#World_Technology
Published 15 December 2025

■ ရှန်ဟိုင်းမှာပြုလုပ်တဲ့ နိုင်ငံတကာဉာဏ်ရည်တုထည့်သွင်းပြိုင်ပွဲနဲ့ ၂၀၂၅ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တီထွင်ထုတ်လုပ်သူများ အစည်းအဝေးပွဲမှာ စက်ရုပ်တွေရဲ့ လက်တွေ့အသုံးချစွမ်းရည်များကို ကဏ္ဍအသီးသီးမှာ စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

■ စက်မှုထုတ်လုပ်ရေးကစလို့ လူမှုဝန်ဆောင်မှုများ၊ အိမ်တွင်းထောက်ကူမှု၊ အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေး၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနဲ့ လက်မှုပညာစွမ်းဆောင်မှုတို့အထိ ပါဝင်ပါတယ်။

■ ဒီပွဲမှာ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်များအတွင်း လူသားပုံသဏ္ဍာန် စက်ရုပ်များကို အသုံးချဖို့ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာမှ AI စက်ရုပ်အဖွဲ့ ၁၀၀ ကျော် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်တာကို လူအများစိတ်ဝင်စားခဲ့ပါတယ်။

■ ၃ ရက်တာပြုလုပ်တဲ့ပွဲမှာ ပြိုင်ကွင်းလမ်းကြောင်း ၆ ခုနဲ့ စိန်ခေါ်မှု ၈ မျိုး၊ ပြိုင်ပွဲငယ် ၁၉ မျိုး ပါဝင်ပါတယ်။

■ အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးပြိုင်ပွဲမှာဆိုရင် အန္တရာယ်များတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ထဲမှာ ပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အတားအဆီးများကို လမ်းညွှန်ပြခြင်း၊ အဆောက်အဦပေါ် တက်ခြင်း စတဲ့စွမ်းရည်တွေ ပြသခဲ့ပါတယ်။

■ အမှတ်ပေးတဲ့အခါ ဝန်သယ်ဆောင်နိုင်စွမ်းနဲ့ အချိန်ဘယ်လောက်ကုန်လဲ ဆိုတာတွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြောင်း၊ အနာဂတ် ဉာဏ်ရည်တုကဏ္ဍဟာ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေတွေမှာ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေ ကူညီလုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ဖြစ်ကြောင်း အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးပြိုင်ပွဲ ဒိုင်လူကြီးတစ်ဦးက ဆိုပါတယ်။

■ ဒီပွဲတွေဟာ စက်ရုပ်ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းသာမက ဉာဏ်ရည်တုစီစဉ်ခြင်း၊ ရေရှည်တည်တံ့မှုရှိခြင်း၊ ရုတ်တရက်အခက်အခဲကို ဖြေရှင်းနိုငခြင်းတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားပါတယ်။

■ စက်ရုပ်တွေကို ကဏ္ဍအသီးသီးမှာ အသုံးချနိုင်ဖို့အတွက် ပြိုင်ပွဲအမျိုးမျိုးကိုလည်း စီစဉ်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။

ဗီဇာဝေဗာပရိုဂရမ် နိုင်ငံတွေကနေလာမယ့် ခရီးသည်တွေအနေနဲ့ ယင်းတိုရဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာသမိုင်းကြောင်း ၅ နှစ်စာကို တင်ပြဖိုလိုအပ်တော့မယ်လို အမေရိကန်အကောက်ခွန်နဲ့ နယ်စပ်ကာကွယ်ရေး(CBP)က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ အဆိုပြုလိုက်ပါတယ်။

#World_News
Published 15 December 2025
#ဗီဇာ #အမေရိကန်
#YMG #Yangon_Times #Yangon_Media_Group

#World_News
Published 15 December 2025

■ ဩစတြေးလျ ဆစ်ဒနီ ဘွန်ဒီကမ်းခြေက ဂျူးပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတစ်ခုမှာ လူ ၁၅ ဦးသေစေခဲ့တဲ့ သေနတ်သမား ၂ ဦးက အဖေနဲ့သားဖြစ်တယ်လို့ ရဲတွေက တနင်္လာနေ့မှာ ပြောပါတယ်။

■ နှစ် ၃၀ နီးပါးအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး သေနတ်အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်ခဲ့ပြီး ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း အထိမ်းအမှတ် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

■ အသက် ၅၀ အရွယ်အဖေက အခင်းဖြစ်ပွားရာမှာပဲ သေဆုံးခဲ့ပြီး အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် သားဖြစ်သူကတော့ ဆေးရုံမှာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်နေပါတယ်။

