#World_Health
Published 21 October 2026

■ မနက်စာစားပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာမှာ ဗိုက်ပြန်ဆာလာတာဟာ ကိုယ်အစားများနေလို့ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိလို့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ အာဟာရပညာရှင် ဒေါက်တာ Rohini Patil ရဲ့ အဆိုအရ မနက် ၁၁ နာရီလောက်မှာ ဗိုက်ပြန်ဆာလာရတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုက မနက်စာမှာ ပါဝင်တဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ မမျှတတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ မနက်စာကို အာဟာရပြည့်ဝပြီး ဗိုက်ကြာကြာပြည့်နေစေဖို့ဆိုရင် ပရိုတင်း၊ အမျှင်ဓာတ်၊ ကာ ဗွန် ဟိုက်ဒရိတ်နဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ အဆီဓာတ်တွေကို သင့်တင့်မျှတအောင် စားသုံးဖို့ လိုပါတယ်။

■ ၁။ မနက်စာမှာ ပရိုတင်းဓာတ်ကို ဦးစားပေးပါ

■ မနက်စာစားပြီး မကြာခင် ဗိုက်ပြန်ဆာလာတတ်ရင် ကိုယ်စားတဲ့ မနက်စာမှာ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်မှုရှိ၊ မရှိ အရင်ဆုံး စဉ်းစားကြည့်သင့်ပါတယ်။

■ ဒေါက်တာ Patil က ပရိုတင်းဓာတ်ဟာ ဗိုက်ပြည့်နေတဲ့ ခံစားချက်ကို ပိုကြာကြာရစေတဲ့အပြင် ကြွက်သားတည်ဆောက်မှုကိုလည်း အထောက်အကူပြုတယ်လို့ ရှင်းပြထားပါတယ်။

■ မနက်စာမှာ ပရိုတင်းဓာတ်ရရှိဖို့ အောက်ပါအစားအစာတွေကို ထည့်စားနိုင်ပါတယ်။
ကြက်ဥ
ပဲနို့
ဒိန်ချဉ်
ဂရိဒိန်ချဉ် 
ပဲဟင်းနဲ့ ပဲအမျိုးမျိုး
ပဲပင်ပေါက်နဲ့ အညှောက်ပေါက်ပဲများ
ဥပမာ မနက်ခင်းမှာ လက်ဖက်ရည်နဲ့ ပေါင်မုန့်ပဲ စားမယ့်အစား ကြက်ဥ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့ ဂျုံကြမ်းပေါင်မုန့်တို့ကို တွဲစားနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါမှမဟုတ် ပဲမှုန့်နဲ့လုပ်တဲ့ မုန့် (Moong dal chilla) ကို ပဲနို့ခဲနဲ့ တွဲစားတာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပေါင်းထမင်း (Vegetable poha) ကို ဒိန်ချဉ်နဲ့ တွဲစားတာမျိုးလည်း လုပ်နိုင်ပါတယ်။

■ အဓိကကတော့ မနက်စာကို အများကြီးပြောင်းလဲပစ်ဖို့ မလိုပါဘူး။ ပုံမှန်စားနေကျ အစားအစာထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ်တစ်မျိုး ထပ်ထည့်ပေးရုံနဲ့ အာဟာရမျှတမှုကို ပိုကောင်းလာစေနိုင်ပါတယ်။

■ ၂။ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို လုံးဝဖြတ်ပစ်ဖို့မလိုပါဘူး

■ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချချင်သူတွေ၊ ဗိုက်မဆာအောင် ထိန်းချင်သူတွေဟာ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို မကြာခဏ အပြစ်တင်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် တချို့သူတွေက မနက်စာမှာ ကာ ဗွန် ဟိုက်ဒရိတ်ပါတဲ့ အစားအစာတွေကို လုံးဝရှောင်ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်တိုင်းက မကောင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘယ်အမျိုးအစားကို ဘယ်လောက်စားသလဲ၊ တခြားအာဟာရဓာတ်တွေနဲ့ ဘယ်လိုတွဲစားသလဲဆိုတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ကာ ဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို လုံးဝဖြတ်ပစ်မယ့်အစား ပရိုတင်း၊ အမျှင်ဓာတ်နဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းတဲ့အဆီဓာတ်တွေပါတဲ့ အစားအစာတွေနဲ့ သင့်တင့်မျှတအောင် တွဲစားပေးပါ။

■ ဒီလိုစားတာက မိမိကြိုက်နှစ်သက်တဲ့ အစားအစာတွေကို ဆက်စားနိုင်စေသလို အာဟာရမျှတမှုကိုလည်း ပိုကောင်းစေပါတယ်။

