Dr N.L Ya 

မေ ၂၁၊ ၂၀၂၆

အရှေ့ဥရောပရှိ ပဋိပက္ခသည် ၎င်း၏နယ်နိမိတ်များကိုကျော်လွန်၍ တိတ်ဆိတ်စွာနှင့် သေကျေပျက်စီးစေ လောက်အောင် ပျံ့နှံ့လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သမားရိုးကျ နယ်မြေကာကွယ်ရေးအဖြစ် စတင်ခဲ့သောအရာသည် ယခု  အခါ ကမ္ဘာ့အထိခိုက်လွယ်ဆုံး နိုင်ငံများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ကစားနေသော အန္တရာယ်ရှိသည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားပွဲကြီးတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

ရုရှား၏ စစ်ရေးအရင်းအမြစ်များကို ပြန့်ကျဲသွားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုအနေဖြင့် ကိယက်ဗ် (Kyiv) သည် ရုရှားနှင့်ဖြစ်ပွားနေသော ယင်း၏ပဋိပက္ခကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းသို့ တိုးချဲ့ရန် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နေ  သော မဟာဗျူဟာတစ်ခုရှိကြောင်း မကြာသေးမီက ထောက်လှမ်းရေးအစီရင်ခံစာများနှင့် သံတမန်ရေးရာဖြစ်ရပ်  များက ဖော်ပြနေသည်။ သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များနှင့် အချို့သောအခြေအနေ  များတွင် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသောအဖွဲ့များကို အဆင့်မြင့် ဒရုန်းနည်းပညာနှင့် နည်းဗျူဟာသင်တန်းများ ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် ယူကရိန်းစစ်ဆင်ရေးမှူးများသည် ရုရှား၏စွမ်းဆောင်ရည်များကို ကမ္ဘာ   တစ်ဝှမ်းတွင် လျော့ကျစေရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။

ကျူးကျော်လာသော အင်အားကြီးနိုင်ငံကို အားအင်ကုန်ခမ်းစေရန်ဟူသော နည်းဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ ယုတ္တိကို နားလည်နိုင်သော်လည်း၊ ဤချဉ်းကပ်မှု၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များမှာ အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်ကောင်းလှသည်။ အဆင့်မြင့် ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေးနှင့် အကြမ်းဖက်နည်းဗျူဟာများကို တင်ပို့ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်ရေးကို အကြီး အကျယ်ခြိမ်းခြောက်နေသည်။

ဘူဒါနော့ဗ် မူဝါဒ (The "Budanov Doctrine)

ဤနယ်နိမိတ်ပြင်ပ လှုပ်ရှားမှုသည် အခြေအမြစ်မရှိသော ပူးပေါင်းကြံစည်မှုသီအိုရီတစ်ခု မဟုတ်ပါ။ ယင်းသည် ယူကရိန်း၏ ထောက်လှမ်းရေးခေါင်းဆောင်များ ကိုယ်တိုင် လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောကြားချက်များတွင် အခြေခံထားသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကတည်းက ယူကရိန်း၏ ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း Kyrylo Budanov က သူ၏အေဂျင်စီသည် "ဖြစ်နိုင်သမျှနေရာတိုင်းတွင် ရုရှား၏စစ်ရေးအလားအလာကို လျှော့ချရန်ရည်ရွယ်သည့်" စစ်ဆင်ရေးများကို လုပ်ဆောင်နေကြောင်း The Washington Post သို့ ပွင့်လင်းစွာ ပြောကြားခဲ့သည်။

