#World_News
Published 04 April 2026

■ သောကြာနေ့က အမေရိကန် စစ်လေယာဉ် နှစ်စီးကို အီရန်က ပစ်ချခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး နှစ်ဦးကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကာ တတိယမြောက် လေယာဉ်မှူးမှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်ပြီး တီဟီရန်အစိုးရက လိုက်လံရှာဖွေလျက်ရှိသည်။ ပထမလေယာဉ်ဖြစ်သော ထိုင်ခုံနှစ်နေရာပါ အမေရိကန် F-15E ဂျက်တိုက်လေယာဉ်မှာ အီရန်နိုင်ငံအတွင်း ပစ်ချခံခဲ့ရပြီး ယင်း၏ လေယာဉ်အမှုထမ်း နှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးကို အမေရိကန် အထူးတပ်ဖွဲ့များက ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်းနှင့် အခြားတစ်ဦးမှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန် မီဒီယာများကဖော်ပြသည်။
■ ■ ဒေါ်လာ ၃၁ ဒသမ ၁ သန်း တန်ကြေးရှိသော အမေရိကန် F-15E Strike Eagle လေယာဉ်သည် လေယာဉ်မှူးတစ်ဦးနှင့် လက်နက်စနစ်အရာရှိတစ်ဦးတို့ကို တင်ဆောင်နိုင်သည်။ သူတို့နှစ်ဦးအနက် မည်သူ့ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်ဆိုသည်မှာ ရှင်းလင်းမှုမရှိသေးပေ။

■ တစ်စီးလျှင် ဒေါ်လာ ၁၈ ဒသမ ၈ သန်း တန်ကြေးရှိသော ဒုတိယမြောက်လေယာဉ်ဖြစ်သည့် A-10 Warthog တိုက်လေယာဉ်မှာမူ ထိမှန်ပြီး ကူဝိတ်နိုင်ငံအပေါ်၌ ပျက်ကျခဲ့ကာ လေယာဉ်မှူးမှာ လေထီးဖြင့် ခုန်ထွက်နိုင်ခဲ့သည်။

■ ရန်သူ့ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အမေရိကန် တိုက်လေယာဉ်တစ်စီး နောက်ဆုံးအကြိမ် ပစ်ချခံခဲ့ရခြင်းမှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန်တို့ အီရတ်ကို ကျူးကျော်စဉ်က ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ ပျောက်ဆုံးနေသော လေယာဉ်မှူးကို ရှာဖွေရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ဘလက်ဟော့ (Black Hawk) ရဟတ်ယာဉ် နှစ်စီးသည်လည်း အီရန်၏ ပစ်ခတ်ခြင်းခံခဲ့ရသော်လည်း အီရန်လေပိုင်နက်ထဲမှ လွတ်မြောက်အောင် ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့ကြောင်း အမေရိကန် အရာရှိနှစ်ဦးက ရိုက်တာသတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

■ အိမ်ဖြူတော်နှင့် ပင်တဂွန်စစ်ဌာနချုပ် နှစ်ခုစလုံးက ပစ်ချခံရသော လေယာဉ်များနှင့်ပတ်သက်၍ လူသိရှင်ကြား သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသော်လည်း အိမ်ဖြူတော် သတင်းပြန်ကြားရေးအတွင်းရေးမှူး ကယ်ရိုလိုင်း လီဗစ်က သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ကို "အစီရင်ခံတင်ပြထားပြီးဖြစ်သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အန်ဘီစီသတင်းဌာန (NBC News) နှင့် စကားပြောဆိုရာတွင် ထရမ့်က F-15 ဆုံးရှုံးမှုသည် အီရန်နှင့် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိမည် မဟုတ်ကြောင်း "မရှိပါဘူး၊ လုံးဝမရှိပါဘူး။ မဟုတ်ဘူး၊ ဒါဟာ စစ်ပွဲပဲ" ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ယခုဖြစ်ရပ်သည် အီရန်စစ်တပ်အနေဖြင့် "တီဟီရန်နှင့် ၎င်းတို့နိုင်ငံ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများအပေါ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ လေယာဉ်များ ပျံသန်းနိုင်သည့်အထိ" အရေးနိမ့်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ပတ်ကျော်အကြာတွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ "ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး သူတို့ ဘာမှ မလုပ်နိုင်ပါဘူး" ဟု သူက ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။

