#World_Health
Published 10 November 2026

■ ပျော်ရွှင်နေသလို ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နဲ့ နေနေတာကိုပဲကြည့်ပြီး သူတို့တကယ်ပျော်နေတယ်လို့ မထင်လိုက်ပါနဲ့။ အဲဒီအပြုံးရဲ့နောက်ကွယ်မှာ ဘယ်သူမှမသိတဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာတွေ၊ ဝမ်းနည်းမှုတွေနဲ့ ရုန်းကန်နေရတာမျိုးရှိနေနိုင်ပါတယ်။

■ ခရစ္စမတ်ဆိုတာ ပျော်ရွှင်စရာကောင်းတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုလို့ လူအများက သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ မိသားစုအတွင်း အဆင်မပြေတာတွေ၊ အစားအသောက်ပြင်ဆင်ရတဲ့ ဖိအားတွေ၊ လက်ဆောင်ဝယ်ဖို့ ငွေကြေးကုန်ကျမှုတွေကြောင့် နှစ်ကုန်ခါနီးမှာ စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာတတ်ကြပါတယ်။

■ တချို့လူတွေဆိုရင် ပတ်ဝန်းကျင်ကလူတွေ စိတ်မပူအောင်၊ မိသားစုအတွက် စိတ်ချမ်းသာစရာဖြစ်အောင် အပြင်ပန်းမှာ ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နဲ့နေပြတတ်ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ သူတို့ရဲ့အတွင်းစိတ်ထဲမှာတော့ တကယ်ကို ဝမ်းနည်းပူဆွေးပြီး စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ရုန်းကန်နေရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒီလိုအခြေအနေကို လူအများက Smiling Depression (အပြုံးနောက်ကွယ်က စိတ်ကျရောဂါ) လို့ ခေါ်ကြပါတယ်။

■ Smiling Depression ဆိုတာ ဘာလဲ။

■ Smiling Depression ဆိုတာ ဆေးပညာအရ သီးခြားရောဂါအမည်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ စိတ်ကျရောဂါခံစားနေရပေမဲ့ အဲဒီခံစားချက်တွေကို တခြားသူတွေ မသိအောင် ဖုံးကွယ်ထားပြီး အပြင်ပန်းမှာ ပျော်ရွှင်နေသလို၊ အဆင်ပြေနေသလို ပြုမူနေတဲ့ အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းတာဖြစ်ပါတယ်။

■ စိတ်ကျရောဂါရှိနေသူတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်မှာလည်း အဆင်ပြေနေသလို မြင်ရနိုင်တယ်။ လူတွေနဲ့လည်း ရယ်ရယ်မောမော စကားပြောနိုင်တယ်။ ကိုယ့်တာဝန်တွေကိုလည်း ပုံမှန်အတိုင်း လုပ်ဆောင်နိုင်တယ်။

■ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအပြင်ပန်းပုံစံရဲ့ နောက်ကွယ်မှာတော့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အလွန်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ပြီး ဝမ်းနည်းနေရနိုင်ပါတယ်။

■ သူတို့ဟာ တခြားသူတွေနဲ့ အဆင်ပြေပြေနေချင်တယ်။ ကိုယ့်ရဲ့အတွင်းစိတ်ခံစားချက်တွေကိုလည်း ဘယ်သူမှမသိစေချင်ကြပါဘူး။

■ ဒီလိုနဲ့ ကိုယ့်ခံစားချက်တွေကို အမြဲဖုံးကွယ်ထားရင်း တဖြည်းဖြည်း အထီးကျန်လာတတ်ပါတယ်။

■ တချို့အခြေအနေတွေမှာတော့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်ချင်တဲ့ အတွေးတွေအထိ ဖြစ်လာနိုင်တာကြောင့် သတိထားဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

■ Smiling Depression ရှိနေနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြတဲ့ လက္ခဏာ ၇ ချက်

■ အပြင်ပန်းမှာ ပျော်ရွှင်နေသလို မြင်ရတဲ့သူတစ်ယောက်ရဲ့ အတွင်းစိတ်အခြေအနေကို အလွယ်တကူ သိနိုင်ဖို့ မလွယ်ပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ အောက်ပါအပြောင်းအလဲတွေကို သတိထားကြည့်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၁။ အမြဲလိုလို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေခြင်း 
လူတိုင်းက တစ်ခါတလေ ပင်ပန်းတတ်ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ကိုယ်ချစ်ရတဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ အရင်ကထက် ပိုပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေတယ်၊ ဘာမှလုပ်ချင်စိတ်မရှိတော့ဘူး၊ အားအင်ကုန်ခန်းနေသလို ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် သတိထားသင့်ပါတယ်။