■ ၃။ အသီးအနှံနဲ့ ဖျော်ရည်တစ်မျိုးတည်းက မလုံလောက်နိုင်ပါဘူး

■ အသီးအနှံတွေဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးပြီး ဗီတာမင်နဲ့ အခြားအာဟာရဓာတ်တွေ ရရှိစေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မနက်စာကို အသီးအနှံတစ်မျိုးတည်း စားတာက လူတိုင်းအတွက် နေ့လယ်စာအထိ ဗိုက်ပြည့်နေဖို့ မလုံလောက်နိုင်ပါဘူး။

■ အသီးအနှံအဓိကပါတဲ့ ဖျော်ရည်တွေမှာလည်း အလားတူပါပဲ။ ဗီတာမင်နဲ့ သဘာဝသကြားဓာတ်တွေ ရရှိနိုင်ပေမဲ့ ပရိုတင်းနဲ့ အမျှင်ဓာတ် မလုံလောက်ရင် ဗိုက်ပြည့်နေတဲ့ ခံစားချက်က ကြာကြာမခံနိုင်ပါဘူး။

■ ၄။ မနက်စာတစ်ခုတည်းကိုပဲ အပြစ်မတင်ပါနဲ့

■ မနက် ၁၁ နာရီလောက်မှာ ဗိုက်ဆာလာတာဟာ မနက်စာက ကျန်းမာရေးနဲ့ မညီညွတ်ဘူးလို့ အလိုအလျောက် မဆိုလိုပါဘူး။
■ ဗိုက်ဆာမှုအပေါ် သက်ရောက်နိုင်တဲ့ အခြားအချက်တွေလည်း ရှိပါတယ်။
■ အိပ်စက်မှု — အိပ်ရေးမဝတာက ဆာလောင်မှုကို သက်ရောက်စေနိုင်ပါတယ်။
■ စိတ်ဖိစီးမှု — စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် စားချင်စိတ် ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
■ ရေဓာတ် — ရေလုံလောက်စွာ သောက်သုံးဖို့ လိုပါတယ်။
■ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု — လေ့ကျင့်ခန်းနဲ့ နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများတာကြောင့် စွမ်းအင်လိုအပ်ချက် တိုးလာနိုင်ပါတယ်။
■ တစ်နေ့တာ အစားအသောက်ပုံစံ — တစ်နေ့လုံး စားသုံးတဲ့ အာဟာရပမာဏကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် မနက်စာစားပြီး မကြာခင် အလွန်အမင်း ဗိုက်ဆာနေတတ်ရင် မနက်စာကိုပဲ ပြောင်းလဲတာထက် ကိုယ့်ရဲ့ တစ်နေ့တာ အစားအသောက်နဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံတစ်ခုလုံးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့်သင့်ပါတယ်။

■ တစ်ဖက်မှာလည်း နေ့လယ်စာမစားခင် ဗိုက်ဆာလာတာဟာ အမြဲတမ်း ပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ဗိုက်ဆာတယ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ သဘာဝအချက်ပြမှုတစ်ခုပါ။

■ မနက်စာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က နာရီပေါင်းများစွာ လုံးဝဗိုက်မဆာအောင် လုပ်ပေးဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေ ရရှိပြီး အတော်အသင့် ဗိုက်ပြည့်ကျေနပ်နေစေဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

Source-India Today

#World_Health
Published 21 October 2026

■ အော်တစ်ဇင် (Autism Spectrum Disorder – ASD) ဆိုတာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုပုံ၊ တခြားသူတွေနဲ့ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံပုံနဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က အာရုံခံစားမှုတွေကို တုံ့ပြန်ပုံတို့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ။

■ ဒါ့အပြင် စိတ်ဝင်စားမှုတစ်ခုတည်းကို အလွန်အာရုံစိုက်တာ၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ်တတ်တဲ့ အပြုအမူတွေ ရှိတာတို့လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

■ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အော်တစ်ဇင်လို့ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရသူ အရေအတွက်ဟာ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။ လူအများအမြင်မှာတော့ ဒီလို မြင့်တက်လာတာဟာ ရောဂါကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုတစ်ခုလိုတောင် ထင်ရနိုင်ပါတယ်။

■ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးခန်းတွေ၊ မိသားစုတွေအားလုံးမှာ အော်တစ်ဇင်လို့ သတ်မှတ်ခံရတဲ့ ကလေးတွေနဲ့ လူကြီးတွေကို အရင်ကထက် ပိုတွေ့လာရပါတယ်။ ဒီအခြေအနေကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်တွေ၊ ဆရာဝန်တွေနဲ့ အများပြည်သူကြားမှာ အငြင်းပွားမှုတွေလည်း ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။

■ အရေးကြီးတာက အော်တစ်ဇင်ကို အတည်ပြုပေးနိုင်တဲ့ သီးသန့်ဇီဝဗေဒစစ်ဆေးမှု (Biological test) မရှိသေးပါဘူး။ ဒါကြောင့် လက်ရှိသုတေသနအများစုဟာ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရသူ အရေအတွက်ကို အခြေခံထားရပါတယ်။

■ ဒီဆောင်းပါးမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ သုတေသနစာတမ်း ၂၀ ကို ရွေးချယ်သုံးသပ်ထားပါတယ်။ ဒါဟာ အော်တစ်ဇင်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ သုတေသနအားလုံးကို လွှမ်းခြုံထားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ အဓိက မေးခွန်းကတော့ အော်တစ်ဇင် တကယ်ပိုဖြစ်လာတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် အရင်က သတိမထားမိခဲ့တဲ့သူတွေကို အခုမှ ပိုပြီး ရှာဖွေတွေ့ရှိလာတာလား ဆိုတာပါ။

■ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အော်တစ်ဇင်ရောဂါ သတ်မှတ်ခံရသူတွေ တိုးလာခြင်း

■ အော်တစ်ဇင်လို့ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရသူ အရေအတွက် မြင့်တက်လာတာကို သုတေသနအများအပြားက မှတ်တမ်းတင်ထားပါတယ်။

■ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ Yan နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေက ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ကလေးတွေနဲ့ ဆယ်ကျော်သက်တွေရဲ့ ကျန်းမာရေးစစ်တမ်းအချက်အလက်တွေကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။

■ လေ့လာမှုအဆုံးပိုင်းမှာ စစ်တမ်းပါဝင်သူတွေထဲက ကလေးအရေအတွက် ၄ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးဟာ ဆရာဝန်ဆီကနေ အော်တစ်ဇင်လို့ သတ်မှတ်ခံထားရကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ဒီလေ့လာမှုမှာ မိဘတွေက ဖြေဆိုပေးတဲ့ အချက်အလက်တွေကို အခြေခံထားပြီး အိမ်ထောင်စုတွေ စစ်တမ်းကို ပြန်လည်ဖြေဆိုတဲ့နှုန်းကလည်း ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ပဲ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကိန်းဂဏန်းကို အမေရိကန်က ကလေးအားလုံးရဲ့ အခြေအနေကို အတိအကျ ကိုယ်စားပြုတယ်လို့တော့ မယူဆသင့်ပါဘူး။

■ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက အခြေအနေကို သိဖို့ သုတေသီတွေဟာ အရင်လေ့လာမှုများစွာကို စုပေါင်းသုံးသပ်တဲ့ စနစ်တကျ သုံးသပ်ချက်တွေ (Systematic reviews) ကိုလည်း အသုံးပြုကြပါတယ်။

■ Zeidan နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ သုတေသနအရ လေ့လာခဲ့တဲ့ လူဦးရေအုပ်စုတွေမှာ အော်တစ်ဇင်ဖြစ်ပွားမှုက လူ ၁၀၀ မှာ ၁ ယောက်ခန့် ရှိပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ လေ့လာမှုတစ်ခုနဲ့တစ်ခုရဲ့ ရလဒ်တွေက အလွန်ကွာခြားနေပါတယ်။ လူ ၁၀,၀၀၀ မှာ ၁.၀၉ ယောက်ကနေ ၄၃၆ ယောက်အထိ ကွာခြားမှုရှိခဲ့ပါတယ်။

■ သုတေသီတွေက ဒီလို ကွာခြားရတဲ့အကြောင်းရင်းဟာ လူတွေရဲ့ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ကွာခြားမှုတစ်ခုတည်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ သုတေသနပြုလုပ်ပုံ၊ အော်တစ်ဇင်ရှိသူတွေကို ရှာဖွေသတ်မှတ်ပုံနဲ့ လူမှုစီးပွားရေးနောက်ခံ အခြေအနေတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ရှင်းပြထားပါတယ်။

■ Talantseva နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ နောက်ထပ်သုတေသနတစ်ခုမှာလည်း အော်တစ်ဇင်ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းကို တွက်ချက်ရာမှာ အသုံးပြုတဲ့ နည်းလမ်းက ရလဒ်အပေါ် အများကြီး သက်ရောက်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ အင်္ဂလန်နဲ့ မြောက်အိုင်ယာလန်က အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မှတ်တမ်းတွေကို လေ့လာခဲ့တဲ့ Russell နဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေရဲ့ သုတေသနမှာတော့ ၁၉၉၈ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်း မှတ်တမ်းတင်ထားတဲ့ အော်တစ်ဇင်ရောဂါသတ်မှတ်မှုနှုန်းဟာ ၇၈၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။

■ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာတစ်ခုကတော့ ရောဂါကို အရင်ကထက် စောစောသိလာလို့သာ ဒီအရေအတွက် တိုးလာတာဆိုရင် ရောဂါသတ်မှတ်ခံရတဲ့ ပျမ်းမျှအသက်ဟာ လျော့ကျလာသင့်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလေ့လာမှုမှာတော့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေပါတယ်။

■ ရောဂါသတ်မှတ်ခံရတဲ့ ပျမ်းမျှအသက်ဟာ ၉.၆ နှစ်ကနေ ၁၄.၅ နှစ်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ အော်တစ်ဇင်အရေအတွက် တိုးလာတာ ကလေးတွေကို ပိုစောစော ရှာဖွေတွေ့ရှိလာခြင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ရှင်းပြလို့မရနိုင်ကြောင်း ပြသနေတာဖြစ်ပါတယ်။

Source-PsyPost

ဧရာမ ‘အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီးများ’ က ကမ္ဘာမြေကို ပူပြင်းလောင်ကျွမ်းစေလျက်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ သမိုင်းတစ်လျှောက် စံချိန်တင် အကြီးမားဆုံး အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီးအကြောင်း ဖြစ်သည်။

၂၀ အောက်တိုဘာ၊၂၀၂၆-

ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းဌာန၏ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်အရ ယခင်က သီးခြားဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော သာမန် "အပူလှိုင်း (Heat waves)" များသည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် ကျယ်ပြန့်စွာကို လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ချီ၍ ဖုံးလွှမ်းနိုင်သည့် ဧရာမ "အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းများ (Heat storms)" အဖြစ် အသွင်ကူးပြောင်းလာပြီဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြထားသည်။

အပူလှိုင်းမုန်တိုင်း (Heat Storm) သတ်မှတ်ချက်နှင့် စိုးရိမ်ဖွယ် ကိန်းဂဏန်းများ

• သတ်မှတ်ချက် - သမိုင်းဝင် အမြင့်ဆုံးအပူချိန်၏ ထိပ်ဆုံး ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း ၅ ရက်ဆက်တိုက် ရောက်ရှိနေခြင်းကို "အပူလှိုင်း" ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ယင်းအပူလှိုင်းသည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်း (ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ထက်ဝက်ခန့်) ကို ဖုံးလွှမ်းသွားပါက "အပူလှိုင်းမုန်တိုင်း" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
• ၁၈ နှစ်ကြာ အဆက်မပြတ်တိုက်ခတ်နေမှု - ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့မှစတင်၍ လွန်ခဲ့သော ၁၈ နှစ် (ရက်ပေါင်း ၆၆၈၁ ရက်) အတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေ့စဉ် အနည်းဆုံး အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းတစ်ခု (သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍) အဆက်မပြတ် တိုက်ခတ်နေခဲ့သည်။ ယင်းအထဲတွင် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ဖုံးလွှမ်းသည့် ဧရာမမုန်တိုင်းကြီး ၅၆ ခု ပါဝင်သည်။
• တိုးပွားလာသောနှုန်းထား - ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက တစ်နှစ်လျှင် အပူလှိုင်းမုန်တိုင်း ၅ ခုခန့်သာရှိခဲ့သော်လည်း၊ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တိုးလာမှုနှင့် အယ်လ်နီညို (El Niño) ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်များကြောင့် ယခုဆယ်စုနှစ်တွင် တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှ ၁၀၂ ခုအထိ တိုးလာသည်။ အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းများသည် ယခင်က ပုံမှန်ထက်ပူသောရက်များ၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ၄၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ နေရာယူလာသည်။
• အအေးလှိုင်းများ ပျောက်ကွယ်လာခြင်း - ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဆောင်းရာသီ၏ အအေးလှိုင်း (Cold snaps) ဧရိယာများသည် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး လျော့ကျသွားသည်။ သို့သော် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ အပူလှိုင်းများက အအေးဓာတ်ကို တွန်းထုတ်လိုက်သဖြင့် (Polar vortex) အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါတို့တွင် မကြုံစဖူး ပြင်းထန်သော အအေးဒဏ်ကို ရုတ်တရက် ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။
•  

Heat Storm Vera ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဖျက်စွမ်းအား (၂၀၂၃ ဇူလိုင် - ၂၀၂၄ ဇူလိုင်)

ရက်ပေါင်း ၃၆၇ ရက်ကြာ တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဖုံးလွှမ်းခဲ့သော ဆိုးရွားသည့် မုန်တိုင်းကြီးဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံ Lut သဲကန္တာရတွင် ၅၃.၃ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်စ်အထိ စံချိန်တင်မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အောက်ပါ ဘေးအန္တရာယ်များကို ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည် -

