#World_Health
Published 19 October 2026
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်ကို ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ ဝိတ်ကျစေမယ့် အသီးဖျော်ရည်လို့ အများစုက ထင်ထားကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းကျတော့ အမျှင်ဓာတ်လည်း မပါဘဲ သကြားဓာတ်နဲ့ ကယ်လိုရီတွေ အမြောက်အများ ပါဝင်နေတဲ့ သောက်စရာတစ်ခု သက်သက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် ဒေါက်တာ ရော့စမန်းက မုန်လာဥနီကို ဖျော်သောက်တာထက် ဒီအတိုင်း အလုံးလိုက် ဝါးစားဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။
■ ဆိုင်တွေမှာ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်ကို အစားအသောက်နဲ့တွဲပြီး ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ အဖျော်ယမကာအဖြစ် လူတွေ ရွေးချယ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ အဝါရောင်တောက်တောက်နဲ့ သဘာဝအတိုင်း လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ညှစ်ထားတာမို့လို့ ဝိတ်ကျစေတဲ့ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး အဖျော်ယမကာလို့ အားလုံးက ထင်မှတ်ကြတာပါ။
■ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက အဲဒီမှာတင် စတာပါပဲ။
■ လူအတော်များများက မုန်လာဥနီဖျော်ရည်ကို "အသီးအရွက် ပိုစားလိုက်ရတာပဲ" လို့ ထင်တတ်ကြပေမဲ့ တကယ်တော့ သဘာဝသကြားဓာတ်တွေ အများကြီးပါပြီး အမျှင်ဓာတ် လုံးဝနီးပါး မပါတဲ့ ကယ်လိုရီများတဲ့ အဖျော်ယမကာ ဖြစ်နေပါတယ်။ မုန်လာဥနီ အစိမ်းလိုက်နဲ့ ဖျော်ရည်ဟာ မူရင်းအသီး အမျိုးအစား တူပေမဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ရောက်သွားတဲ့အခါ အာဟာရဓာတ် ပြုမူပုံခြင်း လုံးဝ မတူတော့ပါဘူး။
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်ကို ဘာလို့ ဝိတ်ကျစေတယ်လို့ ထင်ကြတာလဲ။
■ အကြောင်းရင်းကတော့ ရိုးရိုးလေးပါ။ မုန်လာဥနီဟာ အသီးအရွက် ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ အသီးအရွက်ဆိုတာ ကယ်လိုရီနည်းတယ်၊ အမျှင်ဓာတ်ပါတယ်၊ ဝိတ်လျှော့တဲ့အခါ သင့်တော်တယ်၊ ဗိုက်ဝစေတယ်ဆိုပြီး ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ အစားအသောက် စာရင်းတိုင်းမှာ ပါလေ့ရှိပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် "မုန်လာဥနီဖျော်ရည်" ဆိုတဲ့ စကားကို ကြားလိုက်တာနဲ့ ငါတို့ ဦးနှောက်က "အသီးအရွက် ဖျော်ရည်ပဲ" ဆိုပြီး အလိုအလျောက် မှတ်ယူလိုက်တာပါ။
■ ဒါပေမဲ့ ဖျော်ရည်ဆိုတာ မူရင်း အသီးအရွက် မဟုတ်တော့ပါဘူး။ မုန်လာဥနီကို အရည်ညှစ်လိုက်တဲ့အခါ သဘာဝသကြားနဲ့ အရည်တွေက အမျှင်ဓာတ်နဲ့ သီးခြားစီ ခွဲထွက်သွားပါတယ်။
■ ဖန်ခွက်ထဲ ရောက်လာတာက ရေ၊ သကြား၊ အရောင်နဲ့ ဗီတာမင်၊ သတ္တုဓာတ် အနည်းငယ်ပဲ ပါတော့တာပါ။ အစာချေစနစ်ကို ကူညီပေးပြီး ဗိုက်ဝစေတဲ့ အဓိက အမျှင်ဓာတ်တွေကတော့ ဖျော်စက်ထဲမှာပဲ ကျန်ခဲ့ပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည် တစ်ခွက်မှာ မုန်လာဥနီ အရေအတွက် ဘယ်လောက်တောင်ပါသလဲ။
