#World_Science
Published 25 June 2026

■ ကမ္ဘာ့မြေလွှာအောက် အနက်ပိုင်းမှာ လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေတဲ့ အရည်ပျော်သံရည်ပူတွေက ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်မှာ စီးဆင်းရာအရပ်မျက်နှာ ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲခဲ့ကြောင်း သိပ္ပံပညာရှင်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။

■ ဒါက အပြင်ဘက်အလွှာဟာ အနောက်ဘက်သို့သာ အမြဲစီးဆင်းတယ်လို့ အများလက်ခံချက်နဲ့ ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။

■ အဆိုပါ အရည်ပျော်သံရည်ပူများဟာ အစိုင်အခဲဖြစ်တဲ့ အတွင်းဘက်အလွှာကို ဝန်းရံထားပြီး ကမ္ဘာပေါ်မှာ သက်ရှိများ ရှင်သန်နိုင်ခြင်းရဲ့ အဓိကအကြောင်းအရင်း ဖြစ်နေပါတယ်။

■ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကို နေရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှုဘေးမှ ကာကွယ်ပေးတဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်း ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။

■ ဒါပေမဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၆ နှစ်လောက်က ထိုသံရည်ပူများ စီးဆင်းရာအရပ်မျက်နှာ ပြောင်းလဲခဲ့ကာ သိပ္ပံပညာရှင်များအတွက် သိရှိထားသမျှ ပြန်လည်တွေးတောစရာ ဖြစ်လာစေပါတယ်။

■ ဒီပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့် နေရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှုဘေးမှ ကာကွယ်ပေးတဲ့ သံလိုက်စက်ကွင်းကတော့ မထိခိုက်ဘဲ ဆက်ရှိနေပါတယ်။

■ အရည်ပျော်သံရည်ပူများ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းမှုဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်က စတင်ပြီး နှေးလာခဲ့ကာ အလှည့်ကျတုန်ခါမှု တဖန်ပြန်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ပြသနေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

■ ဥရောပအာကာသအေဂျင်စီရဲ့ CryoSat ၊ Swarm မစ်ရှင်များ၊ CHAMP နဲ့ Ørsted လိုမျိုး ဂြိုဟ်တုတွေမှ ရရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေက ဒီထူးခြားဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ထုတ်ရာမှာ များစွာအထောက်အကူ ပြုခဲ့ပါတယ်။

■ သုတေသီတွေက ကမ္ဘာ့အပြင်ဘက်အလွှာ၊ အတွင်းဘက်အလွှာ၊ အောက်ဘက်အလွှာတို့ကြား အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုများကို ဆက်လက်လေ့လာနေကြပြီး ပြုမူလှုပ်ရှားပုံများကို ပိုမိုသိရှိနားလည်စေရန် အထောက်အကူ ပြုနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Source: WION