■ ကိုယ်မပျော်ရွှင်ပေမဲ့ ပျော်နေသလို အမြဲပြုံးပြနေရတာကလည်း စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အများကြီး သုံးစွဲရပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် အိပ်မပျော်တာ၊ အာရုံစူးစိုက်ရခက်တာ၊ မေ့လျော့လာတာမျိုးတွေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၂။ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနဲ့ ဗိုက်အောင့်ခြင်း 
ခေါင်းခဏခဏ ကိုက်တာ၊ ဗိုက်နာတာ၊ အစာအိမ်မအီမသာဖြစ်တာတွေကို အစားအသောက်ကြောင့်ပဲလို့ ထင်ထားတတ်ကြပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေတွေကလည်း ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်မှာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။

■ အကြောင်းရင်းမသိဘဲ ခေါင်းကိုက်တာ၊ ဗိုက်နာတာတွေ မကြာခဏဖြစ်လာရင်လည်း သတိထားသင့်ပါတယ်။

■ ■ ၃။ အစားအသောက်ကို ပုံမှန်ထက် ပိုစားလာခြင်း 

■ စိတ်ဖိစီးမှုများလာတဲ့အခါ တချို့လူတွေက အစားအသောက်ကို ပိုစားလာတတ်ကြပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ဝမ်းနည်းတဲ့အချိန်၊ စိတ်မကောင်းတဲ့အချိန်တွေမှာ အစားစားခြင်းကနေ စိတ်သက်သာမှုရဖို့ ကြိုးစားတတ်ကြပါတယ်။

■ အရင်ကနဲ့မတူဘဲ အစားအသောက်ကို အလွန်အကျွံစားလာတာမျိုးရှိရင်လည်း သတိထားကြည့်သင့်ပါတယ်။

■ ■ ၄။ လက်တွေ၊ ခြေတွေမှာ လေးလံထိုင်းမှိုင်းနေသလို ခံစားရခြင်း

■ အမြဲလိုလို ဆိုဖာပေါ်မှာပဲ လှဲနေချင်တာ၊ ထိုင်ရာကနေ ထဖို့တောင် အားမရှိသလိုဖြစ်နေတာ၊ ဘာတစ်ခုမှ လုပ်ချင်စိတ်မရှိတော့တာမျိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး လေးလံထိုင်းမှိုင်းနေသလို ခံစားရပြီး နေ့စဉ်လုပ်နေကျ အလုပ်လေးတွေတောင် လုပ်ဖို့ ခက်ခဲလာတတ်ပါတယ်။

■ ■ ၅။ ဝေဖန်ခံရတာ၊ ငြင်းပယ်ခံရတာကို ပုံမှန်ထက် ပိုခံစားလွယ်လာခြင်း
တစ်ယောက်ယောက်က စကားတစ်ခွန်းပြောလိုက်တာ၊ ဝေဖန်လိုက်တာ၊ သဘောမတူလိုက်တာလောက်နဲ့ အရင်ကထက် ပိုပြီး စိတ်ထိခိုက်လာတတ်ပါတယ်။

■ အသေးအဖွဲကိစ္စလေးတွေကြောင့်တောင် ဝမ်းနည်းသွားတာ၊ စိတ်ဆိုးသွားတာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် တန်ဖိုးမရှိသလို ခံစားလာတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၆။ ပုံမှန်ထက် ပိုအိပ်လာခြင်း

■ အရင်က အိပ်ချိန်ပုံမှန်ရှိတဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ အခုနောက်ပိုင်း အိပ်ချိန်တွေအများကြီး ပိုလာတယ်ဆိုရင်လည်း သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။

■ အိပ်ရာထဲက မထချင်တာ၊ အိပ်နေပေမဲ့ မလန်းဆန်းတာ၊ တစ်နေ့လုံး အိပ်ချင်နေတတ်တာမျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ■ ၇။ လူတွေနဲ့ ဝေးကွာလာပြီး ကိုယ်ဝါသနာပါတာတွေကို စိတ်မဝင်စားတော့ခြင်းအရင်က သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ တွေ့ရတာ၊ စကားပြောရတာ၊ ကိုယ်ဝါသနာပါတဲ့အရာတွေ လုပ်ရတာကို ပျော်ရွှင်ခဲ့တဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ အခုနောက်ပိုင်းမှာ အဲဒီအရာတွေကို စိတ်မဝင်စားတော့တာမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ လူတွေနဲ့ မတွေ့ချင်တော့တာ၊ ဖုန်းမကိုင်ချင်တော့တာ၊ အပြင်မထွက်ချင်တော့တာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဂရုစိုက်မှုတွေ လျော့နည်းလာတာမျိုးတွေလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ အရင်က ကိုယ့်အတွက် အရေးကြီးခဲ့တဲ့ ဝါသနာတွေကိုတောင် စိတ်မဝင်စားတော့တာဟာ သတိထားသင့်တဲ့ အပြောင်းအလဲတစ်ခုပါ။

■ Smiling Depression ဆိုတာ သီးခြားတရားဝင်ရောဂါအမည်မဟုတ်ပါဘူး။ အထက်ပါလက္ခဏာတွေရှိရုံနဲ့ စိတ်ကျရောဂါလို့ အတည်ပြုလို့မရပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိခိုက်စေချင်တဲ့အတွေးတွေ၊ သတ်သေချင်တဲ့အတွေးတွေ ရှိလာရင်တော့ ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင်နေနေသည်ဖြစ်စေ၊ ချက်ချင်း ယုံကြည်ရသူတစ်ဦးနဲ့ ဆရာဝန်ထံ အကူအညီတောင်းခံဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ 

Source-The US Sun

#World_News
Published 09 November 2026

■ အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ဟာ သူ့အပေါ် သစ္စာရှိတဲ့ Stephen Miller ကို အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ အကြီးအကဲတာဝန် ပေးအပ်လိုက်တာကြောင့် သူ့ရဲ့သမ္မတသက်တမ်း နောက်ဆုံးနှစ်နှစ်အတွင်း နိုင်ငံရေးထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုတွေကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ လုပ်ဆောင်သွားဖို့ ရှိနေတယ်လို့ ထရမ့် အစိုးရအရာရှိတွေနဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဝင်တချို့က သုံးသပ်နေကြပါတယ်။

■ ပြီးခဲ့တဲ့ အင်္ဂါနေ့က ကျင်းပခဲ့တဲ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲဆန္ဒရှင်တွေက ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီကို အပြင်းအထန် အရေးနိမ့်စေခဲ့ပေမဲ့ Stephen Miller ကို အဓိကတာဝန်ပေးလိုက်တာကြောင့် ထရမ့်အစိုးရရဲ့ မူဝါဒတွေမှာ အပြောင်းအလဲကြီးကြီးမားမား ဖြစ်လာဖို့ မရှိဘူးလို့ ဆိုကြပါတယ်။

■ အထူးသဖြင့် တရားမဝင်ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်မှုတွေကို ဆက်လက်နှိမ်နင်းမယ်၊ လူမှုယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခတွေကို ပိုမိုအလေးပေးမယ်၊ ဒီမိုကရက်ပါတီက ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကိုလည်း လိုက်လျောမှုတွေ လုပ်မှာမဟုတ်ဘူးလို့ အစိုးရအရာရှိတွေနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေက Reuters ကို ပြောပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင်ထရမ့်ကို ထောက်ခံဖို့ တွန့်ဆုတ်နေတဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်လွှတ်တော်အမတ်တွေကိုလည်း ဖိအားပိုပေးလာနိုင်သလို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့ အိမ်ဖြူတော်ကို သူတို့ရဲ့အကျိုးစီးပွားအတွက် စည်းရုံးဖို့ ပိုခက်ခဲလာနိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်ကြပါတယ်။

■ ထရမ့်ဟာ ဒီမိုကရက်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်တယ်လို့ ပြောထားပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွေ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ ပိုမိုတင်းမာတဲ့ သဘောထားကို ပြသလာခဲ့ပါတယ်။

■ ပြီးခဲ့တဲ့စနေနေ့မှာလည်း ဒီမိုကရက်တွေဟာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီရဲ့ အလှူရှင်တွေနဲ့ ထရမ့် ရဲ့ မဟာမိတ်တွေထံ ခြိမ်းခြောက်စာတွေ ပေးပို့ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲပြီး တရားရေးဝန်ကြီးဌာနကို စုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် ကိုယ်ခံပညာနဲ့ အားကစားပွဲတွေကို စီစဉ်သူ Dana White ကိုလည်း အိမ်ဖြူတော်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ခန့်အပ်ဖို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့ပါသေးတယ်။

Source-Reuters

#World_Health
Published 09 November 2026

■ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးတွေကို Energy Drink ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေချိန်မှာ လေ့လာမှုအသစ်တစ်ခုက ကဖိန်းဓာတ်ပါတဲ့ အချိုရည်တွေဟာ ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှု၊ အိပ်စက်မှုနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြလာပါတယ်။ 

■ Energy Drink ကို တစ်ပတ်မှာ တစ်ဘူးလောက်ပဲ သောက်တဲ့ ကလေးတွေမှာတောင် ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကွာခြားမှုတွေ စတင်တွေ့ရှိနိုင်တယ်လို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက သတိပေးထားပါတယ်။

■ ကဖိန်းဓာတ် ပမာဏအနည်းငယ်လောက်ပဲ စားသုံးမိတာတောင် ကလေးတွေရဲ့ အိပ်စက်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်တယ်လို့ လေ့လာမှုမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာ ဆယ်ကျော်သက် ၃ ပုံ ၂ ပုံလောက်ဟာ တစ်ပတ်ကို အနည်းဆုံးတစ်ကြိမ် ကဖိန်းဓာတ်ပါတဲ့ အဖျော်ယမကာတွေ သောက်သုံးနေကြတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

■ ကလေး ၁၀,၀၀၀ နီးပါးကို လေ့လာခဲ့တာပါ

■ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာ အသက် ၉ နှစ်၊ ၁၀ နှစ်နဲ့ ၁၁ နှစ်အရွယ် ကလေး ၉,၆၃၂ ဦးရဲ့ ဦးနှောက် MRI ဓာတ်ပုံတွေနဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေကို King's College London မှ သုတေသီတွေက လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။

■ လေ့လာမှုမှာ တွေ့ရှိချက်တွေအရ ကဖိန်းဓာတ် ပိုမိုစားသုံးတဲ့ ကလေးတွေမှာ ဦးနှောက်ရဲ့ နေရာ ၂၂ ခုမှာ အပြင်ဘက်မျက်နှာပြင်ဧရိယာ (Brain Surface Area) ပိုမိုနည်းပါးနေတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် ၆ လအကြာမှာလည်း ကဖိန်းဓာတ်စားသုံးတဲ့ ကလေးတွေဟာ -
■ အိပ်ချိန် ပိုနည်းလာခြင်း။
■ စိတ်ခံစားမှု မတည်ငြိမ်ခြင်း။
■ အာရုံစူးစိုက်မှု အားနည်းလာခြင်း။
■ အပြုအမူဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ ပိုမိုတွေ့ရခြင်း။
စတဲ့ အခြေအနေတွေကို ကဖိန်းဓာတ်မစားသုံးတဲ့ ကလေးတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရာမှာ တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။

■ ဒီကလေးအများစုဟာ ကဖိန်းဓာတ်ကို Energy Drink တွေကနေ ရရှိကြတာဖြစ်ပေမဲ့ လက်ဖက်ရည်နဲ့ ကော်ဖီတွေမှာလည်း ကဖိန်းဓာတ် ပါဝင်ပါတယ်။

■ တစ်ပတ်ကို တစ်ခွက်လောက်ကတည်းက ကွာခြားမှုတွေ စတင်တွေ့ရတယ်လို့ ဆို
ဒီသုတေသနကို Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging ဂျာနယ်မှာဖော်ပြခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

■ သုတေသီတွေကတော့ ကလေးတွေဟာ တစ်ပတ်ကို တစ်ခွက်လောက် စတင်သောက်သုံးတဲ့အချိန်ကတည်းက ကွာခြားမှုတွေ စတင်ပေါ်လာတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရတယ်လို့ ရေးသားထားပါတယ်။

■ သုတေသီတွေရဲ့ အမြင်အရ အိပ်ရေးမဝခြင်းဟာ ဦးနှောက်နဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာရတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ကဖိန်းဓာတ်ကြောင့်ပဲ ဒီပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတယ်ဆိုတာကိုတော့ အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

■ လေ့လာမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ ဒေါက်တာ Divyangana Rakesh က -
"ကဖိန်းဓာတ်ဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အလွန်ပုံမှန်တွေ့နေကျ အရာတစ်ခုဖြစ်နေတော့ ကလေးငယ်တွေပါ စားသုံးနေကြတယ်ဆိုတာကို မေ့လျော့သွားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူငယ်တွေမှာ ကဖိန်းဓာတ်စားသုံးမှုကိုလည်း ထိန်းချုပ်မှု အားနည်းနေပါတယ်။

■ ကျွန်မတို့ရဲ့ လေ့လာမှုအရ ကဖိန်းဓာတ်ကို ပမာဏနည်းနည်းလောက်ပဲ စားသုံးတာတောင် ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွာခြားမှုတွေနဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့နဲ့ ဆက်စပ်နေတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် လူငယ်တွေရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးအကြောင်း စဉ်းစားတဲ့အခါ အချိုရည်တွေကနေ ရရှိတဲ့ ကဖိန်းဓာတ်ပမာဏနဲ့ အိပ်စက်မှုအခြေအနေတွေကိုပါ အလေးထားစောင့်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်" လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

■ ကဖိန်းဓာတ်များရင် ဘာတွေဖြစ်နိုင်သလဲ။

■ ယခင်လေ့လာမှုတွေမှာလည်း ကဖိန်းဓာတ်ကို ပမာဏများများ စားသုံးခြင်းဟာ အောက်ပါပြဿနာတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်တယ်လို့ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ စိုးရိမ်ပူပန်မှု ပိုများလာခြင်း။
■ သွေးပေါင်ချိန် မြင့်တက်ခြင်း။
■ နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်ခြင်း။
■ အိပ်မပျော်ခြင်းနဲ့ အိပ်စက်မှု အရည်အသွေးကျဆင်းခြင်း။

