၃၀ ဇွန်၊၂၀၂၆

ပြည်ပနိုင်ငံတွင် ဒုက္ခသည်အဖြစ် ခံယူနေထိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်းများနှင့် အမည်မည်း

စာရင်းဝင် မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်းများ၏ မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူခွင့်ပြုရန် အပါအဝင် ပြည်ပရောက်မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်းများကို မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ရေးအတွက် စိစစ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်းသိရသည်။

၂၀၂၆ခုနှစ် မေလ ၄ရရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၀/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက အဆိုပါစိစစ်ရေးအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတက လက်မှတ်ရေးထိုး တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အဆိုပါစိစစ်ရေးအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌ၊လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်က အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ကာ ပြည်ထဲရေး၊ ဥပဒေရေးရာ၊ပညာရေး၊ကျန်းမာရေးနှင့် ၊လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများက အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်ပါဝင်ကြသည်။

အဆိုပါအဖွဲ့သည် ပြည်ပရောက်မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်းများက မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်  ခံယူ ခွင့်ပြုရန် လျှောက်ထားမှုများကို မြန်မာနိုင်ငံသားဥပဒေနှင့်အညီ စိစစ်ခြင်း၊ပြည်ပနိုင်ငံတွင် ဒုက္ခသည်  အဖြစ် ခံယူနေထိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်းများနှင့် အမည်မည်း စာရင်းဝင် မြန်မာနိုင်ငံ  သားဟောင်းများ၏ မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူခွင့်ပြုရန် လျှောက်ထားမှုများကို ကိစ္စတစ်ခု  ချင်းအလိုက် စိစစ်ထောက်ခံတင်ပြရန် သင့်မသင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်ကြောင်း အထောက်  အထားမပြနိုင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်းများ၏ မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူခွင့်ပြုရန် လျှောက်ထားမှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံသား စိစစ်အတည်ပြုချက်၊ ၎င်း၏ပြည်ပတွင် နေထိုင်မှုအခြေအနေနှင့် ပြစ်မှုကင်းရှင်းသူ ဟုတ် မဟုတ် တို့ကို သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံရှိ မြန်မာသံရုံး၊ ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးတို့၏ သဘောထားမှတ်ချက်များရယူ၍ ကိစ္စတစ်ခု  ချင်းအလိုက် စိစစ်ထောက်ခံ တင်ပြရန် သင့် မသင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင်မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူခွင့်ပြုကြောင်း ထောက်ခံသင့်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခြင်း  ခံရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားဟောင်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြရ  မည်ဟု အမိန့်ကြော်ငြာစာတွင်ဖော်ပြထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူခွင့်ပြုကြောင်း ထောက်ခံ    တင်ပြထားသူများကို ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးက မြန်မာနိုင်ငံသားအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့  အင်အား   ဝန်ကြီးဌာနအား ညွှန်ကြားမည်ဖြစ်ကြောင်းသိရှိရသည်။

ရန်ကုန်၊ဇွန်၃၀၊၂၀၂၆

လာမည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၈) ရက်နေ့မှ စတင်၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရနှင့် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရတို့အကြား သာမန်နိုင်ငံကူးလက်မှတ် ကိုင်ဆောင်သူများအတွက် အပြန်အလှန် ဗီဇာကင်းလွတ်ခွင့်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် တရားဝင် စတင်အသက်ဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ သဘောတူညီချက်အရ နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံသားများသည် တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ရာတွင် ကြိုတင်ဗီဇာလျှောက်ထားရန် မလိုအပ်ဘဲ လွတ်လပ်စွာ ဝင်ထွက်သွားလာခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အဆိုပါ ဗီဇာကင်းလွတ်ခွင့်ဖြင့် သွားရောက်သူများအနေဖြင့် တစ်ကြိမ်လျှင် နေထိုင်ခွင့်ကာလ ရက်ပေါင်း (၃၀) အထိ ရရှိကြမည်ဖြစ်သည်။

ယခုကဲ့သို့ ဗီဇာကင်းလွတ်ခွင့် ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစရှိသည့် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုအားကောင်းလာစေရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘော ခရီးလာရောက်ရန်ရှိနေသည်။

