#World_News
Published 11 November 2026

■ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ စူပါမားကတ်တွေရဲ့ ရေခဲသေတ္တာစနစ်တွေ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး ရက်ပိုင်းအကြာမှာပဲ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ရဲ့ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအကြီးအကဲက အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေဟာ နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်ခံရမယ့် ပစ်မှတ်တွေဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်မှာ ဥရောပနိုင်ငံတွေကို ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအတွက် ပိုမိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံကြဖို့လည်း တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

■ အောက်တိုဘာလနဲ့ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ဥရောပနိုင်ငံ အနည်းဆုံး ၁၂ နိုင်ငံဟာ ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံကတော့ အထိခိုက်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

■ EU ရဲ့ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအေဂျင်စီဖြစ်တဲ့ ENISA ရဲ့ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Juhan Lepassaar က“လုံခြုံရေးဆိုတာ နောက်မှ စဉ်းစားရမယ့်အရာ မဟုတ်သလို၊ နောက်မှ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလို့လည်း မရပါဘူး။

■ ဒီနေ့ ရေခဲသေတ္တာတွေ တိုက်ခိုက်ခံရတယ်။ မနက်ဖြန်ဆိုရင် အင်တာနက်Routerတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ နောက်တစ်နေ့မှာတော့ အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းတွေပါ ပစ်မှတ်ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်” လို့ သတိပေးခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုအားလုံးကို ရှောင်ရှားနိုင်ပေမယ့် အဲဒီလိုဖြစ်လာဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လုပ်ဆောင်ဖို့ အသင့်ဖြစ်နေပြီလားဆိုတာက အဓိကမေးခွန်းဖြစ်ကြောင်းလည်းပြောပါတယ်။

■ “ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးအတွက် ကုန်ကျစရိတ်က မနည်းပါဘူး။ ထုတ်လုပ်သူတွေအနေနဲ့လည်း ထုတ်ကုန်တွေကို စတင်ထုတ်လုပ်တဲ့အချိန်ကတည်းက လုံခြုံရေးစနစ်တွေထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်” လို့ဆိုပါတယ်။

Source-Wion

#World_Health
Published 11 November 2026

■ ကလေးအသက် ၂ နှစ်၊ ၃ နှစ်အရွယ်လောက်မှာ သွားပိုးစားတာ စဖြစ်ပြီဆိုရင် သေးသေးလေးကနေ အချိန်တိုအတွင်း ပိုဆိုးလာနိုင်ပါတယ်။ သွားကိုက်တာ၊ ပိုးဝင်တာ၊ အစာစားရခက်တာတွေအပြင် တချို့အခြေအနေတွေမှာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ သွားကုသမှုတွေ လုပ်ရနိုင်ပါတယ်။

■ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ်တွေဆိုရင် သွားဆရာဝန်ဆီမှာ ငြိမ်ငြိမ်လေးထိုင်ပြီး သွားဖောက်ကုသဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူပါဘူး။ တချို့ကလေးတွေမှာ မေ့ဆေးပေးပြီး ကုသရတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အခုတော့ ကလေးငယ်တွေအတွက် ပိုမိုလွယ်ကူတဲ့ ကုသနည်းတစ်ခုကို လေ့လာမှုကြီးတစ်ခုက ထောက်ပြလာပါတယ်။

■ JAMA Pediatrics ဆေးပညာဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ လက်တွေ့စမ်းသပ်လေ့လာမှုအရ သွားပိုးစားနေတဲ့နေရာကို ဆေးရည်တစ်မျိုး လိမ်းပေးရုံနဲ့ သွားပိုးစားမှုအချို့ကို ဆက်လက်မဆိုးရွားအောင် ရပ်တန့်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။

■ ဒီလေ့လာမှုမှာ အသက် ၁ နှစ်ကနေ ၆ နှစ်အတွင်းရှိ ပြင်းထန်တဲ့ ကလေးသွားပိုးစားရောဂါရှိသူ ကလေးငယ် ၈၃၀ ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

■ သွားမဖောက်ဘဲ ကုသပေးနိုင်တဲ့ SDF ဆိုတာ ဘာလဲ။

■ စမ်းသပ်အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ဆေးရည်ကို Silver Diamine Fluoride (SDF) လို့ခေါ်ပါတယ်။
ဒီဆေးရည်မှာ ငွေဓာတ် (Silver) နဲ့ ဖလိုရိုက် (Fluoride) ပါဝင်ပါတယ်။

■ အဓိကအားဖြင့် -သွားကြွေလွှာနဲ့ သွားဘေးသားတွေကို သတ္တုဓာတ်ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရာမှာ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

