#World_Science
Published 12 March 2026

■ ဂြိုဟ်တုတွေ၊ ရေဒါတွေ၊ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်စနစ်တွေ မပေါ်ခင်တုန်းက လူတွေက တိရိစ္ဆာန်တွေကိုကြည့်ပြီး ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲလက္ခဏာတွေ စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြပါတယ်။
သိပ္ပံနည်းကျ ဟုတ်ဟုတ်မဟုတ်ဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်အာရုံခံမှုတွေကနေ တိရိစ္ဆာန်အပြုအမူတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါတယ်။

■ (၁) မိုးခန့်မှန်းနိုင်သော ဖား
ဒေသအများအပြားမှာ မိုးမရွာခင် ဖားအော်သံတွေ ပိုမိုကျယ်လောင်လာတတ်ပြီး လေထုဖိအား ပြောင်းလဲခြင်းနဲ့ စိုစွတ်မှု မြင့်တက်လာခြင်းတို့ကို ဖားတွေတုံ့ပြန်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၂) တိမ်ကောင်းကင်အကြောင်းသတိပေးနိုင်သော ငှက်များ
ပျံလွှားငှက်တွေ အနိမ့်ပျံရင် မိုးရွာအံ့ဆဲဆဲဖြစ်နိုင်ပြီး ရုတ်တရက်ငြိမ်သက်သွားရင်တော့ မုန်တိုင်းနီးကပ်လာတဲ့သဘော ဖြစ်ကာ ဒါဟာငှက်တွေက လေဖိအားနဲ့ လေဦးတည်ချက်တို့ကို သိနိုင်စွမ်း အလွန်မြင့်မားတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၃) မုန်တိုင်းအာရုံခံနိုင်သော ကြောင်
ကြောင်တွေက မုန်တိုင်းတို့ မိုးတို့နီးစပ်လာရင် ကဏာမငြိမ်၊ ပုံးကွယ်တတ်တဲ့သဘော မြင်တွေ့ရပြီး ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ နှုတ်ခမ်းမွှေးတွေက သေးငယ်လှတဲ့ လေဖိအားအပြောင်းအလဲကို အာရုံခံနိုင်သလို ပတ်ဝန်းကျင်က ငြိမ်သက်လျှပ်စီးဓာတ်ကိုလည်း အလွန်အာရုံခံနိုင်တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၄) မိုးရွာခြင်းကို ငြိမ်သက်စွာပြုမူသော နွားများ
မိုးမရွာခင် နွားတွေ လဲနေတတ်တယ်လို့ ယူဆဖူးကြပြီး စိုစွတ်မှုမြင့်မားကာ လေဖိအားအေးလာပြီဆိုရင် မြက်တွေစိုစွတ်လာတာကြောင့် နွားတွေက နွေးထွေးခြောက်သွေ့အောင် လဲနေတဲ့သဘော ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၅) မိုးကြီးခြင်းကိုခန့်မှန်းနိုင်သော ပုရွက်ဆိတ်
မုန်တိုင်း၊ မိုးများမလာခင်မှာ ပုရွက်ဆိတ်တွေ အများအပြား ပေါ်လာတတ်တာဟာ လေထုဖိအားကျဆင်းခြင်းကို အာရုံခံနိုင်ပြီး ရေကြီးခြင်းမှကာကွယ်ဖို့ အသိုက်ပြောင်းရွှေ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၆) ဖိအားကျဆင်းကိုသိရှိသော ငါးမန်း
မုန်တိုင်း ဟာရီကိန်းတို့မလာခင် သမုဒ္ဒရာထဲမှာ ငါးမန်းတွေဟာ ရေနက်ထဲ သွားကြတာကို သိရှိထားပြီး ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ အာရုံခံအင်္ဂါတွေက ရေထဲက လျှပ်စီးနဲ့ ဖိအားပြောင်းလဲမှုကို သိရှိနိုင်တာကြောင့် ရှောင်ရှားတဲ့သဘော ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၇) ရာသီဥတုညွှန်ပြသည့် ပျား
ပျားတွေ ပျားအုံနားရှိနေခြင်း အနိမ့်ပျံနေခြင်းတို့ဆိုရင် မိုးလာတဲ့သဘောဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့ နေထိုင်ပုံက စိုစွတ်မှုအပေါ် မူတည်နေပါတယ်။

Source: Indian Express

#World_Health
Published 12 March 2026

■ အယ်ဇိုင်းမားရောဂါမှာ ပါဝင်တဲ့ ပရိုတိန်းတစ်ခုကို စစ်ဆေးတဲ့ သွေးစစ်ဆေးချက်များဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာ မပေါ်ခင်မှာပင် ဘယ်အသက်အရွယ်မှာ ရောဂါဖြစ်နိုင်လဲဆိုတာကို ကူညီခန့်မှန်းပေးနိုင်ဖွယ်ရှိပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ဒီစစ်ဆေးနည်းတွေရဲ့ တိကျမှုနဲ့ မရေရာမှုအပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာများ ရှိနေပါတယ်။

■ လေ့လာမှုရလဒ်တွေက အားကိုးစရာဖြစ်ပေမယ့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ထင်ရှားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးအဆင့်မှာ မရှိသေးသလို အယ်ဇိုင်းမားရောဂါဆိုတာက ရှုပ်ထွေးလှပြီး တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ဖြစ်ပျက်ပုံတွေ ကွဲပြားတယ်လို့ ဗန်ဒါဘစ်ဆေးတက္ကသိုလ်မှ အာရုံကြောစိတ်ပညာရှင် ကိုရီဘော်လ်တန်က ပြောပါတယ်။

■ ဦးနှောက်အသိဉာဏ် ချို့ယွင်းခြင်းမရှိတဲ့ အသက် ၆၂ နှစ်မှ ၇၈ နှစ်ကြား လူပေါင်း ၆၀၀ ကျော်ကို သွေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြကာ ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

■ ဒီရောဂါဟာ ဦးနှောက်ထဲမှာ အမိုင်လွိုက်ပရိုတိန်းအနည်တွေ၊ tau ပရိုတိန်းတွေ စုပြုံလာတာဖြစ်ပြီး လက္ခဏာမသိသာခင်အထိ ဆယ်စုနှစ်ကြာအောင် ရောဂါတိုးလာပါတယ်။

■ သွေးစစ်ဆေးနည်းတွေဟာ ရောဂါနဲ့ ဇီဝလက္ခဏာများကို ရှာဖွေရာမှာ အသုံးများလာပါတယ်။

■ အမေရိကန်မှာ အယ်ဇိုင်းမားလက္ခဏာရှိသူတွေအတွက် အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ စစ်ဆေးနည်း ၂ မျိုးကတော့ Lumipulse နဲ့ Elecsys တို့ဖြစ်ပါတယ်။

■ အဝလွန်ခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါတို့လို ရှိရင်းစွဲရောဂါအခြေအနေတွေကြောင့် စစ်ဆေးချက်ရလဒ် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒီလေ့လာချက်တွေ အတည်ပြုနိုင်ဖို့အတွက်ဆိုရင် ကွဲပြားတဲ့လူမျိုးတွေမှာ နောက်ထပ်လေ့လာသွားဖို့ လိုအပ်နေကြောင်း သုတေသီတွေ ပြောသွားပါတယ်။

Source: ScientificAmerican

တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်က တပ်မတော်အတွင်း သစ္စာစောင့်သိမှုမြှင့်တင်ရေးရဲ့ အားသာချက်တွေကို အပြည့်အဝအသုံးချရန် စနေနေ့က အလေးထားပြောကြားလိုက်ကာ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနဲ့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲများ ရေရှည်တည်တံ့ရေး အနေအထားဖြင့် ခေတ်မီတိုးတက်ရေးမြှင့်တင်သွားရန် ပူးပေါင်းအားထုတ်ကြဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

#Asia_Politics
Published 11 March 2026
#တရုတ်သမ္မတရှီကျင့်ဖျင် #တရုတ်အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_Health
Published 11 March 2026

■ ဆီးချိုရောဂါ၊ ဆီးချိုဖြစ်နိုင်ခြေရှိခြင်းနဲ့ ကိုယ်အလေးချိန် တက်ခြင်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းဖို့အတွက် အာလူးစားသင့်လား ကန်စွန်းဥစားသင့်လားဆိုတာ မေးစရာရှိပါတယ်။

■ နှစ်မျိုးစလုံးက ဗိုက်ပြည့်ဝစေပြီး သက်သာစွာ ဝယ်ယူနိုင်ပေမယ့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ထိန်းသိမ်းဖို့နဲ့ ပတ်သက်ရင်တော့ ကွဲပြားသွားပါတယ်။

■ အာလူးက အချိုဓာတ်မြင့်တက်စေပြီး ကိုယ်အလေးချိန် တက်စေတယ်လို့ သိထားပါတယ်။

■ တကယ်တမ်းတော့ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ထိန်းချုပ်ခြင်းက အာလူးအမျိုးအစားသာမက ဘယ်လိုချက်တယ် ဘယ်လောက်စားတယ် ဘာနဲ့တွဲစားလဲဆိုတာတွေလည်း သက်ဆိုင်နေပါတယ်။

■ အာလူးပြုတ်တွေမှာ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်မြင့်တက်နှုန်း(GI) အသင့်အတင့်ရှိပြီး အာလူးထောင်း အာလူးဖုတ်တို့ကတော့ GI မြင့်မားပါတယ်။

■ ကန်စွန်းဥက ပြုတ်စားမယ်ဆိုရင် GI အသင့်အတင့်ကနေ အနည်းငယ်သာ ရှိပြီး သာမန်အာလူးတွေထက် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် မြင့်တက်နှုန်း နှေးစေနိုင်ပါတယ်။