■ ယခုပစ်ခတ်မှုဟာ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် သတ်မှတ်နေကြပါတယ်။

■ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပြီးနောက် ဆေးရုံမှာ လူ ၄၀ ကျန်ရှိနေပြီး ရဲအရာရှိနှစ်ဦးလည်း မစိုးရိမ်ရတော့ပါဘူး။

■ အခင်းဖြစ်ပွားရာကမ်းခြေမှာ တိုက်ခိုက်မှုက ၁၀ မိနစ်လောက် ကြာခဲ့ပြီး သဲသောင်ပြင်တွေ လမ်းတွေပေါ်သို့ လူတွေထွက်ပြေးခဲ့ကြပါတယ်။

■ ဒီကမ်းခြေပွဲသို့ လူတစ်ထောင်ခန့် လာရောက်တယ်လို့ ရဲတွေဆိုပါတယ်။

■ ရုပ်သံတွေအရ တရားခံတွေဟာ ရိုင်ဖယ်နဲ့ မောင်းပြန်သေနတ်တို့ ကိုင်ဆောင်ခဲ့ဟန် ရှိပါတယ်။

■ ဘွန်ဒီဒေသခံ မော်ဂန်ဂေဘရီယယ်က အလွန်ဝမ်းနည်းကြေကွဲဖွယ် မနက်ခင်းဖြစ်ခဲ့ပြီး လူတွေ ပျော်ရွှင်နေကြချိန်မှာ အခုလို ဖြစ်ပျက်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပြပါတယ်။

■ ဒီဖြစ်ရပ်မှာ တိုက်ခိုက်သူနှစ်ဦးပဲ ပါဝင်တယ်လို့ အာဏာပိုင်တွေ သတင်းရပေမယ့် နောက်ထပ်ပါဝင်သူရှိမရှိ စစ်ဆေးနေပါတယ်။

■ အစ္စရေးလ်-ဂါဇာပဋိပက္ခနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဩစတြေးလျမှာ ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးဖြစ်ရပ်တွေ တောက်လျှောက်ဖြစ်ပွားနေခဲ့ပါတယ်။

■ ဒေါ်နယ်ထရမ့်၊ အီမန်နျူယယ်မက်ခရွန်တို့လို ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်တွေက ဩစတြေးလျဘက်က ရပ်တည်ကြောင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထုတ်ဖော်ပြသထားပါတယ်။

Source: Reuters

#World_Health
Published 15 December 2025

■ လိမ္မော်သီးစားတဲ့အခါ အခွံနဲ့ အသားကြားက အဖြူရောင်ဖတ်တွေကို ခွာစားလေ့ရှိကြပါတယ်။

■ တကယ်တမ်းတော့ အဆိုပါအဖြူရောင်ဖတ်တွေက ပိုပြီးအာဟာရတန်ဖိုး ရှိတယ်လို့ KIMS ဆေးရုံမှ ဒေါက်တာ အမ်ရင်းရှိတ်ခ်က ပြောပါတယ်။

■ လိမ္မော်သီးအဖြူဖတ်က အမျှင်နဲ့ အပင်ဒြပ်ပေါင်းရင်းမြစ်ဖြစ်ပြီး အစာခြေခြင်း၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်၊ ကျန်းမာရေးတို့မှာ များစွာခြားနားစေနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

■ ဒီအမျှင်ဓာတ်က သကြားစုပ်ယူခြင်း၊ အစာခြေခြင်း၊ အူလမ်းကြောင်း ပံ့ပိုးခြင်းတို့ကို ကူညီပေးတဲ့အပြင် ဗိုက်တာမင်-စီ၊ ပိုတက်ဆီယံ၊ အပင်ဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်တာကြောင့် လိမ္မော်သီးစားတဲ့အခါ အဖြူဖတ်တွေကိုပါ စားပေးရင် ဗိုက်ပြည့်ဝစေပြီး ခါတိုင်းထက် အာဟာရဓာတ် မျှတစေမှာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ ဒါ့အပြင် ဖလေဗိုနွိုက်တွေက နှလုံး၊ သွေးကြော၊ ကိုယ်ခံအားစနစ်တို့ကို ကာကွယ်ပေးကာ ဓာတ်တိုးခြင်းတွေကို လျှော့ချပေးပြီး နေ့စဉ် ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုတွေကနေ ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။

■ အချဉ်ဓာတ်ပါတဲ့အသီးတွေထဲက ဖလေဗိုနွိုက်တွေက သွေးစီးဆင်းမှု ကောင်းစေပြီး ရောင်ရမ်းခြင်းတွေကို ထိရောက်စွာ ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်ပါသေးတယ်။