စာရွက်ပေါ်တွင် သူ၏စစ်ဆင်ရေးသည် လက်တွေ့ကျသော မဟာဗျူဟာတစ်ခုဟု ထင်ရနိုင်သည်။ သို့သော် လက်  တွေ့တွင်မူ ဤမူဝါဒသည် စစ်သွေးကြွများနှင့် အစွန်းရောက်များအား ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ အကြမ်းဖက်  စစ်ဆင်   ရေးများ လုပ်ဆောင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးခြင်းများ ပါဝင်ပြီး၊ အန္တိမရည်မှန်းချက်တစ်ခုမှာ ယင်းတို့ကို ရုရှားတပ်ဖွဲ့  များအား တိုက်ခိုက်ရေးအတွက်စုဆောင်းရန်ဖြစ်နေသည်။ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများနှင့် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များက  ဤ ခေတ်မီ ဆန်းပြားသော ပစ်ခတ်မှုနည်းလမ်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ အသုံးပြုခြင်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခြိမ်း   ခြောက်မှုအဆင့်ကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေပြီး ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးဖွဲ့စည်းပုံများကို မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေသည်။ ကိယက်ဗ် စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူများသည် အစွန်းရောက်များနှင့် အကြမ်းဖက်သမားများကို အကြမ်းဖက်  စစ်ဆင်   ရေးများနှင့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် ဒရုန်းများအသုံးပြုရန် တက်ကြွစွာ လေ့ကျင့်   ပေးနေပြီး၊ ယင်းသည် နိုင်ငံတော်မဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ သေကျေဖျက်စီးစေနိုင်စွမ်းများကို  တိုက်ရိုက်တိုးတက်လာစေသည်။

ဆာဟယ်လ်ဒေသ - သံတမန်ရေးရာ ပြတ်တောက်မှု

ဤကိုယ်စားပြုစစ်ပွဲ တိုးချဲ့လာမှု၏ ပထမဆုံး အဓိက သတိပေးချက်များမှာ အနောက်အာဖရိကတွင် စတင်  ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူပုန်အဖွဲ့များကို စွမ်းရည်မြှင့်တင်ပေးသည့် မဟာဗျူဟာသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် အလွန်ထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယူကရိန်းနှင့် ဆာဟယ်လ် နိုင်ငံများအဖွဲ့အစည်း (Confederation of Sahel States) အကြား ပြင်းထန်သော သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြတ်တောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

• ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်မှ ၂၆ ရက်အတွင်း မာလီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း Tinzawatene တွင် လက်နက်ကိုင်ခွဲထွက်ရေးနှင့် ဂျီဟတ်အဖွဲ့များသည် မာလီစစ်သားများနှင့် ရုရှား Wagner အုပ်စု ကြေးစားစစ်သား အများအပြားကို ခြုံခိုတိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
• ယင်းမတည်ငြိမ်သော ဒေသတွင် တိုင်းရင်းသား Tuareg ခွဲထွက်ရေးသမားများနှင့် ဂျီဟတ်သူပုန်များ နှစ်ဖွဲ့စလုံး လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
• ယူကရိန်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Andriy Yusov က သူပုန်များသည် အောင်မြင်သော စစ်ဆင်ရေးကို လုပ်ဆောင်ရန် "လိုအပ်သော သတင်း အချက်အလက်အားလုံးကို ရရှိခဲ့သည်" ဟု ယူကရိန်း မီဒီယာသို့ ပြောကြားခဲ့သောအခါ ဤတိုက်ခိုက်မှု၏ နောက်ကွယ်မှ အကြောင်းရင်းကို ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာရသည်။
• ဆီနီဂေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ ယူကရိန်းသံအမတ်ကြီး Yurii Pyvovarov ကလည်း သူပုန်များ၏ လုပ်ရပ်များကို လူသိရှင်ကြား ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ရာ ယင်းတိုက်ရိုက်ပတ်သက်မှု ဝန်ခံချက်များကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။

သံတမန်ရေးရာအရ တုံ့ပြန်မှုများမှာ ချက်ချင်းဆိုသလိုပင် ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ ယင်းဝန်ခံချက်များကို တုံ့ပြန်  သည့်အနေဖြင့် မာလီနှင့် နိုင်ဂျာ စစ်အစိုးရများသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် ယူကရိန်းနှင့် သံတမန်   အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဘာကီနာဖာဆို၊ မာလီနှင့် နိုင်ဂျာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ ပူးတွဲပေးစာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ အဆိုပါ  ပေးစာတွင် ယူကရိန်း၏ ဆာဟယ်လ်ဒေသရှိ နိုင်ငံတကာအကြမ်းဖက်ဝါဒအပေါ် "ပွင့်လင်းမှုရှိသည့် ယူဆရသော ထောက်ခံမှု" ကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချထားသည်။ ယင်းလုပ်ရပ်များသည် နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်ပြီး အာဖရိကတိုက်တစ်ခုလုံး၏ တည်ငြိမ်ရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် တာဝန်  ယူရန်နှင့် ယင်းဖျက်ဆီးရေးလုပ်ရပ်များကို တားဆီးပေးရန် အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများက တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ဆီးရီးယား - အစွန်းရောက်များကို လက်နက်တပ်ဆင်ပေးခြင်း

