#World_News
Published 19 March 2026

▪️ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် အီရန်အပေါ် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ ပူးပေါင်းကြိုးပမ်းအားထုတ်ပေးရန်နဲ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်ဖွင့်နိုင်ဖို့ သင်္ဘောများ စေလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ရာမှာ အမေရိကားရဲ့ အနီးစပ်ဆုံးမဟာမိတ်အချို့က ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပါတယ်။

▪️ ဂျာမနီနိုင်ငံ့အကြီးအကဲ ဖရိုင်းဒရစ်မာ့ဇ်က အီရန်အနေနဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေကို ခြိမ်းခြောက်ခွင့် မရသင့်ဘူးဆိုတာ လက်ခံပေမယ့် အမေရိကန်-အစ္စရေးလ်စစ်ပွဲနောက်ကွယ်က ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုကိုတော့ သံသယရှိနေတယ်လို့ လွှတ်တော်အမတ်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။

▪️ ဒါကြောင့် စစ်ပွဲဆက်ရှိနေသရွေ့ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှာ လွတ်လပ်စွာ သွားလာနိုင်ရေးအတွက် စစ်ရေးအားဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောသွားပါတယ်။

▪️ ဥရောပခေါင်းဆောင်တွေကလည်း အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေလ်း စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်နေတာကို တိုက်ရိုက်ပတ်သက်ခြင်းမပြုဖို့ ငြင်းဆန်ထားပါတယ်။

▪️ ဂျာမနီကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဘိုရစ်ပစ္စတိုရီယပ်စ်ကလည်း ဒါဟာ ကျွန်ုပ်တို့ စစ်ပွဲမဟုတ်ကြောင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့ စတင်ခဲ့တာမဟုတ်ကြောင်း ထောက်ခံပြောဆိုသွားပါတယ်။

▪️ ပြင်သစ်သမ္မတနဲ့ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်တို့ကလည်း စစ်ပွဲဆန့်ကျင်တဲ့သဘောများ ထုတ်ဖော်ခဲ့ကြပါတယ်။

▪️ စပိန်အစိုးရကတော့ အီရန်တိုက်ခိုက်မှုတွေဟာ တရားမဝင် မထီမဲ့မြင်ပြုရာကျတယ်လို့ ရှုတ်ချထားပါတယ်။

▪️ ဥရောပနိုင်ငံတွေက ထရမ့်ရဲ့ စစ်ပွဲဦးတည်ချက် မရေမရာဖြစ်နေတာကို ဝေဖန်နေပြီး ဒီအခြေအနေတွေ ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ နည်းလမ်းတွေ ရှာနေပါတယ်။

▪️ ဥရောပသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်တွေက စည်းလုံးညီညွတ်မှု ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားဖို့နဲ့ တည်ငြိမ်ပြီး တင်းမာမှုလျော့ကျရေးတို့ကို ဦးစားပေးသွားဖို့ ရည်မှန်းထားပါတယ်။

Source: Reuters

#World_Health
Published 19 March 2026

■ ပင်ပန်းတဲ့အခါ ဖိစီးတဲ့အခါ မျက်လုံးညောင်းတဲ့အခါ အလိုလိုနေရင်း မျက်လုံးပွတ်မိတတ်ကြပါတယ်။

■ တစ်နည်းနည်းနဲ့တော့ နေလို့ထိုင်လို့ ကောင်းသွားတတ်ပါတယ်။

■ ဒါက ဘေးအန္တရာယ်မရှိဘူး ထင်ရပြီး မျက်နှာပြင်အောက်မှာ နောက်ထပ် ဖြစ်ပျက်တာတွေ ရှိပါတယ်။

■ မျက်လုံးကို ဖိပွတ်တဲ့အခါ မျက်လုံးအိမ်တဝိုက်မှ အာရုံကြောမျှင်တွေ လှုံ့ဆော်ပေးပြီး ဦးနှောက်သို့အချက်ပြကာ မျက်လုံးညောင်းခြင်း၊ ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ နေရခက်ခြင်းတို့ကို သက်သာစေပါတယ်။

