Politics

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း ICRC အတည်ပြု

၃ ဩဂုတ်၊၂၀၂၆

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကြက်ခြေနီကော်မတီ(ICRC)၏ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် ယနေ့ ဩဂုတ်လ ၃ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း ICRC ကသတင်းထုတ်ပြန်သည်။

ယခုတွေ့ဆုံမှုကို လွတ်လပ်ခွင့် ဆုံးရှုံးနေသူများထံ သွားရောက်တွေ့ဆုံခြင်းဆိုင်ရာ ICRC ၏ စံနှုန်းများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ယင်းသို့ တွေ့ဆုံရာတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် သီးသန့် စကားပြောဆိုခွင့်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း အဆိုပါသတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင်ဖော်ပြထားသည်။

ICRC ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု နည်းလမ်းများနှင့်အညီ ထိန်းသိမ်းခံရသူများထံ သွားရောက်  တွေ့ဆုံခြင်းသည် လွတ်လပ်ခွင့် ဆုံးရှုံးနေသူများအား ၎င်းတို့၏ မိသားစုများနှင့် သတင်းအချက်အလက် ဖလှယ်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းကို ရရှိစေမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ICRC ကပြောသည်။

ICRC ၏ ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် အစဉ်အလာရှိသည့်အတိုင်း ယခုတွေ့ဆုံမှုနှင့် ပတ်သက်  သည့် တွေ့ရှိချက်များနှင့် အကြံပြုချက်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် အာဏာပိုင်များနှင့်သာ သီးသန့် လျှို့ဝှက်စွာ မျှဝေသွားမည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း အဆိုပါသတင်းထုတ်ပြန်ချက်အရသိရသည်။

ICRC အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိန်းသိမ်းရေးနေရာများသို့ ဝင်ရောက်တွေ့ဆုံခွင့် ဆက်လက်ရရှိရန်နှင့် ပိုမိုတိုးချဲ့ရရှိရန်အတွက် သက်ဆိုင်သူများအားလုံးနှင့် ဆက်လက် ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်ဟု လည်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင်ရေးသားဖော်ပြထားသည်။

ICRC Resident Representative to Myanmar Meets Daw Aung San Suu Kyi

Nay Pyi Tae- August3

The government announced today, August 3, that Mr. Arnaude de Baqque, the Resident Representative of the International Committee of the Red Cross (ICRC) to Myanmar, visited and met with Daw Aung San Suu Kyi this morning.

UNSC ၏ ရှေ့နောက်မညီသော ဆန့်ကျင်ဘက် အခြေအနေ- အိန္ဒိယ၏ ၂၀၂၈–၂၉ မဲဆွယ်မှုက ကုလသမဂ္ဂ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး တုံ့ဆိုင်းနေမှုကို မည်သို့ ဖော်ပြနေသနည်း

ဆူရက်ရှ် ကူးမား Suresh Kumarရေးသည်

အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၂၀၂၈–၂၉ ခုနှစ် သက်တမ်း အတွက် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော (အလှည့်ကျ) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရရေး မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး Subrahmanyam Jaishankar သည် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ အဆိုပါ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို တရားဝင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ဤသို့ ရွေးကောက်ခံရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအား လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ထည့်သွင်းသင့်သည်ဟူသော သိကျွမ်းပြီးသား အကြောင်းပြချက်ကို သေချာပေါက် ပြန်လည် သက်ဝင်လာစေမည် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယသည် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် (၂၀၂၁–၂၂ သက်တမ်း အပါအဝင်) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၈ ကြိမ်တိုင်တိုင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ မစ်ရှင်ပေါင်း ၅၀ ကျော်သို့ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၉၀,၀၀၀ ကျော် စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု တရားဝင် စာရင်းများအရ သိရပြီး၊ ကုလသမဂ္ဂ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းများတွင် အဓိက  ပါဝင်ကူညီနေသည့် နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။

အိန္ဒိယ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ၎င်းကို ဖယ်ထုတ်ထားခြင်းမှာ ကာကွယ်ပြောဆိုရန် ပို၍ပင် ခက်ခဲစေသည်။ အိန္ဒိယသည် တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသတို့၏ ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေကြောင်းလုံခြုံရေး၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး၊ စွမ်းအင်လမ်းကြောင်းများ၊ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် တုံ့ပြန်ရေး၊ ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးနှင့် အာရှ၏ ဗျူဟာမြောက် အင်အားချိန်ခွင်လျှာညှိမှုတို့တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော နိုင်ငံမျိုးကို ဖယ် ထုတ်ထားခြင်း  သည် လုံခြုံရေးကောင်စီကို ပိုမိုတည်ငြိမ်စေမည် မဟုတ်ပေ။

