#World_Health
Published 13 March 2026

■ ရောဂါဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ၊ ဓာတ်မတည့်အမှုန်တွေ၊ ဗိုင်းရပ်စ်တွေအမျိုးမျိုးကို ဘက်စုံကာကွယ်ပေးနိုင်မယ့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးကို ကြွက်တွေမှာ စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

■ အဆိုပါ နှာခေါင်းဖျန်းကာကွယ်ဆေးဟာ ကာကွယ်ဆေးအများစုထက် အလုပ်လုပ်ပုံ ကွဲပြားပါတယ်။

■ သာမန်ကာကွယ်ဆေးတွေဆိုရင် ကိုယ်ခံအားစနစ်က ရောဂါပိုးကို မှတ်မိစေကာ တိုက်ထုတ်တဲ့ပုံစံဖြစ်ပေမယ့် ကာကွယ်မှုလမ်းကြောင်း အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသလို ရောဂါပိုးတွေကလည်း အချိန်ကြာလာရင် ဗီဇပြောင်းလဲလာနိုင်ပါတယ်။

■ ယခုနှာခေါင်းဖျန်းကာကွယ်ဆေးကတော့ ကိုယ်ခံအားစနစ် အလိုက်သင့် ပြောင်းလဲစေတဲ့အပြင် ပထမဆုံး ကာကွယ်မှုဖြစ်တဲ့ မျိုးဗီဇလမ်းကြောင်းစနစ်ကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။

■ ဒါဟာ မွေးရာပါကိုယ်ခံအားစနစ်က ရောဂါပိုးမွှား အမျိုးမျိုးကို ကာကွယ်နိုင်တာဖြစ်တယ်လို့ စတန်းဖို့ဒ်ဆေးတက္ကသိုလ်မှ အဏုဇီဝသက်ရှိဗေဒ ပရော်ဖက်ဆာ ဘာလီပူလင်ဒရန်က ပြောပါတယ်။

■ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲက ကြွက်တွေကို ၃ ပတ်အတွင်း ထိုကာကွယ်ဆေးတွေ ပေးခဲ့ပြီးနောက် ကိုဗစ်ရောဂါပိုး၊ စတက်ဖလိုကော့ကပ်စ်အော်ရီယပ်စ်၊ အေစီနိုဘက်တာဘော်မန်နိုင် ဘက်တီးရီးယားတို့ဖြင့် ထိတွေ့စေခဲ့ရာ မွေးရာပါမူကိုယ်ခံအား တုံ့ပြန်မှုဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ခဲ့တဲ့အပြင် အလိုက်သင့်တုံ့ပြန်တဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်လည်း အလျင်အမြန် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

■ ကာကွယ်ဆေးစမ်းသပ်မှုတွေကို ဓာတ်ခွဲခန်းကြွက်တွေမှာသာ ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး လူသားတွေမှာ သုတေသနလုပ်ဖို့အတွက်တော့ နောက်ထပ်လေ့လာရဦးမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ပူလင်ဒရန်က ပြောပါတယ်။

■ ဒီကာကွယ်ဆေးက ရာသီအလိုက် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းတွေကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပြီး လူသားတွေမှာ ထိရောက်တယ်လို့ သက်သေပြနိုင်ပါက ရောဂါတွေ ကာကွယ်ရာမှာ အဆင်သင့်ရှိနေစေမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သုတေသီတွေ ယူဆထားပါတယ်။

Source: LiveScience

#World_Health
Published 13 March 2026

■ ပါးစပ်ထဲမှာရှိတဲ့ တံတွေးမှာ ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အဏုဇီဝပိုးမွှားအကြောင်းတွေ ပါဝင်သလို သွေးနမူနာထက်လည်း ရယူဖို့ လွယ်ကူပါတယ်။

■ တံတွေးစက်အနည်းငယ်ဖြင့် HIV နဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ တို့လို ရောဂါတွေကို ရှာဖွေနိုင်မှာ ဖြစ်သလို ရင်သားကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေတွေကိုလည်း အကဲဖြတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ လာမယ့်နှစ်များအတွင်း ဒီစစ်ဆေးနည်းတွေဖြင့် ဆီးချို၊ ဆီးကျိတ်ကင်ဆာတို့လို အခြားရောဂါတွေလည်း ရှာဖွေနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။

