#World_Health
Published 07 October 2026
■ သင်အခုပဲ အသက်ရှူနေတာပါ။ မပြောမချင်း သတိတောင်ထားမိမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ငါတို့အားလုံးဟာ အသက်ရှူတာကို သဘာဝတရားရဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလိုပဲ သဘောထားလေ့ရှိကြပါတယ်။
■ "My Fair Lady ပြဇာတ်ထဲက ပါမောက္ခ ဟင်နရီ ဟစ်ဂင်းစ်က အီလိုင်ဇာ ရဲ့ အမူအကျင့်တွေကို တင်စားပြောခဲ့သလိုပေါ့ - "ဒါတွေဟာ အသက်ဝင်လိုက် ရှူထုတ်လိုက်လုပ်နေသလိုပဲ အခုတော့ ငါ့အတွက် ဒုတိယသဘာဝတစ်ခုဖြစ်နေပါပြီ"တဲ့။
■ ဒီစာကြောင်းနှစ်ကြောင်းကို ဖတ်လို့မပြီးသေးခင် စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းမှာပဲ သင့်ဦးနှောက်ပင်စည်ထဲမှာရှိတဲ့ "preBötzinger complex" လို့ခေါ်တဲ့ နျူရွန် (အာရုံကြောဆဲလ်) အစုအဝေးလေးဟာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အချက်ပြမှုကို ညီညီညာညာ ထုတ်လွှတ်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီအချက်ပြမှုဟာ ဝမ်းဗိုက်နဲ့ ရင်ဘတ်ကြားက ရင်ဝမ်းခြားကြွက်သား ဆီ ချက်ချင်းရောက်ရှိသွားပြီး၊ ကြွက်သားကို ကျုံ့သွားစေကာ အဆုတ်ထဲကလေဖိအားကို လျှော့ချပြီး အောက်ဆီဂျင်သစ်တွေကို ဆွဲသွင်းလိုက်တာပါ။
■ ငါတို့အများစုက အသက်ရှူတာကို ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ နောက်ကွယ်က နောက်ခံဆော့ဖ်ဝဲလ်တစ်ခုလိုပဲ ထင်ထားကြတာပါ။ ဦးနှောက်က အထက်ထပ်မှာတွေးခေါ်တာ၊ ခံစားတာ၊ ဆုံးဖြတ်တာဆိုတဲ့ "အရေးကြီးတဲ့" အလုပ်တွေကိုလုပ်နေချိန်မှာ အောက်ထပ်မြေအောက်ခန်းထဲမှာ တိတ်တဆိတ် စက်ရုပ်လို အလိုအလျောက် ဓာတ်ငွေ့လဲလှယ်ပေးနေတဲ့ အလုပ်တစ်ခုပေါ့။
■ ဒါပေမဲ့ ခေတ်သစ်အာရုံကြောသိပ္ပံရဲ့ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေအရ ဒီဆက်ဆံရေးဟာ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင့်ရဲ့ အသက်ရှူသွင်းလိုက်၊ ရှူထုတ်လိုက်တိုင်းဟာ သင့်ကိုအသက်ရှင်ရုံတင်မကစေပါဘူး။
■ သင့်ရဲ့ဦးနှောက်လှိုင်းတွေကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲပေးနေတယ်၊ မှတ်ဉာဏ်ကို ထက်မြက်စေတယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကို သင်ဘယ်လို တုံ့ပြန်မလဲဆိုတာကိုပါ ဆုံးဖြတ်ပေးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
■ ပါမောက္ခ Jack Feldman ဟာ ဂျေရုစလင်မြို့က Dan Carmel ဟိုတယ်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ဟီးဘရူးတက္ကသိုလ် ဆေးပညာဌာန၊ အစ္စရေး-ကနေဒါ ဆေးသုတေသနသိပ္ပံ (IMRIC) ညီလာခံမှာ ဧည့်သည်တော်ဟောပြောသူအဖြစ် တက်ရောက်ဖို့ အစ္စရေးနိုင်ငံကို ပထမဆုံးအကြိမ် လာရောက်ခဲ့တာပါ။
■ ဖဲလ်မန်းဟာ အသက်ရှူခြင်းနဲ့ ဦးနှောက်အကြောင်း နယ်ပယ်မှာ ကမ္ဘာ့အတော်ဆုံး ထိပ်တန်းကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တစ်ဦးပါ။ သုတေသနတွေကို ကျော်ကြားလှတဲ့ သိပ္ပံနဲ့ ဆေးပညာဂျာနယ်တွေမှာတင်မကဘဲ The New York Times, NPR နဲ့ Scientific American စတဲ့ ထိပ်တန်းမီဒီယာတွေမှာပါ ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရပါတယ်။