မုန်လာဥနီဖျော်ရည် အလတ်စားတစ်ခွက်ရဖို့ မုန်လာဥနီအများကြီးသုံးရပါတယ်။ ဒါဟာ အရေးကြီးတဲ့အချက်ပါ။
■ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဆိုင်မှာ ထိုင်ပြီး မုန်လာဥနီ အစိမ်း ထက် ဝက်ကျော်ကို တစ်ထိုင်တည်း ဘယ်သူမှ ကုန်အောင်စားမှာမဟုတ်လို့ပါ။
■ ဒါပေမဲ့ ဖျော်ရည်အဖြစ် သောက်မယ်ဆိုရင်တော့ မိနစ်ပိုင်းအတွင်းမှာတင် ကုန်အောင် သောက်နိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝအသီးဖျော်ရည်တွေရဲ့ အကြီးမားဆုံး ပြဿနာထဲကတစ်ခုပါပဲ။ ဝါးရတာလည်း မရှိ၊ အစာအိမ်ထဲမှာ အစာရှိတယ်လို့ မခံစားရဘဲ ကယ်လိုရီ အများကြီးကို အချိန်တိုအတွင်းမှာ အလွယ်တကူ သောက်မိသွားစေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်မှာ သကြားဓာတ်ဘယ်လောက်ပါသလဲ။
■ မုန်လာဥနီမှာ သဘာဝသကြားဓာတ် ပါဝင်ပြီး အစိမ်းလိုက် စားရင်တော့ ပြဿနာမရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အရည်ညှစ်လိုက်တဲ့အခါ သကြားဓာတ်တွေကပိုမိုစုစည်းသွားပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည် ခွက်သေးတစ်ခွက်မှာ လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၂ ဇွန်းခွဲစာ သကြားဓာတ် ပါဝင်နိုင်ပြီး ခွက်ကြီးတစ်ခွက်ဆိုရင် လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၆ ဇွန်းကျော်အထိပါသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ပြင်ပက ထပ်ထည့်ထားတဲ့ သကြားဖြူ မဟုတ်ပေမဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အတွက်တော့ ကာဗွန် ဟိုက်ဒရိုက် (အရည်) တွေ အမြောက်အမြောက်ရရှိသွားတာဖြစ်ပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်မှာ အကျိုးကျေးဇူးရော မရှိဘူးလား။
■ အကျိုးကျေးဇူးလည်း ရှိပါတယ်။ မုန်လာဥနီဖျော်ရည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်က ဗီတာမင် A အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်တဲ့ Beta-carotene ဘီတာ-ကာရိုတင်း အမြောက်အများ ပါဝင်ပါတယ်။ ဘီတာ-ကာရိုတင်းဟာ အမြင်အာရုံ၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်၊ အရေပြားနဲ့ ဆဲလ်တွေ ပုံမှန်အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက် အရေးပါပါတယ်။
■ မုန်လာဥနီကို ကြိတ်လိုက်တဲ့အခါ အချို့သော အာဟာရဓာတ်တွေက အာရုံစိုက်စုပ်ယူရ ပိုလွယ်ကူသွားပါတယ်။
■ ဘီတာ-ကာရိုတင်းက အဆီမှာ ပျော်ဝင်တဲ့ ဓာတ်ဖြစ်တာကြောင့် အစားအသောက်ထဲမှာ သံလွင်ဆီ ဒါမှမဟုတ် နှမ်းဖတ်နှစ် အနည်းငယ်ထည့်ပေးရင် စုပ်ယူမှုကိုပိုမိုကောင်းမွန်စေပါတယ်။
Source - The Jerusalem Post
#World_Health
Published 18 October 2026
ဒီဆေး အတည်ပြုချက်ရတာက ဆေးတစ်မျိုးတည်းအတွက်တင် မဟုတ်ဘဲ ကင်ဆာကုသတဲ့ နည်းလမ်းသစ်တစ်ခုလုံးအတွက်ပါ အောင်မြင်မှု ရသွားတာပါ။ အဆင့်မြင့်ကင်ဆာလူနာတွေဟာ ဓာတ်ကုသမှု လုပ်ရင် ပျမ်းမျှ ၆.၇ လပဲ အသက်ရှင်နိုင်ပေမဲ့ ဒီဆေးနဲ့ဆိုရင် ပျမ်းမျှ ၁၃.၂ လအထိ အသက်ရှင်နိုင်ကြပါတယ်။