■ သွားပိုးစားမှုကို ဖြစ်စေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို တားဆီးပေးပါတယ်။
ပိုးစားလို့ ပျက်စီးနေတဲ့ သွားဘေးသားကို ပိုမိုမာကျောလာစေပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းရဲ့ အားသာချက်ကတော့ သွားကို စက်နဲ့ဖောက်စရာမလိုသလို ပိုးစားနေတဲ့ သွား ဘေးသားကိုလည်း ခြစ်ထုတ်ဖို့ မလိုတာပါပဲ။ ပိုးစားနေတဲ့နေရာကို ဆေးရည်တိုက်ရိုက်လိမ်းပေးရုံနဲ့ ကုသနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ သတိပြုရမယ့်အချက်တစ်ခုရှိပါတယ်။

■ သွားပိုးစားမှုကို ရပ်တန့်ပေးနိုင်တာဟာ ပျက်စီးသွားတဲ့သွားကို မူလအတိုင်း ပြန်ကောင်းသွားစေတာနဲ့ မတူပါဘူး။

■ SDF ဆေးရည်ဟာ ပျက်စီးသွားတဲ့ သွားဘေးသားကို ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေတာ၊ ဖြစ်ပြီးသား သွားပေါက်တွေကို ပြန်ပိတ်ပေးတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ သူ့ရဲ့အဓိကရည်ရွယ်ချက်က သွားပိုးစားမှုကို ဆက်မတိုးလာအောင် ရပ်တန့်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီကုသနည်းရဲ့ အားသာချက်က ဘာလဲ။

■ အဓိကအားသာချက်ကတော့ သွားဖောက်စရာမလိုတာပါပဲ။

■ ပုံမှန်သွားကုသမှုတွေမှာ ကလေးက ငြိမ်ငြိမ်ထိုင်ပေးဖို့၊ သွားဖောက်တဲ့စက်သံနဲ့ ကုသမှုအဆင့်ဆင့်ကို ခံနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အသက် ၂ နှစ်၊ ၃ နှစ်အရွယ် ကလေးတွေအတွက် ဒီလိုလုပ်ဖို့ဆိုတာ အတော်လေးခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။

■ SDF ကတော့ အချိန်တိုအတွင်း ဆေးရည်လိမ်းပေးရုံနဲ့ ကုသနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။ သင့်တော်တဲ့ သင်တန်းနဲ့ လေ့ကျင့်မှုရရှိထားတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေကလည်း အနာဂတ်မှာ ဒီကုသနည်းကို ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုနေရာတွေမှာ အသုံးပြုလာနိုင်မယ်လို့ သုတေသီတွေက မျှော်လင့်ထားပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ SDF ရဲ့ အားနည်းချက်တစ်ခုတော့ ရှိပါတယ်။
ဆေးလိမ်းထားတဲ့ ပိုးစားနေတဲ့ သွားနေရာဟာ အမည်းရောင်၊ အနက်ရောင် ပြောင်းသွားတတ်ပါတယ်။

■ အထူးသဖြင့် ရှေ့သွားတွေမှာဆိုရင် အလှအပပိုင်းအရ ထင်ရှားနိုင်တာကြောင့် မကုသခင်မှာ မိဘတွေကို ကြိုတင်ရှင်းပြထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ SDF အပြင် တခြားကုသနည်းတွေလည်း ရှိပါတယ်
သွားပိုးစားမှုကို ကုသဖို့ SDF တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိတာမဟုတ်ပါဘူး။

■ တချို့ကုသနည်းတွေမှာ ပိုးစားနေတဲ့ သွား ဘေးသားကို တတ်နိုင်သမျှ အနည်းဆုံးသာ ဖယ်ရှားပြီး အဲဒီနေရာကို သွားဖာပစ္စည်းနဲ့ ပြန်လည်ဖာထေးပေးပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းမှာ သွားကို အနည်းငယ်ဖောက်ရနိုင်ပေမဲ့ သွားပိုးစားတဲ့နေရာရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ကလေးရဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှုအပေါ် မူတည်ပြီး တချို့ကလေးတွေမှာ မေ့ဆေးမလိုဘဲ ကုသနိုင်ပါတယ်။

■ နောက်တစ်နည်းကတော့ အံသွားတွေရဲ့ အပေါ်မျက်နှာပြင်မှာရှိတဲ့ အကြောင်းအကြားလေးတွေကို ပိတ်ပေးတဲ့ Fissure Sealant နည်းလမ်းဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းက အဓိကအားဖြင့် သွားပိုးစားခြင်းကို ကြိုတင်ကာကွယ်ဖို့နဲ့ အစောပိုင်းပိုးစားမှုတွေအတွက် အသုံးဝင်ပါတယ်။ ဖြစ်ပြီးသား သွားပေါက်တွေကို ကုသရာမှာတော့ SDF ကို အစားထိုးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းလို့ အလိုအလျောက် မသတ်မှတ်နိုင်ပါဘူး။