အိန္ဒိယ၏ "မဟာဗျူဟာမြောက် လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်မှု" (Strategic Autonomy) ကိုလည်း အားနည်းချက်တစ်ခုအဖြစ် မရှုမြင်ဘဲ အားသာချက်တစ်ခုအဖြစ် မြင်သင့်သည်။ ပြိုကွဲနေသော လက်ရှိန ိုင်ငံတကာအစီအစဉ်များကြားတွင် အုပ်စုကွဲပြားမှုများကို ကျော်လွန်၍ ဆွေးနွေးပြောဆိုနိုင်စွမ်းသည် ပိုမိုတန်ဖိုးရှိလာသည်။ အိန္ဒိယသည် အနောက်အုပ်စု၊ ရုရှား၊ အာဖရိက၊ အနောက်အာရှ၊ အာဆီယံ၊ အင်ဒို-ပစိဖိတ်နှင့် ကျယ်ပြန့်သော Global South နိုင်ငံများနှင့် မည်သည့်အုပ်စု၏ နောက်လိုက်မှ မဖြစ်ဘဲ လွတ်လပ်စွာ ဆက်ဆံဆွေးနွေးနိုင်သည်။

ဘလော့ဂ်နိုင်ငံရေး (Bloc politics) နှင့် ဗျူဟာမြောက် မယုံကြည်မှုများ ပြန်လည်မြင့်တက်နေသည့် လက်ရှိအချိန်တွင်၊ လုံခြုံရေးကောင်စီအနေဖြင့် အင်အား (Power) သာမက အမြော်အမြင်နှင့် ရှုထောင့် (Perspective) ကိုပါ ယူဆောင်လာနိုင်သည့် နိုင်ငံများ၊ စွမ်းဆောင်ရည် သာမက ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ကိုပါ ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နိုင်ငံများကို လိုအပ်လျက်ရှိသည်။

အိန္ဒိယသည် အဓိက လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ စတော့ဟုမ်း နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေး သုတေသနအင်စတီကျု SIPRI ၏ မှတ်တမ်းများ  အရ အိန္ဒိယသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ရေး အသုံးစရိတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၂.၁ ဘီလီယံဖြင့် ကမ္ဘာ့ပဉ္စမမြောက် စစ်ရေးအသုံးစရိတ် အများဆုံး  နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အိန္ဒိယ၏ မဟာဗျူဟာရပ်တည်ချက်သည် ကျူးကျော်စွန့်စားခြင်းထက် ထိန်း  သိမ်းစောင့်ဆည်းခြင်း (Restraint) ကိုသာ အဓိကအခြေခံသည်။ အိန္ဒိယ၏ တရားဝင် နျူကလီး  ယားရပ်တည်ချက်တွင် ယုံကြည်လက်ခံနိုင်လောက်သည့် အနိမ့်ဆုံး ဟန့်တားနိုင်စွမ်း (Credible Minimum Deterrence) နှင့် "ပထမဦးစွာ စတင်အသုံးမပြုရေး" (No First Use) မူဝါဒတို့ ပါဝင်သည်။

ဤသို့ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ဆည်းမှုတို့ ပေါင်းစပ်နေခြင်းက အိန္ဒိယ၏ တောင်းဆိုမှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် သာမန် စစ်ရေးအင်အား  သက်သက်  ကို မဟုတ်ဘဲ တာဝန်သိသော အင်အားကို လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

သို့သော် အိန္ဒိယ၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုသည် နက်ရှိုင်းသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခုကိုလည်း ဖော်ပြနေသည်။ အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ ရွေးချယ်ခံရတိုင်း အိန္ဒိယ၏ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သင့်ကြောင်း အကြောင်းပြချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။ ထိုအောင်မြင်မှုကပင် လုံခြုံရေး  ကောင်စီအား အိန္ဒိယ၏ ပါဝင်ကူညီမှု အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေပြီး၊ အိန္ဒိယ လိုလားသော ပြုပြင်  ပြောင်းလဲရေးကိုမူ ဆက်လက် ရွှေ့ဆိုင်းခွင့် ရရှိစေသည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၈–၂၉ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှု၏ အဓိက ရှေ့နောက်မညီသဘာဝ (Paradox) ပင် ဖြစ်သည်။

ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာချုပ်သည် နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ပါဝင်ကူညီမှုနှင့် တရား မျှတသော ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ဖြန့်ကျက်မှုတို့ကို လုံခြုံရေးကောင်စီ အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင် ရွေးချယ်ရာတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့် အချက်များအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ထို့ကြောင့် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်နေရာသည် အိန္ဒိယအတွက် တာဝန်ယူမှုရှိခြင်း၊ သံတမန်ရေးရာ ဖြန့်ကျက်နိုင်စွမ်းနှင့် လက်တွေ့ပိုင်းဆိုင်ရာ ပါဝင်ကူညီမှုတို့ကို သက်သေပြရန် အခွင့်အလမ်းများကို အကြိမ်ကြိမ် ဖန်တီး ပေးလျက်ရှိသည်။

သို့ရာတွင် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်နေရာသည် မူလသဘာဝအရ ယာယီသာ ဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော အဖွဲ့ဝင်များသည် ၂ နှစ်တာ သက်တမ်းသာ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဗီတိုအာဏာ (Veto power) မရှိပါ။ ကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းတည်ဆောက်ပုံကိုလည်း ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းတို့သည် အခြေခံ  အာဏာအဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ပုံကို မထိခိုက်စေဘဲ အဖွဲ့အစည်း လည်ပတ်နိုင်ရန်သာ ကူညီပေး  ကြသည်။

ထိုအချက်သည် လက်ရှိစနစ်အတွက် အဆင်ပြေသော ချိန်ခွင်လျှာညှိမှုတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသည်။ အိန္ဒိယကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်နိုင်သည်။ အိန္ဒိယသည် ကော်မတီများကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်ခြင်း၊ ဆွေးနွေးပွဲများကို ပုံဖော်ခြင်း၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ကူညီခြင်း၊ စာချုပ်စာတမ်းများ ညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် Global South ၏ ရှုထောင့်များကို ကောင်စီဆွေးနွေးပွဲများသို့ ယူဆောင်လာခြင်းတို့ လုပ်ဆောင် နိုင်သည်။ ကောင်စီအနေဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်ကတည်းက အမွေဆက်ခံခဲ့သည့် အမြဲတမ်းအာဏာ ခွဲဝေမှုကို မပြောင်းလဲဘဲ အိန္ဒိယ၏ ပါဝင်မှုမှ အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနေသည်။

ဤသဘောတရားသည် အိန္ဒိယတစ်နိုင်ငံတည်းအတွက်သာ မဟုတ်ပေ။ ဘရာဇီး၊ ဂျာမနီနှင့် ဂျပန်တို့ သည်လည်း ကောင်စီတွင် အကြိမ်ကြိမ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး G4 ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မဲဆွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း အလားတူ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အာဖရိကတိုက်သည် ဤပြဿနာ၏ အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အာဖရိကသမဂ္ဂ၏ Ezulwini Consensus က အာဖရိကအတွက် အနည်းဆုံး အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်နေရာ (၂) နေရာနှင့် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင် (၅) နေရာ တောင်းဆိုထားသော်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် အာဖရိကတိုက်အတွက် အမြဲတမ်းကိုယ်စားပြုမှု မရှိ သေးပေ။

၂၀၂၄ ခုနှစ် အနာဂတ်အတွက် သဘောတူစာချုပ် (2024 Pact for the Future) တွင် လုံခြုံရေးကောင်စီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လိုအပ်ချက်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အာဖရိက၏ ကိုယ်စားပြုမှု နည်းပါးနေခြင်းကို ဖြေရှင်းရန် အလေးပေးထားကာ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်း အခိုင်မာဆုံး ကတိကဝတ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းက တရားဝင်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာ (Legitimacy problem) ကို အတည်ပြုပေးသော်လည်း၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တွန်းအားပေးမှု ပြဿနာကိုမူ မဖြေ ရှင်းနိုင်ပေ။