■ ဘယ်လောက်ပမာဏလဲဆိုတာ အတိအကျမဟုတ်ပေမယ့် အဖြူဖတ်အလွှာတစ်ခုကပင် အများစုအတွက် လုံလောက်ပါတယ်။

■ စားရတာ သိပ်မခါးဘဲနဲ့ အမျှင်ဓာတ်တွေ ဖလေဗိုနွိုက်တွေကို ရရှိစေပြီး ခါးလွန်းတယ်ဆိုရင် ဒိန်ချဉ်၊ အသုပ်၊ ဖျော်ရည်တို့ဖြင့် ရောစပ်စားသုံးနိုင်တယ်လို့ ပြောသွားပါတယ်။

Source: Indian Express

#World_Science
Published 15 December 2025

■ လမ်းမှာတွေ့ရတဲ့ အချို့ခွေးသေးသေးလေးတွေဟာ ချစ်စရာကောင်းပေမယ့် ဝံပလွေရဲ့ DNA ရှိနေနိုင်ပါတယ်။

■ ခွေးမျိုးစိတ်အားလုံးရဲ့ ၃ ပုံ ၂ ပုံနီးပါးလောက်မှာ ဝံပလွေ DNA ကို ရှာတွေ့နိုင်တဲ့ပမာဏအထိ တွေ့ရတယ်လို့ အမေရိကန်သိပ္ပံပညာရှင်များ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

■ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်ထောင်ချီအတွင်း ခွေးတွေနဲ့ ဝံပလွေတွေဟာ မျိုးစပ်ယှက်ခဲ့ကြတယ်လို့ ယူဆထားပါတယ်။

■ ဒီလိုမျိုးစပ်ရာကနေ အရွယ်အစား၊ အနံ့ခံနိုင်စွမ်း၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးတွေ ဖြစ်လာစေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ ယနေ့ခေတ် ခွေးအများစုမှာ ဝံပလွေမျိုးရိုးဗီဇတွေကို အနည်းငယ်တွေ့ရှိနိုင်ကာ လူသားပတ်ဝန်းကျင်မှာ ရှင်သန်နိုင်လောက်အောင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

■ ခွေးနဲ့ဝံပလွေတွေရဲ့ မျိုးဗီဇပစ္စည်းထောင်ချီကို ဆန်းစစ်ခဲ့ကြပါတယ်။

■ ယနေ့ခေတ် ခွေးမျိုးစိတ်တွေရဲ့ ၆၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က ဝံပလွေမျိုးရိုးက ၀.၂ ရာခိုင်နှုန်းလောက် သယ်ဆောင်ထားတာကို တွေ့ရှိပါတယ်။

■ ဝံပလွေအဆန်ဆုံး အိမ်မွေးခွေးတွေထဲမှာ Grand Anglo-Francais Tricolore ခွေးမျိုးက ဝံပလွေ DNA ၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အများဆုံးဖြစ်နေကာ ဆာလူကစ်နဲ့ အာဖဂန်တို့လို အမဲလိုက်ခွေးတွေလည်း မြင့်မားပါတယ်။

■ ဝံပလွေ DNA များတဲ့ခွေးတွေက လွတ်လပ်စွာနေလိုပြီး နယ်မြေစိုးမိုးလိုစိတ်ရှိကြာ ဝံပလွေ DNA နည်းတဲ့ခွေးတွေကတော့ ယဉ်ပါးပြီး လေ့ကျင့်ပေးရလွယ်ကူတာ တွေ့ရပါတယ်။

■ ဝံပလွေ DNA က ခွေးတွေမှာ အချို့သော သဟဇာတတွေကို ဖန်တီးပေးကာ ဥပမာအားဖြင့် တိဘက်ခွေးမျိုးတွေက တိဘက်ဝံပလွေတွေကနေ အမြင့်ပေမြင့်မားတဲ့နေရာတွေမှာ ရှင်သန်နိုင်တဲ့မျိုးဗီဇကို လက်ဆင့်ကမ်းရရှိကြပါတယ်။

Source: CBS News

၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅

အမေရိကန်က ဘီလာရုစ်၏ အဓိကဓာတ်မြေဩဇာပို့ကုန်ပိတ်ဆုံအရေးယူမှုရုပ်သိမ်းပေးပြီး ဘီလာရုစ်က ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရှင်နှင့်အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်အပါအဝင် အကျဉ်းသား၁၂၃ဦး ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။