အခုအခါမှာတော့ အဆုတ်ကင်ဆာနဲ့ အူမကြီးကင်ဆာလူနာတွေအတွက်ပါ ဆက်ပြီး စမ်းသပ်သွားဖို့ ရှိပါတယ်။
အမေရိကန် FDA (အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာန) က အဆင့်မြင့်ပန်ကရိယကင်ဆာ လူနာအချို့အတွက် Daraxonrasib ဆိုတဲ့ တစ်နေ့တစ်လုံးသောက်ရမယ့် ဆေးပြားကို အတည်ပြုပေးလိုက်ပါပြီ။ ဒီကုသမှုသစ်က ဘာကို ဆိုလိုတာလဲနဲ့ စမ်းသပ်မှုတွေရဲ့ ရလဒ်က ဘယ်လိုရှိလဲဆိုတာကို ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
ပန်ကရိယကင်ဆာ အဆင့်မြင့်နေတဲ့ လူနာတွေအတွက် ဒီကုသမှုသစ်က အသက်ရှင်ချိန်ကို ပိုတိုးပိုင်ခွင့် ပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ အဖြေရှာမရခဲ့တဲ့ နယ်ပယ်တစ်ခုမှာ ကြီးမားတဲ့ အောင်မြင်မှု အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
အမေရိကန် FDA က အတည်ပြုလိုက်တဲ့ Daraxonrasib ဆေးပြားဟာ ကင်ဆာဖြစ်စေတဲ့ အဓိကတရားခံ RAS ပရိုတိန်းကို နှိမ်နင်းပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ပထမဆုံး ပန်ကရိယကင်ဆာကုသဆေး ဖြစ်ပါတယ်။
အဓိက စမ်းသပ်မှုကြီးတစ်ခုမှာ ဒီဆေးသောက်ခဲ့ရတဲ့ လူနာတွေဟာ ဓာတ်ကုသမှု ခံယူသူတွေ ပျမ်းမျှ ၆.၇ လပဲ အသက်ရှင်ခဲ့ရတဲ့နေရာမှာ ဆေးသောက်သူတွေက ပျမ်းမျှ ၁၃.၂ လအထိ အသက်ရှင်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။
ရောဂါကြောင့် အသက်သေဆုံးနိုင်ခြေ အချိုးအစား (Hazard Ratio) ကလည်း ၀.၄၀ ဝန်းကျင်လောက်သာရှိတာကြောင့် စမ်းသပ်ကာလအတွင်း အသက်သေဆုံးနိုင်ခြေ အတော်လေးနည်းပါးသွားတာကိုပြသနေပါတယ်။
Source- The Indian Express
#World_Health
Published 18 October 2026
■ ဆီးချိုရောဂါသည်တွေ အပါအဝင် လူနာအများစုဟာ လုံးဝမပျောက်ကင်းနိုင်တဲ့ နာတာရှည်ဒဏ်ရာတွေကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ကြရပြီး တစ်ခါတလေ ခြေလက်တွေပါ ဖြတ်တောက်ရတဲ့အထိ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ ဒီအခြေအနေကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်ဖို့ အစ္စရေးဆေးဝါးတစ်လက်က ပြင်ဆင်နေပါပြီ။
■ Yavne မြို့က MediWound ကုမ္ပဏီဟာ "သံဓားများစစ်ပွဲ" (Swords of Iron War) ကာလအတွင်း ဒဏ်ရာရရှိသူ ဒါဇင်နဲ့ချီကို ကုသရာမှာ ကူညီပေးခဲ့ပြီး ခွဲစိတ်မှုရှုပ်ထွေးတာတွေကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက်မှာတော့ ခေတ်မီဆေးပညာရဲ့ အခက်ခဲဆုံးနဲ့ စိတ်ပျက်စရာအကောင်းဆုံး ပြဿနာတစ်ခုကိုရင်ဆိုင်ဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာအကြီးစားလေ့လာမှုအသစ်တစ်ခုကို စတင်လိုက်ပါပြီ။
■ ဒီလေ့လာမှုအသစ်ရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေနဲ့ အမေရိကန်၊ ဥရောပနဲ့ အစ္စရေးနိုင်ငံတွေက ထိပ်တန်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနတွေမှာ လူနာ ၂၁၆ ယောက် ကို စုဆောင်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