■ အထူးသဖြင့် ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးနေဆဲ ကလေးတွေအတွက် ဒီအချက်တွေကို မိဘတွေအနေနဲ့ ပိုပြီး သတိထားသင့်ပါတယ်။

■ Energy Drink ရောင်းချမှုကို ပိတ်ပင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေတဲ့ ဗြိတိန်ဗြိတိန်နိုင်ငံမှာတော့ အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးတွေကို ကဖိန်းဓာတ်ပါတဲ့ Energy Drink တွေ ရောင်းချခွင့်ကို လာမယ့် ဧပြီလကစပြီး ပိတ်ပင်ဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။

■ သတင်းမှာဖော်ပြထားတဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ဗြိတိန်က ကလေး ၁၀၀,၀၀၀ လောက်ဟာ Energy Drink တွေကို နေ့တိုင်းသောက်သုံးနေကြပြီး ဆယ်ကျော်သက် ၃ ပုံ ၂ ပုံလောက်ကလည်း တစ်ပတ်ကို အနည်းဆုံးတစ်ကြိမ် ကဖိန်းဓာတ် စားသုံးနေကြပါတယ်။

■ တစ်ဖက်မှာတော့ British Soft Drinks Association ရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဒီလေ့လာမှုအပေါ် သဘောထားမှတ်ချက်ပေးရာမှာ - "ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း အစားအသောက်ဘေးကင်းရေးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေက သတ်မှတ်ထားတဲ့ အကြံပြုချက်အတွင်း ကဖိန်းဓာတ်ကို စားသုံးမယ်ဆိုရင် ဆယ်ကျော်သက်တွေအပါအဝင် လူတွေအတွက် ဘေးကင်းတယ်လို့ အကြိမ်ကြိမ်အတည်ပြုထားပြီးဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီလေ့လာမှုက အမေရိကန်ကလေးတွေမှာ ကဖိန်းဓာတ်စားသုံးမှုနဲ့ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံ၊ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်တွေကြား ဆက်စပ်မှုကိုသာ တွေ့ရှိထားတာဖြစ်ပြီး ကဖိန်းဓာတ်ကြောင့် ဒီလိုပြဿနာတွေ ဖြစ်လာတယ်ဆိုတာကို သက်သေမပြနိုင်ပါဘူး" လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

■ ဒီလေ့လာမှုက Energy Drink တွေကို ကလေးတွေ သောက်သုံးတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး သတိထားဖို့ လိုအပ်ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြနေပါတယ်။

■ အထူးသဖြင့် -
■ ကလေးတွေကို Energy Drink ဝယ်သောက်တဲ့ အလေ့အကျင့် မဖြစ်စေပါနဲ့။
■ ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်နဲ့ ကဖိန်းဓာတ်ပါတဲ့ အချိုရည်တွေကိုလည်း သတိထားပါ။
■ ညဘက် အိပ်ချိန်မှန်ဖို့ ဂရုစိုက်ပေးပါ။
■ ကလေးတွေ အိပ်မပျော်တာ၊ အာရုံစူးစိုက်ရခက်တာ၊ စိတ်အပြောင်းအလဲများတာတွေ ရှိ၊ မရှိ စောင့်ကြည့်ပေးပါ။

■ အရေးကြီးဆုံးအချက်ကတော့ ဒီလေ့လာမှုဟာ ကဖိန်းဓာတ်နဲ့ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံ၊ စိတ်ကျန်းမာရေးကြား ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြထားတာသာဖြစ်ပြီး Energy Drink တစ်ဘူးသောက်ရုံနဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ ဦးနှောက် ပျက်စီးသွားတယ်လို့ အတည်ပြုထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ ကလေးတွေရဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲဖြစ်တာကြောင့် မလိုအပ်တဲ့ ကဖိန်းဓာတ်စားသုံးမှုကို လျှော့ချပြီး ကျန်းမာတဲ့ အိပ်စက်မှုနဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံကို ငယ်စဉ်ကတည်းက လေ့ကျင့်ပေးတာက ပိုကောင်းပါတယ်။

Source-The US Sun

#World_Health
Published 09 November 2026

■ နေ့တိုင်း ကော်ဖီတစ်ခွက်ပြီးတစ်ခွက် သောက်လေ့ရှိတဲ့ အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့တော့ နောက်တစ်ခွက် ထပ်သောက်မယ့်အချိန်မှာ နည်းနည်းလောက် ပြန်စဉ်းစားသင့်ပါပြီ။ ဒါမှမဟုတ် ကော်ဖီအစား လက်ဖက်ရည်လေး ပြောင်းသောက်ကြည့်ဖို့လည်း စဉ်းစားနိုင်ပါတယ်။

■ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ Flinders University မှ သုတေသီတွေဟာ Nutrients ဂျာနယ်မှာ လေ့လာမှုတစ်ခု ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ကော်ဖီအများကြီးသောက်ခြင်းဟာ သွေးဆုံးပြီး အသက်ကြီးပိုင်း အမျိုးသမီးတွေရဲ့ အရိုးသိပ်သည်းဆ လျော့နည်းခြင်းနဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

■ ဘယ်လိုလေ့လာခဲ့ကြတာလဲ။

■ သုတေသီတွေဟာ အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့အထက် အမျိုးသမီးပေါင်း ၉,၇၀၄ ဦးရဲ့ ကော်ဖီနဲ့ လက်ဖက်ရည်သောက်သုံးမှုကို ၁၀ နှစ်ကြာ လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်။

■ အဲဒီကာလအတွင်း အမျိုးသမီးတွေရဲ့ တင်ပါးဆုံရိုးနဲ့ ပေါင်ရိုးအပေါ်ပိုင်း တို့ရဲ့ အရိုးသိပ်သည်းဆကိုလည်း တိုင်းတာစစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။

■ ဒီနေရာတွေဟာ အရိုးပွရောဂါကြောင့် အရိုးကျိုးလွယ်တဲ့ နေရာတွေဖြစ်ပါတယ်။
လေ့လာမှုရလဒ်တွေအရ-လက်ဖက်ရည်သောက်သူတွေမှာ တင်ပါးဆုံရိုးရဲ့ အရိုးသိပ်သည်းဆ ပိုကောင်းတာကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ တစ်နေ့ကို ကော်ဖီ ၅ ခွက်ထက်ပိုသောက်သူတွေမှာ အရိုးသိပ်သည်းဆ လျော့နည်းတာကို တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

■ တစ်နေ့ကို ကော်ဖီ ၂ ခွက်ကနေ ၃ ခွက်အထိ သောက်သူတွေမှာတော့ အရိုးကျန်းမာရေးအပေါ် ဆိုးကျိုးရှိတယ်ဆိုတဲ့ ဆက်စပ်မှုကို မတွေ့ရှိခဲ့ပါဘူး။

■ ဒါကြောင့် ကော်ဖီကို ပုံမှန်သင့်တင့်တဲ့ပမာဏ သောက်သုံးတာနဲ့ အလွန်အကျွံသောက်သုံးတာဟာ မတူညီဘူးဆိုတာ သတိပြုဖို့လိုပါတယ်။

■ အမျိုးသမီးတွေ ဘာကြောင့်အရိုးပွရောဂါပိုဖြစ်လွယ်တာလဲ။

■ သုတေသီတွေရဲ့ အဆိုအရ အရိုးသိပ်သည်းဆ လျော့နည်းလာတဲ့ အရိုးပွရောဂါဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ အရေးကြီးတဲ့ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခုဖြစ်နေပါတယ်။

■ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသက် ၅၀ ကျော်သူတွေထဲမှာ အမျိုးသမီး ၃ ယောက်မှာ ၁ ယောက်နဲ့ အမျိုးသား ၅ ယောက်မှာ ၁ ယောက်ဟာ အရိုးပွရောဂါနဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ အရိုးကျိုးမှုတွေ ကြုံတွေ့ရနိုင်တယ်လို့ လေ့လာမှုမှာဖော်ပြထားပါတယ်။

■ အမျိုးသမီးတွေဟာ အမျိုးသားတွေထက် အရိုးထုထည် နည်းပါးတတ်သလို သွေးဆုံးပြီးနောက် အရိုးဆုံးရှုံးမှု ပိုမြန်လာတာကြောင့် အရိုးပွရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေပိုများပါတယ်။

■ အမေရိကန်နိုင်ငံမှာလည်း အသက် ၅၀ ကျော်သူတွေထဲက တင်ပါးဆုံရိုးနဲ့ ကျောရိုးနေရာတွေမှာ အရိုးသိပ်သည်းဆနည်းနေသူ အရေအတွက်ဟာ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်မှာ နောက်ထပ် ၁၇.၂ သန်းအထိ တိုးလာနိုင်တယ်လို့ သုတေသီတွေက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

■ လက်ဖက်ရည်က အရိုးအတွက် ဘာကြောင့်ကောင်းနိုင်တာလဲ။

■ ဒီလေ့လာမှုမှာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ သုတေသီ Ryan Liu က ScienceDaily ကို ရှင်းပြရာမှာ လက်ဖက်ရည်ထဲမှာ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်တဲ့ Catechins လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတ်ပေါင်းတွေဟာ အရိုးအသစ်ဖြစ်ပေါ်မှုကို အားပေးပြီး အရိုးပျက်စီးမှုကို နှေးကွေးစေနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