■ သွားပိုးစားမှုအားလုံးကို ပျောက်ကင်းစေတဲ့ အံ့ဖွယ်ဆေးတော့ မဟုတ်ပါဘူး
SDF ကုသမှုဟာ ရလဒ်ကောင်းတွေ ရရှိခဲ့ပေမဲ့ သွားပိုးစားမှုအားလုံးကို ရပ်တန့်ပေးနိုင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ကုသပြီး ၈ လအကြာမှာတောင် SDF သုံးထားတဲ့ သွားပိုးစားနေရာတွေရဲ့ တစ်ဝက်လောက်ဟာ ပိုးစားမှု ရပ်တန့်သွားတယ်လို့ သတ်မှတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

■ ဒါကြောင့် SDF ကို သွားတိုက်ခြင်း၊ ဖလိုရိုက်အသုံးပြုခြင်း၊ အစားအသောက်ဂရုစိုက်ခြင်း၊ သွားဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်းတို့အစား အစားထိုးအသုံးပြုလို့ မရပါဘူး။

■ မိဘတွေအနေနဲ့ သိထားသင့်တဲ့ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ ကလေးတစ်ယောက် သွားပိုးစားတိုင်း သွားဖောက်ပြီး ဖာရမယ်ဆိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ဒီနေ့ခေတ် သွားဘက်ဆိုင်ရာဆေးပညာမှာ သွားပိုးစားမှုကို ရပ်တန့်စေဖို့၊ မူလသွားဘေးသားကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းဖို့နဲ့ ကလေးတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေအလိုက် သင့်တော်တဲ့ ကုသနည်းကို ရွေးချယ်ပေးနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ရှိလာပြီဖြစ်ပါတယ်။

Source- The Jerusalem Post

#World_Health
Published 11 November 2026

■ ရုံးပတီသီးလို့လည်းခေါ်ကြတဲ့ ဘင်ဒီသီး (Bhindi) ဟာ မြန်မာအိမ်တွေမှာလည်း စားလေ့ရှိတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုးပါ။ ဘင်ဒီသီးကြော်၊ ဘင်ဒီသီးချက် စသဖြင့် ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ စားသုံးကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ဘင်ဒီသီးရဲ့ ချွဲကျိကျိဖြစ်နေတဲ့ အရသာနဲ့ အသွင်အပြင်ကိုတော့ လူတော်တော်များများ မကြိုက်ကြပါဘူး။

■ တကယ်တော့ အဲဒီလို ချွဲကျိကျိဖြစ်နေတာဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိတဲ့ အရာတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

■ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဘင်ဒီသီးမှာ ရေဓာတ်နဲ့ထိတွေ့တဲ့အခါ ဂျယ်လီလို ပျစ်ချွဲတဲ့ အနှစ်တစ်မျိုး ဖြစ်လာစေတဲ့ ပျော်ဝင်နိုင်သော အမျှင်ဓာတ် ပါဝင်နေလို့ပါ။ အဲဒီအရာကို Mucilage လို့ခေါ်ပါတယ်။

■ ဒီအမျှင်ဓာတ်ဟာ အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုရုံသာမက ဝမ်းမှန်စေဖို့၊ အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ ကောင်းကျိုးပြုအဏုဇီဝပိုးတွေကို ထောက်ပံ့ပေးဖို့နဲ့ ကိုလက်စထရော ထိန်းညှိရာမှာလည်း အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းအထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ Saurabh Sethi ကလည်း သူ့ရဲ့ Instagram မှာ ဘင်ဒီသီးရဲ့ ချွဲကျိကျိဖြစ်နေတဲ့ အနှစ်လေးက ဘာကြောင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းကျိုးရှိနိုင်သလဲဆိုတာကို ရှင်းပြထားပါတယ်။

■ ဘင်ဒီသီးစားပေးခြင်းရဲ့ အူလမ်းကြောင်းနဲ့ ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ

■ ■ ၁။ အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုနိုင်တယ်

■ ဒေါက်တာ Sethi ရဲ့ ရှင်းပြချက်အရ ဘင်ဒီသီးမှာပါတဲ့ Mucilage ဟာ ပျော်ဝင်နိုင်တဲ့ အမျှင်ဓာတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အစာခြေစနစ်နဲ့ ဝမ်းမှန်စေဖို့ အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ အမျှင်ဓာတ်ဟာ ဝမ်းကို ပမာဏပိုများစေပြီး အူလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ရွေ့လျားမှုကို ကောင်းမွန်စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရာမှာလည်း အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၂။ အူလမ်းကြောင်းထဲက ကောင်းကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယားတွေကို အားပေးနိုင်တယ်

■ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းထဲမှာ ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ အဏုဇီဝပိုးမွှားတွေ အများကြီးရှိနေပါတယ်။ အဲဒီအစုအဝေးကို Gut Microbiome လို့ခေါ်ပါတယ်။

■ အမျှင်ဓာတ်ဟာ အဲဒီအဏုဇီဝပိုးမွှားတချို့အတွက် အစာအဖြစ် အသုံးဝင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ဘင်ဒီသီးလို အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့ အစားအစာတွေကို ပုံမှန်စားပေးခြင်းက အူလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ ကောင်းကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေကို အထောက်အကူပြုပြီး အူကျန်းမာရေးကိုလည်း ကောင်းမွန်စေနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၃။ ကိုလက်စထရောကို ထိန်းညှိရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်တယ်

■ ဒါကတော့ စိတ်ဝင်စားစရာအကောင်းဆုံး အချက်တစ်ခုပါ။
ဒေါက်တာ Sethi က ဘင်ဒီသီးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေမှာ ပြုလုပ်ထားတဲ့ လေ့လာမှုတချို့ကို ကိုးကားရှင်းပြထားပါတယ်။

■ အဲဒီလေ့လာမှုတွေအရ ဘင်ဒီသီးမှာပါတဲ့ အမျှင်ဓာတ်ဟာ သည်းခြေအက်ဆစ် (Bile Acids) တွေကို စုပ်ယူပေါင်းစည်းပြီး ဝမ်းထဲကနေ ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပကို ပိုမိုစွန့်ထုတ်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ သည်းခြေအက်ဆစ်တွေကို အသည်းက ကိုလက်စထရောကို အသုံးပြုပြီး ထုတ်လုပ်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ သည်းခြေအက်ဆစ်တွေ ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပကို ပိုမိုစွန့်ထုတ်လိုက်ရတဲ့အခါ အသည်းက သည်းခြေအက်ဆစ်အသစ်တွေ ထပ်မံထုတ်လုပ်ဖို့ ကိုလက်စထရောကို ပိုမိုအသုံးပြုရပါတယ်။

■ ဒီနည်းလမ်းဟာ ပျော်ဝင်နိုင်တဲ့ အမျှင်ဓာတ်တွေက ကိုလက်စထရောပမာဏကို လျှော့ချရာမှာ အထောက်အကူပြုနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိလေ့လာမှုအများစုဟာ ဓာတ်ခွဲခန်းနဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေအပေါ်မှာ ပြုလုပ်ထားတာဖြစ်လို့ ဘင်ဒီသီးစားရုံနဲ့ လူတွေရဲ့ ကိုလက်စထရောကို သေချာပေါက် လျှော့ချပေးနိုင်တယ်လို့တော့ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။ လူတွေအပေါ်မှာ ထပ်မံလေ့လာဖို့ လိုအပ်နေပါသေးတယ်။

■ ဘင်ဒီသီးဟာ အရသာရှိတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုးဖြစ်ရုံသာမက အမျှင်ဓာတ်လည်း ကြွယ်ဝပါတယ်။ အစာခြေစနစ်ကောင်းမွန်စေဖို့၊ ဝမ်းမှန်စေဖို့နဲ့ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။ ကိုလက်စထရောထိန်းညှိရာမှာလည်း အလားအလာကောင်းတွေ ရှိနေပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ဘင်ဒီသီးရဲ့ ချွဲကျိကျိဖြစ်တဲ့ အနှစ်လေးကို မကြိုက်လို့ မရှောင်လိုက်ပါနဲ့။ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိနိုင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။

Source-NDTV

#World_Health
Published 10 November 2026

■ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ဖို့ ဈေးကြီးတဲ့ အားဆေးတွေ၊ ဖြည့်စွက်စာတွေ ဝယ်သောက်နေစရာ မလိုပါဘူး။ ကိုယ့်မီးဖိုချောင်ထဲမှာ ရှိပြီးသား ရိုးရိုးအစားအစာလေးတွေကလည်း အများကြီး အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အူလမ်းကြောင်းဟာ စားလိုက်တဲ့အစားအစာတွေကို ချေဖျက်ပေးရုံတင် မဟုတ်ပါဘူး။

■ ဝမ်းမှန်မှန်သွားနိုင်ဖို့ ကူညီပေးတယ်။

■ အစားအစာထဲက အာဟာရဓာတ်တွေကို ခန္ဓာကိုယ်က စုပ်ယူနိုင်အောင် ကူညီပေးတယ်။

■ ကိုယ်ခံအားစနစ် ကောင်းမွန်နေဖို့လည်း အရေးကြီးတဲ့အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပေးပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ဖို့ဆိုရင် ဈေးကြီးတဲ့ ဖြည့်စွက်စာတွေ သောက်ရမယ်၊ အစားအသောက်အားလုံးကို ပြောင်းလဲပစ်ရမယ်လို့ ထင်နေကြသူတွေ ရှိပါတယ်။