■ ဒီဆေးစမ်းသပ်မှုရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ မူလက ပြင်းထန်တဲ့ မီးလောင်လူနာတွေကို ကုသဖို့ တီထွင်ထားတဲ့ နည်းပညာပေါ် အခြေခံထားတဲ့ EscharEx ဆေးဝါး သစ်ရဲ့ ထိရောက်မှုနဲ့ ဘေးကင်းမှုကို စစ်ဆေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။
■ အစ္စရေးနဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ ဝန်ထမ်း ၁၂၀ ခန့် ရှိတဲ့ MediWound ကုမ္ပဏီဟာ နာနတ် သီးပင်စည်ကနေ ထုတ်ယူထားတဲ့ အင်ဇိုင်းတွေကို အခြေခံထုတ်လုပ်ထားတဲ့ NexoBrid ဆေးဝါးကြောင့် မီးလောင်လူ နာကုသရေးနယ်ပယ်မှာ နာမည်ကြီးလာခဲ့ပါတယ်။
■ ဒီကုသမှုက ပတ်ဝန်းကျင်က ကျန်းမာနေတဲ့ တစ်ရှူးတွေကို မထိခိုက်စေဘဲ သေဆုံးပြီးသားနဲ့ ပျက်စီးနေတဲ့ တစ်ရှူးတွေကိုသာ ရွေးချယ်ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပါတယ်။
■ ကုမ္ပဏီရဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်Ofer Gonen က Walla သတင်းဌာနနဲ့ အင်တာဗျူးမှာ "အတိတ်တုန်းက ပြင်းထန်တဲ့ မီးလောင်လူ နာတွေကို ကုသရာမှာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ခွဲစိတ်မှုတွေ၊ မေ့ဆေးပေးရတာတွေနဲ့ တစ်ခါတလေ အရေပြားအစားထိုးကုသမှုတွေ လိုအပ်ခဲ့ပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ဆေးက ပျက်စီးနေတဲ့ တစ်ရှူးတွေကိုပဲ သီးသန့်ဖယ်ရှားပေးနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြင်းထန်တဲ့ ခွဲစိတ်ကုသမှု လိုအပ်ချက်ကို လျှော့ချပေးပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ ပျောက်ကင်းသက်သာလာမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်" လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
■ ဒီဆေးကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှာ FDA က အတည်ပြုပေးခဲ့ပြီး လက်ရှိမှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက နိုင်ငံပေါင်း ၄၀ ကျော်မှာ အသုံးပြုဖို့ခွင့်ပြုထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။
Source - The Jerusalem Post
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စက်ရုပ်အပြင်အဆင်ပန်းခြံ (Robot Theme Park) ကို တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ ဂွမ်ဒုန်းပြည်နယ်၊ ဂျူးဟိုင်းမြို့မှာ ဖွင့်လှစ်လိုက်ပါပြီ။ ဒါဟာ ဒေါ်လာဘီလီယံပေါင်းများစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပေမယ့် စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်မှုလမ်းစ ရှာနေရဆဲဖြစ်တဲ့ ဒီစက်ရုပ်လုပ်ငန်းနယ်ပယ်အတွက်တော့ အစပျိုးလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
#World_News
Published 17 October 2026
#တရုတ် #စက်ရုပ်
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
#World_News
Published 17 October 2026
■ အိမ်ဖြူတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Katie Zacharia ဟာ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့ ထိပ်တန်း ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူပြီး တစ်ပတ်တောင် မပြည့်သေးခင် ရာထူးကနေ ဖြုတ်ချခံလိုက်ရတယ်လို့ သောကြာနေ့မှာ အမေရိကန် အရာရှိနှစ်ဦးကပြောပါတယ်။
■ အရာရှိတွေရဲ့ အဆိုအရ Katie Zachariaဟာ ရာထူးကနေ "ဖယ်ရှားခံခဲ့ရတာ" ဖြစ်ပြီး လက်ရှိမှာ အကူးအပြောင်း လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။ သူမဟာ ရာထူးယူပြီး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲနဲ့ အင်တာဗျူးတွေမှာ စွမ်းဆောင်ရည် ညံ့ဖျင်းမှုအပြင် သူမရဲ့ ဥပဒေရေးရာ လုပ်ကိုင်ခွင့် အရည်အချင်းနဲ့ပတ်သက်လို့ရက်အတော်ကြာ သံသယမေးခွန်းတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတာပါ။
■ ဒီလို ထွက်ခွာသွားရတာကြောင့် လာမယ့် နိုဝင်ဘာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ သီတင်းပတ် နှစ်ပတ်အလိုမှာ ထရမ့်အတွက် အရေးပါတဲ့ အများပြည်သူဆက်ဆံရေး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နေရာလစ်ဟာသွားခဲ့ရပါတယ်။
■ ဒါဟာ အစိုးရရဲ့ အောင်မြင်မှုတွေကို ထုတ်ဖော်ပြသပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဝင်တွေ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးရမယ့် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အချိန်ကာလလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
■ ထရမ့်ကတော့ ပထမဆုံးရက်တွေမှာတင် သတင်းမီဒီယာတွေရဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ ဝေဖန်မှုတွေကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတဲ့ Katie Zachariaကို ဒီရာထူးမှာ ဆက်လုပ်၊ မလုပ် ပြန်စဉ်းစားဖို့ သူကိုယ်တိုင် အကြံပေးခဲ့တယ်လို့ သောကြာနေ့စောစောပိုင်းက သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
■ Katie Zachariaဟာ တနင်္လာနေ့မှာ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အင်္ဂါနေ့မှာ ပထမဆုံး အိမ်ဖြူတော် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကို ပြုလုပ်ခဲ့တာပါ။
■ သူမဟာ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နေ့မှာ အလုပ်အတွက် ဖုန်းဆက်ခံရပြီး လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်ပတ်ကမှ Karoline Leavitt ရဲ့ နေရာမှာ ဆက်ခံဖို့ ရာထူးကမ်းလှမ်းခံခဲ့ရတာလို့ ပြောပါတယ်။
Source_Reuters
#World_Health
Published 17 October 2026
■ The Lancet ဆေးပညာဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ လေ့လာချက်တစ်ခုအရ HIV ရောဂါကုသရာမှာ ၈ ပတ်တစ်ကြိမ် ထိုးနှံရတဲ့ ထိုးဆေးတွေက နေ့စဉ်သောက်ဆေးတွေထက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နှိမ်နင်းပေးနိုင်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
■ အာဖရိကနိုင်ငံ (၄) နိုင်ငံက ဆယ်ကျော်သက် (၄၇၆) ယောက် ပါဝင်တဲ့ LATA စမ်းသပ်မှုမှာ ထိုးဆေးထိုးတဲ့သူတွေထဲက ၁ ရာခိုင်နှုန်းသာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပြန်တက်လာခဲ့ပြီး နေ့စဉ်သောက်ဆေးသောက်တဲ့သူတွေမှာတော့ ၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိခဲ့ပါတယ်။
■ ထိုးဆေးခံယူသူတွေထဲက ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းက ပိုမိုလွယ်ကူတဲ့ ဒီကုသမှုစနစ်ကို ပိုနှစ်သက်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အာဖရိကလို အရင်းအမြစ်နည်းပါးတဲ့နေရာတွေမှာတော့ ကုန်ကျစရိတ်ကြီးမြင့်ခြင်း၊ မူပိုင်ခွင့်အကန့်အသတ်ရှိခြင်း၊ ရေခဲသေတ္တာ သိုလှောင်မှုလိုအပ်ခြင်းနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူနာပြုတွေ လိုအပ်တာစတဲ့ အဓိကအတားအဆီးတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်ပါတယ်။
■ ■ လူငယ်များ ပိုနှစ်သက်ကြသည့် ကုသမှုပုံစံ
■ ထိုးဆေးထိုးတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေထဲက ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းက နှစ်လတစ်ကြိမ် ကုသမှုခံယူရတာက နေ့စဉ်ဆေးသောက်ရတာထက် အများကြီး ပိုလွယ်ကူတယ်လို့ ပြောဆိုကြပါတယ်။
■ ကျောင်းတွေနဲ့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းမှာ HIV ကုသမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ခွဲခြားဆက်ဆံခံရတာတွေ၊ လှောင်ပြောင်ခံရတာတွေရှိတဲ့အတွက် နေ့စဉ်ဆေးသောက်ရတာ လူငယ်တွေအတွက် အခက်အခဲဖြစ်စေတယ်လို့ သုတေသီတွေကထောက်ပြကြပါတယ်။
■ University College London က ပါမောက္ခ Sarah Pett က ဒီလို နှစ်လတစ်ကြိမ် ထိုးဆေးတွေက လူငယ်တွေကို ပုံမှန်ဘဝနဲ့ ပိုနီးစပ်စွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
■ ဒီထိုးဆေးတွေက သာမန်သောက်ဆေးတွေထက် ဈေးပိုကြီးပြီး မူပိုင်ခွင့်တွေ ရှိနေဆဲဖြစ်ကာ ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်လည်း မြင့်မားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ rilpivirine က အအေးခံသိမ်းဆည်းဖို့ လိုအပ်သလို ၈ ပတ်တစ်ကြိမ် ထိုးနှံပေးနိုင်မယ့် ကျွမ်းကျင်နာပြုဝန်ထမ်းတွေလည်း လိုအပ်ပါတယ်။
■ လက်ရှိမှာတော့ WHO က အောင်မြင်စွာ ပိုးထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီပိုး မရှိတဲ့ အရွယ်ရောက်ပြီးသူနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေအတွက် ရွေးချယ်စရာတစ်ခုအနေနဲ့ ဒီလိုရေရှည်ခံထိုးဆေးတွေကို အကြံပြုထားပါတယ်။
Source- India Today
#World_Health
Published 17 October 2026
■ သွေးတိုးရောဂါကို ကာကွယ်ဖို့၊ ထိန်းချုပ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် သွေးတိုးကျဆေးတွေ သောက်သုံးရမယ့်အရေးကို လျှော့ချဖို့ဆိုရင် လူနေမှုပုံစံကို ပြောင်းလဲဖို့က အခြေခံအကျဆုံးနဲ့ အရေးကြီးဆုံးပါပဲ။ ဒီတော့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အလွယ်တကူ လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အလေ့အထကောင်းတွေကို ကြည့်လိုက်ရအောင်။