• ဥရောပနှင့် ဂရိ - ဥရောပတွင် တစ်ပတ်အတွင်း လူပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ကျော် အပူဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ရထားလမ်းများ ကွေးကောက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံ Dadia သစ်တောတွင် သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးဆုံး တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ မီးလောင်သေဆုံးခဲ့သည်။
• လစ်ဗျား - အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြောင့် မြေထဲပင်လယ်တွင် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း အားကောင်းလာပြီး Derna မြို့ရှိ ဆည်များကျိုးပေါက်ကာ ရပ်ကွက်များ ရေစီးနှင့်အတူ မျောပါပျက်စီးခဲ့သည်။
• ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား - ဟာ့ဂ်ျ (Hajj) ဘုရားဖူးရာသီအတွင်း အပူချိန် ၅၁.၈ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်စ်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သဖြင့် ဘုရားဖူး ၁၃၀၀ ကျော် လမ်းမများပေါ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
• အမေရိကန် (လူဝီစီယားနား) - ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း အဆိုးရွားဆုံး တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး မီးခိုးငွေ့များကြောင့် အဝေးပြေးလမ်းမပေါ်တွင် ကားစီးရေ ၁၅၈ စီး ဆင့်ကဲတိုက်မိကာ ၇ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။
• အခြားသောသက်ရောက်မှုများ - ဖိလစ်ပိုင်တွင် ကျောင်းသားများ သွေးလျှံမူးမေ့လဲကျခြင်း၊ ဘရာဇီးတွင် ရေအပူချိန် ၄၁ ဒီဂရီအထိရှိလာသဖြင့် Amazon လင်းပိုင် ၂၀၀ ကျော်သေဆုံးခြင်း၊ စပိန်တွင် သံလွင်ဆီများရှားပါးလာသဖြင့် ဒေါ်လာ ၅ သိန်းကျော်တန်ဖိုးရှိ သံလွင်ဆီများ ခိုးယူခံရခြင်း၊ အိုင်ဗရီကို့စ်တွင် ကိုကိုးအထွက်နှုန်း ထက်ဝက်ကျဆင်းပြီး တောင်သူများ ဘဝပျက်စီးခြင်း၊ အမေရိကန် တက္ကဆက်ပြည်နယ်တွင် ကျောင်းသားဘောလုံးကစားသမားများ ဦးနှောက်နှင့် ကျောက်ကပ်ထိခိုက်ခြင်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

စံချိန်သစ်တင်ခဲ့သည့် Heat Storm Raimundo (၂၀၂၆)

Heat Storm Vera သည် ၎င်း၏သက်တမ်းတစ်လျှောက် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး စံချိန်တင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏အမြင့်ဆုံးအခြေအနေ၌ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၃၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဖုံးလွှမ်းနိုင်ခဲ့ကာ အကြီးမားဆုံးစံချိန်ကို တင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုနှစ် (၂၀၂၆) နွေရာသီတွင် ထိုစံချိန်များကို Heat Storm Raimundo က ချိုးဖျက်သွားခဲ့သည်။

Heat Storm Raimundo အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီးသည် ဥရောပတစ်ခွင်ကို အလွန်အမင်း ပူပြင်းစေခဲ့ပြီး စပိန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့တွင် ဧရာမ တောမီးလောင်ကျွမ်းမှုကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် Raimundo သည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၃၃.၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျယ်ပြန့်စွာ ဖုံးလွှမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး Vera ၏ အမြင့်ဆုံးလွှမ်းခြုံနိုင်မှုစံချိန်ကို ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဤမုန်တိုင်းသည် လက်ရှိအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး (လေးပုံ သုံးပုံခန့်) ကို ထိတွေ့ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

Vera နှင့် Raimundo အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းကြီး နှစ်ခုစလုံးသည် အရည်ပျော်နေသော နီပေါရေခဲမြစ်ပေါ်တွင် အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဖုံးလွှမ်းတိုက်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါရေခဲမြစ်ကြီး ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ပြီး၊ ဆိုးရွားပြင်းထန်သော ရုတ်တရက် ရေကြီးရေလျှံမှုများနှင့် ရွှံ့နွံများပြိုကျမှု (နီပေါနိုင်ငံ၊ Devighat ဒေသ) တို့ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ လူထောင်ပေါင်းများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ကနဦး လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ အပူချိန်မြင့်တက်လာမှုများသည် ရေခဲမြစ်နှင့် ၎င်း၏အောက်ခံကျောက်လွှာများကို အားနည်းကာ ပြိုကျစေရန် အဓိက တွန်းအားပေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါရေခဲမြစ်ကြီး မပြိုကျမီအချိန်အထိ ၎င်းဧရိယာသည် ယခုဆယ်စုနှစ်အတွင်း အချိန်၏ ၅၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို အပူလှိုင်း သို့မဟုတ် အပူလှိုင်းမုန်တိုင်းများအောက်တွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ (၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ၇ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိခဲ့သည်။) ပိုမိုဆိုးရွားသည့်အချက်မှာ ရေခဲမြစ်ကြီး မပြိုကျမီ ခြောက်ရက်တိတိ အဆိုပါနေရာကို Heat Storm Raimundo က အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

Raimundo ၏ အဖျက်စွမ်းအားသည် ယခုအချိန်အထိ ပြီးဆုံးမသွားသေးပေ။ မုန်တိုင်းသက်တမ်းမှာ ရက်ပေါင်း ၂၃၅ ရက်ရှိနေပြီဖြစ်ကာ ကမ္ဘာကြီးကို ဆက်လက် အပူလောင်မြိုက်နေဆဲဖြစ်သည်။