တရားဝင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမှာ အလွန်ခက်ခဲလျက်ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာချုပ် အပိုဒ် ၁၀၈ အရ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ဆောင်ရန် အထွေထွေညီလာခံ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထောက်ခံမဲနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်အားလုံး အပါအဝင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံက အတည်ပြုလက်မှတ်ရေးထိုးရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် အိန္ဒိယ၏ ၂၀၂၈–၂၉ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကို ပုံမှန် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုထက် ပိုမိုသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ရှုမြင်သင့်သည်။ ၎င်းသည် ယာယီကိုယ်စားပြုမှုများဖြင့် အမြဲတမ်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဖိအားများကို ဆက်လက် စုပ်ယူထားနိုင်ဦးမည်လား ဆိုသည့် နောက်ထပ် စမ်းသပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ အကြိမ်ကြိမ် ရွေးကောက်ခံရခြင်းသည် ၎င်း၏ အရေးပါမှုကို သက်သေပြနေသည်။ သို့သော် အစောပိုင်းခေတ် ကမ္ဘာ့အစီအစဉ်ကိုသာ ထင်ဟပ်နေဆဲဖြစ်သည့် ကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းတည်ဆောက်   ပုံဆိုင်ရာ သွေဖည်မှု (Anomaly) ကိုမူ ဖယ်ရှားပေးနိုင်ခြင်း မရှိပေ။

အိန္ဒိယ အလွယ်တကူ အနိုင်ရရှိခြင်းက ကုလသမဂ္ဂစနစ်အတွင်း အိန္ဒိယ၏ ရပ်တည်မှုကို ထပ်လောင်း  အတည်ပြုလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ တာဝန်  ထမ်းဆောင် တိုင်း အိန္ဒိယ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေး အကြောင်းပြချက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး၊ တစ်ချိန် တည်းမှာပင် အဆိုပါ  အကြောင်းပြချက်က တောင်းဆိုနေသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ထပ်မံ ရွှေ့ဆိုင်းရန် နည်းလမ်းတစ်ခု ပေးထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ ယင်းကြောင့် အဓိကဆန့်ကျင်ဘက် (ရှေ့နောက်မညီ) သဘာဝကိုလည်း ဆက်လက်  ထိန်းသိမ်းထားရာ ရောက်နေမည်ဖြစ်တော့သည်။

အိန္ဒိယတိုင်းမ် သတင်းစာပါ ဆူရက်ရှ်ကူးမားရေးသားသည့် The UNSC paradox: How India’s 2028–29 campaign exposes UN stagnation‌ ဆောင်းပါးကိုဆီလျော်အောင်ပြန်ဆိုပါသည်။

ဆူရက်ရှ် ကူးမား Suresh Kumarသည် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အဓိကအတွင်းဝန်ဟောင်း ဖြစ်သည်။

Health

စပါးကြီးမြွေသွေးထဲက မော်လီကျူးကနေ အဝလွန်သူတွေအတွက် ဝိတ်ကျဆေးအသစ် ပေါ်ထွက်လာနိုင်

၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆

စပါးကြီးမြွေတွေဟာ သမင်လို အကောင်ကြီးမျိုးကို တစ်ထိုင်တည်း မျိုချပြီးရင် လနဲ့ချီပြီး ဘာမှထပ်မစားဘဲ နေနိုင်ကြတဲ့ ထူးခြားတဲ့ အလေ့အထရှိပါတယ်။ အခုအခါမှာတော့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက မြွေတွေရဲ့ ဒီလိုထူးခြားတဲ့ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်မှာ အဓိကကျတဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ဒါဟာ အဝလွန်သူတွေအတွက် ဆေးဝါးအသစ်တွေ ထုတ်လုပ်ရာမှာ လမ်းစတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

မြွေတွေ အစာစားပြီးချိန်မှာ သူတို့ရဲ့ သွေးထဲမှာ အဆပေါင်း ၁၀၀၀ လောက်အထိ မြင့်တက်လာတတ်တဲ့ pTOS လို့ခေါ်တဲ့ မော်လီကျူးတစ်ခုကို အဝလွန်နေတဲ့ ကြွက်တွေကို စမ်းသပ်တိုက်ကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအခါ ကြွက်တွေဟာ အစားအသောက်ကို သိပ်မစားတော့ဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် အမြန်ကျသွားတာကို အံ့ဩဖွယ် တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ ဒီမော်လီကျူးဟာ Wegovy လို နာမည်ကြီး ဝိတ်ကျဆေးတွေနဲ့ ဆင်တူတဲ့ အာနိသင်မျိုး ပေးစွမ်းနိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်။