■ ခဏတာ ပွတ်ပေးလိုက်ရင် မျက်ရည်စီးဆင်းမှု ကောင်းစေသဖြင့် မျက်လုံးခြောက်သွေ့ခြင်းကို စိုစွတ်စေပြီး အမှုန်အမွှားတွေ ဖယ်ရှားနိုင်တယ်လို့ မျက်လုံးအထူးကု ဒေါက်တာ ပူရန်ဒရာဘာဆင်က ပြောပါတယ်။

■ မျက်ခွံနဲ့ တစ်ရှူးတွေကို ညင်သာစွာဖိအားပေးသဖြင့် မျက်လုံးတွေ ညောင်းညာနေတဲ့အခါ ကျေနပ်မှုရစေပါတယ်။

■ မျက်လုံးပွတ်ခြင်းက အဓိကအာရုံကြောမကြီးတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဗေးဂတ်စ်နာ့ဗ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းလျော့စေကာ စိတ်တည်ငြိမ်မှု ခံစားရစေပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် မျက်လုံးပွတ်လိုက်ရင် စိတ်ခံစားမှုအပိုင်းမှာ သက်သာရာရစေတဲ့ အကြောင်းအရင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ မကြာခဏ အားပြင်းပြင်း ပွတ်နေမိရင် မျက်လုံးရှေ့က မျက်ကြည်လွှာ ပါးလွှာထိခိုက်နိုင်ပြီး အမြင်အာရုံ ယိုယွင်းစေနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် သွေးကြောငယ်လေးတွေ ပျက်စီးနိုင်ပြီး နီမြန်းတာတွေ ရောင်ရမ်းတာတွေ ဖြစ်နိုင်သလို လက်တွေမှာ ဘက်တီးရီးယားတွေ ဖုန်တွေ သယ်ဆောင်တာကြောင့် မျက်လုံးရောဂါပိုးဝင်တာမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

Source: Indian Express

#World_Science
Published 19 March 2026

■ ကောင်းကင်နိဗ္ဗာန်ဆိုတာဟာ စကြဝဠာထဲမှာ လက်တွေ့ကျကျရှိတဲ့ နေရာဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိတယ်လို့ သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦး အကြံပြုလိုက်ပါတယ်။

■ ဟားဗတ်ရူပဗေဒဆရာဟောင်း မိုက်ကယ်ဂွယ်လန်က နိဗ္ဗာန်ဘုံဟာ အာကာသမိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအလွန်မှာ ရှိနေနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ ဒါဟာ ကမ္ဘာကနေ ကီလိုမီတာပေါင်း ၄၃၉ ဘီလီယံထရီလီယံခန့် ကွာဝေးတာဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့သီအိုရီကို အခြားသိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ လက်မခံကြပါဘူး။

■ ဂွယ်လန်က ဘယ်လိုအကြောင်းအရင်း ချပြလဲဆိုတော့ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးဟာ အာကာသမိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအလွန်မှာ တည်ရှိပေမယ့် ဒါကို ဘယ်တော့မှ ကျော်ဖြတ်နိုင်မှာ မဟုတ်တာကြောင့် အမြဲတမ်းဖုံးကွယ် တည်ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကွန်နက်တီကပ်ကောလိပ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပရော်ဖက်ဆာ အဲလက်စ်ဂျီယန်နီနက်စ်က ဆန့်ကျင်ခဲ့ကာ အာကာသမိုးကုတ်စက်ဝိုင်းဆိုတာ လက်တွေ့တည်ရှိတာမဟုတ်ဘဲ လူတွေမှန်းဆနေတဲ့ နယ်နိမိတ်စည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကို ကျော်ပြီးမမြင်ရတာနဲ့ပဲ စကြဝဠာကြီး အဲဒီမှာအဆုံးသတ်တယ်လို့ ဆိုလို့မရပါဘူး။

■ အလင်းက ကမ္ဘာသို့ရောက်ရှိရန် လုံလောက်တဲ့အချိန်ရှိတဲ့နေရာတွေကိုပဲ မြင်နိုင်တာဖြစ်ပြီး အချို့နေရာတွေဆိုရင် အလင်းဆီကနေ ကွာဝေးလွန်းတာကြောင့် မမြင်နိုင်ဘဲ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

■ နောက်တစ်ချက်က အာကာသမိုးကုတ်စက်ဝိုင်းမှာ အချိန်ရပ်တန့်သွားတယ်ဆိုတဲ့ အိုင်းစတိုင်းရဲ့ သီအိုရီပါပဲ။

