Nay Pyi Taw - April 18, 2026
With the aim of securing liquefied natural gas (LNG), liquefied petroleum gas (LPG), fertilizers, and crude oil from Russia to Myanmar at discounted prices, as well as guaranteeing quality and transit security, a Memorandum of Cooperation (MOC) on economic and technological cooperation was signed between Myanmar's Ministry of Electricity and Energy and Russia's Investment Development Fund "RC Investments" on April 16, 2026, in Russia.
During the visit to Russia, the Myanmar delegation led by Union Minister for Electricity and Energy U Ko Ko Lwin met with officials from Russia-based companies under the guidance and arrangement of the Russian Ministry of Energy. Through these meetings, arrangements for such a continuous, long-term supply were established based on the friendly relations between the two countries.
In addition, on the afternoon of that day, they met with the Russian company Inter RAO to discuss in detail matters concerning the construction of a coal-fired power plant, an oil refinery, and an LNG terminal at the Dawei Deep Seaport.
To strengthen the operations of the domestic energy sector, the discussions also included coordinating the capacity enhancement of natural gas turbines and engines currently used in Myanmar, their regular maintenance, and practical technical training related to turbine machinery.
It is reported that in addition to the recently signed economic and technological MOC, a further Memorandum of Understanding (MOU) between Myanmar's Ministry of Electricity and Energy and the Ministry of Energy of the Russian Federation will be signed in the near future. This MOU will cover increasing investments across the entire electricity and energy sector, as well as providing training for human resource development.
နေပြည်တော်-ဧပြီ၁၈၊၂၀၂၆
ရုရှားနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည် (LNG)၊ ရေနံဓာတ်ငွေ့ရည် (LPG)၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ရေနံစိမ်းကုန်ကြမ်းများကို သက်သာသော ဈေးနှုန်းဖြင့် ရရှိရေး၊ အရည်အသွေးနှင့် လမ်းခရီးလုံခြုံမှု အာမခံချက်ရှိစေရေး ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ရုရှားနိုင်ငံ Investment Development Fund “RC Investments” တို့အကြား စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစာချွန်လွှာ (Memorandum Of Cooperation - MOC) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလွင် ဦးဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့သည် ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားစွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၏ ကူညီပံ့ပိုးစီမံမှုဖြင့် ရုရှားအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီ တာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ယခုကဲ့သို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ရေရှည်ထောက်ပံ့နိုင်မည့် အစီအမံများကို နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုကို အခြေခံ၍ ချမှတ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ထိုနေ့မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ရုရှားနိုင်ငံ Inter RAO ကုမ္ပဏီနှင့် တွေ့ဆုံကာ ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်း၌ ကျောက်မီးသွေးသုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ ရေနံချက်စက်ရုံနှင့် LNG ဆိပ်ကမ်းတည်ဆောက်ရေး ကိစ္စရပ်များကိုပါ အသေးစိတ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံအတွင်း စွမ်းအင်ကဏ္ဍ လည်ပတ်မှု ပိုမိုအားကောင်းစေရန်အတွက် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသည့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့သုံး တာဘိုင်များ၊ အင်ဂျင်များ၏ စွမ်းအား မြှင့်တင်ရေး၊ ပုံမှန်ထိန်းသိမ်းပြုပြင်ရေးနှင့် တာဘိုင်စက်များနှင့် ပတ်သက်သည့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာများကို လက်တွေ့လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရေး စသည့် အခြေအနေများကိုလည်း ထည့်သွင်းညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည်။