■ သူဟာ နယူးယောက် Polytechnic Institute ကနေ ရူပဗေဒဘွဲ့၊ ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်ကနေ ရူပဗေဒပါရဂူဘွဲ့ (PhD) တို့ကို ရရှိခဲ့သူပါ။ အဲဒီနောက် ပါရီနဲ့ နယူးယောက်တို့မှာ ပါရဂူလွန် သုတေသနအဖြစ် စမ်းသပ်အာရုံကြောသိပ္ပံကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။
■ ၁၉၇၈ မှာ inois ပြည်နယ် Northwestern တက္ကသိုလ်မှာ ကူညီပညာရှင်အဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ မှာတော့ ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ် (UCLA) ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ အခုအခါမှာ နျူရိုဘိုင်အိုလိုဂျီ (အာရုံကြောဇီဝဗေဒ) ဘာသာရပ်ရဲ့ ထူးချွန်ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ယူထားပါတယ်။
■ ၁၉၉၁ မှာတော့ ဖဲလ်မန်းဟာ မြောက်ပိုင်းကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ စတန်းဖော့ဒ်တက္ကသိုလ်က သုတေသနအဖွဲ့နဲ့အတူ အသက်ရှူခြင်းနဲ့ သက်ပြင်းချခြင်းရဲ့ နောက်ကွယ်က လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
■ သူတို့ဟာ preBötzinger complex ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး အမည်ပေးခဲ့သလို၊ သက်ပြင်းချခြင်းကို ထိန်းချုပ်မွေးထုတ်ပေးတဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ ပင်မကွန်ရက်ကိုပါ စုံစမ်းဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့တာပါ။
■ သူ့ရဲ့ သုတေသနဟာ အသက်ရှူခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ စိတ်ခံစားချက်၊ အိပ်စက်ခြင်းနဲ့ တရားဘာဝနာတို့ကြားက ဆက်စပ်မှုတွေကို စူးစမ်းထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် "ငါတို့ အသက်ရှူပုံစံကို ပြောင်းလဲလိုက်ရုံနဲ့ ငါတို့ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်ကို တကယ်ပဲပြောင်းလဲသွားစေနိုင်သလား" ဆိုတဲ့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မေးခွန်းကိုအဓိကထားလေ့လာထားတာပါ။
■ ပုံမှန်အားဖြင့် ဦးနှောက်က ရင်ဝမ်းခြားကြွက်သားနဲ့ အသက်ရှူကြွက်သားတွေကို အမိန့်ပေးတာလို့ ငါတို့ထင်ထားပေမဲ့၊ ဖဲလ်မန်းရဲ့ သုတေသနကတော့ ပြောင်းပြန်ဆက်ဆံရေးကိုပါ သက်သေပြနေပါတယ်။ အသက်ရှူပုံစံက ဦးနှောက်ဆီ အချက်ပြမှု ပြန်ပို့ပြီး လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်ခံစားချက်နဲ့ သိမြင်နားလည်မှု အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးနေတာဖြစ်ပါတယ်။
■ ညီလာခံခေတ္တနားချိန်မှာ The Jerusalem Post နဲ့ အင်တာဗျူးစဉ် သူက ဦးနှောက်ရဲ့ သက်ပြင်းချစနစ်မှာ နျူရွန်ပေါင်း ၂၀၀ ခန့်ပါဝင်တဲ့ အစုအဝေးလေး နှစ်ခု (preBötzinger complex ထဲမှာ) ရှိပြီး အဲဒီအစုအဝေးက ပုံမှန်အသက်ရှူခြင်းကို သက်ပြင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးတာဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။