အဓိက ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများ

ဘီလာရုစ်နိုင်ငံသည် ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရှင် အဲလစ် ဘီယာလျပ်စကီး (Ales Bialiatski) နှင့် အတိုက်   အခံ ခေါင်းဆောင် မာရီယာ ကာလက်စ်နီကာဗာ (Maria Kalesnikava) တို့ အပါအဝင် အကျဉ်းသား ၁၂၃ ဦးကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။

ဤလွှတ်ပေးမှုသည် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် လက်အောက်ရှိ အမေရိကန် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ကြားဝင်  ညှိနှိုင်းပေးသည့် သဘောတူညီချက်ရရှိပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ယင်းအတွက် အပြန်အလှန်အားဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဘီလာရုစ်၏ အဓိက ဓာတ်မြေသြဇာပို့ကုန်ဖြစ်သော ပိုတက်ရှ်အပေါ် ပိတ်ဆို့မှုများကို ရုပ်သိမ်းပေးရန် သဘော  တူညီခဲ့သည်။

 လွတ်မြောက်လာသူများ

အဲလစ် ဘီယာလျပ်စကီး - ၂၀၂၂ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ပူးတွဲဆုရှင်ဖြစ်ပြီး လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လကတည်းက ထောင်ချခံထားရသူဖြစ်သည်။

မာရီယာ ကာလက်စ်နီကာဗာ - ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် လူကာရှန်ကို ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

အခြားလွတ်မြောက်လာသူများမှာ

အကျဉ်းသား ၉ ဦး လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံသို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။

အကျဉ်းသား ၁၁၄ ဦးကို ယူကရိန်းနိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။

အမေရိကန်၏ ရပ်တည်ချက်

လာမည့်လများအတွင်း ကျန်ရှိနေသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၁,၀၀၀ ခန့်အထိ လွတ်မြောက်လာနိုင်  ဖွယ်ရှိကြောင်း အမေရိကန် ကိုယ်စားလှယ် ဂျွန်ကိုးလ်ကပြောကြားခဲ့သည်

နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံး လွတ်မြောက်လာပါက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု အများစုကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အမေရိကန်၏ သံတမန်ရေးရာ ဆောင်ရွက်ချက်သည် ဘီလာရုစ်က ရုရှားအပေါ် မှီခိုအားထားနေရမှုကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည်။

တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ထုတ်ပြန်ချက်များ

 ဘီယာလျပ်စကီးက သူ၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကြိုဆိုခဲ့သော်လည်း ထောင်ပေါင်းများစွာ အကျဉ်းကျ ခံနေရဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြကာ လူ့အခွင့်အရေး တိုက်ပွဲ ဆက်လက်ရှိနေဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြော ကြားခဲ့သည်။

နော်ဝေ နိုဘယ်ကော်မတီက သူ၏ လွတ်မြောက်မှုအပေါ် စိတ်သက်သာရာရကြောင်းနှင့် ဝမ်းမြောက် ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။

ပြည်ပရောက် ဘီလာရုစ် အတိုက်အခံများက ထရမ့်ကို ကျေးဇူးတင်စကား ပြောကြားခဲ့ပြီး ဤသဘော  တူညီချက်သည် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ထိရောက်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်ဟု ဆိုသော်လည်း စနစ် ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများအတွက် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ၏ ပိတ်ဆို့မှုများကို ဆက်လက်ထားရှိရန် တိုက် တွန်းခဲ့သည်။

နောက်ခံအကြောင်းအရာ

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ နှိမ်နင်းမှုများနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ရုရှား၏ ယူကရိန်းစစ်ကို ထောက်ခံခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဘီလာရုစ်သည် အနောက်နိုင်ငံများ၏ ကျယ်ပြန့်သော ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

သမ္မတ အလက်ဇန်းဒါး လူကာရှန်ကိုသည် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ရှိနေသည်ဆိုခြင်းကို ငြင်းဆိုလေ့ ရှိပြီး ယခင်က ပြန်လွှတ်ပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။

လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ Viasna ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ စနေနေ့က အကျဉ်းသားလွှတ်ပေးခြင်း မတိုင်မီအချိန်ထိ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၁,၂၂၇ ဦး ကျန်ရှိနေသေးသည်ဟုဆိုသည်။

အလားအလာ

ဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည်နှင့်အမျှ နောက်ထပ် လွှတ်ပေးမှုများ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

ကျန်ရှိနေသေးသော ဖမ်းဆီးခံရသူများ လွတ်မြောက်ရေး သေချာစေရန်အတွက် ဆက်လက်ထိတွေ့  ဆက်ဆံသွားရန် အသင့်ရှိကြောင်း အမေရိကန်က အချက်ပြခဲ့သည်။

သတင်းအရင်းအမြစ်- နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများ