#World_Health
Published 31 October 2026
■ Junk food လို့ခေါ်တဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် မသင့်တော်တဲ့ အစားအစာတွေကို မကြာခဏစားသုံးတာက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်တုံ့ပြန်ပုံကို ပြောင်းလဲစေပြီး ကိုယ်အလေးချိန်တက်လာမှုနဲ့လည်း ဆက်စပ်နေနိုင်တယ်လို့ လေ့လာမှုအသစ်တစ်ခုက ဖော်ပြထားပါတယ်။
■ ဒီတွေ့ရှိချက်ကြောင့် ကလေးတွေကိုရည်ရွယ်တဲ့ Junk food ကြော်ငြာတွေကို ကန့်သတ်ဖို့နဲ့ သကြား၊ ဆား၊ ပြည့်ဝဆီများတဲ့ အစားအစာတွေမှာ သတိပေးစာတမ်းတွေ ထည့်သွင်းဖို့ တောင်းဆိုမှုတွေပိုမိုပြင်းထန်လာပါတယ်။
■ ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်မှာ ဘာတွေဖြစ်နေတာလဲ။
■ JAMA Network Open ဂျာနယ်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ဒီလေ့လာမှုကို အမေရိကန်နိုင်ငံ University of Southern California နဲ့ Kaiser Permanente က သုတေသီတွေ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့တာပါ။
■ သုတေသီတွေဟာ ကျန်းမာတဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ရှိတဲ့ ကလေး ၄၆ ယောက်ကို လေ့လာခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့ ပျမ်းမျှအသက်က ၈နှစ် ၇ နှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ အစားအစာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အချက်ပြမှုတွေကို မြင်တွေ့တဲ့အခါ ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက် ဘယ်လိုတုံ့ပြန်သလဲဆိုတာကို fMRI နည်းပညာနဲ့ စစ်ဆေးခဲ့ကြပါတယ်။
■ တွေ့ရှိချက်တွေအရ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေမှာ အဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ အစားအစာတွေ ကို ပိုစားတဲ့ကလေးတွေမှာ ဦးနှောက်ရဲ့ Dorsal striatum လို့ခေါ်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းက ပိုမိုတုံ့ပြန်တာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
■ ပိုစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက ဦးနှောက်တုံ့ပြန်မှု ပိုအားကောင်းတဲ့ ကလေးတွေမှာ နောက်တစ်နှစ်အတွင်း BMI နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အဆီရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာမှုကိုပိုတွေ့ရှိခဲ့တာပါ။
■ ဒါပေမဲ့ ဒီလေ့လာမှုဟာ ကလေး ၄၆ ယောက်ကိုသာ လေ့လာထားတာဖြစ်လို့ ကလေးအားလုံးမှာ ဒီလိုဖြစ်မယ်လို့ တစ်ထစ်ချ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။
■ ဦးနှောက်တုံ့ပြန်မှုနဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်တက်မှုတို့ကြား ဆက်စပ်မှုကို တွေ့ရှိတာဖြစ်ပြီး အကြောင်းရင်းနဲ့ အကျိုးဆက်ကို အပြည့်အဝ သက်သေပြနိုင်ဖို့ နောက်ထပ်သုတေသနတွေ လိုအပ်ပါတယ်။
■ ဘာကြောင့် Ultra-processed food တွေကို အထူးစိုးရိမ်နေရတာလဲ။
■ Ultra-processed food ဆိုတာအဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားပြီး သကြား၊ ဆား၊ အဆီနဲ့ အမျိုးမျိုးသော ဖြည့်စွက်ပစ္စည်းတွေ ပါဝင်နိုင်တဲ့ အစားအစာတွေကို ဆိုလိုပါတယ်။
■ ဥပမာအားဖြင့်အာလူးကြော်ထုပ်နဲ့ အသင့်စား အဆာပြေမုန့်တွေ
■ သကြားများတဲ့ အချိုရည်တွေ
■ သကြားနဲ့ အဆီများတဲ့ ဘီစကစ်၊ ကိတ်မုန့်နဲ့ မုန့်မျိုးစုံ
■ အလွန်အမင်း ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ အသင့်စားအစားအစာအချို့ ဒီအစားအစာအားလုံးဟာ အာဟာရတန်ဖိုးမရှိဘူးလို့ မဆိုလိုပါဘူး။
■ ဒါပေမဲ့ သကြား၊ ဆားနဲ့ အဆီများပြီး အမျှင်ဓာတ်နဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အာဟာရတွေ နည်းပါးတဲ့ အစားအစာတွေကို မကြာခဏစားသုံးမိရင် ကျန်းမာရေးအတွက် ပြဿနာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
