပြီး အတော်အသင့် ဗိုက်ပြည့်ကျေနပ်နေစေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
Source-India Today
#World_Health
Published 21 October 2026
■ အော်တစ်ဇင် (Autism Spectrum Disorder – ASD) ဆိုတာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုပုံ၊ တခြားသူတွေနဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံပုံနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က အာရုံခံစားမှုတွေကို တုံ့ပြန်ပုံတို့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ။
■ ဒါ့အပြင် စိတ်ဝင်စားမှုတစ်ခုတည်းကို အလွန်အာရုံစိုက်တာ၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ်တတ်တဲ့ အပြုအမူတွေ ရှိတာတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
■ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အော်တစ်ဇင်လို့ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရသူ အရေအတွက်ဟာ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။ လူအများအမြင်မှာတော့ ဒီလို မြင့်တက်လာတာဟာ ရောဂါကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုတစ်ခုလိုတောင် ထင်ရနိုင်ပါတယ်။
■ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးခန်းတွေ၊ မိသားစုတွေအားလုံးမှာ အော်တစ်ဇင်လို့ သတ်မှတ်ခံရတဲ့ ကလေးတွေနဲ့ လူကြီးတွေကို အရင်ကထက် ပိုတွေ့လာရပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်တွေ၊ ဆရာဝန်တွေနဲ့ အများပြည်သူကြားမှာ အငြင်းပွားမှုတွေလည်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။
■ အရေးကြီးတာက အော်တစ်ဇင်ကို အတည်ပြုပေးနိုင်တဲ့ သီးသန့်ဇီဝဗေဒစစ်ဆေးမှု (Biological test) မရှိသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် လက်ရှိသုတေသနအများစုဟာ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရသူ အရေအတွက်ကို အခြေခံထားရပါတယ်။
■ ဒီဆောင်းပါးမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ သုတေသနစာတမ်း ၂၀ ကို ရွေးချယ်သုံးသပ်ထားပါတယ်။ ဒါဟာ အော်တစ်ဇင်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ သုတေသနအားလုံးကို လွှမ်းခြုံထားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
■ အဓိက မေးခွန်းကတော့ အော်တစ်ဇင် တကယ်ပိုဖြစ်လာတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် အရင်က သတိမထားမိခဲ့တဲ့သူတွေကို အခုမှ ပိုပြီး ရှာဖွေတွေ့ရှိလာတာလား ဆိုတာပါ။
■ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အော်တစ်ဇင်ရောဂါ သတ်မှတ်ခံရသူတွေ တိုးလာခြင်း
■ အော်တစ်ဇင်လို့ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရသူ အရေအတွက် မြင့်တက်လာတာကို သုတေသနအများအပြားက မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။
■ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ Yan နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ကလေးတွေနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေရဲ့ ကျန်းမာရေးစစ်တမ်းအချက်အလက်တွေကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။
■ လေ့လာမှုအဆုံးပိုင်းမှာ စစ်တမ်းပါဝင်သူတွေထဲက ကလေးအရေအတွက် ၄ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးဟာ ဆရာဝန်ဆီကနေ အော်တစ်ဇင်လို့ သတ်မှတ်ခံထားရကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ ဒီလေ့လာမှုမှာ မိဘတွေက ဖြေဆိုပေးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို အခြေခံထားပြီး အိမ်ထောင်စုတွေ စစ်တမ်းကို ပြန်လည်ဖြေဆိုတဲ့နှုန်းကလည်း ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ပဲ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကိန်းဂဏန်းကို အမေရိကန်က ကလေးအားလုံးရဲ့ အခြေအနေကို အတိအကျ ကိုယ်စားပြုတယ်လို့တော့ မယူဆသင့်ပါဘူး။
■ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက အခြေအနေကို သိဖို့ သုတေသီတွေဟာ အရင်လေ့လာမှုများစွာကို စုပေါင်းသုံးသပ်တဲ့ စနစ်တကျ သုံးသပ်ချက်တွေ (Systematic reviews) ကိုလည်း အသုံးပြုကြပါတယ်။