■ ထိုအခါမှာ အတိတ်တွေ ပစ္စုပ္ပန်တွေ အနာဂတ်တွေ မရှိတော့ဘဲ နိဗ္ဗာန်မှာ အချိန်ရယ်ဆိုပြီး မရှိတော့တဲ့သဘော ဖြစ်ပါတယ်။

Source: NPR

၂၀၂၆ အသုံးအဆောင်နှင့်လျှပ်စစ်ပစ္စည်းပြပွဲ (AWE2026)ကို ကြာသပတေးနေ့က ရှန်ဟိုင်းမှာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ AI စနစ်သုံး ဖန်တီးမှုများ နည်းပညာများဖြင့် အနာဂတ်ပုံဖော်မှုများကို မြင်တွေ့ရပါတယ်။

#World_Event
Published 18 March 2026
#AWE2026 #ရှန်ဟိုင်း
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_News
Published 18 March 2026

■ ဝါရှင်တန် — အီရန်အား ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်နေသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အသစ်ဆုံးနှင့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လေယာဉ်တင်သင်္ဘောကြီး USS Gerald R. Ford သည် သင်္ဘောပေါ်တွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဆိပ်ကမ်းသို့ ယာယီဆိုက်ကပ်ရန်ရှိကြောင်း အမေရိကန်အရာရှိများက အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

■ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် တီဟီရန်နှင့် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲ (၁၈) ရက်မြောက်နေ့တွင် ပင်လယ်နီအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

■ အမည်မဖော်လိုသည့် အရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်အရ သင်္ဘော၏ ပင်မ အဝတ်လျှော်ဧရိယာတွင် မီးစတင်လောင်ကျွမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မီးငြိမ်းသတ်ရန် နာရီပေါင်းများစွာ အချိန်ယူခဲ့ရကာ အိပ်စင် ၁၀၀ ခန့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။

■ မီးခိုးမွှန်မှုကြောင့် ရေတပ်သား ၂၀၀ နီးပါးကို ကုသပေးခဲ့ရပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးကိုမူ ဆေးဝါးကုသမှုခံယူရန် လေယာဉ်ဖြင့် အရေးပေါ်တင်ဆောင်သွားခဲ့ရသည်။

■ သို့သော်လည်း သင်္ဘော၏ တွန်းကန်အားပေးစက်ရုံမှာ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမရှိဘဲ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောသည် အပြည့်အဝ ဆက်လက်လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်စစ်တပ်က အတည်ပြုထားသည်။

■ ယခုအခါ အဆိုပါ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောသည် ဂရိနိုင်ငံ၊ ခရီကျွန်း (Crete) ရှိ ဆူဒါပင်လယ်အော်သို့ ယာယီသွားရောက်ဆိုက်ကပ်မည်ဟု မျှော်မှန်းရပြီး မည်မျှကြာကြာရပ်နားမည်ကိုမူ မသိရသေးပေ။

■ ယခုဖြစ်စဉ်ကြောင့် သင်္ဘော၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု သက်တမ်းကြာရှည်နေခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်မှုများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

■ အဆိုပါ စစ်သင်္ဘောသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ မရောက်ရှိမီ ကာရစ်ဘီယံဒေသအတွင်း ဗင်နီဇွဲလားအား ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ၉ လကြာ တာဝန်ချထားခံခဲ့ရသည်။

■ ဤမျှကြာရှည်စွာ တာဝန်ချထားမှုကြောင့် သင်္ဘောပေါ်ရှိ ရေတပ်သား ၅,၀၀၀ ကျော်၏ စိတ်ဓာတ်ရေးရာနှင့် စစ်သင်္ဘော၏ အသင့်ဖြစ်မှုအပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

■ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် အီရန်အား ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်ခဲ့ပြီးကတည်းက အမေရိကန်သည် ပစ်မှတ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

■ Ford သင်္ဘောတွင် F-18 Super Hornet အပါအဝင် တိုက်လေယာဉ် ၇၅ စီးကျော်နှင့် ခေတ်မီရေဒါစနစ်များ ပါရှိသည်။