■ တစ်ဖက်မှာတော့ ကော်ဖီထဲက Caffeine ဓာတ်ဟာ ဓာတ်ခွဲခန်းလေ့လာမှုတွေအရ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ကယ်လ်စီယမ်စုပ်ယူမှုနဲ့ အရိုးဇီဝဖြစ်စဉ်တွေကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ ဒီသက်ရောက်မှုတွေက အနည်းငယ်သာရှိပြီး ကော်ဖီထဲကို နို့ထည့်သောက်ခြင်းဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း လျော့ပါးစေနိုင်တယ်လို့ Ryan Liu က ရှင်းပြထားပါတယ်။

■ သူက ဆက်လက်ပြီး -"ဒီလေ့လာမှုရလဒ်ကြောင့် ကော်ဖီကို လုံးဝဖြတ်ပစ်ရမယ်၊ ဒါမှမဟုတ် လက်ဖက်ရည်ကို အများကြီး သောက်ရမယ်လို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လက်ဖက်ရည်ကို သင့်တင့်တဲ့ပမာဏ သောက်ပေးတာက အရိုးကျန်းမာရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သလို ကော်ဖီကို အလွန်အကျွံသောက်တာကလည်း မသင့်တော်နိုင်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် အရက်သောက်သုံးမှုရှိတဲ့ အမျိုးသမီးတွေအတွက် ပိုပြီး သတိထားသင့်ပါတယ်" လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

■ အရိုးကျန်းမာရေးအတွက် ဘာတွေလုပ်သင့်လဲ။

■ Lisa Young ကတော့ အရိုးကျန်းမာရေးအတွက် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းတွေက -
ကယ်လ်စီယမ် လုံလောက်စွာ စားသုံးပါ။ နို့၊ ဒိန်ချဉ်၊ ငါးသေးသေးလေးတွေ၊ အစိမ်းရောင်ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို စားပေးပါ။

■ Vitamin D လုံလောက်စွာ ရရှိပါစေ။ ကယ်လ်စီယမ်စုပ်ယူမှုအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။
ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်လုပ်ပါ။ လမ်းလျှောက်ခြင်းနဲ့ ကိုယ်အလေးချိန်ကို အသုံးပြုရတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတွေ လုပ်ပေးပါ။ဆေးလိပ်ရှောင်ပါ။အရက်အလွန်အကျွံသောက်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။

■ ကော်ဖီသောက်တာကို ကြောက်ပြီးလုံးဝဖြတ်ပစ်စရာ မလိုပါဘူး။ တစ်နေ့ကို ၂ ခွက်ကနေ ၃ ခွက်လောက် သင့်တင့်စွာ သောက်သုံးတာက ဒီလေ့လာမှုအရ အရိုးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထား မတွေ့ရပါဘူး။

■ ဒါပေမဲ့ တစ်နေ့ကို ၅ ခွက်ထက်ပိုပြီး အလွန်အကျွံသောက်တတ်သူတွေ၊ အထူးသဖြင့် သွေးဆုံးပြီး အရွယ်ရောက်လာတဲ့ အမျိုးသမီးတွေအနေနဲ့တော့ သောက်သုံးမှုပမာဏကို ပြန်လည်ဆန်းစစ်သင့်ပါတယ်။

■ အရိုးကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးဆုံးကတော့ ကယ်လ်စီယမ်နဲ့ Vitamin D လုံလောက်စွာရရှိဖို့၊ လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်ဖို့နဲ့ ကျန်းမာတဲ့နေထိုင်မှုပုံစံကို ထိန်းသိမ်းဖို့ပဲဖြစ်ပါတယ်။

Source-New York Post

#World_Health
Published 08 November 2026

■ နှလုံးရပ်ခြင်း (Cardiac Arrest) ဟာ ဘယ်အချိန်မှာမဆို ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ ဖြစ်တဲ့အခါ လူနာဟာရုတ်တရက်လဲကျသွားနိုင်သလို သတိလစ်သွားပြီး ပုံမှန်အသက်ရှူတာလည်း ရပ်သွားနိုင်ပါတယ်။

■ နှလုံးကသွေးကိုပုံမှန်အတိုင်း မညှစ်ထုတ်နိုင်တော့တဲ့အတွက် ဦးနှောက်နဲ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေကို အောက်ဆီဂျင်ပါတဲ့ သွေး မရောက်ရှိတော့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာ အချိန်မီသိရှိပြီး ချက်ချင်းကူညီပေးနိုင်ရင် လူနာရဲ့အသက်ရှင်နိုင်ခြေကို တိုးစေနိုင်ပါတယ်။

■ မွမ်ဘိုင်းမြို့ Parel ရှိ Gleneagles ဆေးရုံမှ နှလုံးအထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာ Punya Pratap Kujur ကတော့ နှလုံးရပ်နေတယ်လို့ သံသယရှိရင်အချိန်မဆွဲဘဲချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

