#World_News
Published 26 March 2026

■ ဒူဘိုင်း/တယ်လ်အဗစ်၊ မတ် ၂၅ (ရိုက်တာ) - ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်ရန် အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို အီရန်က ပြန်လည်သုံးသပ်နေသော်လည်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသော အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခကို လျှော့ချရန်အတွက် ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်မရှိကြောင်း အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

■ အီရန်အရာရှိများက အမေရိကန်နှင့် မည်သည့်ညှိနှိုင်းမှုမျိုးကိုမဆို လူသိရှင်ကြား လှောင်ပြောင်ပယ်ချခဲ့သဖြင့် အစောပိုင်းတုံ့ပြန်မှုများမှာ အနုတ်လက္ခဏာဆောင်ခဲ့သော်လည်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Abbas Araqchi ၏ မှတ်ချက်များအရ တီဟီရန်အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ တောင်းဆိုချက်များ ပြည့်ဝပါက စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် ညှိနှိုင်းလိုသည့် ဆန္ဒအချို့ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

■ ကြားခံများမှတစ်ဆင့် သတင်းစကားများ ဖလှယ်ခြင်းသည် "အမေရိကန်နှင့် ညှိနှိုင်းနေခြင်းကို မဆိုလိုပါ" ဟု Araqchi က နိုင်ငံပိုင်ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ "သူတို့ရဲ့ သတင်းစကားတွေထဲမှာ အကြံပြုချက်တွေကို တင်ပြထားပြီး ဒါတွေကို အဆင့်မြင့်အာဏာပိုင်တွေဆီ ပေးပို့ထားပါတယ်။ လိုအပ်ရင်တော့ သူတို့ဘက်က ရပ်တည်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ပါလိမ့်မယ်" ဟု သူကပြောသည်။

■ ထို့အပြင် အမေရိကန်၊ အစ္စရေးတို့နှင့် ပြုလုပ်မည့် မည်သည့်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တွင်မဆို လက်ဘနွန်နိုင်ငံ ပါဝင်ရမည်ဟု အီရန်က ကြားခံများကို ပြောကြားထားကြောင်း အီရန်၏ ရပ်တည်ချက်ကို သိရှိသည့် ဒေသတွင်းသတင်းရင်းမြစ် ခြောက်ခုက ပြောသည်။

■ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဝါရှင်တန်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ညက ပြုလုပ်သည့် အခမ်းအနားတစ်ခုတွင် ပြောကြားရာ၌ အီရန်ခေါင်းဆောင်များသည် "တကယ်တော့ ညှိနှိုင်းနေကြတာပါ၊ သူတို့ သဘောတူညီချက်တစ်ခုရဖို့ အရမ်းလိုလားနေကြပေမယ့် ဒါကိုထုတ်ပြောဖို့ ကြောက်နေကြတာ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ သူတို့လူမျိုးတွေရဲ့ သတ်တာခံရမှာစိုးလို့ပါ။ နောက်ပြီး ကျွန်တော်တို့ရဲ့ သတ်တာခံရမှာကိုလည်း သူတို့ ကြောက်နေကြတယ်" ဟု ပြောသည်။

■ ပါကစ္စတန်မှတစ်ဆင့် ပေးပို့ခဲ့သည့် ထရမ့်၏ အချက် ၁၅ ချက်ပါ အဆိုပြုချက်တွင် အီရန်၏ သန့်စင်ပြီး ယူရေနီယံလက်ကျန်များကို ဖယ်ရှားရန်၊ ယူရေနီယံသန့်စင်မှုကို ရပ်တန့်ရန်၊ ဘောလစ်စတစ်ဒုံးကျည်အစီအစဉ်ကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ဒေသတွင်း မဟာမိတ်များအတွက် ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့မှုများကို ဖြတ်တောက်ရန် တောင်းဆိုထားကြောင်း အဆိုပါအစီအစဉ်ကို သိရှိသည့် အစ္စရေးအစိုးရအဖွဲ့ သတင်းရင်းမြစ် သုံးခုအရ သိရသည်။

■ အိမ်ဖြူတော်ကမူ အဆိုပြုချက်၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှုများကို အရှိန်မြှင့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ "သူတို့ဟာ စစ်ရေးအရ ရှုံးနိမ့်သွားပြီဆိုတာကို နားမလည်ဘူးဆိုရင်၊ သမ္မတထရမ့်က သူတို့ကို အရင်ကထက် ပိုပြင်းထန်တဲ့ ထိုးနှက်ချက်တွေ ကြုံရအောင် လုပ်ဆောင်သွားမှာပါ" ဟု အိမ်ဖြူတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Karoline Leavitt က သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

■ အဆင့်မြင့် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးအရာရှိတစ်ဦးကမူ အီရန်အနေဖြင့် ဤစည်းကမ်းချက်များကို သဘောတူမည့်အပေါ် သံသယရှိကြောင်းနှင့် အမေရိကန်ညှိနှိုင်းရေးမှူးများက လိုက်လျောမှုများ ပြုလုပ်သွားမည်ကို အစ္စရေးက စိုးရိမ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးအနေဖြင့် မည်သည့်သဘောတူညီချက်တွင်မဆို မိမိဘက်မှ ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်ခွင့် (pre-emptive strikes) ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားလိုကြောင်း ဒုတိယသတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက ဆိုသည်။

■ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များကို ဦးဆောင်နေသည့် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ် အကြီးအကဲ ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Brad Cooper က ဗီဒီယိုသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားရာ၌ အမေရိကန်သည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပစ်မှတ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ကျော်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အီရန်၏ နယ်စပ်ပြင်ပသို့ သြဇာချဲ့ထွင်နိုင်စွမ်းကို ကန့်သတ်စေသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

■ အီရန်၏ အကြီးဆုံးရေတပ်သင်္ဘော ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့ပြီး ဒရုန်းနှင့် ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်မှုနှုန်းမှာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကျဆင်းသွားကြောင်း Cooper က ဆိုသည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်၏ ဒုံးကျည်၊ ဒရုန်းနှင့် ရေတပ်ထုတ်လုပ်ရေး စက်ရုံများနှင့် သင်္ဘောကျင်း သုံးပုံနှစ်ပုံကို ပျက်စီးစေခဲ့ သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်ဟု Cooper က ပြောကြားခဲ့သည်။

■ သို့သော်လည်း အီရန်အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများမှာ လျော့ပါးသွားခြင်းမရှိဘဲ စစ်ပွဲမှာ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေဆဲဖြစ်သလို၊ အီရန်ဘက်မှလည်း အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်မဟာမိတ်များအပေါ် ဒရုန်းနှင့် ဒုံးကျည်များဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။

■ အစ္စရေးစစ်တပ်က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အီရန်အပေါ် တစ်နေ့တာအတွင်း တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ယင်းတွင် အီရန်၏ သင်္ဘောနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘော တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းကို တိုက်ခိုက်မှုလည်း ပါဝင်သည်။ အီရန် SNN သတင်းဌာနက တီဟီရန်ရှိ လူနေရပ်ကွက်တစ်ခု ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေးသမားများက အပျက်အစီးများကြားတွင် ရှာဖွေနေကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ကူဝိတ်နှင့် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားတို့ကလည်း ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအသစ်များကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

■ စျေးကွက်များက အဆိုပြုချက်အပေါ် အကောင်းမြင်တုံ့ပြန်

■ ဝါရှင်တန်က အီရန်ထံ အဆိုပြုချက်ပေးပို့ခဲ့သည်ဟူသော သတင်းများထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရှယ်ယာစျေးကွက်များ အနည်းငယ်ပြန်လည်ဦးမော့လာပြီး ရေနံစျေးနှုန်းများ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို မြင့်တက်စေသည့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်တော့မည်ဟု ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက မျှော်လင့်နေကြသည်။

■ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပင်တဂွန်စစ်ဌာနချုပ်သည် သမ္မတထရမ့်အား မြေပြင်ထိုးစစ်ဆင်ရန် ရွေးချယ်စရာများ ပိုမိုပေးနိုင်ရန်အတွက် လေထီးတပ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာကို ပင်လယ်ကွေ့သို့ စေလွှတ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း၊ ယခုအခါ လမ်းခရီးတွင်ရှိနေသည့် မရိန်းတပ်ရင်း နှစ်ခုအပြင် ထပ်မံဖြည့်တင်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ရိုက်တာသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ပထမဆုံး မရိန်းတပ်ဖွဲ့သည် ဧရာမ ကုန်းရေနှစ်သွယ်သွား တိုက်ခိုက်ရေးသင်္ဘောကြီးဖြင့် လကုန်ပိုင်းခန့်တွင် ရောက်ရှိလာနိုင်သည်။

■ အကယ်၍ အီရန်ပိုင်နက်အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်လာပါက ပင်လယ်နီဝအနီးတွင် စစ်မျက်နှာအသစ်တစ်ခု ဖွင့်နိုင်ကြောင်း အီရန်၏ တာ့စ်နင် (Tasnim) သတင်းဌာနက အမည်မဖော်လိုသူ စစ်ဘက်သတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုကို ကိုးကား၍ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ယီမင်နှင့် ဂျီဘူတီနိုင်ငံကြားရှိ Bab al-Mandab ရေလက်ကြားတွင် အီရန်အနေဖြင့် "ယုံကြည်စိတ်ချရသော ခြိမ်းခြောက်မှု" တစ်ခု ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု အဆိုပါသတင်းရင်းမြစ်က ဆိုသည်။

■ အီရန်၏ ကျွန်းတစ်ကျွန်းကို သိမ်းပိုက်ရန် "ရန်သူများ" ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ပါက အမည်မဖော်လိုသည့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု အီရန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ Mohammad Baqer Qalibaf က ပြောကြားခဲ့သည်။

■ အမေရိကန်က "Operation Epic Fury" ဟုခေါ်ဆိုသည့် စစ်ဆင်ရေးစတင်ကတည်းက အီရန်သည် အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများရှိသည့် နိုင်ငံများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ငါးပုံတစ်ပုံ ဖြတ်သန်းရာ ဟော်မုဇ် (Hormuz) ရေလက်ကြားကို ထိရောက်စွာ ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။

Source: Reuters