လက်ရှိသုံးနေတဲ့ Wegovy လို ဆေးတွေက အစာအိမ်ထဲကနေ အစာဆင်းတာကို နှေးစေပြီး အချိန်ကြာကြာ ဗိုက်ပြည့်နေသလို ခံစားရစေပေမယ့် ပျို့အန်တာ၊ ဝမ်းချုပ်တာနဲ့ ဗိုက်အောင့်တာမျိုးတွေ ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခုတွေ့ရှိတဲ့ pTOS မော်လီကျူးကတော့ အဲဒီလို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ မရှိဘဲ၊ အစားစားချင်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ပေးတဲ့ ဦးနှောက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း (Hypothalamus) ကို တိုက်ရိုက် သွားရောက်သက်ရောက်စေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

"ကျွန်တော်တို့က မြွေတွေမှ မဟုတ်တာ" လို့ တွေးစရာရှိပေမယ့်၊ ဒီမော်လီကျူးက လူတွေရဲ့ ဆီးထဲမှာလည်း နည်းနည်းပါးပါး ပါဝင်နေတတ်တဲ့ သဘာဝဓာတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာလည်း သဘာဝအတိုင်း ရှိနေပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် အနာဂတ်မှာ ဆေးအဖြစ်ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းပြီး ပိုမိုဘေးကင်းလုံခြုံမှု ရှိနိုင်တယ်လို့ ပညာရှင်တွေက မျှော်လင့်နေကြပါတယ်။

ဒီရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို လူတွေမှာ လက်တွေ့ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ဖို့အတွက်တော့ ထပ်ပြီး သုတေသနတွေ အများကြီး လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ သဘာဝတရားကြီးထဲမှာ ဒီလို အလွန်အမင်း ထူးခြားတဲ့ အစွမ်းသတ္တိတွေရှိတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေဆီကနေ လူသားတွေ ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးရှိမယ့်အရာတွေ အများကြီး သင်ယူနိုင်တယ်ဆိုတာကို ဒီလေ့လာမှုက သက်သေပြလိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။  Source: The Guardian

ဗိုက်တာမင်အားဆေးတွေနှင့်တွဲမသုံးသင့်သည့်ဆေးမျာ

၁၄ ဧပြီ၊၂၀၂၆

လူအတော်များများက ကျန်းမာရေးအတွက် နေ့စဉ် အားဆေး (Multivitamins) တွေ သောက်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တချို့သော ရောဂါကုသတဲ့ ဆေးဝါးတွေနဲ့ အားဆေးတွေကို တွဲသောက်လိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ဆေးစုပ်ယူမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေက ဆေးဝါးတွေနဲ့ လမ်းကြောင်းတူတူ ဖြတ်သန်းရတာမို့ ဆေးအာနိသင်ကို ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်လို့ သတိထားဖို့ လိုပါတယ်။

လည်ပင်းကျိတ် (သိုင်းရွိုက်) ဆေးတွေနဲ့ အရိုးပွရောဂါဆေးတွေဟာ အားဆေးတွေနဲ့ သိပ်မတည့်ပါဘူး။ အားဆေးထဲမှာပါတဲ့ ကယ်လ်ဆီယမ်နဲ့ သံဓာတ်တွေက အဲဒီဆေးတွေရဲ့ အာနိသင်ကို လျော့ကျစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဆေးတွေကို မနက် အစာမစားခင် ဗိုက်ဟာနေချိန်မှာ အရင်သောက်တာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး၊ အားဆေးသောက်မယ်ဆိုရင် ဆေးသောက်ပြီး အနည်းဆုံး ၂ နာရီကနေ ၄ နာရီလောက် ခြားပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။