■ အမျှင်ဓာတ်ပါဝင်မှုက အစာခြေနှုန်းကို နှေးစေပြီး သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ရုတ်တရက်မြင့်တက်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးကာ ကန်စွန်းဥက အခွံပါစားမယ်ဆိုရင် အမျှင်ပိုပါဝင်ပါတယ်။

■ နှစ်မျိုးစလုံးက ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ကြွယ်ဝပြီး ခွန်အားပေးနိုင်ပေမယ့် ကွာခြားချက်က ဒီကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်တွေ သွေးထဲမှာ ဂလူးကို့စ်အဖြစ် ဘယ်လောက်မြန်မြန် ပြောင်းလဲသလဲဆိုတာပါပဲ။

■ အာလူးနဲ့ ကန်စွန်းဥတို့ကို ပြုတ်စားခြင်းက ကစီဓာတ်ရစေပြီး သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ထိန်းစေနိုင်ပါတယ်။

■ အာလူးကြော်နဲ့ ကန်စွန်းဥကြော်တို့ဆိုရင်တော့ သကြားဓာတ်မြင့်တက်စေပြီး ဆိုးကျိုးပြုဆီတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

■ နှစ်မျိုးစလုံးကို အသင့်အတင့်ပမာဏဖြင့် ပရိုတိန်း၊ အမျှင်ဓာတ်တို့နဲ့ တွဲစားပါက အာဟာရမျှတမှုရနိုင်ပါတယ်။

Source: India Today

#World_Health
Published 11 March 2026

■ သွေးတိုးလူနာတွေအနေနဲ့ ပုံမှန်သောက်နေရတဲ့ သွေးထိန်းဆေးတွေကို ငါးကြီးဆီနဲ့ တွဲသောက်လို့ရလားဆိုတာ သိချင်နေကြပါတယ်။

■ အိုမီဂါ-၃ ဖက်တီးအက်ဆစ်ကြွယ်ဝတဲ့ ငါးကြီးဆီဖြည့်စွက်ဆေးတွေဟာ နှလုံးကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေပြီး အဆီဓာတ်တွေနဲ့ ရောင်ရမ်းမှုတွေကိုလည်း လျှော့ချပေးပါတယ်။

■ များသောအားဖြင့် ဒီဆေးနှစ်မျိုးကို တွဲသောက်လို့ ရပါတယ်။

■ အိုမီဂါ-၃ ဖက်တီးအက်ဆစ်တွေက သွေးကြောထဲ ရောင်ရမ်းမှုလျှော့ချခြင်း၊ သွေးကြောကျုံ့နိုင်ဆန့်နိုင်စွမ်း မြင့်မားစေခြင်းတို့ဖြင့် နှလုံးကျန်းမာရေးကို ထောက်ကူပေးတဲ့အပြင် သွေးပေါင်ချိန် လျှော့ချပေးနိုင်ဖွယ် ရှိတယ်လို့လည်း အထောက်အထားအချို့ တွေ့ထားပါတယ်။

■ ဒီလိုအာနိသင်တွေကြောင့် ငါးကြီးဆီကို သဘာဝဖြည့်စွက်ဆေးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပါတယ်။

■ လူသုံးများတဲ့ သွေးတိုးကျဆေးတွေ၊ ကယ်စီယံပိတ်ဆို့ဆေးတွေ၊ ဖိစီးမှုဟော်မုန်းပိတ်ဆို့ဆေးတွေ၊ ဆီးရွှင်တွေနဲ့ အနှောင့်အယှက် မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။

■ သွေးပေါင်ချိန် ထိန်းသိမ်းနိုင်သူတွေမှာ ငါးကြီးဆီထည့်စားရင် သက်ရောက်မှု အနည်းငယ်မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေ၊ ဆေးအများအပြား အသုံးပြုနေရသူတွေမှာတော့ သွေးပေါင်ချိန် အကျလွန်သွားနိုင်ကာ မူးဝေမေ့မောခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ နောက်တစ်ချက်က ငါးကြီးဆီဟာ အတန်အသင့် သွေးကျဲစေတဲ့ အာနိသင်ရှိတာကြောင့် စားတာများသွားရင် သွေးယိုနိုင်ခြေများပါတယ်။

■ ငါးကြီးဆီဟာ အဓိကဆေးတွေနေရာမှာ အစားထိုးနိုင်တဲ့ ဖြည့်စွက်ဆေး မဟုတ်သလို လေ့ကျင့်ခန်း၊ စားသောက်ပုံစံ၊ ဖိစီးမှုထိန်းချုပ်ခြင်းတို့အတွက်လည်း လုံလောက်စွာ ဖြည့်စွက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

Source: Indian Express

တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ သံတမန်ရေးရာမူဝါဒမှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကို အဓိကဦးစားပေးအဖြစ် အမြဲတမ်းထားရှိပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးအတွက် ခိုင်မာတဲ့မဏ္ဍိုင်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်သွားမယ်လို တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ရိက တနင်္ဂနွေနေ့မှာ ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။

#World_News
Published 10 March 2026
#တရုတ်နိုင်ငံ #တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဝမ်ရိ
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group