■ ဒီနျူရွန်တွေဟာ သီးသန့် နျူရိုပက်ပတိုက် (NMB နဲ့ GRP) တွေကို သုံးပြီး အသက်ရှူစက်ဝန်းဆီ အချက်ပြကာ နောက်လာမယ့် အသက်ရှူမှုကို နှစ်ဆ ပမာဏကြီးသွားအောင် လုပ်ဆောင်ပေးတာပါ။
■ လေပြွန်ရဲ့ အဆုံးပိုင်းမှာရှိတဲ့ လေအိတ်ငယ်လေးတွေ (alveoli) ဟာ ဆဲလ်တစ်ထပ်တည်းနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတာမို့ ဂက်စ်တွေ လဲလှယ်ဖို့ လမ်းကြောင်းဟာ အလွန်တိုတောင်းပါတယ်။
■ "အဲဒီ လေအိတ်လေးတွေရဲ့ မျက်နှာပြင် အကျယ်အဝန်းဟာ ၇၅ စတုန်းမီတာလောက်ရှိတယ်။ တင်းနစ်ကွင်းတစ်ခုရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံလောက် ပမာဏမို့ ဂက်စ်လဲလှယ်မှု အများကြီး လုပ်ပေးနိုင်တာပေါ့။ ဒီကွန်ရက်ကြောင့် ငါတို့ဟာ ပျမ်းမျှ ၅ မိနစ်မှာ တစ်ကြိမ် သက်ပြင်းချမိကြတာပါ။ မင်း စိတ်ဖိစီးနေတဲ့အခါ ဦးနှောက်ထဲမှာ အရာအများကြီး ဖြစ်ပျက်သွားတယ်။ ဟိုက်ပိုသလမတ်စ် (hypothalamus) က ပက်ပတိုက်တွေ ထုတ်ပေးတဲ့အခါ မင်း သက်ပြင်း ပိုချရတယ်။ သက်ပြင်းချတာဟာ သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မရှိမဖြစ်လည်း လိုအပ်ပါတယ်" လို့ ဖဲလ်မန်းက ဆိုပါတယ်။
Source - The Jerusalem Post
တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း အန်ဟွေပြည်နယ်၊ ဟဲဖေးမြို့ရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သစ်သုံး EV မော်တော်ယာဉ်ကုမ္ပဏီ အန်အိုင်အို၏ အဆင့်မြင့်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံမှာ ဉာဏ်ရည်မြင့်နည်းပညာနှင့်လိုက်လျောညီထွေပြောင်းလဲနိုင်သည့် ထုတ်လုပ်ရေးစနစ်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုထားပါတယ်။
#World_News
Published 06 October 2026
#တရုတ်နိုင်ငံ #အန်အိုင်အိုEVကား
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
#World_Health
Published 06 October 2026
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်ဟာ ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ Diet သောက်စရာတစ်ခုလို့ လူသိများပေမယ့် တကယ်တော့ သဘာဝသကြားဓာတ်တွေ၊ ကယ်လိုရီတွေ အများကြီးပါဝင်ပြီး အမျှင်ဓာတ်မပါတဲ့ အချိုရည်တစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာ Maya Rosman ကသတိပေးပြောကြားလာပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီဟာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဖြစ်တာကြောင့် ဖျော်ရည်သောက်ရင်လည်း ကယ်လိုရီမတက်ဘူးလို့ ထင်ကြပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ ဖျော်ရည်ညှစ်လိုက်တဲ့အခါ အမျှင်ဓာတ်တွေ ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး သကြားဓာတ်နဲ့ ကယ်လိုရီတွေပဲ ခွက်ထဲရောက်သွားပါတယ်။
■ ဖျော်ရည် တစ်ခွက်ရဖို့ မုန်လာဥနီ အနည်းဆုံး အချိန် ၃၀ ကျပ်သားလောက် ညှစ်ရပါတယ်။