ဒီဗင်ဒရာ ရှာမား (Devendra Sharma)ရေးသားသည်

အာရှဒေသအနှံ့အပြားတွင် စိုက်ပျိုးရာသီသို့ ရောက်ရှိလာသည်နှင့်အမျှ အာရှတိုက်ကြီး၏ စပါးစိုက်ခင်း များတွင် တိတ်ဆိတ်သော အကျပ်အတည်းတစ်ခု စတင်ဖြစ်ပွားနေပြီဖြစ်သည်။ ကီလိုမီတာပေါင်းများစွာ ဝေးကွာသောနေရာမှ စတင်ခဲ့သည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခသည် ဒေသတွင်း၌ ပြင်းထန်သော စက်သုံး ဆီနှင့် မြေဩဇာ အကျပ်အတည်းတစ်ခုအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လာခဲ့ပြီး ထပ်မံ၍ လူဦးရေ ၉.၁ သန်းအား စားနပ်ရိက္ခာ မလုံလောက်မှုဘေးသို့ တွန်းပို့နေပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံပြီး ထိခိုက်လွယ်သော စီးပွားရေးရှိသည့် နိုင်ငံများအတွက်မူ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ကမ္ဘာ့  ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် ပြတ်တောက်မှုများသည် ယာယီဖြေရှင်းရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ဘဲ ကုန်သွယ် မှုအပေါ် မှီခိုနေရမှုများနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက် ဆက်ဆံရေးများကို အခြေခံကျကျ ပြန်လည်  သုံးသပ်ရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။

သင်္ဘောတင်ခနှင့် အာမခံခများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် မြေဩဇာ ပြတ်လပ်မှု အကျပ်အတည်း

လက်ရှိ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ အကျပ်အတည်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) အမှန်တကယ် ပိတ်ဆို့သွားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေဩဇာ ထောက်ပံ့မှု၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် ဖြတ်သန်းသယ်ယူရာ ဤအရေးပါသော ရေကြောင်း လမ်းသည် စစ်မက်ဖြစ်ပွားမှုများကြောင့် ပိတ်ဆို့သွားခဲ့ရပြီး ယင်း၏ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များကို တုန်လှုပ်စေခဲ့ပြီး ရေကြောင်းကုန်စည် အာမခံခနှင့် သင်္ဘောတင်ခ (FIS) များကို အဆမတန် မြင့်တက်စေခဲ့သည်။

ဤ FIS နှုန်းထားများ မြင့်တက်လာခြင်းသည် ရေနံစိမ်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကိုသာမက မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှုအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ကုန်ကြမ်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ခကိုပါ ကြီးမားစွာ ရိုက်ခတ်စေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ယူရီးယား မြေဩဇာ တင်ပို့မှု၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တာဝန်ယူထားသည့် ကာတာနှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျကဲ့သို့ ပါရှန်ကွေ့နိုင်ငံများရှိ ထုတ်လုပ်မှု အဆောက်အအုံများသည် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ဖော့စဖိတ်အခြေခံ မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော ဆာလဖာ (Sulfur) ကဲ့သို့ အရေးကြီးသော ကုန်ကြမ်းများလည်း ပြတ်လပ်  မှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

မြေဩဇာ ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်လာမှု အချက်အလက်များ

        ယူရီးယားမြေဩဇာ အခြေခံစျေးနှုန်း- တစ်မက်ထရစ်တန်လျှင် ၈၅၇ ဒေါ်လာ အထိ စံချိန်တင် မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် နှစ်ဆကျော် မြင့်တက်ခဲ့သည်။

        နှစ်ချုပ်ခန့်မှန်းချက်- ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ယခုနှစ်အတွင်း မြေဩဇာစျေးနှုန်း စုစုပေါင်း ၃၁ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်နိုင်ပြီး ယူရီးယားမြေဩဇာသည် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း ခန့်အထိ မြင့်တက်လာနိုင်သည်။

        စိုက်ပျိုးရေး ကုန်ကျစရိတ်- သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသုံး ပစ္စည်းများ၏ စျေးနှုန်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာမှုကြောင့် စုစုပေါင်း စိုက်ပျိုးရေး ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်သည် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိ မြင့်တက်လာသည်။