■ အီရန်သည် ကူဝိတ်နိုင်ငံရှိ ကမ့်ဘျူးရင်း (Camp Buehring) စခန်းရှိ အမေရိကန်၏ CH-47 Chinook ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် ပျက်စီးစေခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ အီရန်တပ်ဖွဲ့များသည် ကူဝိတ်နှင့် အခြားပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများရှိ အမေရိကန် စစ်ရေးဆိုင်ရာ နေရာများကို အကြိမ်ကြိမ်ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

■ အမေရိကန် လေယာဉ်မှူးကို ဖမ်းဆီးနိုင်ပါက ဆုငွေပေးမည်ဟု အီရန် ကြေညာ
ဒေသတွင်း တရားဝင်ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုမှ အီရန် ရုပ်မြင်သံကြားသတင်းထောက်တစ်ဦးက အမေရိကန် လေယာဉ်မှူးကို အရှင်ဖမ်းဆီးနိုင်သူ မည်သူမဆို "တန်ဖိုးရှိသော ဆုကြေးငွေ ရရှိမည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦးကလည်း "ရန်လိုသော ရန်သူ့တပ်ဖွဲ့များ" ကို ဖမ်းဆီးနိုင်သူ သို့မဟုတ် သတ်ဖြတ်နိုင်သူ မည်သူ့ကိုမဆို ဂုဏ်ပြုချီးကျူးမှုပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ လေယာဉ်ပျက်ကျခဲ့သည့် အီရန်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ နေရာအနီးတစ်ဝိုက်ကိုသူတို့က နယ်မြေရှင်းလင်း ရှာဖွေနေကြောင်း အီရန် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။

■ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ စစ်ပွဲသည် "အစိုးရပြုတ်ကျရေး" အဆင့်မှ သူတို့၏ လေယာဉ်မှူးများကို လိုက်လံရှာဖွေသည့် အဆင့်သို့ "အဆင့်လျှော့ကျသွားပြီ" ဖြစ်ကြောင်း အီရန် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မိုဟာမက် ဘာကွီယို ကာလီဘတ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ "အီရန်ကို ၃၇ ကြိမ်ဆက်တိုက် အနိုင်ရပြီးနောက်မှာ သူတို့စတင်ခဲ့တဲ့ မဟာဗျူဟာမရှိတဲ့ ဒီထူးချွန်ပြောင်မြောက်လှတဲ့ စစ်ပွဲဟာ အခုတော့ 'အစိုးရပြုတ်ကျရေး' ကနေ 'ဟေ့၊ ငါတို့ရဲ့ လေယာဉ်မှူးတွေကို တစ်ယောက်ယောက် ရှာတွေ့နိုင်မလား၊ ကျေးဇူးပြုပြီး' ဆိုတဲ့အဆင့်ကို လျှော့ကျသွားပါပြီ။ ဝိုး.. မယုံနိုင်လောက်စရာ တိုးတက်မှုကြီးပါပဲ။ အကြွင်းမဲ့ ဉာဏ်ကြီးရှင်တွေပဲ" ဟု ကာလီဘတ်က X တွင် ရေးသားတင်ပြခဲ့သည်။

■ အမေရိကန်-အစ္စရေး-အီရန် စစ်ပွဲ
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်က အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များက အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ပြီး အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အလီ ခါမေနီကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရာမှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အီရန်စစ်ပွဲအတွင်း အမေရိကန် လေယာဉ်တစ်စီး ပထမဆုံးအကြိမ် ပစ်ချခံရခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အီရန်က ရန်သူ့လူပါသော လေယာဉ်များကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သည်။ အီရတ်တွင် ပျက်ကျခဲ့သည့် ဆီတင်လေယာဉ်တစ်စီးနှင့် ကူဝိတ်ဘက်မှ မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် ပစ်ချခံခဲ့ရသော F-15 သုံးစီး အပါအဝင် အီရန် စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း လေယာဉ်အများအပြား ဆုံးရှုံးခဲ့ရကြောင်း အမေရိကန် စစ်တပ်က ကြေညာခဲ့သည်။

■ အီရန်စစ်ပွဲတွင် လူပေါင်း ၁,၉၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများတွင် လူ နှစ်ဒါဇင်ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ အစ္စရေးတွင် ၁၉ ဦး သေဆုံးကြောင်း သတင်းရရှိကာ၊ အမေရိကန် စစ်မှုထမ်း ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။

(NDTV)