တရုတ်က အာကာသထဲ နက်နက်နဲနဲ စူးစမ်းလေ့လာသွားမယ့် အစီအစဉ်တွေ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်နေပြီး လပေါ်မှာ ရေရှာဖွေခြင်းကစလို့ မားစ်ဂြိုဟ်ပေါ်မှ နမူနာများယူဆောင်လာခြင်းအထိပြုလုပ်နေကာ စကြဝဠာအပြင်ဘက်အထိ ရောက်ရှိရန်ရည်မှန်းနေပါတယ်။

#Asia_Science
Published 14 March 2026
#တရုတ် #အာကာသ
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_Health
Published 14 March 2026

■ နော့ဝက်စတန်းဖိန်းဘာ့ဂ်ဆေးတက္ကသိုလ်ရဲ့ သုတေသနအသစ်မှာ ဘယ်အချိန် အစားစားခြင်းက နှလုံးကျန်းမာရေးနဲ့ ပတ်သက်နေပြီး ညနေစာလျှော့စားသူတွေကို လေ့လာရာမှာ သွေးပေါင်ချိန်လျော့ခြင်း၊ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် တည်ငြိမ်ခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှုန်း တည်ငြိမ်ခြင်းတို့ တွေ့ရှိရပါတယ်။

■ အစာမစားတဲ့ အချိန်ကာလကို ခန္ဓာကိုယ် နိုးထအိပ်စက်စက်ဝန်းနဲ့အညီ အချိန်ကိုက်ပြုလုပ်ပါက နှလုံး၊ ဇီဝဖြစ်စဉ်၊ အိပ်စက်မှုတို့ကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်စေပြီး နှလုံးသွေးကြောကျန်းမာရေး ကာကွယ်နိုင်မှာဖြစ်တယ်လို့ ဒေါက်တာ ဒန်နီယယ်လာဂရီမယ်ဒီက ဆိုပါတယ်။

■ နှလုံးကျန်းမာရေး မကောင်းတဲ့အခါ ဆီးချို၊ နှလုံးရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အချို့သော ကင်ဆာအန္တရာယ်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

■ အသက် ၃၆ နှစ်မှ ၇၅ နှစ်ကြားရှိပြီး အဝလွန်နေတဲ့ လူ ၃၉ ယောက်ကို ခေါ်ယူကာ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို အိပ်ရာမဝင်ခင် ၃ နာရီခြားပြီး နောက်ဆုံးစားစေကာ အစာမစားချိန် ၁၃ နာရီမှ ၁၆ နာရီကြား ရှိစေခဲ့ပါတယ်။

■ အခြားအဖွဲ့ကတော့ ပုံမှန်အတိုင်း အစာမစားချိန် ၁၁ နာရီမှ ၁၃ နာရီကြား ရှိပါတယ်။

■ ရက်သတ္တပတ် ၇ ပတ်ခွဲကြာပြီးနောက် အိပ်ရာမဝင်ခင် ၃ နာရီနောက်ဆုံးထား စားတဲ့သူတွေက နှလုံးကျန်းမာရေးမှာ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့တာ တွေ့ရပါတယ်။

■ ပျမ်းမျှအားဖြင့် သွေးပေါင်ချိန် ၃.၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းကာ ညဘက်မှာ နှလုံးခုန်နှုန်း ၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းစေသဖြင့် နှလုံးကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါပါတယ်။

■ ဒါကြောင့် နောက်ကျမှ အစားစားခြင်းကို ရှောင်ရှားမယ်ဆိုရင် ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။

■ သုတေသီတွေက တွေ့ရှိချက်တွေကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စမ်းသပ်လေ့လာသွားရန် စီစဉ်နေပါတယ်။

Source: New York Post.

#World_Health
Published 14 March 2026

■ အင်္ဂလန်မှ သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်က အသက် ၇၈ နှစ်ရှိခဲ့တဲ့ ရုပ်အလောင်းကို ခွဲစိတ်စစ်ဆေးခဲ့ကြရာမှာ လိင်တံ ၃ ချောင်းတောင် ပါနေတာကို တွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။

■ ဒီလိုမျိုး ကျားအင်္ဂါပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အခြေအနေကို တွေ့ရှိတာဟာ သမိုင်းမှာ ဒုတိယအကြိမ် ဖြစ်ပါတယ်။