ယခု ချုပ်ဆိုခဲ့သော စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ MOC အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနတို့အကြား လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ကဏ္ဍ တစ်ရပ်လုံးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့်ရန်နှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် လေ့ကျင့်သင်ကြား ပေးခြင်းများပါဝင်မည့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (Memorandum Of Understanding - MOU) တစ်ရပ်ကိုလည်း မကြာမီ အချိန်အတွင်း ထပ်မံရေးထိုးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။
အကျဉ်းချုပ်
- အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့မှု ဆက်လက်ရှိနေပါက ရေလက်ကြားကို ပြန်ပိတ်မည်ဟု အီရန်က ဆိုသည်
-ရေလက်ကြား ပြန်ဖွင့်ခြင်းကို 'တောက်ပသော နေ့တစ်နေ့' ဟု ထရမ့်က ခေါ်ဆိုသည်
- နှစ်ဖက်ကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ကျန်ရှိနေသေးကြောင်း အီရန် အရာရှိက ပြောကြားသည်
- သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက သတိကြီးစွာဖြင့် တုံ့ပြန်ကြသည်
- ဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်မည့် အချိန်ဇယားမှာ မသေချာသေးပေ
ဒူဘိုင်း/ဝါရှင်တန်၊ ဧပြီ ၁၇ (ရိုက်တာ) - လက်ဘနွန်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှု ရရှိပြီးနောက် အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို သောကြာနေ့တွင် ယာယီပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ အကောင်းမြင်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သော်လည်း၊ မကြာ သေးမီက အမေရိကန် ရေတပ်မှ အီရန်ဆိပ်ကမ်းများကို ပိတ်ဆို့ထားမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါက အဆိုပါ အရေးပါသော ရေကြောင်းလမ်းကို ပြန်လည်ပိတ်ဆို့နိုင်ကြောင်း တီဟီရန်က သတိပေးခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ကုန်သွယ်မှုအတွက် ကျဉ်းမြောင်းသော အဓိကရေကြောင်းလမ်းဖြစ်သည့် အဆိုပါရေ လက်ကြားကို ကြာသပတေးနေ့က အစ္စရေးနှင့် လက်ဘနွန်တို့အကြား သဘောတူညီခဲ့သော အမေရိကန် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသည့် ၁၀ ရက်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကာလကျန်ရှိနေချိန်အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး သင်္ဘောများအားလုံးအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးထားကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အရက်ချီ က လူမှု ကွန်ရက်ပေါ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ အီရန်၏ မဟာမိတ် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ စစ်သွေးကြွအဖွဲ့က တိုက်ပွဲဝင်လာ ပြီးနောက် အစ္စရေးက လက်ဘနွန်ကို ကျူးကျော်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အစ္စရေးနှင့်အတူ အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲစတင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးကာ ရေလက်ကြားအား လက်တွေ့တွင် ပိတ်ဆို့သွားအောင်လုပ်ခဲ့သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အယ်ရီဇိုးနားပြည်နယ်ရှိ လူထုစုဝေးပွဲတစ်ခုတွင် အရက်ချီ၏ ကြေညာချက်သည် "ကမ္ဘာကြီးအတွက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားပြီး တောက်ပသော နေ့တစ်နေ့" ဖြစ်ကြောင်း ယင်းကို ထောက်ခံသူများအား ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် နောက်ပိုင်း ထွက်ပေါ်လာသော နှစ်ဖက်စလုံး၏ ကြေညာချက်များနှင့် ရှင်းလင်းချက်များကြောင့် ရေကြောင်းသွားလာမှုများ မည်မျှမြန်မြန် ပုံမှန်အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်မည်ဆိုသည့်အပေါ် မသေချာမရေရာမှုများ ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး၊ သောကြာနေ့တွင် အချို့သော သင်္ဘောများသည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် မအောင်မြင်ဘဲ ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီးနောက် နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်သွားသည်ကို တွေ့မြင် ခဲ့ရသည်။
သင်္ဘောများအားလုံး အစ္စလာမ္မစ် တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့နှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အီရန်က ပြောကြားခဲ့ပြီး ယင်းသည် စစ်မဖြစ်မီက မရှိခဲ့သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ "ရန်လိုသော အင်အားစုများ" ဖြစ်သည့် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော စစ်သင်္ဘောများနှင့် သင်္ဘောများကိုမူ ဖြတ်သန်းခွင့် မပြုသေးကြောင်း နိုင်ငံပိုင်ရုပ်မြင်သံကြားမှ ကိုးကားဖော်ပြသော ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
သောကြာနေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကွန်တိန်နာသင်္ဘောများ၊ ကုန်တင်သင်္ဘောများနှင့် ရေနံတင်သင်္ဘောများ အပါအဝင် သင်္ဘောအစင်း ၂၀ ခန့်ပါဝင်သော အုပ်စုတစ်စုသည် ပင်လယ်ကွေ့ကို ဖြတ်၍ ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားဆီသို့ ဦးတည်သွားနေကြောင်း သင်္ဘောသွားလာမှု အချက်အလက်များက ပြသနေသော် လည်း၊ မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာ မသိရဘဲ အများစုမှာ နောက်ကြောင်း ပြန်လှည့်သွားခဲ့ကြသည်။ ထိုအုပ်စုတွင် ပြင်သစ် သင်္ဘောလုပ်ငန်းစု CMA CGM မှ ပြေးဆွဲနေသော ကွန် တိန်နာသင်္ဘော ၃ စင်း ပါဝင်ပြီး သူတို့က မှတ်ချက်ပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ယင်းသည် စစ်ပွဲ စတင်ပြီးကတည်းက ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် အကြီးဆုံး သင်္ဘောအုပ်စု ဖြစ်သည်။
အီရန်က ယင်း၏ အရပ်ဘက် နျူကလီးယား စွမ်းအင် အစီအစဉ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသော အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပြောဆိုထားပြီး ယခုအချိန်အထိ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အဓိက အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နေသော အီရန်၏ နျူကလီးယား အစီအစဉ်ကို နှစ်ဖက်စလုံးက မည်သို့ ဖြေရှင်းမည်ဆိုသည်ကိုလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသေးပေ။ အမေရိကန်အနေဖြင့် အီရန်၏ သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယမ် သိုလှောင်ထားမှုများကို ဖယ်ရှားသွားမည်ဟု ထရမ့်က ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အက်စ်မေးလ် ဘာဂါရီ က အဆိုပါပစ္စည်းများကို မည်သည့်နေရာသို့မျှ လွှဲပြောင်းပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်ရုပ်မြင်သံကြားသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ သီးခြားအနေဖြင့်၊ လာမည့်သီတင်းပတ်တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သက်တမ်းတိုးနိုင်မည့် ပဏာမ သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လာမည့်ရက်ပိုင်းအတွင်း ရရှိနိုင်မည်ဟု အီရန်က မျှော်လင့်ထားကြောင်း အီရန် အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်းသည် အီရန် အပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ရုပ်သိမ်းရေးနှင့် စစ်လျော်ကြေးများ ရရှိရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများအတွက် အချိန်ပိုရစေနိုင်ကြောင်း အဆိုပါ အရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။
ရေနံဈေးနှုန်းများ ထိုးကျသွားပြီး၊ စတော့ရှယ်ယာများ မြင့်တက်လာ
ရေလက်ကြားကို ဖြတ်၍ ရေကြောင်းသွားလာမှုများ ပြန်လည် စတင်နိုင်သည်ဟူသော သတင်းကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းများ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စတော့ရှယ်ယာများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက အီရန်၏ ကြေညာချက်ကို သတိကြီးစွာဖြင့် ကြိုဆိုခဲ့ကြသော်လည်း သင်္ဘောများ ပင်လယ်ကွေ့ အဝင်ဝသို့ မဖြတ်သန်းမီ မိုင်းအန္တရာယ် အပါအဝင် ရှင်းလင်းချက်များ လိုအပ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ရေတပ်က ရေကြောင်းလမ်း၏ အချို့နေရာများတွင် မိုင်း အန္တရာယ် မည်မျှရှိသည်ကို အပြည့်အဝ နားလည်ထားခြင်း မရှိကြောင်းနှင့် အဆိုပါဧရိယာကို ရှောင်ရှား ရန် စဉ်းစားသင့်ကြောင်း ရေကြောင်းသွားလာသူများအား သတိပေးခဲ့သည်။
သောကြာနေ့က ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့် ပြုလုပ်ပြီးနောက် နိုင်ငံပေါင်း တစ်ဒါဇင်ကျော်က အခြေအနေခွင့်ပြုပါက ရေလက်ကြားအတွင်း သင်္ဘောသွားလာမှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် နိုင်ငံတကာ မစ်ရှင်တစ်ခုတွင် ပါဝင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ဗြိတိန်က ပြောကြားခဲ့သည်။
သံတမန်ရေးရာ တိုးတက်မှု
ယခုသီတင်းပတ်ကုန်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ ထပ်မံပြုလုပ်နိုင်ခြေရှိကြောင်း ထရမ့်က ရိုက်တာ သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ရန် မျှော်လင့်ထားသည့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ မြို့တော်အစ္စလာမ္မာဘတ်တွင် စုဝေးရန် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကိစ္စရပ်များအရ ထိုသို့ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိ ကြောင်း အချို့သော သံတမန်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖျန်ဖြေရေး ကြိုးပမ်းမှုများတွင် ပါဝင်သော ပါကစ္စတန် သတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက လာမည့်အစည်းအဝေးတွင် ကနဦး နားလည်မှုစာချွန်လွှာ တစ်ရပ်ကို ရရှိနိုင်ပြီး၊ ထို့နောက် ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ပြည့်စုံသော ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိ လာနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
သဘောတူညီချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အီရန်၏ ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီသော ပိုင်ဆိုင်မှုများအား ထိန်းချုပ်ထားခြင်းကို ရုပ်သိမ်းပေးရန် သဘောတူညီချက် ရရှိထားကြောင်း အချိန်ဇယား မပေးဘဲ အီရန် အရာရှိကြီးတစ်ဦးက ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ သောကြာနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ကို "သဘောတူညီမှု" သို့မဟုတ် "အရောင်းအဝယ်ကိစ္စ" ဟု အကြိမ်ကြိမ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော ထရမ့်က အယ်ရီဇိုးနားပြည်နယ် လူထုစုဝေးပွဲ၌ သူ့ကို ထောက်ခံသူများအား "မည်သည့်နည်းလမ်း၊ ပုံသဏ္ဍာန် သို့မဟုတ် ပုံစံဖြင့်မျှ ငွေကြေး အပေးအယူ လုပ်မည်မဟုတ်" ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အမေရိကန်က အီရန်၏ နျူကလီးယား လှုပ်ရှားမှု အားလုံးကို နှစ် ၂၀ ကြာ ရပ်ဆိုင်းထားရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး အီရန်က ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ်အထိ ရပ်နားရန် အကြံပြုခဲ့ ကြောင်း ယင်းအဆိုပြုချက်များကို သိရှိသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။ သိုလှောင်ထားမှု၏ တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းကို ဖယ်ရှားနိုင်မည့် အပေးအယူတစ်ခု၏ လက္ခဏာများ ရှိနေကြောင်း အီရန် သတင်းရင်းမြစ် နှစ်ခုက ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်အနေဖြင့် အလျင်စလို လုပ်ဆောင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ထရမ့်က ရိုက်တာသို့ ပြောကြား ခဲ့သည်။ "ကျွန်တော်တို့ အီရန်နဲ့အတူ အေးအေးဆေးဆေးသွားပြီး ကြီးမားတဲ့ စက်ယန္တရားကြီးတွေနဲ့ စတင်တူးဖော်မယ်။ ပြီးရင် အမေရိကန်ကို ပြန်သယ်လာမယ်" ဟု သူက ဖုန်းအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ပြော ကြားခဲ့သည်။ ယင်းက "နျူကလီးယား ဖုန်မှုန့်" ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး ယင်းမှာ ပြီးခဲ့သည့်နှစ် ဇွန်လက အီရန်၏ နျူကလီးယား စက်ရုံများကို အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။
ထရမ့်၏ အကောင်းမြင်မှုများရှိနေသော်လည်း၊ ပဏာမ သဘောတူညီချက် မရမီ "ဖြေရှင်းရန် ကွာဟ ချက်များ ကျန်ရှိနေသေးကြောင်း" အီရန် သတင်းရင်းမြစ်များက ရိုက်တာသို့ ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အကြီးတန်း ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များက သောကြာနေ့ ဝတ်ပြုဆုတောင်းပွဲများတွင် အံတုသည့် လေသံဖြင့် ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ "ကျွန်ုပ်တို့ လူမျိုးသည် အရှက်ခွဲခံရချိန်တွင် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှု ပြုလုပ်မည်မဟုတ်" ဟု ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် အာမက် ခါတာမီ က ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုးကား−ရိုက်တာသတင်းဌာန
၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆
စပါးကြီးမြွေတွေဟာ သမင်လို အကောင်ကြီးမျိုးကို တစ်ထိုင်တည်း မျိုချပြီးရင် လနဲ့ချီပြီး ဘာမှထပ်မစားဘဲ နေနိုင်ကြတဲ့ ထူးခြားတဲ့ အလေ့အထရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက မြွေတွေရဲ့ ဒီလိုထူးခြားတဲ့ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်မှာ အဓိကကျတဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ဒါဟာ အဝလွန်သူတွေအတွက် ဆေးဝါးအသစ်တွေ ထုတ်လုပ်ရာမှာ လမ်းစတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မြွေတွေ အစာစားပြီးချိန်မှာ သူတို့ရဲ့ သွေးထဲမှာ အဆပေါင်း ၁၀၀၀ လောက်အထိ မြင့်တက်လာတတ်တဲ့ pTOS လို့ခေါ်တဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို အဝလွန်နေတဲ့ ကြွက်တွေကို စမ်းသပ်တိုက်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအခါ ကြွက်တွေဟာ အစားအသောက်ကို သိပ်မစားတော့ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် အမြန်ကျသွားတာကို အံ့ဩဖွယ် တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ ဒီမော်လီကျူးဟာ Wegovy လို နာမည်ကြီး ဝိတ်ကျဆေးတွေနဲ့ ဆင်တူတဲ့ အာနိသင်မျိုး ပေးစွမ်းနိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်။
လက်ရှိသုံးနေတဲ့ Wegovy လို ဆေးတွေက အစာအိမ်ထဲကနေ အစာဆင်းတာကို နှေးစေပြီး အချိန်ကြာကြာ ဗိုက်ပြည့်နေသလို ခံစားရစေပေမယ့် ပျို့အန်တာ၊ ဝမ်းချုပ်တာနဲ့ ဗိုက်အောင့်တာမျိုးတွေ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတွေ့ရှိတဲ့ pTOS မော်လီကျူးကတော့ အဲဒီလို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ မရှိဘဲ၊ အစားစားချင်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း (Hypothalamus) ကို တိုက်ရိုက် သွားရောက်သက်ရောက်စေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
"ကျွန်တော်တို့က မြွေတွေမှ မဟုတ်တာ" လို့ တွေးစရာရှိပေမယ့်၊ ဒီမော်လီကျူးက လူတွေရဲ့ ဆီးထဲမှာလည်း နည်းနည်းပါးပါး ပါဝင်နေတတ်တဲ့ သဘာဝဓာတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း သဘာဝအတိုင်း ရှိနေပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် အနာဂတ်မှာ ဆေးအဖြစ်ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းပြီး ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံမှု ရှိနိုင်တယ်လို့ ပညာရှင်တွေက မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။
ဒီရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို လူတွေမှာ လက်တွေ့ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက်တော့ ထပ်ပြီး သုတေသနတွေ အများကြီး လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘာဝတရားကြီးထဲမှာ ဒီလို အလွန်အမင်း ထူးခြားတဲ့ အစွမ်းသတ္တိတွေရှိတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေဆီကနေ လူသားတွေ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိမယ့်အရာတွေ အများကြီး သင်ယူနိုင်တယ်ဆိုတာကို ဒီလေ့လာမှုက သက်သေပြလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ Source: The Guardian
၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆
လူအတော်များများက ကျန်းမာရေးအတွက် နေ့စဉ် အားဆေး (Multivitamins) တွေ သောက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့သော ရောဂါကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ အားဆေးတွေကို တွဲသောက်လိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ဆေးစုပ်ယူမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေက ဆေးဝါးတွေနဲ့ လမ်းကြောင်းတူတူ ဖြတ်သန်းရတာမို့ ဆေးအာနိသင်ကို ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်လို့ သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။
လည်ပင်းကျိတ် (သိုင်းရွိုက်) ဆေးတွေနဲ့ အရိုးပွရောဂါဆေးတွေဟာ အားဆေးတွေနဲ့ သိပ်မတည့်ပါဘူး။ အားဆေးထဲမှာပါတဲ့ ကယ်လ်ဆီယမ်နဲ့ သံဓာတ်တွေက အဲဒီဆေးတွေရဲ့ အာနိသင်ကို လျော့ကျစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဆေးတွေကို မနက် အစာမစားခင် ဗိုက်ဟာနေချိန်မှာ အရင်သောက်တာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး၊ အားဆေးသောက်မယ်ဆိုရင် ဆေးသောက်ပြီး အနည်းဆုံး ၂ နာရီကနေ ၄ နာရီလောက် ခြားပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။
ပဋိဇီဝဆေး (ပိုးသတ်ဆေး) တွေ သောက်တဲ့အခါမှာလည်း အားဆေးနဲ့ အနည်းဆုံး ၂ နာရီလောက် ခြားသောက်ရပါမယ်။ မဟုတ်ရင် အားဆေးထဲက သတ္တုဓာတ်တွေနဲ့ ပေါင်းသွားပြီး ပိုးသတ်ဆေးက အပြည့်အဝ အာနိသင် မပြနိုင်တော့ပါဘူး။ သွေးကျဲဆေး (Warfarin) သောက်နေတဲ့သူတွေဆိုရင်လည်း အားဆေးထဲမှာပါတတ်တဲ့ ဗီတာမင် ကေ (Vitamin K) ကြောင့် သွေးခဲတာကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ဆေးအာနိသင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗီတာမင် ကေ ပါတဲ့ အားဆေးတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ရပ်လိုက်၊ သောက်လိုက် မလုပ်ဘဲ ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။
ဆီးသွားစေတဲ့ဆေး (Diuretics) နဲ့ အစာအိမ်ဆေးတွေ သောက်နေရင်လည်း သတိထားရပါမယ်။ သွေးတိုးကျဖို့ပေးတဲ့ ဆီးဆေးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်ဆားတွေကို အပြောင်းအလဲဖြစ်စေလို့ အားဆေးတွေနဲ့ တွဲသောက်ရင် ကယ်လ်ဆီယမ်ဓာတ်တွေ အရမ်းများသွားတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး အစာအိမ်လေနာဆေး (PPIs) တွေက အစာအိမ်အက်ဆစ်ကို လျှော့ချပေးတာမို့ အားဆေးထဲက ဗီတာမင် B12 နဲ့ သံဓာတ်တွေကို ခန္ဓာကိုယ်က ကောင်းကောင်း စုပ်ယူဖို့ ခက်ခဲသွားစေပါတယ်။
အချုပ်ပြောရရင်တော့ ပညာရှင်တွေက အားဆေးဆိုတာ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရကို ဖြည့်တင်းပေးဖို့ပဲဖြစ်ပြီး အစားအစာအစစ်တွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ အသီးအနှံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်စတဲ့ သဘာဝအစားအစာတွေကိုပဲ မျှတအောင် စားသုံးပေးဖို့ပါ။ တကယ်လို့ သင်က ပုံမှန်သောက်နေရတဲ့ ဆေးတွေရှိတယ်ဆိုရင်တော့ အားဆေးတွေ မသောက်ခင် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်ပညာရှင်နဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးတာ အလုံခြုံဆုံးပါပဲ။
-အယ်ဒီတာတစ်ဦး
အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ
လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။
နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။
ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးနေ တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။
ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။
နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ
ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။
◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။
◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်- လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)
◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။
◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။
Source: Wire News