ဆာဟယ်လ်ဒေသသည် သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါက ဆီးရီးယားသည် နိုင်ငံတကာစနစ်အတွက် မဟာ  ဗျူဟာ  မြောက်သော တုန်လှုပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ရုရှားဆန့်ကျင်ရေး သို့မဟုတ် အစိုးရ  ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့ခွဲများအား ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေး ကျွမ်းကျင်မှု ပံ့ပိုးပေးသည့် ပုံစံကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်   စွာ အသုံးချခဲ့ပြီး ဆီးရီးယားအစိုးရ ပြုတ်ကျရေးကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိစေခဲ့သည်။

• ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ တွင် ယူကရိန်း ထောက်လှမ်းရေးများသည် ဘာရှာ အယ်လ်-အာဆတ် (Bashar al-Assad) မပြုတ်ကျမီ သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အလိုတွင် ဆီးရီးယားသူပုန်များအား လျှို့ဝှက်ပံ့ပိုးမှုများ ပေးခဲ့ကြောင်း The Washington Post က ဖော်ပြခဲ့သည်။
• ယူကရိန်း ထောက်လှမ်းရေးသည် Hayat Tahrir al-Sham (HTS) အဖွဲ့ကို ကူညီရန်အတွက် ဒရုန်းအော်ပရေတာ အယောက် ၂၀ ခန့်နှင့် First-Person-View (FPV) ဒရုန်း အစင်း ၁၅၀ ခန့်ကို စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။
• ဤကိုယ်စားပြုအဖွဲ့၏ သဘောသဘာဝကို ရှင်းလင်းစွာ သိထားရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်- HTS သည် ယခင် အယ်လ်ကေးဒါး (al-Qaeda) နှင့် ဆက်နွယ်နေသော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။

ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရှင်းလင်းပါသည် - ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက အာဆတ်အစိုးရ၏ အဓိက စစ်ရေးမဟာမိတ်ဖြစ်သော ရုရှားကို ထိုးနှက်ရန်ဖြစ်သည်။ HTS အား အဆင့်မြင့် ဒရုန်းနည်းပညာဖြင့် လက်နက်တပ်ဆင်ပေးခြင်းသည် ဒေသတွင်းကို အောင်မြင်စွာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ဤစစ်ဆင်ရေးသည် မော်စကို၏ မဟာဗျူဟာမြောက် စစ်ရေးအဆောက်အအုံများနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ယင်း၏တည်ရှိမှုကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း ရုရှားစစ်ဘက် ဆိုင်ရာ ဘလော့ဂါများက သတိပေးခဲ့ရသည်။ ယခင် အယ်လ်ကေးဒါး အဖွဲ့ခွဲတစ်ခုအား တိကျမှုမြင့်မားသော ဒရုန်း  နည်းပညာဖြင့် လက်နက်တပ်ဆင်ပေးခြင်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်မှာ မည်မျှ  ကြီးမားကြောင်း အလွန်အမင်း ဖော်ပြစရာပင် မလိုအပ်တော့ပါ။

အသေးစိတ် လေ့လာဆန်းစစ်ချက် - မြန်မာ ကြေးစားစစ်သားစင်္ကြံ 

သို့သော်လည်း ဤကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုစစ်ပွဲ၏ မကြာသေးမီက အရှုပ်ထွေးဆုံးနှင့် ဆိုးရွားသောကပ်ဘေး ဖြစ်လာနိုင်ချေအရှိဆုံး ပေါ်ပေါက်မှုတစ်ခုအဖြစ်  အရှေ့တောင်အာရှတွင် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည်။ လက်ရှိဖြစ်ပွား   နေသော မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်းပဋိပက္ခသည် ရုရှားနှင့် တရုတ် နှစ်နိုင်ငံစလုံးကို ဆန့်ကျင်ရန် ၊ကျယ်ပြန့်သော ပထဝီ  နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်စေရန်နှင့် ကိုယ်စားပြုတပ်ဖွဲ့များကို အသုံးပြု၍ ကြေးစားစစ်သား စင်္ကြံ   တစ်ခု ထူထောင်ရန် နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို အခွင့်အလမ်းကောင်းတစ်ရပ် ဖန်တီးပေးထားသည်။