(Source: ရိုက်တာသတင်းဌာနက သုတေသနပြုရေးသားထားသည့် Giant ‘heat storms’ are scorching the Earth. This is the story of the biggest one on record.ဆောင်းပါးကို ကောက်နှုတ်ဖော်ပြပေးပါသည်။)

ဂျပန်နိုင်ငံမှာ  အောက်တိုဘာလအတွင်း စားသောက်ကုန်နဲ့ အဖျော်ယမကာ အမျိုးပေါင်း ၃,၁၅၃  ဈေးတက်ဖို့ရှိနေပါတယ်။ ထုတ်ပိုးမှုကုန်ကျစရိတ်တွေ မြင့်တက်လာတာနဲ့ ဂျပန်ယန်းငွေတန်ဖိုးကျဆင်းနေတာတွေကြောင့် ကုမ္ပဏီတွေကတိုးလာတဲ့စရိတ်တွေကို စားသုံးသူတွေဆီ ထပ်ဆင့်လွှဲပြောင်းလိုက်ရတာဖြစ်တယ်လို့ သုတေသနကုမ္ပဏီတစ်ခုရဲ့ စာရင်းအင်းတွေအရ သိရပါတယ်။

#World_News
#ဂျပန်
Published 19 October 2026
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_News
Published 20 October 2026

■ အမေရိကန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက် ကျင်းပမယ့် ၂၀၂၆ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြိုတင်မဲပေးမှုတွေ တဖြည်းဖြည်းအရှိန်မြင့်လာနေပါတယ်။

■ ဒီနှစ်မှာ မဲဆန္ဒရှင် သန်း ၁၀၀ ကျော် မဲပေးဖို့ မျှော်မှန်းထားကြပြီး အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်အထိ နိုင်ငံရေးကြော်ငြာတွေအတွက် အသုံးပြုထားတဲ့ ငွေပမာဏဟာ ဒေါ်လာ ၃.၈ ဘီလီယံအထိ ရှိလာပါတယ်။

■ အမေရိကန်နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှာ ၂၀၂၆ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြိုတင်မဲပေးမှုတွေ စတင်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။

■ နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ကျင်းပမယ့် ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ အောက်လွှတ်တော်နဲ့ အထက်လွှတ်တော်အမတ်တွေကို ရွေးချယ်ကြမှာဖြစ်သလို ပြည်နယ်အချို့မှာလည်း ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာ သမ္မတတစ်ဦးရဲ့ လေးနှစ်သက်တမ်းအလယ်မှာ ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွေက အမေရိကန်ကွန်ဂရက်မှာ ဘယ်ပါတီက အင်အားပိုများမလဲဆိုတာကို သိသိသာသာ သက်ရောက်စေနိုင်ပါတယ်။

■ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးခဲ့ကြတဲ့ အရေအတွက်ကို အခြေခံပြီး ခန့်မှန်းထားရာမှာ ဒီနှစ် မဲဆန္ဒရှင် သန်း ၁၀၀ ကျော် မဲပေးနိုင်တယ်လို့ မျှော်လင့်ထားကြပါတယ်။

■ ဒီနှစ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ နိုင်ငံရေးမဲဆွယ်စည်းရုံးရေး အသုံးစရိတ်တွေလည်း စံချိန်တင် မြင့်တက်လာပါတယ်။ နိုင်ငံရေးကြော်ငြာအသုံးစရိတ်တွေကို စောင့်ကြည့်လေ့လာတဲ့ AdImpact ရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်အထိ ကြော်ငြာအသုံးစရိတ်ဟာ ဒေါ်လာ ၃.၈ ဘီလီယံအထိ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။

■ အထူးသဖြင့် အနိုင်အရှုံး မသေချာသေးတဲ့ အထက်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွေရှိတဲ့ တက္ကဆက်၊ အိုဟိုင်းယိုးနဲ့ မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်တွေမှာ ကြော်ငြာအသုံးစရိတ် အများအပြား သုံးစွဲထားကြပါတယ်။

Source-Wion

#World_Health
Published 20 October 2026

■ သုတေသနတွေအရ အသက်ကြီးလာခြင်းအပေါ် အကောင်းမြင်စိတ်ထားရှိသူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အသက်ငယ်သလို ခံစားရနိုင်ပြီး အသက်ပိုရှည်နိုင်ခြေလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါဆို အသက်အရွယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ကိုယ့်ဘဝထဲမှာ ဘယ်လိုကျော်လွှားနိုင်မလဲ။

