#World_Health
Published 26 January 2026

■ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက နေ့ညလည်ပတ်မှုစက်ဝန်းနဲ့ ဒီမန်ရှာရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေတို့ကြား ဆက်စပ်နေတဲ့အကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။

■ နေ့ညလည်ပတ်မှုစက်ဝန်းဆိုတာက ၂၄ နာရီအတွင်း အိပ်ချင်လာတဲ့အချိန် နိုးကြားတဲ့အချိန်တို့ကို အဆုံးအဖြတ် ပေးပါတယ်။

■ နေ့ညလည်ပတ်မှုစက်ဝန်း အားကောင်းသူတွေဟာ အိပ်ချိန် နိုးကြားချိန်ပုံစံတွေက တသမတ်နီးပါး ဖြစ်နေပါတယ်။

■ လည်ပတ်မှုစက်ဝန်း အားနည်းသူတွေဟာတော့ အိပ်စက်မှုနဲ့ လှုပ်ရှားမှုအချိန်တွေက ပြောင်းလဲနေတတ်ပါတယ်။

■ နေ့ညလည်ပတ်မှုစက်ဝန်း နှောင့်ယှက်ခံရတဲ့အခါ ဒီမန်ရှာလိုမျိုး အာရုံကြောချို့ယွင်းရောဂါများ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ သုတေသနပြုစုသူ ဝင်ဒီဝမ်က ပြောပါတယ်။

■ သုတေသီတွေက လူပေါင်း ၂ ထောင်ကျော်ထံမှ အချက်အလက်များ လေ့လာခဲ့ကြရာ ၁၇၆ ဦးက ဒီမန်ရှာရောဂါ ဖြစ်လာကြပါတယ်။

■ နေ့ညလည်ပတ်မှုစက်ဝန်း အားနည်းသူတွေက ဒီမန်ရှာဖြစ်နိုင်ခြေ ၂ ဆခွဲလောက် ပိုများနေခဲ့ပါတယ်။

■ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၁၅ မိနစ်နောက်ပိုင်း လှုပ်ရှားမှုအများဆုံး ရှိသူတွေဟာ ဒီထက်ပိုစောတဲ့အချိန်မှာ လှုပ်ရှားမှုအများဆုံး ရှိသူတွေထက် ဒီမန်ရှာဖြစ်နိုင်ခြေ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများနေပါတယ်။

■ နေထိုင်စားသောက်မှုပုံစံ ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ အလင်းကုထုံးစတဲ့ နေ့ညလည်ပတ်မှုစက်ဝန်းကို အထောက်အကူပြုနိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေ ရှာဖွေကာ ဒီမန်ရှာဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်။

■ ဒီမန်ရှာရောဂါဖြစ်သူတွေ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာပြီး ၂၀၆၀ ခုနှစ်မှာ နှစ်စဉ်ရောဂါဖြစ်ပွားသူအသစ် တစ်သန်းခန့်ရှိမယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

Source: New York Post

-အယ်ဒီတာတစ်ဦး

အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ

လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။

    နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။

ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့်  စစ်ဆေးနေ    တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။

ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။

ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။

ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ

မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ  နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk  area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။

နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ

ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။

◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။

◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်-    လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)

◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။

◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

Source: Wire News

#World_Health
Published 25 January 2026

■ Mounjaro ၊ Wegovy တို့လို ပိန်ဆေးတွေအသုံးပြုပြီးနောက် ဆက်မသုံးတော့တဲ့အခါ သာမန် အစားအသောက်၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပြီး ဆက်မလုပ်တော့သူတွေထက် ကိုယ်အလေးချိန် ပြန်တက်နိုင်ခြေ ၄ ဆ ပိုများကြောင်း သုတေသန တွေ့ရှိထားပါတယ်။

■ ဝိတ်များလို့ ပိန်ဆေးထိုးလိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ၅ ပုံ ၁ ပုံလောက် ကျဆင်းသွားပေမယ့် ဆေးမသုံးတော့တာနဲ့ တစ်လကို ၀.၈ ကီလိုဂရမ်လောက် ပြန်တက်လာခဲ့တယ်လို့ အချက်အလက်တွေ ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ ဒါဟာ ပိန်ဆေးမသုံးမီ ကိုယ်အလေးချိန်ကို တစ်နှစ်ခွဲအတွင်း ပြန်တက်သွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီတွေ့ရှိချက်တွေက လက်တွေ့ ဆေးပညာစမ်းသပ်မှုတွေကနေ တွေ့ရှိတာဖြစ်ပါတယ်။