မုန်လာဥနီ ဒီလောက်အများကြီးကို ဒီအတိုင်းဆို ဘယ်သူမှတစ်ခါတည်း မစားနိုင်ပေမယ့် ဖျော်ရည်အဖြစ်တော့ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း အလွယ်တကူသောက်မိသွားကြပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီ အလုံးအတိုင်း စားရင်အမျှင်ဓာတ်ကြောင့် ဗိုက်ဝလွယ်ပြီး သကြားဓာတ် စုပ်ယူမှုကို နှေးကွေးစေပါတယ်။ ဖျော်ရည်မှာတော့ အမျှင်ဓာတ်မပါတော့တာကြောင့် သကြားဓာတ်တွေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ချက်ချင်းရောက်ရှိသွားပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည် တစ်ခွက်မှာ သကြား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၂ ဇွန်းခွဲကနေ ၆ ဇွန်းအထိ ပါဝင်နိုင်ပြီး ကယ်လိုရီ ၁၇၀ ခန့် ရှိပါတယ်။
■ ဒါဟာ Cappuccino ကော်ဖီတစ်ခွက်ထက်တောင် ကယ်လိုရီပိုများနိုင်ပါတယ်။ ဝိတ်လျှော့နေသူတွေအနေနဲ့ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်ကို လုံးဝမသောက်ရဘူး မဟုတ်ပေမဲ့ "ကယ်လိုရီမတက်တဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်" လို့ မသတ်မှတ်သင့်ပါဘူး။
■ ဖျော်ရည်သောက်တာထက် မုန်လာဥနီကို အလုံးအတိုင်း ဝါးစားတာ သို့မဟုတ် အမျှင်ဓာတ် ကျန်ရှိအောင် စပလန်ဒါနဲ့ မွှေပြီး Smoothie လုပ်သောက်တာက ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုမို သင့်တော်ပါတယ်။
Source- The Jerusalem post
#World_News
Published 06 October 2026
■ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်ပြည်နယ်မှာ ဝက်သက် (Measles) ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုတွေ မြင့်တက်လာတာကြောင့် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး Kathy Hochul က တစ်ပြည်နယ်လုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာလိုက်ပါတယ်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အမေရိကန်မှာ ဝက်သက်ရောဂါ ကူးစက်မှုတွေ ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့ပြီးနောက် နယူးယောက်ပြည်နယ်က ပထမဆုံးအကြိမ် ပြည်နယ်အဆင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနှစ်အတွင်း နယူးယောက်မှာ ဝက်သက်ရောဂါကူးစက်သူ ၁၀၈ ယောက် ရှိခဲ့ပြီး၊ အဲဒီထဲက ၉၂ ယောက် ဟာ ဇူလိုင်လလယ်နောက်ပိုင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံမှုနည်းပါးတဲ့ ကျေးလက်ဒေသ ၁၈ ခုမှာ ကူးစက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
နယူးယောက်နဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေတဲ့ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား ပြည်နယ်မှာလည်း ကူးစက်မှု ၁,၀၀၀ ကျော်လွန်သွားပြီး သေဆုံးသူ ၅ ယောက်အထိ ရှိလာခဲ့တာကြောင့် နှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အဆိုးဝါးဆုံး ကူးစက်မှုဖြစ်နေပါတယ်။
CDC ရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ ဝက်သက်ကူးစက်သူ ၃,၉၀၀ နီးပါးရှိလာခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း စံချိန်တင်အဆိုးဝါးဆုံးနှစ် ဖြစ်နေပါတယ်။
Source-Wion
#World_Health
Published 04 October 2026
■ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပြီးနောက် သောက်လိုက်တဲ့ Protein shake ဟာ သင့်ရဲ့ ကြွက်သားတည်ဆောက်ရေး လိုအပ်ချက်တွေကို ကူညီပေးနိုင်ပေမယ့်၊ သင့်ရဲ့ မေးရိုး၊ ရင်ဘတ် ဒါမှမဟုတ် ကျောကုန်းအထက်ပိုင်းတွေမှာ နာကျင်ပြီး ပျောက်ကင်းဖို့ခက်တဲ့ ဝက်ခြံဖုတွေ ရုတ်တရက် ထွက်လာခဲ့ရင်တော့ နေ့စဉ်သောက်နေတဲ့ Whey protein ကြောင့်ဖြစ်ဖို့ ရာခိုင်နှုန်းများပါတယ်။
■ လက်ရှိ အွန်လိုင်းမှာလူတော်တော်များများ ပရိုတင်းဓာတ် စွဲလမ်းနေကြတဲ့အတွက် မိမိခန္ဓာကိုယ်က အမှန်တကယ် ပရိုတင်း ဘယ်လောက်လိုအပ်လဲဆိုတာကို သတိထားဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။
■ Whey protein ဟာ ကြွက်သား ပြန်လည်သန်မာစေဖို့နဲ့ ပြုပြင်ဖို့အတွက် ရေပန်းစားနေဆဲ ဖြစ်ပေမယ့်၊ နေ့စဉ်ရက်ဆက် သောက်သုံးတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ဇီဝဓာတုဖြစ်စဉ်ကို ပြောင်းလဲစေပြီး သင့်အသားအရေရဲ့ အကာအကွယ်လွှာ၊ ဆီထွက်နှုန်းနဲ့ ဆဲလ်အသစ်ဖြစ်ပေါ်မှုတွေကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မှု ရှိစေပါတယ်။
■ Whey ကို နို့ကနေ ဒိန်ခဲပြုလုပ်တဲ့ဖြစ်စဉ်မှာ ဘေးထွက်ပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ်ရရှိတာပါ။
■ သူက သန့်စင်ပြီးသား ပရိုတင်းဓာတ် အလွန်ပြင်းအားကောင်းတာကြောင့် သင့်အစာချေစနစ်က အမိုင်နိုအက်ဆစ်တွေ (အထူးသဖြင့် Leucine လိုမျိုး BCAAs တွေကို) မြန်မြန်ဆန်ဆန် စုပ်ယူလိုက်ပါတယ်။
■ ဒီဖြစ်စဉ်က ကြွက်သားတည်ဆောက်မှုကို အထောက်အကူပြုပေမဲ့ အသားအရေပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုတွေကိုလည်း စတင်စေပါတယ်။
■ Whey protein ဟာ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ အင်ဆူလင် ဟော်မုန်းကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် မြင့်တက်စေပါတယ်။ အင်ဆူလင် ရုတ်တရက် မြင့်တက်မှုကြောင့် ဆဲလ်ဖွံ့ဖြိုးမှုနဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ ပါဝင်တဲ့ IGF-1 (Insulin-like Growth Factor 1) ဟော်မုန်း ပမာဏလည်း မြင့်တက်လာပါတယ်။
■ GF-1 ပမာဏ မြင့်တက်လာတဲ့အခါ အသားအရေရဲ့ အဆီဂလင်းတွေက ပုံမှန်ထက် အဆီ ကို ပိုမိုထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။ အဆီတွေ ပိုထွက်လာတဲ့အခါ မွေးညင်းပေါက်တွေကို ပိတ်ဆို့စေပြီး ဝက်ခြံဖြစ်စေတဲ့ ဘက်တီးရီးယား (Cutibacterium acnes) တွေ ပေါက်ဖွားဖို့ ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းကို ဖန်တီးပေးလိုက်ပါတယ်။
■ Whey protein မှာ Leucine လို့ခေါ်တဲ့ အမိုင်နိုအက်ဆစ်ဓာတ် ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပြီး သူက ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ mTORC1 လို့ခေါ်တဲ့ ဆဲလ်ကြီးထွားမှု လမ်းကြောင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးပါတယ်။