မေလမှ ဩဂုတ်လအတွင်း စပါးပျိုးပင်များ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးကြမည့် အိန္ဒိယ၊ ဗီယက်နမ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့မှ အာရှလယ်သမားများအတွက် ဤကဲ့သို့ ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်လာခြင်းမှာ လုံးဝ မခံရပ်နိုင်စရာ ဖြစ်လာသည်။ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းသည် မြေဩဇာ အလွန်အမင်း အသုံးပြုရသော ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး အရှေ့ အလယ်ပိုင်း သဘာဝဓာတ်ငွေ့မှ ထုတ်လုပ်သည့် နိုက်ထရိုဂျင်အခြေခံ မြေဩဇာများအပေါ် အဓိက မှီခိုနေရခြင်းဖြစ်သည်။ မြင့်တက်လာသော စိုက်ပျိုးစရိတ်များကို စားသောက်ကုန်စျေးနှုန်းများပေါ်သို့ လွယ်လွယ်ကူကူ လွှဲပြောင်းမချနိုင်သည့် စျေးကွက်များတွင် လယ်သမားများသည် မြေဩဇာ သုံးစွဲမှုကို လျှော့ချရန်သာ ရွေးချယ်ကြလေ့ရှိပြီး ဤသို့ လျှော့ချခြင်းသည် သီးနှံအထွက်နှုန်းကို သိသိသာသာ ကျဆင်းစေမည်ဖြစ်ကာ ဒေသတွင်း စားနပ်ရိက္ခာ အကျပ်အတည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။

ပိတ်ဆို့သွားသော ကုန်သွယ်မှုနှင့် ထိခိုက်လာသော ပို့ကုန်ဝင်ငွေများ

ဤအကျပ်အတည်းသည် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်၏ ဘက်နှစ်ဖက်လုံးကို ထိခိုက်စေသည့် နှစ်ဖက်ညှပ် အခြေအနေဖြစ်သည်။ အာရှနိုင်ငံများသည် စိုက်ပျိုးရေး သွင်းအားစုများကို တင်သွင်းရန် ရုန်းကန် နေရချိန်တွင် အာရှနိုင်ငံများမှ ပါရှန်းကွေ့ဒေသသို့ စားနပ်ရိက္ခာ ပြတ်လည်တင်ပို့သည့် လမ်းကြောင်း  သည်လည်း ထပ်တူ ရှုပ်ထွေးခက်ခဲလာခဲ့သည်။

ရေကြောင်း ကုန်သွယ်မှု လမ်းကြောင်းများသည် အန္တရာယ်များလာပြီး FIS ပရီမီယံကြေးများ မြင့်မားမှုကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များ အဆမတန် ကြီးမြင့်လာကာ တင်ပို့မည့် ကုန်စည် စျေးနှုန်းများကို မြင့်တက်စေသည့်အပြင် အာရှနိုင်ငံများ၏ ပို့ကုန်ဝင်ငွေကိုလည်း လျော့နည်း ကန့်သတ်  စေသည်။ ဒေသတွင်း အဓိက စိုက်ပျိုးရေးနိုင်ငံများသည်ပင် ဤဒဏ်ကို စတင်ခံစားနေရပြီဖြစ်သည်။

    ဗီယက်နမ်- ကမ္ဘာ့ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဆန်စပါးတင်ပို့သူဖြစ်ပြီး စွမ်းအင်စရိတ် မြင့်တက်မှုကြောင့် အကျိုးအမြတ် လျော့နည်းလာကာ စပါးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုကို တက်ကြွစွာ လျှော့ချနေသည်။

    ထိုင်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်- အလားတူ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အကျိုးအမြတ် ဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး ကမ္ဘာ့စျေးကွက်သို့ အစားထိုး တင်ပို့နိုင်စွမ်း ကန့်သတ်ခံထားရသည်။

    အိန္ဒိယ- ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စပါးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ သွင်းကုန်မြေဩဇာ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း မှာ ပါရှန်ကွေ့နိုင်ငံများအပေါ် တိုက်ရိုက်မှီခိုနေရသဖြင့် အလွန် ထိခိုက်လွယ်သော အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လိုအပ်ချက်-ပထဝီနိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းကို ကျော်လွှားခြင်း

ဤကဲ့သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးနေသော စီးပွားရေးအခင်းအကျင်းတွင် နိုင်ငံများသည် ချောမွေ့သော ကမ္ဘာလုံး ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုစနစ် ရှိနေသည်ဟူသော အတွေးမှားအပေါ် ဆက်လက် မှီခိုနေ၍မရတော့ပေ။ လက်ရှိ အကျပ်အတည်းက ပြသနေသည်မှာ ဒေသတွင်း စားနပ်ရိက္ခာ လုံခြုံမှုသည် အနောက်အုပ်စုလိုလားသော ပထဝီနိုင်ငံရေး မဟာဗျူဟာများနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ အမေရိကန်၏ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ အကျိုးဆက်များအပေါ်တွင် မည်မျှအထိ ထိခိုက်လွယ်နေသည်ဟူသောအချက်ပင် ဖြစ် သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် မိမိနိုင်ငံ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ၏ ကံကြမ္မာနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ် နေသဖြင့် ယခင်အတိုင်း ပုံမှန်အတိုင်းသာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နေပါက ရေရှည်တွင် ဘေးအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။ စားနပ်ရိက္ခာ ဖူလုံမှုကို စိတ်ချရသော လမ်းကြောင်းပေါ်သို့ ပို့ဆောင်ရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံသည် မိမိ၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အာုံစိုက်မှုကို တက်ကြွစွာ ပြောင်းလဲရမည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် အကြံပြုချက်များ-