■ လူနာပေါင်း ၉,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် လေ့လာချက် ၃၇ မျိုးမှာ ပိန်ဆေးထိုးတဲ့သူတွေနဲ့ သာမန် အစားအစာ အခြားဆေးတွေ အသုံးပြုသူတွေကို နှိုင်းယှဉ်ခဲ့ပါတယ်။

■ ထိုအခါမှာ အစားအသောက်ထိန်းပြီး ပိန်ဖို့ကြိုးစားသူတွေက ပိန်ဆေးထိုးသူတွေထက် ဝိတ်ပိုကျပါတယ်။

■ အဝလွန်တဲ့သူတွေမှာ ပိန်ဆေးထိုးဖို့ အကြံပြုပေမယ့် အနည်းငယ်မျှ ပိန်ချင်ရုံသူတွေကတော့ ဆေးမထိုးဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ပိန်ဆေးမသုံးတော့တဲ့အခါ ဆာလောင်စိတ်ကို မထိန်းချုပ်နိုင်တော့ဘဲ အလွန်အကျွံစားမိတတ်ကြပါတယ်။

■ ပိန်ဆေးရဲ့ သဘောသဘာဝအရ အဝလွန်ခြင်းကို ထိန်းချုပ်ဖို့ဆိုရင် ဆေးတွေကို ရေရှည်အသုံးပြုဖို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေ အကြံပြုထားပါတယ်။

■ ဆေးဝါးကုမ္ပဏီတွေကတော့ ဝိတ်ပြန်တက်လာခြင်းဟာ သက်ရောက်မှုမရှိတာကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အဝလွန်ခြင်းရဲ့ ဇီဝဖြစ်စဉ်ကြောင့်လို့ ပြောထားပါတယ်။

Source: BBC.

#World_Health
Published 25 January 2026

■ လူတွေဟာ သွေးတိုး၊ နှလုံးရောဂါတို့ဖြစ်မှာ စိုးရိမ်တာကြောင့် ဆားကို လျှော့ချစားသုံးလာကြပါတယ်။

■ ရေရှည်မှာ ဆားအလွန်နည်းသွားရင်လည်း ကျန်းမာရေး မထင်မှတ်တာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ ဆားမှာပါဝင်တဲ့ ဆိုဒီယံဓာတ်က အရည်မျှခြေ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အာရုံကြောလုပ်ဆောင်ချက်၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှုတို့မှာ အရေးပါပြီး အချိန်ကြာတဲ့အထိ ဆားနည်းနေရင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အီလက်ထရိုလိုက်မျှခြေ ပျက်စီးစေနိုင်ပါတယ်။

■ ကာလကြာတဲ့အထိ ဆိုဒီယံစားတာနည်းလာရင် သွေးပေါင်ချိန်ကျနိုင်ပြီး ကျောက်ကပ်က အရည်ထိန်းညှိနိုင်စွမ်း လျော့ပါးလာပါတယ်။

■ သွေးထဲမှာ ဆိုဒီယံအလွန်နည်းလာကာ ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ထိခိုက်စေပြီး စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ သက်လုံကျဆင်းခြင်း၊ လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း ယိုယွင်းခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် ဆိုဒီယံက အာရုံတုန်ခါမှုတွေကို ပို့ဆောင်ပေးခြင်းနဲ့ ကြွက်သားကျုံ့ခြင်းတို့အတွက် အရေးကြီးပါတယ်။

■ အီလက်ထရိုလိုက် မမျှတပါက ကြွက်သားအမျှင်များ ထိခိုက်စေပြီး ကြွက်တက်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ အားကစားသမားတွေ၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြင်းပြင်းထန်ထန် လုပ်သူတွေဟာ ချွေးကနေ ဆိုဒီယံအများအပြား ဆုံးရှုံးတာကြောင့် ဆိုဒီယံလျှော့စားပါက ချို့တဲ့လာနိုင်ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် ဆားကို လုံးဝဖြတ်မယ့်အစား အသင့်အတင့် စားသုံးပေးဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