■ “အသက်အရွယ်အပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဘယ်လိုမြင်သလဲဆိုတာကို ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်ပါတယ်” လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ရဲ့ အသက်အရွယ်အပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုဆိုင်ရာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ အသက်အရွယ်ကို အခြေခံပြီး တခြားသူတွေအပေါ်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အပေါ်ဖြစ်စေ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ၊ ခံစားချက်တွေနဲ့ အပြုအမူတွေ ရှိနေခြင်းကို Ageism လို့ ခေါ်ပါတယ်။

■ ဒီလို ခွဲခြားဆက်ဆံမှုတွေကိုဖြေရှင်းဖို့ဟာ လူတိုင်းတန်းတူညီမျှစွာ နေထိုင်နိုင်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်ဆောက်ဖို့အရေးကြီးပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် အသက်အရွယ်အပေါ် အဆိုးမြင်စိတ်ထားတွေကို ကျော်လွှားနိုင်ခြင်းက ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း အကျိုးရှိနိုင်ပါတယ်။ သုတေသနတွေအရ အသက်ကြီးလာခြင်းကို အကောင်းမြင်တဲ့သူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အသက်ငယ်သလို ခံစားရနိုင်သလို အသက်ပိုရှည်နိုင်ခြေလည်း ရှိပါတယ်။

■ တကယ်တော့ အသက်အရွယ်ကြောင့် ခွဲခြားဆက်ဆံခံရတာဟာ အသက်ကြီးသူတွေအတွက်ပဲ မဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အတွင်း မွေးဖွားသူတွေဖြစ်တဲ့ Gen Z လူငယ်တွေကိုလည်း အသက်ကြီးသူတချို့က “ပျင်းရိတယ်” လို့ သတ်မှတ်ပြောဆိုတာမျိုး ရှိပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ Ageism ရဲ့ သက်ရောက်မှုကို အများဆုံးခံစားရတာကတော့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီအကြောင်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သုတေသနအများစုဟာ အသက်ကြီးသူတွေကို အဓိကထား လေ့လာကြတာပါ။

■ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ လူသုံးဦးမှာ တစ်ဦးခန့်ဟာ အသက်အရွယ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ မလိုမုန်းထားမှု ဒါမှမဟုတ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ကြုံတွေ့နေရပါတယ်။

■ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ အသက် ၅၀ ကနေ ၈၀ ကြား လူကြီး ၂,၀၀၀ ကို လေ့လာခဲ့တဲ့ သုတေသနတစ်ခုမှာလည်း ၉၃ ရာခိုင်နှုန်းဟာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အသက်အရွယ်ကြောင့် ခွဲခြားဆက်ဆံခံရမှု တစ်မျိုးမျိုးကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရတယ်လို့ ဖြေဆိုခဲ့ကြပါတယ်။

■ အဲဒီထဲမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အသက်အရွယ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ အဆိုးမြင်အယူအဆတွေ ယုံကြည်လက်ခံမိခြင်းက အများဆုံးဖြစ်ပြီး အသက်အရွယ်အပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို ထိတွေ့ရခြင်းက ဒုတိယအများဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

■ ကနေဒါနိုင်ငံ McMaster Institute for Research on Aging ရဲ့ သိပ္ပံဆိုင်ရာဒါရိုက်တာ Parminder Raina ကတော့ ဒီဖြစ်စဉ်ရဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာအချက်တစ်ခုကို ထောက်ပြပါတယ်။

■ “အသက်အရွယ်ကြောင့် ခွဲခြားဆက်ဆံတဲ့သူဟာလည်း တစ်နေ့ကျရင် အသက်ကြီးလာမယ့်သူပါပဲ။ ဒါပေမဲ့လူတွေက ဒီကိစ္စဟာကိုယ်နဲ့လည်းသက်ဆိုင်တယ်ဆိုတာကို သတိမပြုမိကြပါဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

■ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်မှာ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ ခြောက်ဦးမှာ တစ်ဦးဟာ အသက် ၆၀ နဲ့အထက် ဖြစ်လာမယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

■ အသက်ကြီးလာခြင်းအပေါ် အဆိုးမြင်တဲ့အမြင်တွေဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက မိဘတွေ၊ မီဒီယာတွေ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်မှတ်မိထားတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကနေတစ်ဆင့် ကူးစက်လာတတ်ပါတယ်။ သုတေသနတချို့အရ ကလေးအသက် သုံးနှစ်ဝန်းကျင်ကတည်းက ဒီလိုအယူအဆတွေ စတင်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ကလေးတွေကို ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက အသက်ကြီးလာခြင်းအကြောင်း မှန်မှန်ကန်ကန် သင်ကြားပေးဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ သုတေသီတချို့က အကြံပြုထားပါတယ်။ ဒီလိုသင်ကြားပေးခြင်းက လူ့ဘဝရဲ့ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲမှုကို နားလည်စေပြီး ကိုယ်တိုင်အသက်ကြီးလာတဲ့အခါ ကြုံတွေ့ရမယ့်အခြေအနေတွေအတွက်လည်း ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်စေပါတယ်။