■ ၎င်းအား မြေပြင်မှလေပြင်ပစ်၊ မြေပြင်မှမြေပြင်ပစ်နှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောတိုက်ဖျက်ရေး စွမ်းရည်များပါဝင်သည့် Normandy၊ Thomas Hudner၊ Ramage၊ Carney နှင့် Roosevelt စသည့် ကရူဇာနှင့် ဖျက်သင်္ဘောများက အထောက်အကူပြုလိုက်ပါလျက်ရှိသည်။

ရန်ကုန်၊မတ်၁၈-  မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရားမဝင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဝင်ရောက်ကာ တိုင်းရင်းသား  လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EAGs) အား ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်တွယ်မှု သင်တန်းများ ပေးခဲ့  သည့်အတွက် ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၆ ဦးနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၁ ဦး၊ စုစုပေါင်း နိုင်ငံခြားသား ၇ ဦးတို့ကို အိန္ဒိယအမျိုးသားစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအေဂျင်စီ (NIA) က ဖမ်းဆီးလိုက်ကြောင်း  မတ်၁၇ ရက်ထုတ် အိန္ဒိယ အခြေစိုက်မီဒီယာများက သတင်းဖော်ပြသည်၊

ဖမ်းဆီးရမိမှုနှင့် တရားခံများ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ

အဆိုပါ နိုင်ငံခြားသား ၇ ဦးအား ပြီးခဲ့သည့် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အပြည်ပြည်  ဆိုင်ရာလေဆိပ် ၃ ခု၌ နာရီပိုင်းအကွာအဝေးအတွင်း တပြိုင်နက်တည်း ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသား Matthew Aaron Van Dyke အား ကာလကတ္တားလေဆိပ်ရှိ လူဝင်မှု  ကြီးကြပ်ရေးဌာနက ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး၊ ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၃ ဦးအား ဒေလီရှိ အင်ဒီရာဂန္ဒီ အပြည်ပြည်  ဆိုင်ရာလေဆိပ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကျန် ယူကရိန်း ၃ ဦးအား လပ်ခနောင်းရှိ ချောင်ဒါရီချရန်ဆင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

ဖမ်းဆီးခံရသည့် ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၆ ဦးမှာ Hurba Petro၊ Slyviak Taras၊ Ivan Sukmanovskyi၊ Stefankiv Marian၊ Honcharuk Maksim နှင့် Kaminskyi Viktor တို့ ဖြစ်ကြသည်။

အဓိက စွဲချက်များနှင့် NIA ၏ တွေ့ရှိချက်များ

အိန္ဒိယ အမျိုးသားစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအေဂျင်စီ (NIA) ၏ အမှုဖွင့်တိုင်ကြားချက် (FIR) အရ တရားခံ များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားဗီဇာများဖြင့် သီးခြားရက်စွဲများတွင် ဝင်ရောက်လာကြ  သူများဖြစ်သည်။ ယူကရိန်းနိုင်ငံသား ၆ ဦးသည် လူ ၁၄ ဦးပါဝင်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ထိုသူတို့သည် ဂူဝါဟာတီမြို့မှတစ်ဆင့် လိုအပ်သော ကန့်သတ်နယ်မြေ ဝင်ရောက်ခွင့်လက်မှတ် (PAP/RAP) မပါရှိဘဲ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ကာ ထိုမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရား  မဝင် ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသားမှာ မည်သည့်နေရာတွင် ယူကရိန်း  နိုင်ငံသားများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်ကိုမူ အတည်မပြုနိုင်သေးပေ။

တရားခံများသည် ဥရောပမှ ဒရုန်းအမြောက်အမြားကို အိန္ဒိယမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားမဝင် မှောင်ခိုတင်သွင်းပေးခဲ့ပြီး မြန်မာအစိုးရကကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေး၊ ဒရုန်းတပ်ဆင်မှုနှင့် လိုင်းနှောင့်ယှက်ခြင်း (Jamming) နည်းပညာများကို မြန်မာအခြေစိုက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်  အဖွဲ့များထံ ကြိုတင်စီစဉ်ထားသည့် သင်တန်းများ သွားရောက်ပေးခဲ့ကြောင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများအရ တွေ့ရှိရသည်။