သုတေသီတွေရဲ့အဆိုအရ သကြားတစ်မျိုးတည်းကြောင့် ဒီလိုဖြစ်တာမဟုတ်နိုင်ပါဘူး။
■ အဆီနဲ့ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်ကို ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အစားအစာတွေက ဦးနှောက်ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို ပိုမိုလှုံ့ဆော်နိုင်တယ်လို့ အရငစမ်းသပ်လေ့လာမှုတွေကလည်း ညွှန်ပြထားပါတယ်။
■ အဲဒီလိုအစားအစာတွေကို ထပ်ခါထပ်ခါစားသုံးတဲ့အခါ ထပ်စားချင်စိတ်ပိုဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
■ အာဟာရဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ Nutrition Advocacy in Public Interest (NAPI) ရဲ့ တာဝန်ရှိသူ ဒေါက်တာ Arun Gupta ကတော့ ဒီတွေ့ရှိချက်တွေဟာ အဝလွန်ခြင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးမှုထက် ပိုကျယ်ပြန့်တဲ့ပြဿနာတစ်ခုကို ညွှန်ပြနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
■ အစားအစာတွေက ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်တုံ့ပြန်ပုံကို ဘယ်လိုသက်ရောက်နိုင်သလဲဆိုတာကိုလည်း အလေးထားဖို့လိုတယ်လို့ သူကထောက်ပြထားပါတယ်။
■ ကလေးတွေ ဘာစားသလဲဆိုတာဟာ ကိုယ်အလေးချိန်တစ်ခုတည်းနဲ့ သက်ဆိုင်တာမဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ အစားအသောက်အလေ့အကျင့်၊ ဦးနှောက်ရဲ့ အစားအစာအပေါ် တုံ့ပြန်မှုနဲ့ ရေရှည်ကျန်းမာရေးတို့အတွက်ပါ အရေးကြီးပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် မိဘတွေရဲ့ လမ်းညွှန်မှုအပြင် ကလေးတွေကို ရည်ရွယ်တဲ့ အစားအသောက်ကြော်ငြာတွေအပေါ် သင့်တော်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ ရှိဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။
Source-India Today
#World_Health
Published 31 October 2026
■ အသက်ကြီးလာတာနဲ့အမျှ ကြွက်သားထုနဲ့ ကြွက်သားအားတွေ လျော့နည်းလာတတ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုနည်းလာတာ၊ လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်တာနဲ့ အစားအသောက်မှာ ပရိုတင်းဓာတ်မလုံလောက်တာတွေက ကြွက်သားဆုံးရှုံးမှုကို ပိုမြန်စေနိုင်ပါတယ်။
■ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့က Fitness Coach Jacob Zemer က အသက်ကြီးလာတဲ့အခါ ကြွက်သားတွေကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းထားဖို့ အလေ့အကျင့် ၄ ခုကို အကြံပြုထားပါတယ်။
■ ■ ၁။ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်အောင် စားပါ
■ ပရိုတင်းဓာတ်က ကြွက်သားတွေ ပြန်လည်ပြုပြင်ဖို့နဲ့ ကြွက်သားအသစ် တည်ဆောက်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
■ အသက်ကြီးလာတဲ့အခါ ကြွက်သားထုနဲ့ ကြွက်သားအားတွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာတတ်တဲ့အတွက် အစားအသောက်ကနေ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်အောင် ရရှိဖို့ လိုပါတယ်။
■ ပရိုတင်းဓာတ်ရနိုင်တဲ့ အစားအစာတွေကတော့
■ ကြက်သား၊ ငါးနဲ့ အမဲသား
■ ကြက်ဥ
■ နို့နဲ့ ဒိန်ချဉ်
■ ပဲအမျိုးမျိုးနဲ့ တို့ဖူး
■ ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်လုပ်သူတွေအတွက် ကိုယ်အလေးချိန်တစ်ပေါင်ကို ပရိုတင်း ၀.၈ ဂရမ်ကနေ ၁ ဂရမ်အထိ စားသုံးဖို့ နည်းပြက အကြံပြုထားပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု၊ အသက်အရွယ်နဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအလိုက် လိုအပ်ချက်က ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။