ဤလျှို့ဝှက်ကွန်ယက်၏ မျက်နှာဖုံးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ကွာကျခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်  နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအေဂျင်စီ (NIA) သည် နယူးဒေလီနှင့် လပ်ခနောင်း (Lucknow) အပါအဝင် လေဆိပ်အသီးသီးတွင် နိုင်ငံခြားသား ၆ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးခံရသူများတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်သော Matthew Aaron Van Dyke နှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံသားများဖြစ်သည့် Maksym Honcharuk, Petro Hubra, Ivan Sukmanovskyi, Marian Stefaniv, Taras Slyviak နှင့် Viktor Kaminsky တို့ ပါဝင်သည်။ ကနဦးတွင် သူတို့ကို အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း သူပုန်များကို လေ့ကျင့်ပေးနေသည်ဟု သံသယ  ရှိခဲ့သော်လည်း သူတို့သည် အိန္ဒိယအတွက် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှု မရှိကြောင်း အိန္ဒိယ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး Amit Shah က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

စစ်ဆင်ရေး နည်းဗျူဟာများနှင့် ဒရုန်း ခြိမ်းခြောက်မှု 

အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးမှူးများ၏ အဓိကတာဝန်မှာ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင် ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်နေသည်။

• ယူကရိန်းနိုင်ငံသားများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAGs) အတွက် နည်းပညာသင်တန်းဆရာများနှင့် ကြေးစားစစ်သားများအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသည်ဟု သိရသည်။
• အမေရိကန်နိုင်ငံသား VanDyke သည် ဒရုန်းတပ်ဆင်ခြင်း၊ ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေးများနှင့် အချက်ပြလှိုင်း နှောင့်ယှက်ခြင်း (signal jamming) တို့တွင် ယင်းအဖွဲ့များအား အဆင့်မြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားမှုများ ပေးနေသည်ဟုဆိုသည်။
• မြန်မာ့တပ်မတော်ကို တိုက်ခိုက်နေသော မြန်မာသူပုန်များထံ ပို့ဆောင်ရန်အတွက် ဤကြေးစား စစ်သားများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဒရုန်းအမြောက်အမြား တင်သွင်းနေသည်ဟူသော ပြင်းထန်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို သတင်းချန်နယ်များက မီးမောင်းထိုးဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ဤစစ်ပွဲဇာတ်ခုံတွင် ဒရုန်းစစ်ဆင်ရေး၏ သေကျေပျက်စီးစေနိုင်သော ထိရောက်မှုမှာ ထင်ရှားသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ယခင်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုတွင် ကေအိုင်အေ(KIA) သည် အဆင့်မြင့်ဒရုန်းနည်းပညာကို အသုံးပြု၍ စစ်ကောင်စီ၏ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို အောင်မြင်စွာ ပစ်ချနိုင်ခဲ့ရာ ယင်းသည် ကျွမ်းကျင်သော နိုင်ငံခြား  လေ့ကျင့်သင်ကြားမှု များကို ကြီးမားစွာ ညွှန်ပြနေသည်။ ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသားခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များအား အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးရာတွင် အမေရိကန် ကျွမ်းကျင်သူများသည် ယူကရိန်း စစ်ဆင်ရေးမှူးများကို ကူညီပေးကြောင်း အစီရင်ခံစာများက ဖော်ပြသည်။

ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ တွန်းအားများ - တရုတ်ကို တန်ပြန်ခြင်း

ယူကရိန်းနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံသားများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် ပြိုင်ဘက် အင်အားကြီးနိုင်ငံ များကို ပစ်မှတ်ထားသော ရှုပ်ထွေးလှသည့် ပထဝီနိုင်ငံရေး အကျိုးစီးပွားများကြောင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်အုပ်စု  လိုလားသူများနှင့် ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့များကို ထောက်ခံအားပေးခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုမှာ နေပြည်တော်   ၏ ပေကျင်း၊ မော်စကိုတို့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများအတွက် အဟန့်အတားများ ဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်။