■ ■ ၁။ လှုပ်လှုပ်ရှားရှားနေပါ
■ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာက သွေးတိုးကို ကျစေဖို့ အလွန်ထိရောက်ပါတယ်။ အမေရိကန် နှလုံးရောဂါအသင်း (American Heart Association) ရဲ့ အကြံပြုချက်အရ တစ်ပတ်ကို ၅ ရက်၊ တစ်ရက်ကို မိနစ် ၃၀ လောက် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပေးတာက နှလုံးကျန်းမာရေးအတွက် အကောင်းဆုံးပါပဲ။
■ "အချိန်မရှိဘူး" လို့ ထင်ရပေမယ့် တကယ်တော့ လုပ်ရတာ အရမ်းလွယ်ပါတယ်။ သူငယ်ချင်းနဲ့ စကားပြောချင်ရင် ပန်းခြံထဲမှာ လမ်းလျှောက်ရင်း စကားပြောလို့ရသလို၊ ရုံးဖုန်းပြောစရာရှိရင်လည်း ရုံးခန်းထဲမှာ လမ်းလျှောက်ရင်း ပြောလို့ရပါတယ်။ ရုံးမှာအချိန်အများစု ကုန်ဆုံးရတယ်ဆိုရင်တောင် လှုပ်ရှားဖို့အခွင့်အလမ်းတွ အများကြီးရှိပါတယ်။
■ သွေးတိုးကျစေတဲ့ အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းကတော့ အလေးချိန်ချတာပါပဲ။ ပျမ်းမျှ ကိုယ်အလေးချိန် ၅ ကီလိုဂရမ် (၁၁ ပေါင်ခန့်) ကျသွားတဲ့သူတွေမှာ သွေးတိုးကျလာတာကို သိသိသာသာတွေ့ရှိရပါတယ်။
■ The Journal ရဲ့ လေ့လာချက်တစ်ခုအရ ကိုယ်အလေးချိန် ၅.၁ ကီလိုဂရမ် လျှော့ချနိုင်ုံရုံနဲ့ ရင်ဘတ်တွန်းအား သွေးတိုးနှုန်း (Systolic) ၄.၄၄ မီလီမီတာမာကျူရီနဲ့ သွေးလည်ပတ်မှု အနားယူချိန် သွေးတိုးနှုန်း (Diastolic) ကို ၃.၅၇ မီလီမီတာမာကျူရီအထိ လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီလေ့ကျင့်ခန်းတွေက သင့်အတွက် ပေါ့သေးသေးဖြစ်နေရင် ပိုပြင်းထန်တဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းမျိုးကိုလုပ်ပြီး ကိုယ်အလေးချိန်ပါတစ်ခါတည်းချကြည့်လိုက်ပါ။
■ ■ ၂။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့်ဆေးလိပ်ငွေ့ရှိသည့်နေရာများကိုရှောင်ပါ
■ သွေးတိုးကျချင်ရင် ဆေးလိပ်ကိုမဖြစ်မနေ ဖြတ်ရပါမယ်။ စပြီးလျှော့ချင်တယ်ဆိုရင် တစ်ရက်ကို သောက်တဲ့ ဆေးလိပ်အရေအတွက်ကို တဖြည်းဖြည်းလျှော့ချတာကနေစလို့ရပါတယ်။ တကယ်လို့ ဆေးလိပ်မသောက်တတ်ဘူးဆိုရင်တောင် တစ်ပါးသူရဲ့ ဆေးလိပ်ငွေ့နဲ့ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ရှားပါ။
■ အီရန်နိုင်ငံမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လေ့လာချက်တစ်ခုအရ ဆေးလိပ်သောက်တဲ့ မိဘတွေရဲ့ ကလေးတွေမှာ သွေးတိုးနှုန်း ပိုများနေတာကိုတွေ့ရှိရပါတယ်။ British Journal of Clinical Pharmacology ရဲ့ လေ့လာချက်တစ်ခုမှာလည်း ဆေးလိပ်ငွေ့နဲ့ တစ်နာရီလောက်ထိတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ငယ်ရွယ်တဲ့ အမျိုးသားတွေမှာသွေးတိုးတက်လာတာကို ဖော်ပြထားပါတယ်။
■ ■ ၃။ အစားအစာ အညွှန်းတံဆိပ်ဘားကုဒ်များကိုသေချာဖတ်ပါ
■ ဆားဓာတ် အလွန်အကျွံပါတဲ့ အစားအစာတွေကို နေ့စဉ်စားသုံးမှုထဲကနေ ဖယ်ရှားပစ်ပါ။ အစားအစာတွေရဲ့ အညွှန်းတံဆိပ် (Labels) တွေကို သေချာဖတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ တချို့ သာမန်စားနေကျ အစားအစာတွေမှာ လူတွေထင်ထားတာထက် ဆားဓာတ်တွေပိုပါနေတတ်ပါတယ်။