■ အဆင့်ဆင့်ထုတ်လုပ် စားစရာတွေမှ ဆိုဒီယံကိုတော့ လျှော့ချသင့်ပြီး အိမ်မှာချက်တဲ့ စားစရာတွေမှာ သဘာဝဆားကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။

■ ဆိုဒီယံဟာ ရာသီဥတု၊ လှုပ်ရှားမှုပမာဏ၊ ကျန်းမာရေးတို့အပေါ် မူတည်ပြီး လိုအပ်ချက်ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။

Source: Indian Express

တစ်ချိန်က ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကြီးမားဆုံး ရေခဲစိုင်ကြီး A23a ဟာ မူလအရွယ်အစားရဲ့ ၈ ပုံ ၁ ပုံအောက်အထိ သေးငယ်လာကြောင်း တရုတ်မိုးလေဝသစီမံဌာန(CMA)က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

#World_Climate
Published 24 January 2026
#ရေခဲစိုင်ကြီး #A23a
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_Science
Published 24 January 2026

■ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်နေ့က ကမ္ဘာဟာ သူ့ပတ်လမ်းကြောင်းအတွင်း နေနဲ့ အနီးစပ်ဆုံးနေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ တစ်နာရီကို တစ်သိန်းကီလိုမီတာနှုန်းဖြင့် ကျော်ဖြတ်ခဲ့ချိန်မှာ Wolf Moon အထူးလ ရောက်ရှိလာခြင်းနဲ့ Quadrantid ဥက္ကာခဲကြွေခြင်းတို့လည်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပါတယ်။

■ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်နေ့က ကမ္ဘာဟာ နေလုံးကနေ ကီလိုမီတာ ၁၄၇ သန်းခန့် ကွာဝေးခဲ့ပါတယ်။

■ ဒီအကွာအဝေးကြောင့် နေဟာ ကောင်းကင်ထဲမှာ ၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပိုကြီးမားသလို မြင်ရစေပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အပူလှိုင်းမဖြတ်စေခဲ့ဘဲ ရာသီဥတုတွေဟာ ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုး ၂၃.၄ ဒီဂရီတိမ်းစောင်းတာကြောင့် ဖြစ်ကာ ဒါကြောင့်ပဲ ကမ္ဘာ့မြောက်ဖက်ခြမ်းက ဆောင်းတွင်းပဲ ကျရောက်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် Wolf Moon အထူးလကလည်း ၂၀၂၆ အတွက် ပထမဆုံးဖြစ်ပျက်ခဲ့ပြီး ဒါက လဟာ ကမ္ဘာနဲ့ အနီးစပ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကာ အလွန်ကြီးမားလင်းထိန်နေခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါတင်မကဘဲ Quadrantids ဥက္ကာခဲကြွေခြင်းကလည်း အများဆုံးဖြစ်ပွားနေပြီး 2003 EH1 ရှေးဟောင်းဂြိုဟ်မွှားမှ အစအနများကို ကမ္ဘာက ဖြတ်သန်းသွားချိန်မှာ မီးအလင်းတန်းတွေ တွေ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ နာဆာ(NASA)လို အဖွဲ့အစည်းတွေအတွက်တော့ ဒါတွေဟာ မြင်ကွင်းသပ်သပ်ဆိုတာထက် အများကြီးပိုပါတယ်။

■ နေနဲ့ကမ္ဘာအနီးစပ်ဆုံးဖြစ်စဉ်က ဂြိုဟ်တုကိရိယာများ ချိန်ညှိခြင်းနဲ့ ဆိုလာဓာတ်ရောင်ခြည် လေ့လာခြင်းတို့အတွက် အရေးကြီးတဲ့ကာလ ဖြစ်ပါတယ်။

■ သာမန်လူတွေအတွက်တော့ ဒီဖြစ်ရပ်တွေဟာ အာကာသကပေးတဲ့ မရိုးနိုင်တဲ့ဖြစ်စဉ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

Source: India Today.