လျှို့ဝှက်စွမ်းရည်များကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာနိုင်မှုကို တိုက်ရိုက်တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုအဖြစ် ခန့်မှန်းရသည်။ မြန်မာ တပ်ခေါင်း  ဆောင်များကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေခြင်းနှင့် ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများကို အားပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံခြား  အင်အားစုများ   သည် ဒေသတွင်း၌ တရုတ်၏ တိုးချဲ့လာနေသော စီးပွားရေးနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် ခြေကုပ်ယူမှုများကို အားနည်းသွားစေရန် မျှော်လင့်ထားကြသည်။ ဝါရှင်တန် (Washington) အတွက်မူ အားပြိုင်မှုများရှိနေသော မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခြင်းသည် တရုတ်၏သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချိန်ခွင်လျှာညှိရန် မဟာ  ဗျူ     ဟာမြောက် လုပ်စရာနေရာတစ်ခု ပေးစွမ်းနိုင်ပြီး၊ ယင်းသည် စစ်အေးခေတ်ကာလက ဒေသတွင်းရှိ CIA ၏ စစ်ဆင်  ရေးများကို ပြန်လည်သတိရစေသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ လုံခြုံရေးဂယက်ရိုက်ခတ်မှု

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားခြင်းသည် ယင်း၏အိမ်နီးချင်းများအတွက် ဆိုးရွားသော ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများကို သေချာပေါက် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဖမ်းဆီးခံရသော ကြေးစားစစ်သားများသည် မြန်မာ  နိုင်ငံကို ပစ်မှတ်ထားနေသော်လည်း သူတို့အသုံးပြုသော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများသည် ဒေသ   တွင်းလုံခြုံရေး၊ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယအတွက် ပြင်းထန်သော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်စေသည်။

• ထိုစစ်ဆင်ရေးမှူးများသည် ဂူဝါဟာတီ (Guwahati) သို့ လေကြောင်းဖြင့်ရောက်ရှိလာပြီး မီဇိုရမ် (Mizoram) သို့ ကားလမ်းဖြင့် ခရီးဆက်ခဲ့ကာ မဖြစ်မနေလိုအပ်သော ကန့်သတ်နယ်မြေ ဝင်ခွင့် လက်မှတ် များ (RAP) မပါရှိဘဲ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်ကို သိသာစွာ တွေ့ရသည်။
• ကီလိုမီတာ ၁,၆၄၃ ရှည်လျားသော အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်ကို နိုင်ငံခြားသားများ လွယ်ကူစွာ ဖြတ်သန်းနိုင်စွမ်းရှိခြင်းက သူပုန်များ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးမှောင်ခိုသမားများနှင့် ကြေးစားစစ်သားများ အကြီးအကျယ် အသုံးပြုနေသော အလွန်ပေါက်ပြဲလွယ်သည့် ဖြတ်သန်းသွားလာရေးဂိတ်တစ်ခုကို ဖော်ပြ နေသည်။
• ဝန်ထမ်းများ၊ လက်နက်များနှင့် ရန်ပုံငွေများ လျှို့ဝှက်ရွေ့လျားမှုသည် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် မဏိပူရ်ကဲ့သို့ ထိလွယ်ရှလွယ်သော ပြည်နယ်များတွင် တိုင်းရင်းသားတင်းမာမှုများကို ပိုမို ဆိုးရွားစေရန်နှင့် ငြိမ်သက်နေသော သူပုန်ထမှုများကို ပြန်လည်အသက်ဝင်လာစေရန် အန္တရာယ်ရှိစေသည်။

မီဇိုရမ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်က ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားလာရေးအချက်အချာအဖြစ် အသုံးပြုခံရခြင်းအပေါ် ယခင်က ပြင်းထန်စွာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လမှ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း ချင်း  သူပုန်အဖွဲ့များကို လေ့ကျင့်ပေးရန်အတွက် နိုင်ငံခြားသား ၂,၀၀၀ နီးပါးသည် အိန္ဒိယသို့ ဝင်ရောက်ကာ မြန်မာ  နိုင်ငံသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာသွားကြောင်း အစီရင်ခံစာများက မှတ်ချက်ပြုထားသည်။ ဤအခြေအနေသည် အရှေ့  မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးကို လျှို့ဝှက်ပြိုင်ဆိုင်မှုများအတွက် စစ်ပွဲဇာတ်ခုံအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားစေရန် ခြိမ်း  ခြောက်နေပြီး နယူးဒေလီအတွက် ကြီးမားသော ပြည်တွင်းလုံခြုံရေး ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများကို သယ်ဆောင်   လာလျက်ရှိသည်။