■ တကယ်တော့ နေ့စဉ်စားသောက်နေတဲ့ အစားအစာတွေထဲမှာပဲ အူလမ်းကြောင်းအတွက် အကျိုးပြုတဲ့ အမျှင်ဓာတ်၊ အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေနဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေ ပါဝင်နေပါတယ်။

■ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ Saurabh Sethi က အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးအတွက် ပုံမှန်စားသုံးပေးသင့်တဲ့ အစားအစာ ၈ မျိုးကို အခုလို အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ■ ၁။ ပျားရည် + ဒိန်ချဉ် (Honey + Yoghurt)
ရိုးရိုးဒိန်ချဉ်ထဲကို ပျားရည်အနည်းငယ် ရောစားပေးတာက အူလမ်းကြောင်းအတွက် အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေကို အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ ၂၀၂၄ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ပျားရည်ဟာ ဒိန်ချဉ်ထဲမှာရှိတဲ့ Probiotic ဘက်တီးရီးယားတွေ အစာခြေစနစ်ကို ဖြတ်သန်းတဲ့အချိန် အသက်ရှင်ကျန်ရှိနိုင်မှုကို အထောက်အကူပြုကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် သကြားအများကြီးမပါတဲ့ ရိုးရိုးဒိန်ချဉ် (Plain Yoghurt) ကို ရွေးချယ်ပြီး ပျားရည်အနည်းငယ် ထည့်စားပေးနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၂။ သံလွင်ဆီစစ်စစ် (Extra Virgin Olive Oil)

■ သံလွင်ဆီစစ်စစ်မှာ Polyphenols လို့ခေါ်တဲ့ အကျိုးပြုဓာတ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒီဓာတ်တွေက အူလမ်းကြောင်းထဲက အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေကို အထောက်အကူပြုနိုင်သလို အစာခြေလမ်းကြောင်းအတွင်း ရောင်ရမ်းမှုကိုလည်း လျော့နည်းစေဖို့ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဟင်းသီးဟင်းရွက်သုပ်တွေ၊ အသီးအရွက်ပြုတ်တွေထဲမှာ သံလွင်ဆီအနည်းငယ် ထည့်စားပေးနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၃။ ကြက်သွန်ဖြူ (Garlic)

■ ကြက်သွန်ဖြူကလည်း အူလမ်းကြောင်းအတွက် အကျိုးပြုတဲ့ အစားအစာတစ်မျိုးပါ။

■ ကြက်သွန်ဖြူထဲမှာ Fructans လို့ခေါ်တဲ့ Prebiotic အမျှင်ဓာတ်တွေပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒီဓာတ်တွေက အူလမ်းကြောင်းထဲမှာရှိတဲ့ အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေအတွက် အစာအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် နေ့စဉ်ချက်ပြုတ်စားသောက်တဲ့ ဟင်းလျာတွေထဲမှာ ကြက်သွန်ဖြူကို ထည့်သွင်းစားသုံးနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ IBS (အူလမ်းကြောင်းထိခိုက်လွယ်တဲ့ရောဂါ) ရှိသူတချို့မှာ ကြက်သွန်ဖြူစားပြီး ဗိုက်ပွတာ၊ လေပွတာ၊ ဗိုက်နာတာတွေ ဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ မတည့်ရင် လျှော့စားသင့်ပါတယ်။

■ ■ ၄။ Dark Chocolate (ကိုကိုးပါဝင်မှုများတဲ့ ချောကလက်အမည်း)

■ ချောကလက်စားတာက အူလမ်းကြောင်းအတွက် အကျိုးရှိနိုင်တယ်ဆိုတာ ကြားဖူးပါသလား။
အထူးသဖြင့် ကိုကိုးပါဝင်မှု ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့အထက်ရှိတဲ့ Dark Chocolate မှာ Polyphenols တွေ ပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒီဓာတ်တွေဟာ အူလမ်းကြောင်းထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေနဲ့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုရှိပြီး အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားမျိုးစုံ ရှင်သန်နိုင်ဖို့ အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် သကြားပါဝင်မှုနည်းတဲ့ Dark Chocolate ကို သင့်တင့်တဲ့ပမာဏ စားသုံးပေးနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၅။ ကီဝီသီး (Kiwi)