■ Zeidan နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ သုတေသနအရ လေ့လာခဲ့တဲ့ လူဦးရေအုပ်စုတွေမှာ အော်တစ်ဇင်ဖြစ်ပွားမှုက လူ ၁၀၀ မှာ ၁ ယောက်ခန့် ရှိပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ လေ့လာမှုတစ်ခုနဲ့တစ်ခုရဲ့ ရလဒ်တွေက အလွန်ကွာခြားနေပါတယ်။ လူ ၁၀,၀၀၀ မှာ ၁.၀၉ ယောက်ကနေ ၄၃၆ ယောက်အထိ ကွာခြားမှုရှိခဲ့ပါတယ်။
■ သုတေသီတွေက ဒီလို ကွာခြားရတဲ့အကြောင်းရင်းဟာ လူတွေရဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ကွာခြားမှုတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ သုတေသနပြုလုပ်ပုံ၊ အော်တစ်ဇင်ရှိသူတွေကို ရှာဖွေသတ်မှတ်ပုံနဲ့ လူမှုစီးပွားရေးနောက်ခံ အခြေအနေတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ရှင်းပြထားပါတယ်။
■ Talantseva နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ နောက်ထပ်သုတေသနတစ်ခုမှာလည်း အော်တစ်ဇင်ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကို တွက်ချက်ရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ နည်းလမ်းက ရလဒ်အပေါ် အများကြီး သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
■ အင်္ဂလန်နဲ့ မြောက်အိုင်ယာလန်က အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မှတ်တမ်းတွေကို လေ့လာခဲ့တဲ့ Russell နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ သုတေသနမှာတော့ ၁၉၉၈ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်း မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အော်တစ်ဇင်ရောဂါသတ်မှတ်မှုနှုန်းဟာ ၇၈၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။
■ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာတစ်ခုကတော့ ရောဂါကို အရင်ကထက် စောစောသိလာလို့သာ ဒီအရေအတွက် တိုးလာတာဆိုရင် ရောဂါသတ်မှတ်ခံရတဲ့ ပျမ်းမျှအသက်ဟာ လျော့ကျလာသင့်ပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလေ့လာမှုမှာတော့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေပါတယ်။
■ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရတဲ့ ပျမ်းမျှအသက်ဟာ ၉.၆ နှစ်ကနေ ၁၄.၅ နှစ်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အော်တစ်ဇင်အရေအတွက် တိုးလာတာ ကလေးတွေကို ပိုစောစော ရှာဖွေတွေ့ရှိလာခြင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ရှင်းပြလို့မရနိုင်ကြောင်း ပြသနေတာဖြစ်ပါတယ်။
Source-PsyPost
ဧရာမ ‘အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီးများ’ က ကမ္ဘာမြေကို ပူပြင်းလောင်ကျွမ်းစေလျက်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ သမိုင်းတစ်လျှောက် စံချိန်တင် အကြီးမားဆုံး အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီးအကြောင်း ဖြစ်သည်။
၂၀ အောက်တိုဘာ၊၂၀၂၆-
ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းဌာန၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်အရ ယခင်က သီးခြားဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော သာမန် "အပူလှိုင်း (Heat waves)" များသည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် ကျယ်ပြန့်စွာကို လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ချီ၍ ဖုံးလွှမ်းနိုင်သည့် ဧရာမ "အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းများ (Heat storms)" အဖြစ် အသွင်ကူးပြောင်းလာပြီဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြထားသည်။
အပူလှိုင်းမုန်တိုင်း (Heat Storm) သတ်မှတ်ချက်နှင့် စိုးရိမ်ဖွယ် ကိန်းဂဏန်းများ
Heat Storm Vera ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဖျက်စွမ်းအား (၂၀၂၃ ဇူလိုင် - ၂၀၂၄ ဇူလိုင်)