■ “အသက်ကြီးလာခြင်းဟာ ပျက်စီးယိုယွင်းစေတဲ့ အင်အားတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်တော့ ဒါဟာ ခေတ်မီပြည်သူ့ကျန်းမာရေးစနစ်ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခုပါပဲ။”

■ ကိုယ့်ယုံကြည်ချက်က ကိုယ့်ဘဝကို ပြန်လည်သက်ရောက်စေခြင်း

■ အသက်အရွယ်အပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆိုးမြင်တဲ့ပုံစံနဲ့ စတင်မြင်လာနိုင်ပါတယ်။

■ ဥပမာ ကိုယ်တကယ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိနေပေမဲ့ “ငါက အသက်ကြီးနေပြီ၊ အသစ်တွေ သင်ယူဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး” လို့ တွေးလာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုတွေးမိတဲ့အခါ အခွင့်အလမ်းသစ်တွေကို လက်လွှတ်လိုက်တာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုလျော့နည်းလာတာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ စိတ်ပညာမှာ ဒီဖြစ်စဉ်ကို Stereotype Embodiment Theory လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ရှိနေတဲ့ ပုံသေယူဆချက်တွေကို ကိုယ်တိုင်မသိလိုက်ဘဲ လက်ခံမိပြီး အဲဒီအယူအဆတွေက ကိုယ့်အပြုအမူနဲ့ ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်လာခြင်းပါပဲ။

■ တစ်နည်းအားဖြင့် ကိုယ်ယုံကြည်ထားတဲ့ အဆိုးမြင်အယူအဆက ကိုယ့်အတွက် တကယ်ဖြစ်လာအောင် တွန်းပို့နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကို Self-fulfilling Prophecy လို့ ခေါ်ပါတယ်။

■ ဥပမာ “အသက်ကြီးသူတွေက အလုပ်တစ်ခုကို ကောင်းကောင်းမလုပ်နိုင်ဘူး” လို့ ကိုယ်တိုင်ယုံကြည်ထားရင် အဲဒီအလုပ်ကို လုပ်တဲ့အခါ စိတ်မချမှုတွေ ဖြစ်လာပြီး ကိုယ့်စွမ်းဆောင်ရည်ပါ ကျဆင်းလာနိုင်ပါတယ်။

■ Stereotype Threat လို့ခေါ်တဲ့ ဖြစ်စဉ်ကလည်း ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးပါတယ်။ လူတစ်ယောက်ကို အလုပ်တစ်ခု မလုပ်ခင် သူ့အသက်အရွယ်ကို အထူးသတိပေးလိုက်တဲ့အခါ အဲဒီလူဟာ အမှန်တကယ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိနေပေမဲ့ စွမ်းဆောင်ရည် ကျဆင်းသွားနိုင်ပါတယ်။

■ ဗြိတိန်နိုင်ငံ Kent တက္ကသိုလ်က လူမှုရေးနဲ့ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စိတ်ပညာသုတေသီ Hannah Swift ကတော့ ဒီလိုဖြစ်ရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုဟာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ရှင်းပြပါတယ်။

■ “ကိုယ့်ထက် အသက်ငယ်တဲ့သူနဲ့ ယှဉ်ပြီး ကိုယ့်ကို အကဲဖြတ်တော့မယ်ဆိုရင် စိတ်ပူလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို အကဲဖြတ်ခံရမယ်ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ အသက်အရွယ်အပေါ် ကပ်ငြိနေတဲ့ အဆိုးမြင်အယူအဆတွေကြောင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု လျော့နည်းသွားနိုင်ပါတယ်” လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

■ အသက်ကြီးသူတွေအားလုံးဟာ အားနည်းပြီး သူတစ်ပါးအကူအညီလိုအပ်သူတွေ ဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အယူအဆကလည်း မှားယွင်းနေတယ်လို့ Raina က ထောက်ပြပါတယ်။

■ တကယ်တော့ သက်ကြီးရွယ်အိုအများစုဟာ မိမိတို့နေထိုင်ရာ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းထဲမှာပဲ လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ကြပါတယ်။ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ကိုင်ကြပြီး စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတွေ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အကျိုးရှိတဲ့ လုပ်ဆောင်မှုတွေမှာလည်း ပါဝင်ကြပါတယ်။

■ သက်ကြီးရွယ်အိုတချို့မှာတော့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျန်းမာသန်စွမ်းပြီး လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို လွတ်လပ်စွာဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေလည်း အများကြီးရှိနေပါတယ်။

■ အသက်ကြီးသူတွေကို အဆိုးမြင်တဲ့ပုံစံနဲ့ သတ်မှတ်ထားခြင်းဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းက ဖန်တီးထားတဲ့ အယူအဆတွေဖြစ်နိုင်ကြောင်းလည်း ဆောင်းပါးကထောက်ပြထားပါတယ်။

Source-Bbc