■ ■ ၁။ လူနာ သတိရှိ၊ မရှိနဲ့ ပုံမှန်အသက်ရှူ၊ မရှူ စစ်ဆေးပါ။ပထမဆုံးလူနာကိုခေါ်ကြည့်ပါ။ ပခုံးကို ညင်သာစွာ တို့ပြီး တုံ့ပြန်မှုရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးပါ။လူနာက ဘာတုံ့ပြန်မှုမှမရှိဘူး။
ပုံမှန်အသက်မရှူတော့ဘူး။ဒါမှမဟုတ် အသက်ရှူသလိုလိုနဲ့ တစ်ချက်တစ်ချက် လေငင်နေတယ်။ဒီလိုဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် နှလုံးရပ်နေတယ်လို့ ယူဆပြီးချက်ချင်းအကူအညီပေးရပါမယ်။
သတိပြုရမှာက တစ်ချက်တစ်ချက် လေငင်ရှူနေတာကို ပုံမှန်အသက်ရှူနေတယ်လို့ မထင်ပါနဲ့။

■ ■ ၂။ အရေးပေါ်အကူအညီခေါ်ပြီး CPR ချက်ချင်းလုပ်ပါ။
လူနာ သတိလစ်နေပြီး ပုံမှန်အသက်မရှူဘူးဆိုရင် ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲဆိုတာ အချိန်အကြာကြီး စဉ်းစားမနေပါနဲ့။ သူ့ဘာသာ ပြန်ကောင်းလာမလားဆိုပြီးလည်း မစောင့်ပါနဲ့။
အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီကို ချက်ချင်းခေါ်ပါ။
အနီးအနားမှာ လူတစ်ယောက်ယောက်ရှိရင် အရေးပေါ်အကူအညီ ခေါ်ခိုင်းပါ။
ကိုယ်တိုင်ကတော့ CPR (နှလုံးနှင့် အသက်ရှူပြန်လည်ကူညီခြင်း) ကို စတင်လုပ်ဆောင်ပါ။

■ ရင်ဘတ်ဖိနှိပ်နည်း (Chest Compressions)

■ လူနာကို မာကျောပြီး ညီညာတဲ့ မျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ပက်လက်အနေအထား ထားပါ။

■ လက်ဖဝါးနှစ်ဖက်ကို ထပ်တင်ပြီး ရင်ဘတ်အလယ်တည့်တည့်မှာ ထားပါ။

■ တစ်မိနစ်ကို အကြိမ် ၁၀၀ မှ ၁၂၀ နှုန်းနဲ့ ဖိနှိပ်ပေးပါ။

■ ဖိပြီးတိုင်း ရင်ဘတ်ကို မူလအနေအထားအတိုင်း ပြန်ကြွလာခွင့်ပေးပါ။

■ လူနာ ပုံမှန်အသက်ပြန်ရှူလာတဲ့အထိ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့က လွှဲပြောင်းတာဝန်ယူတဲ့အထိ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်တိုင် ဆက်မလုပ်နိုင်တော့တဲ့အထိ CPR ကို ဆက်လုပ်ပေးပါ။

■ ဆေးအဖွဲ့ရောက်လာတဲ့အထိ စောင့်ပြီးမှ CPR လုပ်မယ်ဆိုပြီး အချိန်မဆွဲပါနဲ့။

■ ■ ၄။ ဘာကြောင့်အချိန်မီကူညီဖို့အရေးကြီးတာလဲ။

■ နှလုံးရပ်ခြင်းဟာ အသက်အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

■ CPR မလုပ်ဘဲ အချိန်ကြာကြာထားလေလေ လူနာရဲ့ အသက်ရှင်နိုင်ခြေ လျော့နည်းလာနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဦးနှောက်နဲ့ အရေးကြီးတဲ့ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတွေဟာ အောက်ဆီဂျင်မရရှိဘဲ ကြာကြာနေရင် ထိခိုက်ပျက်စီးနိုင်ပါတယ်။

■ ဒေါက်တာ Kujur ကလည်း အရေးအကြီးဆုံးအချက်ကတော့ ထိတ်လန့်မနေဖို့၊ လူနာ သူ့ဘာသာပြန်ကောင်းလာမလားဆိုပြီး မစောင့်ဖို့နဲ့ အရေးပေါ်အကူအညီခေါ်ပြီး ရင်ဘတ်ဖိနှိပ်မှုကို ချက်ချင်းစတင်ဖို့ပဲ ဖြစ်တယ်လို့အလေးပေးပြောကြားထားပါတယ်။

■ နှလုံးရပ်ပြီး လူတစ်ယောက် ရုတ်တရက် လဲကျသွားတဲ့အခါ ကိုယ်တိုင် ဆေးပညာရှင်မဟုတ်ရင်တောင် အရေးပေါ်အခြေအနေကို သိရှိပြီး အချိန်မီ CPR လုပ်ပေးနိုင်ခြင်းက အသက်တစ်ချောင်းကို ကယ်တင်နိုင်ပါတယ်။

Source-The Indian Express