■ အမေရိကန် နှလုံးရောဂါအသင်း (American Heart Association) က သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဆားဓာတ်အများဆုံးပါတဲ့ အဓိကအစားအစာ ၆ မျိုး ထဲမှာ မုန့်မျိုးစုံ ၊ အသားဓာတ် ပြုပြင်ထားတာတွေ၊ ပီဇာ ၊ ကြက်သား ၊ ဟင်းချိုနဲ့ဆန်းဝှစ်တို့ပါဝင်ပါတယ်။
■ ■ ၄။ ထမင်းဟင်း ကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ်စားသုံးပါ
■ ကိုယ့်စားသောက်မယ့် အစားအစာကို ကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ် မယ်ဆိုရင် အစားအသောက်ကို ထိန်းချုပ်ရတာ အများကြီး ပိုလွယ်ကူပါတယ်။ အစားအသောက်တွေကို စက်ရုံတွေမှာ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးအနေနဲ့ ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ရက်ရှည်ခံအောင် ပြုပြင်ရပါတယ်။
■ အဲဒီအခါ အမျှင်ဓာတ်တွေကုန်သွားပြီး ဓာတုပစ္စည်းတွေ၊ ဆား၊ အဆီနဲ့ သကြားတွေ ပိုထည့်ကြရပါတယ်။
■ အစားအသောက်မှာ အအရေးအကြီးဆုံးကတော့ သုံးတဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေပါပဲ။ အပြင်မှာထွက်စားမယ့်အစား ကိုယ်တိုင်ချက်ပြုတ် စားသုံးတာကို အလေ့အထတစ်ခု၊ ဝါသနာတစ်ခုဖြစ်အောင် လုပ်ပါ။
■ ■ ၅။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးဝလံများကိုပိုစားပါ
■ သစ်သီးနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေမှာ အမျှင်ဓာတ်၊ ပိုတက်စီယမ်၊ မဂ္ဂနီဆီယမ်၊ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်း (Antioxidants) နဲ့ ဗီတာမင်ဓာတ်တွေ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သစ်သီးနဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို များများစားပေးတာက သွေးတိုးရောဂါ ဖြစ်နိုင်ချေကို လျှော့ချပေးပါတယ်။
■ လေ့လာချက်တစ်ခုအရ သစ်သီးဝလံတွေကို ပုံမှန်ထက် ပိုစားသုံးပေးခြင်းက အနာဂတ်မှာ သွေးတိုးဖြစ်နိုင်ချေကို လျှော့ချပေးပြီး နှလုံးကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
■ ■ ၆။ စိတ်ကိုလျှော့ပြီး အေးအေးလူလူနေပါ
■ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ များလာရင် သွေးကြောတွေ တင်းလာပြီး သွေးတိုးယာယီ တက်လာနိုင်ပါတယ်။ ကြာလာရင် ဒါတွေက နှလုံးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေမယ့် ကျန်းမာရေးနဲ့ မညီညွတ်တဲ့ အလေ့အထဆိုးတွေ (ဥပမာ - အစားအသောက် အလွန်အကျွံစားတာ၊ အိပ်ရေးပျက်တာ၊ အရက်သောက်တာနဲ့ ဆေးလိပ်သောက်တာတွေ) ဖြစ်လာစေနိုင်ပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် အသေးအဖွဲလေးတွေအတွက် စိတ်ပူနေမယ့်အစား ခေတ္တခဏ ရပ်တန့်ပြီး စိတ်ကို အေးအေးထားပါ။ စိတ်ကိုလွှတ်ချတတ်အောင် သင်ယူပြီး မိမိထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့အရာတွေ (ဥပမာ - ကိုယ့်ရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သုခချမ်းသာ) ကိုပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပါ။
Source- Wion
Page 2 of 1240