■ ဒီလူဟာ အသက်ရှင်စဉ်တုန်းက ဒီလိုအပိုပါတာကို လုံးဝသတိမထားမိခဲ့တာပါပဲ။

■ ဒီအခြေအနေကို ဆရာဝန်တွေက လိင်အင်္ဂါအပိုပါခြင်းလို့ ခေါ်ကြပြီး အလွန်အမင်းရှားပါးတဲ့ မွေးရာပါအခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။

■ ၁၆၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း ထိုကဲ့သို့ လိင်တံ ၃ ချောင်းပါခြင်းဖြစ်စဉ် တစ်ဦးသာရှိခဲ့ပြီး ၃ လသားအရွယ် ကလေးရဲ့ ကပ္ပယ်အိတ်အပြင်ဘက်မှာ အပိုထွက်နေတဲ့အင်္ဂါတွေ ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခဲ့ကြပါတယ်။

■ ၇၈ နှစ်အရွယ် အလောင်းမှာတော့ အင်္ဂါအပိုတွေက အိတ်အတွင်းမှာပဲ ပုန်းကွယ်ရှိနေခဲ့တာကြောင့် သာမန်လိုပဲ ထင်ခဲ့ပါတယ်။

■ လိင်အင်္ဂါတွေဖြစ်စေတဲ့ ရှေ့ပြေးအရာက သုံးပင်ပွားပြီး အဓိကလိင်တံတစ်ခုနဲ့ အပိုနှစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့တယ်လို့ သုတေသီတွေ ပြောပါတယ်။

■ ဒီလိုပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ဖြစ်စဉ်တွေ သိရှိထားတာထက် အပြင်မှာ ပိုများနိုင်ကာ ပုန်းကွယ်နေတဲ့ ဖြစ်ရပ်မျိုးဆိုရင် မသိရှိဘဲဖြစ်နေမယ်လို့ သုတေသီတွေ ယူဆထားပါတယ်။

■ ဒီဖြစ်စဉ်တွေကနေ ဆီးလမ်းကြောင်း ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ ထောင်မတ်မှုပြဿနာရှိခြင်း၊ မျိုးပွားနိုင်စွမ်းပြဿနာများ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

■ ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်တွေအကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။

Source: New York Post.

တရုတ်ပြည်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သန်းပေါင်း ၄၀၀ ကျော်က ငါးရုပ်ကြွင်း ၂ ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။ တစ်ခုက အကောင်သေးငယ်ပြီး နောက်တစ်ခုက ထိုခေတ်က ဧရာမကြီးတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

#Asia_History
Published 13 March 2026
#တရုတ် #ငါးရုပ်ကြွင်း
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_Health
Published 13 March 2026

■ ရောဂါဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ၊ ဓာတ်မတည့်အမှုန်တွေ၊ ဗိုင်းရပ်စ်တွေအမျိုးမျိုးကို ဘက်စုံကာကွယ်ပေးနိုင်မယ့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးကို ကြွက်တွေမှာ စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

■ အဆိုပါ နှာခေါင်းဖျန်းကာကွယ်ဆေးဟာ ကာကွယ်ဆေးအများစုထက် အလုပ်လုပ်ပုံ ကွဲပြားပါတယ်။

■ သာမန်ကာကွယ်ဆေးတွေဆိုရင် ကိုယ်ခံအားစနစ်က ရောဂါပိုးကို မှတ်မိစေကာ တိုက်ထုတ်တဲ့ပုံစံဖြစ်ပေမယ့် ကာကွယ်မှုလမ်းကြောင်း အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသလို ရောဂါပိုးတွေကလည်း အချိန်ကြာလာရင် ဗီဇပြောင်းလဲလာနိုင်ပါတယ်။

■ ယခုနှာခေါင်းဖျန်းကာကွယ်ဆေးကတော့ ကိုယ်ခံအားစနစ် အလိုက်သင့် ပြောင်းလဲစေတဲ့အပြင် ပထမဆုံး ကာကွယ်မှုဖြစ်တဲ့ မျိုးဗီဇလမ်းကြောင်းစနစ်ကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးပါတယ်။

■ ဒါဟာ မွေးရာပါကိုယ်ခံအားစနစ်က ရောဂါပိုးမွှား အမျိုးမျိုးကို ကာကွယ်နိုင်တာဖြစ်တယ်လို့ စတန်းဖို့ဒ်ဆေးတက္ကသိုလ်မှ အဏုဇီဝသက်ရှိဗေဒ ပရော်ဖက်ဆာ ဘာလီပူလင်ဒရန်က ပြောပါတယ်။

■ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲက ကြွက်တွေကို ၃ ပတ်အတွင်း ထိုကာကွယ်ဆေးတွေ ပေးခဲ့ပြီးနောက် ကိုဗစ်ရောဂါပိုး၊ စတက်ဖလိုကော့ကပ်စ်အော်ရီယပ်စ်၊ အေစီနိုဘက်တာဘော်မန်နိုင် ဘက်တီးရီးယားတို့ဖြင့် ထိတွေ့စေခဲ့ရာ မွေးရာပါမူကိုယ်ခံအား တုံ့ပြန်မှုဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ခဲ့တဲ့အပြင် အလိုက်သင့်တုံ့ပြန်တဲ့ ကိုယ်ခံအားစနစ်လည်း အလျင်အမြန် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

■ ကာကွယ်ဆေးစမ်းသပ်မှုတွေကို ဓာတ်ခွဲခန်းကြွက်တွေမှာသာ ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး လူသားတွေမှာ သုတေသနလုပ်ဖို့အတွက်တော့ နောက်ထပ်လေ့လာရဦးမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ပူလင်ဒရန်က ပြောပါတယ်။

■ ဒီကာကွယ်ဆေးက ရာသီအလိုက် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းတွေကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပြီး လူသားတွေမှာ ထိရောက်တယ်လို့ သက်သေပြနိုင်ပါက ရောဂါတွေ ကာကွယ်ရာမှာ အဆင်သင့်ရှိနေစေမှာ ဖြစ်တယ်လို့ သုတေသီတွေ ယူဆထားပါတယ်။

Source: LiveScience

#World_Health
Published 13 March 2026

■ ပါးစပ်ထဲမှာရှိတဲ့ တံတွေးမှာ ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အဏုဇီဝပိုးမွှားအကြောင်းတွေ ပါဝင်သလို သွေးနမူနာထက်လည်း ရယူဖို့ လွယ်ကူပါတယ်။

■ တံတွေးစက်အနည်းငယ်ဖြင့် HIV နဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ တို့လို ရောဂါတွေကို ရှာဖွေနိုင်မှာ ဖြစ်သလို ရင်သားကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေတွေကိုလည်း အကဲဖြတ်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ လာမယ့်နှစ်များအတွင်း ဒီစစ်ဆေးနည်းတွေဖြင့် ဆီးချို၊ ဆီးကျိတ်ကင်ဆာတို့လို အခြားရောဂါတွေလည်း ရှာဖွေနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။

■ ခံတွင်းစောင့်ရှောက်ရေးနည်းလမ်းထဲမှာ တံတွေးစစ်ဆေးချက် ပုံမှန်ထည့်သွင်းပါက ရောဂါတွေကို စောစီးစွာ သိရှိနိုင်ပြီး အသက်တွေနဲ့ ငွေကြေးကုန်ကျ သက်သာစေနိုင်မှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆေခရာမင်တိုမှ သွားဆရာဝန် ဝေါလေ့စ်ဘယ်လာမီက ပြောပါတယ်။

■ လက်ရှိ တံတွေးစစ်ဆေးနည်းတွေက HIV နဲ့ ကိုဗစ်-၁၉ တို့ကို ရှာဖွေနိုင်ပေမယ့် FDA အသိအမှတ်ပြုထားခြင်း မရှိသလို အာမခံထောက်ပံ့ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

■ ကုမ္ပဏီတွေအနေနဲ့ တံတွေးအခြေပြု ကင်ဆာအမျိုးမျိုး ရှာဖွေစစ်ဆေးနည်းများအတွက် FDA အသိအမှတ်ပြု ရရှိဖို့ ကြိုးပမ်းလာနိုင်ပါတယ်။

■ တံတွေးမှာပါဝင်တဲ့ အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် စမ်းသပ်မှုပြုလုပ်ရန် ခက်ခဲနိုင်ပေမယ့် သုတေသီတွေက ရောဂါရှာဖွေရေးအတွက် စိတ်ချရတဲ့ ရောဂါအမှတ်အသားတွေ တွေ့ရှိနိုင်အောင် ကြိုးစားနေပါတယ်။

■ တံတွေးစစ်ဆေးနည်းတွေကို ဖြည့်စွက်စမ်းသပ်ဖို့အတွက်သာ အသုံးပြုသင့်ပြီး မူရင်းဆေးစစ်မှုတွေ၊ ခံတွင်းစစ်ဆေးမှုတွေနေရာမှာတော့ အစားမထိုးသင့်ပါဘူး။

Source: NPR.