■ ကီဝီသီးက ဝမ်းချုပ်တတ်သူတွေအတွက် အထူးသတိထားသင့်တဲ့ အသီးတစ်မျိုးပါ။

■ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ Green Kiwi သီး ၂ လုံးကို နေ့စဉ်စားသုံးပေးခြင်းဟာ ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို သက်သာစေပြီး ဝမ်းသွားရလွယ်ကူစေသလို ဗိုက်မအီမသာဖြစ်ခြင်းကိုလည်း လျော့နည်းစေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။

■ ကီဝီသီးမှာ အမျှင်ဓာတ်နဲ့ ရေဓာတ်တွေ ပါဝင်တာကြောင့် အူလမ်းကြောင်းလှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်ဖြစ်စေဖို့ အထောက်အကူပြုပါတယ်။

■ ■ ၆။ မုန်လာဥနီ (Carrots)

■ မုန်လာဥနီမှာ အမျှင်ဓာတ်တွေ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒီအမျှင်ဓာတ်တွေက အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုပြီး ဝမ်းမှန်မှန်သွားနိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။

■ မုန်လာဥနီကို အစိမ်းစားတာဖြစ်ဖြစ်၊ ပြုတ်စားတာဖြစ်ဖြစ် စားသုံးနိုင်ပါတယ်။

■ နေ့စဉ်စားသောက်တဲ့ ဟင်းလျာတွေထဲမှာ ထည့်သွင်းစားပေးဖို့လည်း လွယ်ကူပါတယ်။

■ ■ ၇။ ပန်းသီး (Apples)
ပန်းသီးမှာ Pectin လို့ခေါ်တဲ့ ရေမှာပျော်ဝင်နိုင်တဲ့ အမျှင်ဓာတ်တစ်မျိုး ပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒီအမျှင်ဓာတ်ဟာ အူလမ်းကြောင်းထဲက အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေအတွက် အထောက်အကူပြုပါတယ်။

■ ပန်းသီးစားတဲ့အခါ အခွံနွှာမစားဘဲ သေချာဆေးကြောပြီး အခွံပါစားပေးရင် အမျှင်ဓာတ်နဲ့ Polyphenols တွေကို ပိုမိုရရှိနိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၈။ ငှက်ပျောသီးအစိမ်း (Green Bananas)
ငှက်ပျောသီးအစိမ်းမှာ Resistant Starch လို့ခေါ်တဲ့ အစာချေဖျက်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိတဲ့ ကစီဓာတ်တစ်မျိုး ပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒီဓာတ်ကို အူသေးက အပြည့်အဝ မချေဖျက်နိုင်ဘဲ အူမကြီးထဲရောက်တဲ့အခါ အူလမ်းကြောင်းထဲက ဘက်တီးရီးယားတွေက ချေဖျက်အသုံးပြုကြပါတယ်။

■ အဲဒီဖြစ်စဉ်ကနေ Short-chain fatty acids လို့ခေါ်တဲ့ အကျိုးပြုဖက်တီးအက်ဆစ်တွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် အပြည့်အဝမှည့်နေတဲ့ ငှက်ပျောသီးထက် အစိမ်းရောင်နည်းနည်းကျန်နေသေးတဲ့ ငှက်ပျောသီးတွေမှာ Resistant Starch ပိုမိုပါဝင်နိုင်ပါတယ်။

■ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးဆိုတာ အစားအသောက်တစ်မျိုးတည်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်လို့မရပါဘူး။
အမျှင်ဓာတ်ကြွယ်ဝတဲ့ အစားအစာတွေ စားသုံးပေးတာ၊ ရေဓာတ်လုံလောက်အောင် သောက်တာ၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုပုံမှန်လုပ်တာနဲ့ အိပ်ရေးဝဝအိပ်တာတွေကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။

■ အစားအစာအသစ်တွေကိုလည်း တစ်ခါတည်း အများကြီးမစားဘဲ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ ကိုက်ညီမှုရှိမရှိ စောင့်ကြည့်ပြီး တဖြည်းဖြည်း ထည့်သွင်းစားသုံးသင့်ပါတယ်။

Source-NDTV

#World_Health
Published 10 November 2026

■ ပျော်ရွှင်နေသလို ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နဲ့ နေနေတာကိုပဲကြည့်ပြီး သူတို့တကယ်ပျော်နေတယ်လို့ မထင်လိုက်ပါနဲ့။ အဲဒီအပြုံးရဲ့နောက်ကွယ်မှာ ဘယ်သူမှမသိတဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာတွေ၊ ဝမ်းနည်းမှုတွေနဲ့ ရုန်းကန်နေရတာမျိုးရှိနေနိုင်ပါတယ်။