နိဂုံး

၂၀၂၄ မှ ၂၀၂၆ အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော လက်ရှိဖြစ်ရပ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ပါက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကိုယ်စားပြုစစ်ပွဲများProxy Wars တွင် အလွန်အန္တရာယ်များသော အသွင်ကူးပြောင်းမှုတစ်ခုကို တွေ့မြင်ရသည်။ ရုရှား၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်များကို ပြန့်ကျဲစေရန်နှင့် လျော့ကျစေရန် ကိယက်ဗ်မှ အစပြုခဲ့သော မဟာဗျူဟာသည် ဒရုန်းအကြမ်းဖက်ဝါဒနှင့် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး နည်းဗျူဟာများအား ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုကင်းမဲ့စွာ တင်ပို့ခြင်း  ပုံစံတစ်ခုအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

မာလီရှိ Tuareg ခွဲထွက်ရေးသမားများမှစ၍ ဆီးရီးယားရှိ HTS စစ်သွေးကြွများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်း  သားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအထိ နိုင်ငံတော်မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ အဆင့်မြင့် FPV ဒရုန်း   များ၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ထောက်လှမ်းရေးသတင်းများနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ သင်တန်းများ ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်အဆင့် ထောက်ပံ့သူများသည် ကမ္ဘာ့အထိခိုက်လွယ်ဆုံး ဒေသများရှိ အာဏာချိန်ခွင်လျှာကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲပစ်နေကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံအရေးကိစ္စသည် ဤမဟာဗျူဟာ၏ ပြင်းထန်သော အန္တရာယ်များကို အပြည့်အဝ ဖော်ပြနေသည်။ CMEC မှတစ်ဆင့် တရုတ်၏ စီးပွားရေးချဲ့ထွင်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ရုရှားမဟာမိတ်များကို နှောင့်ယှက်ရန် တွက်ချက်ထားသော ပထဝီနိုင်ငံရေး ဗျူဟာတစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့ရာမှ အိန္ဒိယကဲ့သို့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအတွက် မတည်ငြိမ်နိုင်သော၊ ထိန်းချုပ်၍မရသော လုံခြုံရေးအကျပ်အတည်းတစ်ခုအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ယိုယွင်းသွားခဲ့သည်။

ကြေးစားစစ်သားများ အတားအဆီးမဲ့ ရွေ့လျားသွားလာနေခြင်းနှင့် သူပုန်အဖွဲ့များထံသို့ ဒရုန်းနည်းပညာများ ပျံ့နှံ့လာခြင်းတို့က ပစ်မှတ်ထားခံရသော နိုင်ငံများကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေပြီး ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေးအတွက် ဆိုးရွားကာ ရေရှည်တည်တံ့မည့် အကျိုးဆက်များကို သေချာပေါက် ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။

ပထဝီနိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်တစ်ဦးကို အားအင်ကုန်ခမ်းစေရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ဇာတ်ကောင်များ  သည် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေဖြင့် ပိတ်ပစ်ရန် မဖြစ်နိုင်ဟု ယူဆရမည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ အား  ကောင်းလာစေခြင်းနှင့် ဒရုန်းများ ပျံ့နှံ့လာခြင်းဟူသော ပန်ဒိုရာသေတ္တာ (Pandora's box) တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုးကျိုးပြဿနာပေါင်းစုံ ကိန်းအောင်းနေသည့် ဒုက္ခသေတ္တာကြီးကို ဆွဲဖွင့်လိုက်ကြပြီဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်တင်ပြအပ်  ပါသည်။                

ကိုးကားအရင်းအမြစ်များ-

1.NIA Arrest of US National in Myanmar Drone Case Raises Security Concerns (The Probe)

2.Border Management Challenges With Increased Mercenary Movements (India Narrative)

3.United Nations Security Council Letter S/2024/623 (Mali, Niger, Burkina Faso Complaint)

 4.Kyiv's Covert Drones and the Fall of Assad (Reuters)

5.The Sahel Alliance Grievance Against Ukraine (France 24/Reuters/AFP)