ထိုသို့ သင်တန်းပေးခံရသော မြန်မာတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် အိန္ဒိယတွင် ပိတ်ပင်ထား  သော သူပုန်အဖွဲ့အချို့ကို လက်နက်များ၊ အကြမ်းဖက်စစ်သုံးပစ္စည်းများနှင့် သင်တန်းများ ပြန်လည်  ပံ့ပိုးပေးနေကြောင်း NIA က ပြောသည်။ ထို့အပြင် တရားခံများကို စစ်ဆေးမေးမြန်းရာတွင် သူတို့သည် AK-47 ရိုင်ဖယ်များ ကိုင်ဆောင်ထားသည့် အမည်မသိ အကြမ်းဖက်သမားများနှင့် တိုက်ရိုက် အဆက်   အသွယ်ရှိပြီး တရားမဝင် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များကို အားပေးကူညီခဲ့ကြောင်း ဖွင့်ဟဝန်ခံထားသည်။

ဥပဒေရေးရာ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် တရားရုံး ကြားနာမှု

တရားခံ ၇ ဦးစလုံးကို အိန္ဒိယရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေသစ် (BNS) နှင့် မတရားအသင်းများ ကာကွယ်တားဆီး  ရေးအက်ဥပဒေ (UAPA) ပုဒ်မ ၁၈ (အကြမ်းဖက်ပူးပေါင်းကြံစည်မှု) တို့ဖြင့် အမှုဖွင့်ထားသည်။ ဖမ်းဆီးပြီးနောက် စနေနေ့တွင် တရားသူကြီးရှေ့ ရုံးထုတ်ကာ ၃ ရက် ချုပ်မိန့်ရယူခဲ့ပြီး၊ မတ်လ ၁၆ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် ဒေလီမြို့ Patiala House တရားရုံးရှိ အပိုဆောင်း Sessions တရားသူကြီး Prashant Sharma ရှေ့မှောက်၌ တံခါးပိတ် ရုံးထုတ် ကြားနာခဲ့သည်။

NIA ဘက်မှ အထူးအစိုးရရှေ့နေ Atul Tyagi၊ Rahul Tyagi၊ Anil Dabas နှင့် ရှေ့နေ Amit Rohilla, Jatin တို့က ၁၅ ရက် ချုပ်မိန့်တောင်းခံခဲ့သော်လည်း တရားသူကြီးက တရားခံများ၏ လုပ်ရပ်သည် အိန္ဒိယ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေသည့်အတွက် UAPA ပုဒ်မ ၁၈ နှင့် အကျုံးဝင်ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုကာ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့အထိ (၁၁) ရက်ကြာ ချုပ်မိန့် ပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသား Van Dyke အတွက် ရှေ့နေမပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ယူကရိန်းနိုင်ငံသားများအတွက် ယူကရိန်းသံရုံးမှ ငှားရမ်းပေးထားသော ရှေ့နေ Ankur Saigal နှင့် Pramod Kumar Dubey တို့က ချုပ်မိန့်ကို ကန့်ကွက်ခဲ့ပြီး FIR မိတ္တူ မရရှိ  သေးကြောင်း တရားခွင်တွင် တင်ပြခဲ့သည်။

ယခုအခါ NIA သည် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်သူများနှင့် ရန်ပုံငွေအရင်းအမြစ်များကို ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် တရားခံများ၏ သိမ်းဆည်းရမိထားသော လက်ကိုင်ဖုန်းများကို အိန္ဒိယ ကွန်ပျူတာ အရေးပေါ်  တုံ့ပြန်ရေးအဖွဲ့ (CERT-IN) သို့ ပေးပို့ကာ ဒစ်ဂျစ်တယ်ခြေရာများကို စစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။

အမေရိကန်နိုင်ငံသား၏ နောက်ခံနှင့် သံတမန်ရေးရာ တုံ့ပြန်မှုများ

ဖမ်းဆီးခံရသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား Matthew Aaron Van Dyke အား အိန္ဒိယလုံခြုံရေးအေဂျင်စီများက လွန်ခဲ့သည့် လအတော်ကြာကတည်းက စောင့်ကြည့်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူနှင့် ဆက်နွှယ်နေသည့် လူမှု ကွန်ရက်အကောင့်တစ်ခုတွင် ဗင်နီဇွဲလား၊ မြန်မာ၊ အီရန်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့၌ အစိုးရအပြောင်း   အလဲဖြစ်စေရန် လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးများ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ကြုံးဝါးရေးသားထားမှုများ တွေ့ရှိရ  သည်။ လွန်ခဲ့သည့် လအနည်းငယ်ကလည်း သူသည် ပဋိပက္ခဇုန်အတွင်း ရောက်ရှိနေပြီး Spotify အသုံးပြုရန် Starlink ကို သုံးစွဲနေကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။