■ ■ ၂။ ကြွက်သားအားကောင်းစေတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်လုပ်ပါ
■ ကြွက်သားတွေကို တည်ဆောက်ဖို့သာမက ရှိပြီးသားကြွက်သားတွေ မလျော့နည်းသွားအောင်လည်း လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။
■ အမေရိကန် ကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်ချက်တွေအရ လူကြီးတွေဟာ တစ်ပတ်ကို အနည်းဆုံး ၂ ရက် ကြွက်သားအားကောင်းစေတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်သင့်ပါတယ်။
စတင်လုပ်ကိုင်သူတွေအတွက်တော့
■ Squats — ထိုင်ထလုပ်ခြင်း
■ Lunges — ခြေတစ်ဖက်စီ ရှေ့လှမ်းပြီး ဒူးကွေးလေ့ကျင့်ခြင်း
■ Push-ups — ဒိုက်ထိုးခြင်း
■ အလေးမခြင်း —Dumbbell ဒါမှမဟုတ် သင့်တော်တဲ့အလေးတွေ အသုံးပြုခြင်း
■ Farmer’s carry — အလေးနှစ်ဖက်ကိုင်ပြီး လမ်းလျှောက်ခြင်းစတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတွေက အထောက်အကူပြုနိုင်ပါတယ်။
■ အချိန်မရှိလို့ Gym မသွားနိုင်ရင်တောင် တစ်ကြိမ်ကို မိနစ် ၃၀ ခန့်၊ တစ်ပတ် ၂ ကြိမ် လေ့ကျင့်ပေးတာက ကြွက်သားတွေကို ထိန်းသိမ်းရာမှာ အထောက်အကူဖြစ်နိုင်တယ်လို့ နည်းပြက ပြောထားပါတယ်။
■ ဒါ့အပြင် တစ်ပတ်ကို အေရိုးဗစ်လေ့ကျင့်ခန်း ၁၅၀ မိနစ်ကနေ ၃၀၀ မိနစ်အထိ လုပ်ပေးဖို့လည်း အကြံပြုထားပါတယ်။
■ ■ ၃။ အိပ်ရေးဝဝ အိပ်ပါ
■ ကြွက်သားတွေ ပြန်လည်နာလန်ထူဖို့နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ဖို့ အိပ်စက်ခြင်းကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။
■ နည်းပြ Jacob Zemer က တစ်ညကို ၇ နာရီကနေ ၉ နာရီအထိ အိပ်စက်ဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။
■ တစ်ခါတလေ အိပ်ချိန်မပြည့်တာနဲ့ ကြွက်သားတွေ ချက်ချင်းဆုံးရှုံးသွားတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ရေရှည်မှာ တစ်ညကို ၅ နာရီလောက်ပဲ ပုံမှန်အိပ်ရတဲ့အထိ အိပ်ရေးပျက်နေမယ်ဆိုရင် ကြွက်သားထိန်းသိမ်းမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် အိပ်ချိန်ပုံမှန်ထားဖို့၊ အိပ်ရေးဝဖို့နဲ့ အနားယူချိန် လုံလောက်ဖို့ ဂရုစိုက်သင့်ပါတယ်။
■ ■ ၄။ လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်နိုင်ရင်တောင် လှုပ်ရှားမှုကို လုံးဝမရပ်လိုက်ပါနဲ့
■ ဒူးနာတာ၊ ခါးနာတာ ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ရာရတာကြောင့် အရင်လို လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်နိုင်တော့တဲ့အခါ လုံးဝလှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ နေမယ့်အစား ကိုယ်လုပ်နိုင်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို ရှာဖွေလုပ်ဆောင်သင့်ပါတယ်။
ဥပမာ
■ လမ်းလျှောက်ခြင်း
■ ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေနဲ့ သင့်တော်တဲ့ အကြောလျှော့လေ့ကျင့်ခန်းများထိုင်ရာကနေ ဖြည်းဖြည်းချင်း ထိုင်ထလုပ်ခြင်း
■ နာကျင်မှုမဖြစ်စေတဲ့ ပေါ့ပါးသော ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်းများ အဓိကကတော့ ကိုယ်လုပ်နိုင်သလောက် ပုံမှန်လှုပ်ရှားနေဖို့ပါပဲ။
■ နာကျင်မှုဖြစ်စေတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းကို အတင်းမလုပ်သင့်ပါဘူး။ နာကျင်မှုရှိနေတယ်ဆိုရင် ကိုယ့်အခြေအနေနဲ့ သင့်တော်တဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းကို ကျန်းမာရေးပညာရှင်နဲ့ တိုင်ပင်ရွေးချယ်သင့်ပါတယ်။
■ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ဆေး သုံးနေသူတွေအတွက်လည်း အရေးကြီးပါတယ်။
■ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ဖို့ အသုံးပြုတဲ့ GLP-1 ဆေးဝါးတွေဟာ အဆီကျစေနိုင်သလို ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ ကြွက်သားထု ကိုလည်း လျော့နည်းစေနိုင်ပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် ဒီလိုဆေးတွေ သုံးနေသူတွေအနေနဲ့ ပရိုတင်းဓာတ် လုံလောက်စွာ စားသုံးဖို့၊ သင့်တော်တဲ့ ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ဖို့နဲ့ ကျန်းမာရေးပညာရှင်ရဲ့ အကြံဉာဏ်ကို ရယူဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
■ မှတ်ထားရမယ့်အချက်က ကြွက်သားထိန်းသိမ်းဖို့ဆိုတာ အသက်ကြီးမှ စလုပ်ရမယ့်အရာ မဟုတ်ပါဘူး။ ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက စတင်ဂရုစိုက်ပြီး အသက်ကြီးလာတဲ့အထိ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်သွားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
Source-New York Post
#World_News
Published 30 October 2026
■ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်းက ဒရုန်းနည်းပညာကဏ္ဍမှာ နိုင်ငံအနေနဲ့ “အပြတ်အသတ် အသာစီးရရှိရေး” ကို ရည်မှန်းကြိုးပမ်းဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင် KCNA သတင်းဌာနက အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်နေ့မှာဖော်ပြပါတယ်။
■ ကင်ဂျုံအွန်းဟာ မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်နည်းပညာပြပွဲနဲ့ လက်နက်စမ်းသပ်ပစ်ခတ်မှုကို တက်ရောက်ကြည့်ရှုရင်း အခုလိုပြောကြားခဲ့တာပါ။
■ အဲဒီနောက် ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ စစ်ရေးပြပစ်ခတ်မှုမှာတော့ အသေခံတိုက်ခိုက်ရေး ဒရုန်းတွေ၊ နည်းဗျူဟာမြောက် ခရုဇ်ဒုံးကျည်တွေ၊ ဘက်စုံသုံးဒရုန်းတွေနဲ့ ၆၀၀ မီလီမီတာ အရွယ်အစားရှိ ဒုံးပျံအမြောက်စနစ် တပ်ရင်းတစ်ရင်းတို့ ပါဝင်ခဲ့တယ်လို့ KCNA က ဆိုပါတယ်။
■ တစ်ဖက်မှာလည်း တောင်ကိုရီးယားစစ်တပ်က မြောက်ကိုရီးယားဟာ တာတိုပစ် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေအပါအဝင် ဒုံးကျည်နဲ့ ပစ်ခတ်ရေးပစ္စည်း ၁၀ ခုခန့် ပစ်လွှတ်ခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
■ ကင်ဂျုံအွန်းကတော့ ခေတ်သစ်စစ်ပွဲတွေရဲ့ ပုံစံဟာ ပြောင်းလဲလာနေတဲ့အတွက် ဒရုန်းနည်းပညာမှာ အသာစီးရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းခြင်းဟာ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမယ့် ရွေးချယ်မှုတစ်ခုဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
■ ဒါ့အပြင် မောင်းသူမဲ့လက်နက်စနစ်တွေမှာ အဆင့်မြင့် AI နည်းပညာကို အသုံးပြုနိုင်ရေးဟာ ခေတ်မီစစ်တပ်တစ်ရပ် တည်ဆောက်ရာမှာ ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်ရမယ့် ကိစ္စဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
■ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင်ဟာ ဒရုန်းနဲ့ AI နည်းပညာတွေကို စစ်တပ်မှာ ပိုမိုအသုံးချနိုင်ရေးအတွက် အရင်ကလည်း အကြိမ်ကြိမ် တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးပါတယ်။
Source-Reuters
#World_Health
Published 30 October 2026
■ အီးမေးလ်တွေ၊ ဓာတ်ပုံတွေနဲ့ ဗီဒီယိုတွေကိုပေးပို့သလိုမျိုး အနံ့တွေကိုပါ အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့်ပေးပို့ပေးနိုင်မယ့် နည်းပညာတစ်ရပ်အကြောင်း သုတေသနအသစ်တစ်ခုမှာ အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပါတယ်။
■ ဒီစနစ်မှာပါတဲ့ ဒီဂျစ်တယ်နှာခေါင်းက ပစ္စည်းတစ်ခုရဲ့အနံ့ကို နမ်းရှူစစ်ဆေးပြီး အခြားနေရာတစ်ခုဆီ အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့် ဒေတာအဖြစ် ပေးပို့လိုက်တာပါ။ အဲဒီနေရာမှာရှိတဲ့ ကိရိယာက အဲဒီအနံ့ကိုထပ်ဆင့်ပြန်လည် ဖန်တီးပေးတာဖြစ်ပါတယ်။