■ ခရစ္စမတ်ဆိုတာ ပျော်ရွှင်စရာကောင်းတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုလို့ လူအများက သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ မိသားစုအတွင်း အဆင်မပြေတာတွေ၊ အစားအသောက်ပြင်ဆင်ရတဲ့ ဖိအားတွေ၊ လက်ဆောင်ဝယ်ဖို့ ငွေကြေးကုန်ကျမှုတွေကြောင့် နှစ်ကုန်ခါနီးမှာ စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာတတ်ကြပါတယ်။

■ တချို့လူတွေဆိုရင် ပတ်ဝန်းကျင်ကလူတွေ စိတ်မပူအောင်၊ မိသားစုအတွက် စိတ်ချမ်းသာစရာဖြစ်အောင် အပြင်ပန်းမှာ ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နဲ့နေပြတတ်ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့အတွင်းစိတ်ထဲမှာတော့ တကယ်ကို ဝမ်းနည်းပူဆွေးပြီး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ရုန်းကန်နေရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒီလိုအခြေအနေကို လူအများက Smiling Depression (အပြုံးနောက်ကွယ်က စိတ်ကျရောဂါ) လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။

■ Smiling Depression ဆိုတာ ဘာလဲ။

■ Smiling Depression ဆိုတာ ဆေးပညာအရ သီးခြားရောဂါအမည်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ စိတ်ကျရောဂါခံစားနေရပေမဲ့ အဲဒီခံစားချက်တွေကို တခြားသူတွေ မသိအောင် ဖုံးကွယ်ထားပြီး အပြင်ပန်းမှာ ပျော်ရွှင်နေသလို၊ အဆင်ပြေနေသလို ပြုမူနေတဲ့ အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းတာဖြစ်ပါတယ်။

■ စိတ်ကျရောဂါရှိနေသူတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်မှာလည်း အဆင်ပြေနေသလို မြင်ရနိုင်တယ်။ လူတွေနဲ့လည်း ရယ်ရယ်မောမော စကားပြောနိုင်တယ်။ ကိုယ့်တာဝန်တွေကိုလည်း ပုံမှန်အတိုင်း လုပ်ဆောင်နိုင်တယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအပြင်ပန်းပုံစံရဲ့ နောက်ကွယ်မှာတော့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အလွန်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ပြီး ဝမ်းနည်းနေရနိုင်ပါတယ်။

■ သူတို့ဟာ တခြားသူတွေနဲ့ အဆင်ပြေပြေနေချင်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အတွင်းစိတ်ခံစားချက်တွေကိုလည်း ဘယ်သူမှမသိစေချင်ကြပါဘူး။

■ ဒီလိုနဲ့ ကိုယ့်ခံစားချက်တွေကို အမြဲဖုံးကွယ်ထားရင်း တဖြည်းဖြည်း အထီးကျန်လာတတ်ပါတယ်။

■ တချို့အခြေအနေတွေမှာတော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်ချင်တဲ့ အတွေးတွေအထိ ဖြစ်လာနိုင်တာကြောင့် သတိထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

■ Smiling Depression ရှိနေနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြတဲ့ လက္ခဏာ ၇ ချက်

■ အပြင်ပန်းမှာ ပျော်ရွှင်နေသလို မြင်ရတဲ့သူတစ်ယောက်ရဲ့ အတွင်းစိတ်အခြေအနေကို အလွယ်တကူ သိနိုင်ဖို့ မလွယ်ပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ အောက်ပါအပြောင်းအလဲတွေကို သတိထားကြည့်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၁။ အမြဲလိုလို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေခြင်း 
လူတိုင်းက တစ်ခါတလေ ပင်ပန်းတတ်ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ချစ်ရတဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ အရင်ကထက် ပိုပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေတယ်၊ ဘာမှလုပ်ချင်စိတ်မရှိတော့ဘူး၊ အားအင်ကုန်ခန်းနေသလို ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် သတိထားသင့်ပါတယ်။

■ ကိုယ်မပျော်ရွှင်ပေမဲ့ ပျော်နေသလို အမြဲပြုံးပြနေရတာကလည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အများကြီး သုံးစွဲရပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် အိပ်မပျော်တာ၊ အာရုံစူးစိုက်ရခက်တာ၊ မေ့လျော့လာတာမျိုးတွေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၂။ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနဲ့ ဗိုက်အောင့်ခြင်း 
ခေါင်းခဏခဏ ကိုက်တာ၊ ဗိုက်နာတာ၊ အစာအိမ်မအီမသာဖြစ်တာတွေကို အစားအသောက်ကြောင့်ပဲလို့ ထင်ထားတတ်ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေတွေကလည်း ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။

■ အကြောင်းရင်းမသိဘဲ ခေါင်းကိုက်တာ၊ ဗိုက်နာတာတွေ မကြာခဏဖြစ်လာရင်လည်း သတိထားသင့်ပါတယ်။