ယင်းဖမ်းဆီးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ယူကရိန်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက တရားခံများ တရားမဝင်  လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ကြောင်း ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထား မတွေ့ရသေး  ကြောင်းနှင့် ကန့်သတ်နယ်မြေအတွင်း ရောက်ရှိနေခြင်းမှာ "ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ ချိုးဖောက်မိခြင်း" သာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယူကရိန်းသံအမတ်ကြီး Oleksandr Polishchuk က အိန္ဒိယ ပြင်ပ  ရေးရာဝန်ကြီးဌာန (MEA) အတွင်းဝန် Sibi George နှင့် တွေ့ဆုံကာ တရားဝင်အကြောင်းကြားမှု မရှိ  ခြင်းနှင့် သံတမန်ရေးရာ တွေ့ဆုံခွင့် မရရှိခြင်းတို့အတွက် ကန့်ကွက်လွှာ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအစိုးရ တာဝန်ရှိသူများကမူ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း ဆောင်ရွက်နေပြီး သံတမန် တွေ့ဆုံခွင့်ကို စိစစ်နေ  ဆဲဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ထားသည်။ အမေရိကန်သံရုံးကမူ အဆိုပါကိစ္စကို သိရှိသော်လည်း ကိုယ်ရေး  ကိုယ်တာ အကြောင်းပြချက်များကြောင့် မှတ်ချက်မပေးကြောင်း ဖြေကြားခဲ့သည်။

ကြိုတင်သတိပေးမှုများနှင့် နောက်ခံအခြေအနေ

အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကတည်းက မြန်မာနှင့် နယ်စပ်ချင်း  ထိစပ်နေသော မီဇိုရမ်၊ မဏိပူရ်နှင့် နာဂလန်းပြည်နယ်များသို့ လာရောက်သည့် နိုင်ငံခြားသားများကို စောင့်ကြည့်ရန် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်ရုံး (FRRO) သို့ ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၅၈ ခုနှစ်ကတည်းက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှစတင်ကာ အဆိုပါပြည်နယ် ၃ ခုသို့ PAP မပါဘဲ ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုထားသည့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသော   နယ်မြေစနစ် (PAR) ဖြေလျှော့မှုများကို ဆိုင်းငံ့ကာ e-FRRO မှတစ်ဆင့်သာ လျှောက်ထားရန် တင်းကျပ်  ခဲ့သည်။

ပိုမိုထင်ရှားသည့်အချက်မှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း မီဇိုရမ်ဝန်ကြီးချုပ် Lalduhoma က "ယူကရိန်း  စစ်မှုထမ်းဟောင်းများသည် မြန်မာစစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်နေသော သူပုန်အဖွဲ့များကို သင်တန်းပေးရန် မီဇိုရမ်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်း တိကျသော ထောက်လှမ်းရေး သတင်းများ ရရှိထားသည်" ဟု ပြည်နယ်လွှတ်တော်၌ ဖွင့်ဟပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူက ၂၀၂၄ ဇွန်လနှင့် ဒီဇင်ဘာလကြားတွင် ပြည်နယ်အတွင်းသို့ အနောက်နိုင်ငံသား ၂,၀၀၀ နီးပါး လာရောက်ခဲ့  သော်လည်း အိုက်ဇောမြို့ပေါ်တွင် နိုင်ငံခြားခရီးသွား အနည်းငယ်ကိုသာ တွေ့ရကြောင်းလည်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။

ယခုဖြစ်စဉ်သည် အိန္ဒိယ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသ စောင့်ကြည့်ထိန်းချုပ်မှုများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများအတွင်း နိုင်ငံတကာမှ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများအပေါ် များစွာ  ဂယက်ရိုက်စေမည့် အမှုတစ်ခုအဖြစ် စောင့်ကြည့်ရမည်ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

ကိုးကား- The Hindu သတင်းစာ