■ အသံ၊ ရုပ်ပုံနဲ့ ဗီဒီယိုတွေကို မျှဝေ သကဲ့သို့ အနံ့တွေကိုပါ အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့် ပေးပို့မျှဝေနိုင်မယ့် နည်းပညာကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေ ထိထွင်လိုက်ကြပါပြီ။
■ ဒီကိရိယာကို Scentronic လို့ အမည်ပေးထားပြီး သုတေသနထဲမှာတော့ "အဝေးတစ်နေရာဆီ အနံ့အသက်များ ပေးပို့မျှဝေနိုင်သည့် အနံ့ခံစနစ်" လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒီစနစ်ဟာ နေရာတစ်ခုမှာရှိတဲ့ အနံ့ကို စစ်ဆေးသိရှိနိုင်တဲ့ စက်ရုပ်နှာခေါင်းနဲ့ အလုပ်လုပ်တာဖြစ်ပြီး အဲဒီအချက်အလက်ကို ဒီဂျစ်တယ်ဒေတာအဖြစ် အခြားနေရာတစ်ခုဆီ ပေးပို့ကာ အဲဒီက ကိရိယာက အနံ့ကို ပြန်လည်ဖန်တီးပေးတာပါ။
■ နောင်အနာဂတ်မှာ Scentronic ဟာ အွန်လိုင်းကနေ ရေမွှေးမဝယ်ခင် အနံ့စမ်းကြည့်ချင်သူတွေအတွက်အပါအဝင် အခြားနေရာအများအပြားမှာ အသုံးဝင်လာနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ပြောပါတယ်။
■ လက်ရှိမှာတော့ သူတို့ဆီမှာ ကော်ဖီ၊ ကိတ်မုန့်၊ လိမ္မော်သီး၊ ဘီယာနဲ့ ဝိုင်နီ ဆိုတဲ့ အနံ့ ၅ မျိုးကိုပဲ စစ်ဆေးပြီးပြန်လည်ဖန်တီးပေးနိုင်သေးတဲ့ စမ်းသပ်အဆင့်ကိရိယာပဲရှိပါသေးတယ်။
■ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် တက္ကသိုလ် က ပါရဂူဘွဲ့ သုတေသီနဲ့ အဓိက စာမူရေးသားသူ Chunyu Yang က သူတို့အနေနဲ့ Scentronic နည်းပညာနဲ့ ဈေးကွက်ထဲမှာ လိုအပ်နေတဲ့ ကွက်လပ်တစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်းပေးချင်တာလို့ ပြောပါတယ်။
■ "ဒီနယ်ပယ်မှာ လုပ်ထားတဲ့ သုတေသန အများစုဟာ အမြင်၊ အကြားနဲ့ အထိအတွေ့တွေအပေါ်မှာပဲ အာရုံစိုက်ကြပြီး အနံ့အာရုံပိုင်းကိုတော့ ဂရုပြုတာ နည်းခဲ့ပါတယ်" လို့ Yang က ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူတို့အနေနဲ့ "ဒီဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေးထဲမှာ လိုအပ်နေတဲ့ ဒီအာရုံခံစားမှုအပိုင်းကို ထည့်သွင်းပေးချင်ခဲ့တာပါ" လို့ သူက ဆက်ပြောပါတယ်။
■ ■ Scentronic က ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ
■ ဒီစနစ်ထဲမှာ ဓာတ်ငွေ့အာရုံခံကိရိယာ ၆ ခု တပ်ဆင်ထားတဲ့ အီလက်ထရွန်နစ် နှာခေါင်းတစ်ခု ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီ sensor တွေက အစားအသောက်၊ ရေမွှေးနဲ့ အခြားအရာတွေဆီကနေ အနံ့ထွက်စေတဲ့ လေထဲပျံ့လွင့်လွယ်တဲ့ အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းတွေ(Volatile organic compounds) ကို ထောက်လှမ်းပေးတာပါ။
■ Sensor တစ်ခုစီက စစ်ဆေးတွေ့ရှိတဲ့ ဓာတုဗေဒဓာတ်ပေါ် မူတည်ပြီးမတူညီတဲ့တုံ့ပြန်မှုတွေ ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါက မတူညီတဲ့ လျှပ်စစ်စက္ကူသင်္ကေတ ပုံစံတွေကိုဖြစ်ပေါ်စေပြီး အဲဒါတွေကိုမှ ဒီဂျစ်တယ်ဒေတာအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်တာပါ။
■ သုတေသီတွေက AI စနစ်ကို အနံ့တွေကို မှတ်မိအောင် လေ့ကျင့်ပေးထားပြီး ဘယ်သင်္ကေတပုံစံက ဘယ်အနံ့လဲဆိုတာကို ခွဲခြားခိုင်းထားတာပါ။
■ အနံ့ကို ခွဲခြားသိရှိပြီးတာနဲ့ နှာခေါင်းက အင်တာနက်ကနေတစ်ဆင့် အချက်အလက် ဒေတာတွေကို ပေးပို့လိုက်ပါတယ်။
■ အခြားတစ်ဖက်က လက်ခံမယ့် ကိရိယာမှာတော့ အနံ့ပါတဲ့ အရည်ဘူးသေးသေးလေးတွေနဲ့ လျှပ်စစ်နဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ ပလတ်စတစ်ပြား သေးသေးလေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ အဲဒီပြားလေးတွေက တစ်စက္ကန့်ကို အကြိမ် ၁၀၀,၀၀၀ ထက်မက တုန်ခါနိုင်တာကြောင့် အရည်တွေကို အလွန်သေးငယ်တဲ့ အပေါက်လေးတွေထဲကနေ ထွက်သွားစေပါတယ်။