■ ■ ၃။ အစားအသောက်ကို ပုံမှန်ထက် ပိုစားလာခြင်း 

■ စိတ်ဖိစီးမှုများလာတဲ့အခါ တချို့လူတွေက အစားအသောက်ကို ပိုစားလာတတ်ကြပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ဝမ်းနည်းတဲ့အချိန်၊ စိတ်မကောင်းတဲ့အချိန်တွေမှာ အစားစားခြင်းကနေ စိတ်သက်သာမှုရဖို့ ကြိုးစားတတ်ကြပါတယ်။

■ အရင်ကနဲ့မတူဘဲ အစားအသောက်ကို အလွန်အကျွံစားလာတာမျိုးရှိရင်လည်း သတိထားကြည့်သင့်ပါတယ်။

■ ■ ၄။ လက်တွေ၊ ခြေတွေမှာ လေးလံထိုင်းမှိုင်းနေသလို ခံစားရခြင်း

■ အမြဲလိုလို ဆိုဖာပေါ်မှာပဲ လှဲနေချင်တာ၊ ထိုင်ရာကနေ ထဖို့တောင် အားမရှိသလိုဖြစ်နေတာ၊ ဘာတစ်ခုမှ လုပ်ချင်စိတ်မရှိတော့တာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး လေးလံထိုင်းမှိုင်းနေသလို ခံစားရပြီး နေ့စဉ်လုပ်နေကျ အလုပ်လေးတွေတောင် လုပ်ဖို့ ခက်ခဲလာတတ်ပါတယ်။

■ ■ ၅။ ဝေဖန်ခံရတာ၊ ငြင်းပယ်ခံရတာကို ပုံမှန်ထက် ပိုခံစားလွယ်လာခြင်း
တစ်ယောက်ယောက်က စကားတစ်ခွန်းပြောလိုက်တာ၊ ဝေဖန်လိုက်တာ၊ သဘောမတူလိုက်တာလောက်နဲ့ အရင်ကထက် ပိုပြီး စိတ်ထိခိုက်လာတတ်ပါတယ်။

■ အသေးအဖွဲကိစ္စလေးတွေကြောင့်တောင် ဝမ်းနည်းသွားတာ၊ စိတ်ဆိုးသွားတာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးမရှိသလို ခံစားလာတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၆။ ပုံမှန်ထက် ပိုအိပ်လာခြင်း

■ အရင်က အိပ်ချိန်ပုံမှန်ရှိတဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ အခုနောက်ပိုင်း အိပ်ချိန်တွေအများကြီး ပိုလာတယ်ဆိုရင်လည်း သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။

■ အိပ်ရာထဲက မထချင်တာ၊ အိပ်နေပေမဲ့ မလန်းဆန်းတာ၊ တစ်နေ့လုံး အိပ်ချင်နေတတ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၇။ လူတွေနဲ့ ဝေးကွာလာပြီး ကိုယ်ဝါသနာပါတာတွေကို စိတ်မဝင်စားတော့ခြင်းအရင်က သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ တွေ့ရတာ၊ စကားပြောရတာ၊ ကိုယ်ဝါသနာပါတဲ့အရာတွေ လုပ်ရတာကို ပျော်ရွှင်ခဲ့တဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ အခုနောက်ပိုင်းမှာ အဲဒီအရာတွေကို စိတ်မဝင်စားတော့တာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ လူတွေနဲ့ မတွေ့ချင်တော့တာ၊ ဖုန်းမကိုင်ချင်တော့တာ၊ အပြင်မထွက်ချင်တော့တာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်မှုတွေ လျော့နည်းလာတာမျိုးတွေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ အရင်က ကိုယ့်အတွက် အရေးကြီးခဲ့တဲ့ ဝါသနာတွေကိုတောင် စိတ်မဝင်စားတော့တာဟာ သတိထားသင့်တဲ့ အပြောင်းအလဲတစ်ခုပါ။

■ Smiling Depression ဆိုတာ သီးခြားတရားဝင်ရောဂါအမည်မဟုတ်ပါဘူး။ အထက်ပါလက္ခဏာတွေရှိရုံနဲ့ စိတ်ကျရောဂါလို့ အတည်ပြုလို့မရပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိခိုက်စေချင်တဲ့အတွေးတွေ၊ သတ်သေချင်တဲ့အတွေးတွေ ရှိလာရင်တော့ ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နေနေသည်ဖြစ်စေ၊ ချက်ချင်း ယုံကြည်ရသူတစ်ဦးနဲ့ ဆရာဝန်ထံ အကူအညီတောင်းခံဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ 

Source-The US Sun