■ ခံတွင်းစောင့်ရှောက်ရေးနည်းလမ်းထဲမှာ တံတွေးစစ်ဆေးချက် ပုံမှန်ထည့်သွင်းပါက ရောဂါတွေကို စောစီးစွာ သိရှိနိုင်ပြီး အသက်တွေနဲ့ ငွေကြေးကုန်ကျ သက်သာစေနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆေခရာမင်တိုမှ သွားဆရာဝန် ဝေါလေ့စ်ဘယ်လာမီက ပြောပါတယ်။

■ လက်ရှိ တံတွေးစစ်ဆေးနည်းတွေက HIV နဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ တို့ကို ရှာဖွေနိုင်ပေမယ့် FDA အသိအမှတ်ပြုထားခြင်း မရှိသလို အာမခံထောက်ပံ့ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ တံတွေးအခြေပြု ကင်ဆာအမျိုးမျိုး ရှာဖွေစစ်ဆေးနည်းများအတွက် FDA အသိအမှတ်ပြု ရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းလာနိုင်ပါတယ်။

■ တံတွေးမှာပါဝင်တဲ့ အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် စမ်းသပ်မှုပြုလုပ်ရန် ခက်ခဲနိုင်ပေမယ့် သုတေသီတွေက ရောဂါရှာဖွေရေးအတွက် စိတ်ချရတဲ့ ရောဂါအမှတ်အသားတွေ တွေ့ရှိနိုင်အောင် ကြိုးစားနေပါတယ်။

■ တံတွေးစစ်ဆေးနည်းတွေကို ဖြည့်စွက်စမ်းသပ်ဖို့အတွက်သာ အသုံးပြုသင့်ပြီး မူရင်းဆေးစစ်မှုတွေ၊ ခံတွင်းစစ်ဆေးမှုတွေနေရာမှာတော့ အစားမထိုးသင့်ပါဘူး။

Source: NPR.

အမေရိကန်၊ အစ္စရေးလ်၊ အီရန်တို့ပါဝင်နေတဲ့ ပဋိပက္ခကြီး ငြိမ်းချမ်းရေးရယူကြဖို့ စပိန်ဝန်ကြီးချုပ် ပက်ဒရိုဆန်းချက်ဇ်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။

#World_News
Published 12 March 2026
#စပိန်ဝန်ကြီးချုပ် #အမေရိကန်_အစ္စရေးလ်_အီရန်
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_News
Published 12 March 2026

■ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့က ကုန်တင်သင်္ဘောတွေ တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် ကမ္ဘာကြီးအနေနဲ့ ရေနံတစ်စည်ကို ဒေါ်လာ ၂၀၀ ဖြင့်ဝယ်ယူဖို့ ပြင်ထားသင့်ပြီဖြစ်ကြောင်း အီရန်က ပြောပါတယ်။

■ နိုင်ငံတကာ စွမ်းအင်အေဂျင်စီကတော့ ၁၉၇၀ ဝန်းကျင်နောက်ပိုင်း အဆိုးရွားဆုံး ရေနံပြဿနာမဖြစ်ရလေအောင် အရန်သိုလှောင်မှု အများအပြား ထုတ်လွှတ်သွားဖို့ အကြံပြုနေပါတယ်။

■ နှစ်ပတ်ခန့် ကြာမြင့်လာပြီဖြစ်တဲ့ စစ်ပွဲပဋိပက္ခကြောင့် အသေအပျောက် ၂ ထောင်ခန့်ရှိနေပြီး အများစုက အီရန်နဲ့ လက်ဘနွန်တို့ဖြစ်ကာ ပဋိပက္ခက လက်ဘနွန်သို့ ပျံ့နှံ့လာပါတယ်။

■ အီရန်တို့က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ထိန်းချုပ်ထားတယ်လို့ ဆိုနေပြီး မိုင်းတွေထောင်ထားသဖြင့် သင်္ဘောတွေ ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းဖို့ ခက်ခဲနေပါတယ်။

■ အမေရိကန်နဲ့ မဟာမိတ်တွေက ပင်လယ်ကွေ့ဒေသမှာ သင်္ဘောတွေကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ဖို့ စဉ်းစားနေကြပါတယ်။

■ FBI ကလည်း အမေရိကန် အနောက်ကမ်းရိုးတန်းကို အီရန်ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