■ Whey protein ကို နေ့စဉ် သောက်သုံးခြင်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်က သေချာ စိစစ်မချေဖျက်နိုင်ရင် အသားအရေ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သင့်ရဲ့ နေ့စဉ် လှုပ်ရှားမှုအပေါ် မူတည်ပြီး ပရိုတင်း ပမာဏကို မျှတအောင် သောက်သုံးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Source- NDTV LIFE-LINE
#World_Health
Published 03 October 2026
■ ဗိုက်ထဲက ရုတ်တရက် "ဂွီဂွီ" နဲ့ အသံမြည်လာတာဟာ ဗိုက်ဆာနေပြီဆိုတာကို ပြသနေတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခုလို့ ထင်စရာရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအသံတွေဟာ အမှန်တော့ အစာချေစနစ်ရဲ့ ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။
■ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးက ဒီအသံတွေ ဘာကြောင့်ဖြစ်ရတာလဲနဲ့ ဘယ်လိုအချိန်မျိုးမှာ ဂရုစိုက်ဖို့ လိုအပ်မလဲဆိုတာကို ရှင်းပြပေးထားပါတယ်။
■ ဗိုက်ထဲက အသံမြည်ခြင်းဟာ ဗိုက်ဆာတာတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အစာချေလမ်းကြောင်းအတွင်း လေနဲ့အရည်တွေရဲ့ ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှု (Migrating Motor Complex) ကြောင့် ဖြစ်ပွားရတာပါ။
■ ဗိုက်ထဲမှာ အစာမရှိဘဲ ဟာနေတဲ့အခါ ဒီအသံတွေဟာ ပိုပြီး ကျယ်ကျယ်လောင်လောင် ကြားရလေ့ရှိပါတယ်။ပဲမျိုးစုံ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီနဲ့ အမြှုပ်ထွက်တဲ့ အအေးတွေလို လေပွစေတဲ့ အစားအစာတွေဟာ ဒီအသံတွေကို ပိုမိုကျယ်လောင်စေနိုင်ပါတယ်။
■ ဖာရီဒါဘတ် (Faridabad) မြို့၊ Metro ဆေးရုံမှ Dr. Vishal Khurana ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ တစ်ခါတရံ ဗိုက်အသံမြည်တာဟာ ပုံမှန်ဖြစ်ပေမယ့် ဗိုက်အောင့်တာ၊ ပျို့အန်တာ၊ ဝမ်းချုပ်တာ၊ ဝမ်းလျှောတာ၊ အကြောင်းအရင်းမရှိ အမှန်တကယ် ဝိတ်ကျသွားတာ၊ ဖျားနာတာ ဒါမှမဟုတ် ဝမ်းအမည်းသွားတာမျိုးတွေနဲ့အတူ မပြတ်ဘဲ ဆက်တိုက် အသံမြည်နေရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ ပြသစစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
■ တိတ်ဆိတ်နေတဲ့ အခန်းတစ်ခန်းထဲမှာ ထိုင်နေတုန်း သင့်ဗိုက်ထဲက ရုတ်တရက် "ဂွီဂွီ" နဲ့ အသံကြီးတွေ မြည်လာတာမျိုး ကြုံဖူးကြမှာပါ။
■ အဲဒီအခါ ပထမဆုံး စိတ်ထဲရောက်သွားတာကတော့ "ငါ ဗိုက်ဆာနေပြီ ထင်တယ်" ဆိုတဲ့ အတွေးပါပဲ။ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို အသံမြည်တာဟာ ဗိုက်ဆာတာတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။အစာမစားရသေးဘဲ နာရီပေါင်းများစွာ ကြာနေတဲ့ တိုင်အောင် သင့်ရဲ့ အစာချေစနစ်ဟာ ဆက်လက်လှုပ်ရှားနေဆဖြစ်ပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်းက ညှစ်ထုတ်ပေးပြီး လေနဲ့ အရည်တွေ ဖြတ်သန်းသွားတဲ့အခါ အစာအိမ်ထဲက အသံတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေတာပါ။ဒါဆိုရင် ဗိုက်ဆာတဲ့အခါ ဒီအသံတွေက ဘာလို့ ပိုကျယ်လာရတာလဲ။ ဘယ်အတိုင်းအတာအထိက ပုံမှန်ဖြစ်ပြီး ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်နဲ့ ပြသသင့်သလဲဆိုတာကိုကြည့်လိုက်ရအောင်ပါ။