■ ဒါက သင့်တော်တဲ့ အနံ့အသက်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးမယ့် အမှုန်အမွှားမြူခိုးလေးတွေကို ဖန်တီးပေးတာပါ။ဒီလက်ခံတဲ့ ကိရိယာမှာ အနံ့ကိုပြန်လည်ဖန်တီးဖို့ သူ့မှာကိုယ်ပိုင် မွှေးရနံ့အရည်တွေပါပြီးသားဖြစ်ပါတယ်။
■ ဆိုလိုတာက အင်တာနက်ပေါ်ကနေ အနံ့အစစ်ကြီး စီးဆင်းသွားတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနည်းပညာဟာ သူ့ဆီပို့လိုက်တဲ့အနံ့ကိုစစ်ဆေးပြီးပြန်လည်ဖန်တီးပေးဖို့ပဲ စီမံထားတာဖြစ်ပြီး သူ့ဘာသာ အနံ့အသစ် မွေးထုတ်ပေးနိုင်တာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
■ ဥပမာ - ကော်ဖီအနံ့ကို ဖန်တီးပေးနိုင်ပေမဲ့ ကော်ဖီအမျိုးအစား အတိအကျရဲ့ အနံ့ကိုတော့ မဖန်တီးပေးနိုင်သေးပါဘူး။စမ်းသပ်မှုတွေအရ Scentronic ဟာ လေ့ကျင့်ပေးထားတဲ့ အနံ့ ၅ မျိုးကို စစ်ဆေးခွဲခြားပြီး ပြန်လည် ဖန်တီးပေးရာမှာ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိကျမှု ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီတွေ့ရှိချက်တွေကို Science Advances ဂျာနယ်မှာ ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
Source-Wion
#World_Health
Published 30 October 2026
■ အနားယူပြီးတာတောင် အမြဲတမ်းပင်ပန်းနေတယ်၊ အဆစ်တွေ မကြာခဏ နာကျင်တယ်၊ ဖျားလိုက်ပျောက်လိုက် ဖြစ်နေတယ်၊ အရေပြားမှာလည်း ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အဖုအပိမ့်တွေ ထွက်လာတယ်ဆိုရင် တချို့အခြေအနေတွေမှာ Lupus လို့ခေါ်တဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။
■ ဒီလက္ခဏာတွေက အခြားကျန်းမာရေးပြဿနာတွေကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်တာကြောင့် Lupus ရောဂါလို့ တန်းပြီးမသတ်မှတ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လက္ခဏာတွေ ကြာရှည်နေမယ်၊ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အများအပြား ဖြစ်လာမယ်ဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ ပြသစစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
■ ■ Lupus ဆိုတာဘာရောဂါလဲ
■ Lupus ရဲ့ ဆေးပညာအမည်က Systemic Lupus Erythematosus (SLE) ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီရောဂါဟာ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ပုံမှန်အားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ရောဂါပိုးတွေရန်က ကာကွယ်ပေးရမယ့်အစား ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ကျန်းမာနေတဲ့ ဆဲလ်နဲ့ တစ်ရှူးတွေကို မှားယွင်းတိုက်ခိုက်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။ အဲဒီလိုဖြစ်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောင်ရမ်းမှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
■ လူတစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် ရောဂါလက္ခဏာတွေ မတူနိုင်ပါဘူး။ တချို့မှာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်တာနဲ့ အဆစ်နာတာလောက်ပဲဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ တချို့မှာတော့ အတွင်းအင်္ဂါတွေ ထိခိုက်တဲ့အထိ ပြင်းထန်နိုင်ပါတယ်။
■ ဒါ့အပြင် ရောဂါလက္ခဏာတွေက အမြဲတမ်းဆက်တိုက် ဖြစ်နေတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ တစ်ခါတစ်ရံ ပိုဆိုးလာပြီး နောက်ပိုင်း ပြန်သက်သာသွားတာမျိုးလည်းရှိတတ်ပါတယ်။
■ Manipal Hospital Hebbal မှ Clinical Immunology နဲ့ Rheumatology အထူးကု ဒေါက်တာ ရာဗီ ကူးမား ယူရဲ့ ပြောကြားချက်အရ Lupus ဟာ လူတိုင်းမှာ တူညီတဲ့ လက္ခဏာပုံစံမျိုးနဲ့ မပေါ်လာတာကြောင့် ရောဂါရှာဖွေဖို့ ခက်ခဲတတ်ပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် သတိထားရမယ့် လက္ခဏာတွေကို သိရှိထားဖို့၊ သင့်တော်တဲ့ စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်ဖို့နဲ့ အချိန်မီဆေးကုသမှုခံယူဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