■ ရေနံတစ်စည်ကို ၉၀ ဒေါ်လာပြန်မဖြစ်ခင်မှာ ၁၂၀ ဒေါ်လာအထိ မြင့်တက်နေပြီး ဂျီ-၇ နိုင်ငံတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာစွမ်းအင်အေဂျင်စီတို့က အရန်ရေနံသိုလှောင်မှုတွေ ထုတ်လွှတ်ဖို့ အကြံပြုနေပါတယ်။

■ အီရန်က စီးပွားရေးရိုက်ခတ်မှု ကြာရှည်စွာ ဆွဲဆန့်ထားမယ်လို့ ကတိပြုထားကာ အမေရိကန်၊ အစ္စရေးလ်တို့နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ ဘဏ်တွေကို တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်နေပါတယ်။

■ အီရန်တို့က ပင်လယ်ကွေ့ဆိပ်ကမ်းနဲ့ မြို့များအပါအဝင် ပစ်မှတ်တွေကို တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ထားကာ ကုန်တင်သင်္ဘော ၁၄ စင်းလည်း ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

■ အီရန်အစိုးရပိုင်းကို အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးလ်တို့ ချေမှုန်းရန် အားထုတ်နေပေမယ့် ပြိုလဲခြင်းမရှိဘဲ အီရန်က ဆန္ဒပြမှုတွေကို တင်းကြပ်စွာ ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်ထားပါတယ်။

Source: Reuters

#World_Science
Published 12 March 2026

■ ဂြိုဟ်တုတွေ၊ ရေဒါတွေ၊ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်စနစ်တွေ မပေါ်ခင်တုန်းက လူတွေက တိရိစ္ဆာန်တွေကိုကြည့်ပြီး ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲလက္ခဏာတွေ စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြပါတယ်။
သိပ္ပံနည်းကျ ဟုတ်ဟုတ်မဟုတ်ဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်အာရုံခံမှုတွေကနေ တိရိစ္ဆာန်အပြုအမူတွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါတယ်။

■ (၁) မိုးခန့်မှန်းနိုင်သော ဖား
ဒေသအများအပြားမှာ မိုးမရွာခင် ဖားအော်သံတွေ ပိုမိုကျယ်လောင်လာတတ်ပြီး လေထုဖိအား ပြောင်းလဲခြင်းနဲ့ စိုစွတ်မှု မြင့်တက်လာခြင်းတို့ကို ဖားတွေတုံ့ပြန်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၂) တိမ်ကောင်းကင်အကြောင်းသတိပေးနိုင်သော ငှက်များ
ပျံလွှားငှက်တွေ အနိမ့်ပျံရင် မိုးရွာအံ့ဆဲဆဲဖြစ်နိုင်ပြီး ရုတ်တရက်ငြိမ်သက်သွားရင်တော့ မုန်တိုင်းနီးကပ်လာတဲ့သဘော ဖြစ်ကာ ဒါဟာငှက်တွေက လေဖိအားနဲ့ လေဦးတည်ချက်တို့ကို သိနိုင်စွမ်း အလွန်မြင့်မားတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၃) မုန်တိုင်းအာရုံခံနိုင်သော ကြောင်
ကြောင်တွေက မုန်တိုင်းတို့ မိုးတို့နီးစပ်လာရင် ကဏာမငြိမ်၊ ပုံးကွယ်တတ်တဲ့သဘော မြင်တွေ့ရပြီး ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ နှုတ်ခမ်းမွှေးတွေက သေးငယ်လှတဲ့ လေဖိအားအပြောင်းအလဲကို အာရုံခံနိုင်သလို ပတ်ဝန်းကျင်က ငြိမ်သက်လျှပ်စီးဓာတ်ကိုလည်း အလွန်အာရုံခံနိုင်တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၄) မိုးရွာခြင်းကို ငြိမ်သက်စွာပြုမူသော နွားများ
မိုးမရွာခင် နွားတွေ လဲနေတတ်တယ်လို့ ယူဆဖူးကြပြီး စိုစွတ်မှုမြင့်မားကာ လေဖိအားအေးလာပြီဆိုရင် မြက်တွေစိုစွတ်လာတာကြောင့် နွားတွေက နွေးထွေးခြောက်သွေ့အောင် လဲနေတဲ့သဘော ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၅) မိုးကြီးခြင်းကိုခန့်မှန်းနိုင်သော ပုရွက်ဆိတ်
မုန်တိုင်း၊ မိုးများမလာခင်မှာ ပုရွက်ဆိတ်တွေ အများအပြား ပေါ်လာတတ်တာဟာ လေထုဖိအားကျဆင်းခြင်းကို အာရုံခံနိုင်ပြီး ရေကြီးခြင်းမှကာကွယ်ဖို့ အသိုက်ပြောင်းရွှေ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၆) ဖိအားကျဆင်းကိုသိရှိသော ငါးမန်း
မုန်တိုင်း ဟာရီကိန်းတို့မလာခင် သမုဒ္ဒရာထဲမှာ ငါးမန်းတွေဟာ ရေနက်ထဲ သွားကြတာကို သိရှိထားပြီး ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ အာရုံခံအင်္ဂါတွေက ရေထဲက လျှပ်စီးနဲ့ ဖိအားပြောင်းလဲမှုကို သိရှိနိုင်တာကြောင့် ရှောင်ရှားတဲ့သဘော ဖြစ်ပါတယ်။