■ ■ ဗိုက်ဆာတဲ့အခါ အစာအိမ်က ဘာလို့ အသံမြည်တာလဲ
■ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အစာချေစနစ်ဟာ ထမင်းစားချိန်ကြားထဲမှာတောင် အမြဲတမ်း လှုပ်ရှားနေတာပါ။
■ ဒီလှုပ်ရှားမှု ပုံစံတွေထဲက တစ်ခုကို Migrating Motor Complex (MMC) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အစာအိမ်ထဲမှာ အစာမရှိတဲ့ အချိန်မှာတောင် အစာချေလမ်းကြောင်းထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ညှစ်အားလှုပ်ရှားမှုတွေကို ဆိုလိုတာပါ။"အစာအိမ်ထဲမှာ အစာမရှိဘဲ ဟာနေတဲ့အခါ အူလမ်းကြောင်းရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက အသံတွေကို ပိုပြီး ထင်ထင်ရှားရှား ကြားရစေတာဖြစ်ပါတယ်" လို့ ဒေါက်တာ ကူရာနာ က ရှင်းပြပါတယ်။ဆေးပညာအရ Borborygmi လို့ခေါ်တဲ့ ဒီအသံတွေဟာ အစာချေလမ်းကြောင်းအတွင်း လေနဲ့အရည်တွေ ရွေ့လျားသွားတဲ့အခါ ထွက်ပေါ်လာတာပါ။
■ တစ်နည်းအားဖြင့် ပြောရရင် အဲဒီလို ရုတ်တရက် အသံမြည်လာတာဟာ အစာအိမ်က အစာတောင်းနေတာ သက်သက်မဟုတ်ဘဲ အူလမ်းကြောင်းရဲ့ ပုံမှန်အလုပ်လုပ်နေတဲ့ လှုပ်ရှားသံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
■ ■ အစာမစားရသေးတဲ့အခါ အသံက ဘာလို့ ပိုကျယ်လာရတာလဲ
■ အစာချေစနစ်ထဲမှာ အစာတွေ ရှိနေတဲ့အခါ အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ထွက်လာတဲ့ အသံတွေကို အစာတွေက စုပ်ယူထားသလို ဖြစ်တာကြောင့် သိပ်မကြားရပါဘူး။
■ ဒါပေမဲ့ အစားမစားဘဲ ကြာလာတဲ့အခါ အစာအိမ်ထဲမှာ အစာမရှိတော့ပေမယ့် အစာချေလမ်းကြောင်းကတော့ အလုပ်ဆက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
■ ဒီလို လေနဲ့ အရည်တွေ အူလမ်းကြောင်းထဲ ဖြတ်သန်းသွားတာကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ကြားနေရတဲ့ ဗိုက်မြည်သံတွေ ထွက်ပေါ်လာရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ဒေါက်တာ ကူရာနာ က ဆိုပါတယ်။
■ ဒါကြောင့်မလို့ အလုပ်ကိစ္စ အစည်းအဝေးလုပ်နေတုန်း ဒါမှမဟုတ် မွန်းလွဲစာ စောင့်နေတုန်း ဝမ်းဗိုက်ထဲက အသံကြီးတွေ ထွက်လာရင်လည်း ဘာမှ စိုးရိမ်စရာ မလိုပါဘူး။
Source-India_Today
#World_News
Published 03 October 2026
■ မတူညီတဲ့ အခြေအနေအမျိုးမျိုးကနေ စတင်ပုံဖော်ခဲ့တဲ့ နေအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စီမံဖန်တီးမှုတွေအရ ကမ္ဘာနဲ့တူတဲ့ ဂြိုဟ်တွေဟာ ဂြိုဟ်တွေ ဖြစ်တည်ဖြစ်ပေါ်လာမှု ကိစ္စရပ်တွေကနေ သဘာဝအတိုင်း ထွက်ပေါ်လာနိုင်တယ်ဆိုတာကို ပြသနေပါတယ်။
■ ကမ္ဘာဂြိုဟ်စနစ်တွေရဲ့ လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေကို အခုဆိုရင် မတူညီတဲ့ စတင်မှုအခြေအနေ ပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာကနေ စတင်ပြုလုပ်နိုင်နေပြီဖြစ်လို့ သုတေသနပညာရှင်တွေအနေနဲ့ နောက်ဆုံးထွက်ပေါ်လာမယ့် ရလဒ်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်း ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားစရာမလိုဘဲ ဂြိုဟ်တွေ ဘယ်လိုဖြစ်တည်လာသလဲဆိုတာကို လေ့လာစုံစမ်းနိုင်ကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