        ခံနိုင်ရည်ရှိသော မဟာမိတ်အုပ်စုများဆီသို့ ဦးတည်ခြင်း: အမေရိကန်၏ ပြင်းထန်သော နိုင်ငံခြား ရေးမူဝါဒများကို တွန်းလှန်ကျော်လွှားရန် အသင့်ရှိသည့် ဒေသတွင်း အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံများနှင့် ခိုင်မာ သော နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သို့မဟုတ် ဘက်စုံမိတ်ဖက် ဆက်ဆံရေးများကို တည်ဆောက်ခြင်း။

        အစားထိုး လမ်းကြောင်းများ ဖော်ဆောင်ခြင်း- ထိခိုက်လွယ်သော အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရေကြောင်း လမ်းများကို ရှောင်လွှဲနိုင်ရန် အစိုးရအချင်းချင်း (State-to-State) တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်၍ မြေဩဇာ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် စက်သုံးဆီ တင်သွင်းမှု သဘောတူညီချက်များ ရယူခြင်း။

        သွင်းကုန်ကွန်ရက်များကို စုံလင်အောင်ထားရှိခြင်း- စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာဇုန်ကို ရှောင်ကွင်းနိုင်ရန် မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့မှ အစားထိုးမြေဩဇာ တင်ပို့သူများကို ရှာဖွေနေသည့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယ နိုင်ငံ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို နမူနာယူ ဆောင်ရွက်ခြင်း။

ရှေ့ဆက်ရမည့် လမ်းစဉ်

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပထဝီနိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းသည် အာရှ၏ စားနပ် ရိက္ခာစနစ် မည်မျှအထိ မခိုင်မာကြောင်းကို ကောင်းစွာ ဖော်ပြနေသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှ ရေကြောင်းပိတ်ဆို့မှုတစ်ခုသည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ စပါးပျိုးပင်များ၏ စျေးနှုန်းကို လာရောက် လွှမ်းမိုးနိုင်သည့်အခါ လုံးဝဥဿုံ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် ရပ်တည်ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်သော်လည်း မဟာ ဗျူဟာမြောက် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် (Strategic Autonomy) ရှိရန်မှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်လှသည်။

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအတွက် ဤထိုးနှက်ချက်ကို ကျော်လွှားရန်မှာ မြေဩဇာစျေးနှုန်း ခေတ္တမြင့်တက်မှုကို တောင့်ခံရုံမျှတင် မဟုတ်တော့ဘဲ ဒေသတွင်း ပြည်သူများကို ကျွေးမွေးနေသည့် စိုက်ပျိုးရေးမြေများ ဘယ်တော့မှ ခန်းခြောက်မသွားစေရန် ဒေသတွင်း ကုန်သွယ်မှု စည်းမျဉ်းများကို ပြန်လည်ရေးဆွဲရမည့် အချိန်ပင်ဖြစ်ကြောင်းသုံးသပ်တင်ပြရပါသည်။

ကိုးကားချက်များ

    Nikkei Asia: Rice farmers in India, Vietnam and Thailand brace for fertilizer shock (https://asia.nikkei.com/business/agriculture/rice-farmers-in-india-vietnam-and-thailand-brace-for-fertilizer-shock)

    The Globe and Mail: Fertilizer shortages sow trouble for Asia as food prices explode (https://www.theglobeandmail.com/world/article-fertilizer-shortages-asia-food-prices-explainer/)

By Devendra Sharma

As the planting season grips much of Asia, a quiet crisis is unfolding across the continent’s rice paddies. What began as a geopolitical flashpoint thousands of miles away has rapidly deteriorated into a severe regional fuel and fertilizer crisis, threatening to plunge an additional 9.1 million people into acute food insecurity. For major agricultural nations and vulnerable economies like Myanmar alike, the current breakdown of global supply chains demands more than just temporary mitigation—it requires a fundamental reassessment of trade dependencies and strategic partnerships.

The Shipping Shockwave: Rising FIS and Fertilizer Shortages

The primary catalyst for this impending agricultural disaster is the de facto closure of the Strait of Hormuz due to the ongoing Iran war. This vital maritime artery, through which roughly a third of the world's fertilizer supply passes, has been effectively choked off by hostilities. The consequences have shocked global supply chains, drastically raising freight insurance and shipping charges (FIS). 