ရက်ပေါင်း ၃၆၇ ရက်ကြာ တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဖုံးလွှမ်းခဲ့သော ဆိုးရွားသည့် မုန်တိုင်းကြီးဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံ Lut သဲကန္တာရတွင် ၅၃.၃ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်စ်အထိ စံချိန်တင်မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အောက်ပါ ဘေးအန္တရာယ်များကို ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည် -
စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည့် Heat Storm Raimundo (၂၀၂၆)
Heat Storm Vera သည် ၎င်း၏သက်တမ်းတစ်လျှောက် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး စံချိန်တင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏အမြင့်ဆုံးအခြေအနေ၌ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၃၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဖုံးလွှမ်းနိုင်ခဲ့ကာ အကြီးမားဆုံးစံချိန်ကို တင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုနှစ် (၂၀၂၆) နွေရာသီတွင် ထိုစံချိန်များကို Heat Storm Raimundo က ချိုးဖျက်သွားခဲ့သည်။
Heat Storm Raimundo အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီးသည် ဥရောပတစ်ခွင်ကို အလွန်အမင်း ပူပြင်းစေခဲ့ပြီး စပိန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့တွင် ဧရာမ တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် Raimundo သည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၃၃.၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖုံးလွှမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး Vera ၏ အမြင့်ဆုံးလွှမ်းခြုံနိုင်မှုစံချိန်ကို ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဤမုန်တိုင်းသည် လက်ရှိအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး (လေးပုံ သုံးပုံခန့်) ကို ထိတွေ့ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
Vera နှင့် Raimundo အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီး နှစ်ခုစလုံးသည် အရည်ပျော်နေသော နီပေါရေခဲမြစ်ပေါ်တွင် အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဖုံးလွှမ်းတိုက်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါရေခဲမြစ်ကြီး ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ ဆိုးရွားပြင်းထန်သော ရုတ်တရက် ရေကြီးရေလျှံမှုများနှင့် ရွှံ့နွံများပြိုကျမှု (နီပေါနိုင်ငံ၊ Devighat ဒေသ) တို့ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ လူထောင်ပေါင်းများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ကနဦး လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ အပူချိန်မြင့်တက်လာမှုများသည် ရေခဲမြစ်နှင့် ၎င်း၏အောက်ခံကျောက်လွှာများကို အားနည်းကာ ပြိုကျစေရန် အဓိက တွန်းအားပေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
အဆိုပါရေခဲမြစ်ကြီး မပြိုကျမီအချိန်အထိ ၎င်းဧရိယာသည် ယခုဆယ်စုနှစ်အတွင်း အချိန်၏ ၅၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို အပူလှိုင်း သို့မဟုတ် အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းများအောက်တွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ (၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ၇ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိခဲ့သည်။) ပိုမိုဆိုးရွားသည့်အချက်မှာ ရေခဲမြစ်ကြီး မပြိုကျမီ ခြောက်ရက်တိတိ အဆိုပါနေရာကို Heat Storm Raimundo က အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
Raimundo ၏ အဖျက်စွမ်းအားသည် ယခုအချိန်အထိ ပြီးဆုံးမသွားသေးပေ။ မုန်တိုင်းသက်တမ်းမှာ ရက်ပေါင်း ၂၃၅ ရက်ရှိနေပြီဖြစ်ကာ ကမ္ဘာကြီးကို ဆက်လက် အပူလောင်မြိုက်နေဆဲဖြစ်သည်။
(Source: ရိုက်တာသတင်းဌာနက သုတေသနပြုရေးသားထားသည့် Giant ‘heat storms’ are scorching the Earth. This is the story of the biggest one on record.ဆောင်းပါးကို ကောက်နှုတ်ဖော်ပြပေးပါသည်။)
Page 10 of 1250