■ ပြီးခဲ့တဲ့ အနှစ်သုံးဆယ်အတွင်း ဒီမော်ဒယ်တွေဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ ခန်းမှန်းတွက်ချက်မှုအဆင့်ကနေ ပိုမိုဆန်းသစ်ပြည့်စုံတဲ့ စီမံဖန်တီးမှု မော်ဒယ်တွေအဖြစ် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့ကြတာပါ။
■ ပါရီမြို့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ Origins 2026 ညီလာခံမှာ သိပ္ပံပညာရှင် Nader Haghighipour က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေအဖွဲ့အစည်းဟာ ပုံသေ သတ်မှတ်ချက် မထားရှိဘဲ ဘယ်လိုစတင် ဖြစ်တည်လာခဲ့သလဲဆိုတာကို ပြန်လည် ပုံဖော်ထားတဲ့ စီမံဖန်တီးမှုတွေကို တင်ပြသွားခဲ့ပါတယ်။
■ ဟာဝိုင်ယီတက္ကသိုလ်မှ ဂြိုဟ်တုဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရှင် ဟာဂီဟီပူးရ် က ဒီမော်ဒယ်တွေဟာ စတင်မှုအခြေအနေ မြောက်မြားစွာကို ကိန်းဂဏန်းကျ ပုံစံဖြင့် စတင်ပြီး ရူပဗေဒ နိယာမတွေအတိုင်း ဂြိုဟ်အဖွဲ့အစည်းတွေ ဘယ်လိုဖြစ်တည်လာမလဲဆိုတာကို သဘာဝအတိုင်း လမ်းကြောင်းပေးလိုက်တာကြောင့် အရင်နည်းလမ်းတွေနဲ့ ကွဲပြားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
■ ဒီနည်းလမ်းဟာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ အရင်ကတည်းက သိထားပြီးသား နေအဖွဲ့အစည်း ပုံစံဆီ ရောက်အောင် ပုံသေကားချပ် မမောင်းနှင်ဘဲ၊ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ရလဒ်အမျိုးမျိုးကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ထွက်ပေါ်လာစေတာပါ။
■ "ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာလို ကျောက်ဆောင်ဂြိုဟ်တွေ ဖြစ်တည်မှုကို နည်းလမ်းတစ်ခုတည်းနဲ့ပဲ လုပ်ဆောင်လာခဲ့တာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လောက်ရှိပါပြီ။ အရင်က လုပ်ခဲ့တဲ့ မော်ဒယ်ပြုလုပ်မှုတွေမှာ ကန့်သတ်ချက်များစွာ ရှိနေပြီး ရှေ့ဆက်တိုးလို့ မရတော့တဲ့ အနေအထားကို ရောက်လာခဲ့တယ်ဆိုတာကို သဘောပေါက်လာခဲ့ကြပါတယ်" လို့ ဟာဂီဟီပူးရ် က ပါရီမှာ ပြောပြခဲ့ပါတယ်။
■ သက်ရှိတွေ ရှင်သန်နိုင်တဲ့ ဂြိုဟ်တွေ ဖြစ်တည်လာဖို့ အလားအလာ အရှိဆုံး ပတ်ဝန်းကျင်ဟာ ပုံသေ သတ်မှတ်ချက်တွေ ကင်းလွတ်ပြီး ကြယ်အစုအဝေး nebula) ကနေ သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့၊ အခဲဝတ္ထုတွေ ညီညီညာညာ ပျံ့နှံ့မနေတဲ့ (Protoplanetary disk - ဂြိုဟ်ဖြစ်တည်စ ဓါတ်ငွေ့နဲ့ ဖုန်မှုန့်ဝိုင်း) ပဲဖြစ်တယ်လို့ ဟာဂီဟီပူးရ် က သူ့ရဲ့ Origins ညီလာခံ စာတမ်းမှာ ရေးသားထားပါတယ်။
■ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဂြိုဟ်လောင်း နဲ့ ဂြိုဟ်သန္ဓေ အမျိုးမျိုးပျံ့နှံ့ပါဝင်မှုကို အခြေခံပြီး ကမ္ဘာလို ကျောက်ဆောင်ဂြိုဟ်တွေ ဖြစ်တည်မှု နောက်ဆုံးအဆင့် စီမံဖန်တီးမှုပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြတယ်လို့ သူကရေးသားထားပါတယ်။
Source -SciTech Daily
Page 8 of 1240