This FIS surge impacts far more than just crude oil shipments ; it has heavily inflated the transport costs of essential components and raw inputs required for fertilizer production. Production facilities in Persian Gulf states like Qatar and Saudi Arabia—which account for 30% to 35% of global urea exports—have suffered direct damage, while critical ingredients like sulfur are facing acute shortages. 

The Fertilizer Cost Crunch (2026 Data)

    * Urea Benchmark Price: Reached a staggering $857 per metric ton, more than doubling its year-earlier level.

    * Annual Projection: The World Bank forecasts overall fertilizer prices to rise 31% over the year, with urea driven up by roughly 60%.

    * Production Costs: Skyrocketing prices of transportation and agricultural supplies are raising total farming production costs by 50% to 80%. 

For Asian farmers in India, Vietnam, and Thailand who transplant seedlings between May and August, these inflated costs are completely untenable. Rice growing is uniquely fertilizer-intensive, relying heavily on nitrogen-based options derived from Middle Eastern natural gas. In emerging markets where costs are especially hard to pass on in food prices, the standard response is to simply reduce fertilizer use. This inevitable reduction will severely depress crop yields, drastically escalating the risk of a widespread regional food crisis.

Choked Trade and Throttled Incomes

The disruption is a two-way street that penalizes both ends of the supply chain. While Asian nations struggle to import agricultural inputs, the reverse flow of food supplies from Asian countries to the Gulf Region has become equally complicated. 

As maritime shipping routes become perilous and prohibitively expensive due to elevated FIS premiums, the friction in transport logistics drives up destination food prices while simultaneously throttling the export incomes of Asian countries. Regional heavyweights are already buckling under the strain: 

    Vietnam: The world's second-largest rice exporter is actively cutting production as surging energy costs compress profit margins. 

    Thailand & Bangladesh: Facing similar severe margin pressures, limiting their ability to step in as alternative global suppliers. 

    India: As the world's largest rice grower, India remains highly vulnerable because 40% of its imported fertilizer relies directly on the disrupted Gulf states. 

Myanmar’s Imperative: Navigating Geopolitical Realities

In this fractured economic landscape, nations can no longer rely on the illusion of seamless, globalized trade. The current crisis underscores how vulnerable regional food security remains to Western-aligned geopolitical strategies and the fallout of aggressive US foreign policy actions in the Middle East. 

For Myanmar, a country whose domestic stability is tightly bound to its agricultural fortunes, continuing with business-as-usual is a recipe for disaster. To fortify its path toward true food security, Myanmar must proactively shift its strategic focus.

    Strategic Recommendations for Myanmar:

    * Pivot Toward Resilient Blocs: Cultivate robust bilateral and multilateral partnerships with countries and regional blocs that are actively prepared to resist aggressive US foreign policy.

    * Build Alternative Corridors: Establish direct state-to-state fertilizer, input component, and fuel agreements outside of vulnerable Middle Eastern transit choke points.

    * Diversify Import Networks: Follow the lead of neighbors like India, which is actively looking to alternative fertilizer exporters in Malaysia and Indonesia to bypass the war zone. 

The Way Forward

The geopolitical crisis in the Strait of Hormuz has laid bare the extreme fragility of Asia’s food systems. When a bottleneck in the Persian Gulf can dictate the price of rice seedlings in Southeast Asia, absolute self-reliance is a myth, but strategic autonomy is a necessity. For Myanmar and its neighbors, navigating this shock is no longer just about weathering a temporary spike in fertilizer prices ; it is about rewriting the rules of regional trade to ensure that the fields feeding the continent never run dry.

References

    Nikkei Asia: Rice farmers in India, Vietnam and Thailand brace for fertilizer shock (https://asia.nikkei.com/business/agriculture/rice-farmers-in-india-vietnam-and-thailand-brace-for-fertilizer-shock)

    The Globe and Mail: Fertilizer shortages sow trouble for Asia as food prices explode (https://www.theglobeandmail.com/world/article-fertilizer-shortages-asia-food-prices-explainer/)

21 June 2026

Myanmar is looking forward to deeper and all-round cooperation with China, the country's President U Min Aung Hlaing said in an interview with China Media Group (CMG) during his state visit to China.

Source CCTV+

20 June,2026

Myanmar President Min Aung Hlaing on Wednesday called on all countries in the world to work closely together to combat online gambling and telecom fraud, and described cybercrime as a growing threat to the people worldwide.

Source CCTV+