■ ကျောက်ကပ်နဲ့အတွင်းအင်္ဂါတွေကိုလည်းထိခိုက်နိုင်တယ်
■ Lupus ရောဂါမှာ အရေးကြီးဆုံး သတိထားရမယ့် ပြဿနာတစ်ခုက ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
■ တချို့လူနာတွေမှာ ရောဂါအစောပိုင်းအဆင့် ကျောက်ကပ်ထိခိုက်နေပေမဲ့ သိသာတဲ့ လက္ခဏာတွေ မပေါ်သေးတာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။
သတိထားရမယ့် လက္ခဏာတချို့ကတော့—
■ ဆီးထဲမှာ သွေးပါလာခြင်း
■ ဆီးထဲမှာ ပရိုတင်းဓာတ် များလာခြင်း
■ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ ဆီးအပြောင်းအလဲတွေ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
■ Lupus ဟာ သွေးဆဲလ်တွေ၊ နှလုံး၊ အဆုတ်နဲ့ အာရုံကြောစနစ်တွေကိုလည်း ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။ ဘယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေ ထိခိုက်နေသလဲဆိုတဲ့အပေါ် မူတည်ပြီးလက္ခဏာတွေနဲ့ ကုသမှုနည်းလမ်းတွေ ကွာခြားနိုင်ပါတယ်။
■ ဒါကြောင့် လက္ခဏာတွေ သက်သာသွားတဲ့အချိန်မှာတောင် ဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန်ပြသစစ်ဆေးဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ လိုအပ်ရင် ဆီးစစ်ဆေးခြင်း၊ သွေးစစ်ဆေးခြင်းနဲ့ အခြားစမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ပြီး အတွင်းအင်္ဂါတွေ ထိခိုက်မှုရှိမရှိ စစ်ဆေးနိုင်ပါတယ်။
■ ■ Lupus ကို ကုသလို့ရလား
■ Lupus ဟာ ရေရှည်ကုသမှုနဲ့ စောင့်ကြည့်မှု လိုအပ်နိုင်တဲ့ နာတာရှည်ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သင့်တော်တဲ့ ကုသမှုခံယူခြင်းအားဖြင့် ရောင်ရမ်းမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်တယ်၊ လက္ခဏာတွေကို သက်သာစေနိုင်တယ်၊ အတွင်းအင်္ဂါတွေ ထိခိုက်ပျက်စီးနိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။
■ ကုသမှုက ရောဂါပြင်းထန်မှုနဲ့ ထိခိုက်နေတဲ့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေအပေါ် မူတည်ပါတယ်။
ဆရာဝန်တွေ အသုံးပြုလေ့ရှိတဲ့ ဆေးဝါးတွေမှာ—
■ Hydroxychloroquine — Lupus လူနာအများအပြားမှာ အသုံးပြုတဲ့ဆေး။
■ Corticosteroids — ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချဖို့ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ဆေး။
■ Immunosuppressive medicines — ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ လုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အသုံးပြုတဲ့ဆေးများ။
■ Targeted therapies — သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကိုယ်ခံအားဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပစ်မှတ်ထားကုသတဲ့ဆေးများ။
■ ဒီဆေးတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ ကိုယ်သောက်သုံးတာမျိုး မလုပ်သင့်ပါဘူး။ ဆရာဝန်ရဲ့ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်ပါတယ်။
■ Lupus ဟာ တစ်ခါတစ်ရံ သက်သာနေပြီးမှ ပြန်လည်လှုပ်ရှားလာနိုင်တာကြောင့် ပုံမှန်ဆေးစစ်ဆေးမှုနဲ့ ဆေးကုသမှုပြန်လည်သုံးသပ်မှုတွေလိုအပ်ပါတယ်။
■ ရောဂါရှိတယ်လို့ သိလိုက်ရတာ စိတ်ပူစရာဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ လူနာတိုင်းမှာ ပြင်းထန်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
■ အချိန်မီ ရောဂါရှာဖွေပြီး သင့်တော်တဲ့ကုသမှုနဲ့ပုံမှန်စောင့်ကြည့်မှုတွေ ရရှိမယ်ဆိုရင် လူအများအပြားဟာ နေ့စဉ်ဘဝကိုပုံမှန်နီးပါးဆက်လက်ဖြတ်သန်းနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