■ (၇) ရာသီဥတုညွှန်ပြသည့် ပျား
ပျားတွေ ပျားအုံနားရှိနေခြင်း အနိမ့်ပျံနေခြင်းတို့ဆိုရင် မိုးလာတဲ့သဘောဖြစ်ပြီး သူတို့ရဲ့ နေထိုင်ပုံက စိုစွတ်မှုအပေါ် မူတည်နေပါတယ်။

Source: Indian Express

#World_Health
Published 12 March 2026

■ အယ်ဇိုင်းမားရောဂါမှာ ပါဝင်တဲ့ ပရိုတိန်းတစ်ခုကို စစ်ဆေးတဲ့ သွေးစစ်ဆေးချက်များဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာ မပေါ်ခင်မှာပင် ဘယ်အသက်အရွယ်မှာ ရောဂါဖြစ်နိုင်လဲဆိုတာကို ကူညီခန့်မှန်းပေးနိုင်ဖွယ်ရှိပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ဒီစစ်ဆေးနည်းတွေရဲ့ တိကျမှုနဲ့ မရေရာမှုအပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာများ ရှိနေပါတယ်။

■ လေ့လာမှုရလဒ်တွေက အားကိုးစရာဖြစ်ပေမယ့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ထင်ရှားတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးအဆင့်မှာ မရှိသေးသလို အယ်ဇိုင်းမားရောဂါဆိုတာက ရှုပ်ထွေးလှပြီး တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ဖြစ်ပျက်ပုံတွေ ကွဲပြားတယ်လို့ ဗန်ဒါဘစ်ဆေးတက္ကသိုလ်မှ အာရုံကြောစိတ်ပညာရှင် ကိုရီဘော်လ်တန်က ပြောပါတယ်။

■ ဦးနှောက်အသိဉာဏ် ချို့ယွင်းခြင်းမရှိတဲ့ အသက် ၆၂ နှစ်မှ ၇၈ နှစ်ကြား လူပေါင်း ၆၀၀ ကျော်ကို သွေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြကာ ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

■ ဒီရောဂါဟာ ဦးနှောက်ထဲမှာ အမိုင်လွိုက်ပရိုတိန်းအနည်တွေ၊ tau ပရိုတိန်းတွေ စုပြုံလာတာဖြစ်ပြီး လက္ခဏာမသိသာခင်အထိ ဆယ်စုနှစ်ကြာအောင် ရောဂါတိုးလာပါတယ်။

■ သွေးစစ်ဆေးနည်းတွေဟာ ရောဂါနဲ့ ဇီဝလက္ခဏာများကို ရှာဖွေရာမှာ အသုံးများလာပါတယ်။

■ အမေရိကန်မှာ အယ်ဇိုင်းမားလက္ခဏာရှိသူတွေအတွက် အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ စစ်ဆေးနည်း ၂ မျိုးကတော့ Lumipulse နဲ့ Elecsys တို့ဖြစ်ပါတယ်။

■ အဝလွန်ခြင်း၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါတို့လို ရှိရင်းစွဲရောဂါအခြေအနေတွေကြောင့် စစ်ဆေးချက်ရလဒ် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒီလေ့လာချက်တွေ အတည်ပြုနိုင်ဖို့အတွက်ဆိုရင် ကွဲပြားတဲ့လူမျိုးတွေမှာ နောက်ထပ်လေ့လာသွားဖို့ လိုအပ်နေကြောင်း သုတေသီတွေ ပြောသွားပါတယ်။

Source: ScientificAmerican