Source- India Today
အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်နေ့က ဘေဂျင်းမြို့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့တရုတ်ကြယ်နီတပ်မတော်ရဲ့သမိုင်းဝင်ကြာရှည်ချီတက်ပွဲကြီး (Long March) အောင်မြင်ခြင်း အနှစ် (၉၀) ပြည့်အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားမှာ သမ္မတရှီကျင့်ဖျင်က ၁၉၃၄-၁၉၃၆ ခုနှစ်အတွင်းဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ သမိုင်းဝင်ချီတက်ပွဲနဲ့တရုတ်ပြည်တစ်ဝန်း တော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲတွေမှာ အသက်စွန့်သွားခဲ့ကြတဲ့ တော်လှန်ရေးသူရဲကောင်းတွေကိုရည်စူးပြီး တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ ဂါရဝပြုမှုကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
#World_News
Published 29 October 2026
#တရုတ်နိုင်ငံ #Long_March
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group
#World_News
Published 29 October 2026
■ စပိန်မှာ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့ က အမြန်ရထားတစ်စင်းဟာ ရပ်ထားတဲ့ ရထားတစ်စင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့တာကြောင့် အနည်းဆုံး လူ ၆၈ ယောက် ေ-သဆုံးခဲ့ပါတယ်။
■ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေက ပျက်စီးနေတဲ့ ရထားတွဲတွေထဲမှာ ပိတ်မိနေသူတွေ၊ သေဆုံးသူတွေ ရှိမရှိ ဆက်လက်ရှာဖွေနေကြပါတယ်။
■ ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ စပိန်နိုင်ငံမှာဒီနှစ်အတွင်း ဒုတိယအကြိမ်မြောက် အသေအပျောက်များတဲ့ ရထားမတော်တဆမှုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဥရောပမှာ အသေအပျောက်အများဆုံး ရထားမတော်တဆမှုလည်းဖြစ်ပါတယ်။
■ ဝန်ကြီးချုပ် ပက်ဒရိုဆန်းချက်ဇ်က ဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် “စပိန်တစ်နိုင်ငံလုံး ဝမ်းနည်းကြေကွဲနေရပါတယ်” လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
■ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးရဲ့ ပြောကြားချက်အရ Renfe ကုမ္ပဏီပိုင် ရထားတစ်စင်းဟာ ရှေ့မှာ ရထားတစ်စင်း ရပ်ထားပြီး မီးနီပြထားတဲ့ အခြေအနေမှာတောင် ဆက်လက်မောင်းနှင်ဖို့ ခွင့်ပြုချက်ရခဲ့တာကြောင့် တိုက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့တာလို့ သိရပါတယ်။
■ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး အော်စကာ ပွင်တေးက မက်ဒရစ်မြို့မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားရာမှာ ကွန်ပျူတာဆက်သွယ်ရေးစနစ် ချို့ယွင်းမှုကြောင့် မီးနီပြခဲ့ပြီး ရထားသွားလာမှုကို အလိုအလျောက် ရပ်တန့်စေခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။
■ ဒါပေမဲ့ အဲဒီနောက်ရထားကို ပြန်လည်ထွက်ခွာခွင့်ပြုခဲ့တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ မှားယွင်းခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။
■ ဝန်ကြီးချုပ် ဆန်းချက်ဇ်က မတော်တဆမှုဖြစ်ပွားရာနေရာအနီးကနေ ရုပ်မြင်သံကြားမိန့်ခွန်း ပြောကြားရာမှာ ဒီဖြစ်ရပ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးသွားမှာဖြစ်ပြီး ချို့ယွင်းချက်တစ်စုံတစ်ရာ တွေ့ရှိရင်လည်း ဖြေရှင်းသွားမယ်လို့ ကတိပြုခဲ့ပါတယ်။
■ ဒါ့အပြင် ဒီနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ရထားမတော်တဆမှုနှစ်ခုရဲ့ အကြောင်းရင်းတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်စပ်မှုမရှိနိုင်ဘူးလို့လည်း ပြောပါတယ်။
Source-Reuters
Page 7 of 1250