ပဋိဇီဝဆေး (ပိုးသတ်ဆေး) တွေ သောက်တဲ့အခါမှာလည်း အားဆေးနဲ့ အနည်းဆုံး ၂ နာရီလောက် ခြားသောက်ရပါမယ်။ မဟုတ်ရင် အားဆေးထဲက သတ္တုဓာတ်တွေနဲ့ ပေါင်းသွားပြီး ပိုးသတ်ဆေးက အပြည့်အဝ အာနိသင် မပြနိုင်တော့ပါဘူး။ သွေးကျဲဆေး (Warfarin) သောက်နေတဲ့သူတွေဆိုရင်လည်း အားဆေးထဲမှာပါတတ်တဲ့ ဗီတာမင် ကေ (Vitamin K) ကြောင့် သွေးခဲတာကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ဆေးအာနိသင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဗီတာမင် ကေ ပါတဲ့ အားဆေးတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ရပ်လိုက်၊ သောက်လိုက် မလုပ်ဘဲ ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ပြီးမှ သောက်သင့်ပါတယ်။

ဆီးသွားစေတဲ့ဆေး (Diuretics) နဲ့ အစာအိမ်ဆေးတွေ သောက်နေရင်လည်း သတိထားရပါမယ်။ သွေးတိုးကျဖို့ပေးတဲ့ ဆီးဆေးတွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဓာတ်ဆားတွေကို အပြောင်းအလဲဖြစ်စေလို့ အားဆေးတွေနဲ့ တွဲသောက်ရင် ကယ်လ်ဆီယမ်ဓာတ်တွေ အရမ်းများသွားတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ နောက်ပြီး အစာအိမ်လေနာဆေး (PPIs) တွေက အစာအိမ်အက်ဆစ်ကို လျှော့ချပေးတာမို့ အားဆေးထဲက ဗီတာမင် B12 နဲ့ သံဓာတ်တွေကို ခန္ဓာကိုယ်က ကောင်းကောင်း စုပ်ယူဖို့ ခက်ခဲသွားစေပါတယ်။

အချုပ်ပြောရရင်တော့ ပညာရှင်တွေက အားဆေးဆိုတာ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရကို ဖြည့်တင်းပေးဖို့ပဲဖြစ်ပြီး အစားအစာအစစ်တွေနေရာမှာ အစားထိုးဖို့ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အကောင်းဆုံးကတော့ အသီးအနှံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်စတဲ့ သဘာဝအစားအစာတွေကိုပဲ မျှတအောင် စားသုံးပေးဖို့ပါ။ တကယ်လို့ သင်က ပုံမှန်သောက်နေရတဲ့ ဆေးတွေရှိတယ်ဆိုရင်တော့ အားဆေးတွေ မသောက်ခင် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးကျွမ်းကျင်ပညာရှင်နဲ့ အရင်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးတာ အလုံခြုံဆုံးပါပဲ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး အာရုံစိုက်ဆောင်ရွက်သင့်သည့် နီပါဗိုင်းရပ်စ်

-အယ်ဒီတာတစ်ဦး

အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေအနေ

လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) ၌ နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်မှု အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားနေတယ်လို့ သတင်းများအရသိရပါတယ်။

    နောက်ဆုံးအခြေအနေအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့အထိ စာရင်းများအရ ကောလ်ကတ္တား (Kolkata) မြို့အနီးရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုတွင် အတည်ပြုလူနာ ၅ ဦး တွေ့ရှိ ထားပါတယ်။

ထိုသူတို့အနက် အများစုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်တဲ့ သူနာပြုများနှင့် ဆရာဝန်များ ဖြစ်ကြပြီး ကနဦးလူနာကို ပြုစုကုသရာမှတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိတွင် လူပေါင်း ၁၀၀ နီးပါးကို သီးသန့်ခွဲခြား (Quarantine) ထားပြီး စောင့်ကြည့်  စစ်ဆေးနေ    တယ်လို့သိရပါတယ်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် ၁၉ နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအခြေအနေ

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် နီပါဗိုင်းရပ်စ်သည် နှစ်စဉ်ကူးစက်လေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ကူးစက်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။

ယခင်က ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လတွင် ရာသီပြင်ပ ကူးစက်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။

ဗိုင်းရပ်စ်သည် ယခင်က မတွေ့ရှိဖူးသည့် ဘိုလာ (Bhola) ကဲ့သို့သော ဒေသအသစ်များသို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တွေ့ရှိထားပါသည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတည်ပြုလူနာအားလုံး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် သေဆုံးမှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားတယ်လို့ဆိုနိုင်ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ယခုနှစ်အတွက် လူနာသစ် မတွေ့သေးသော်လည်း အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် (West Bengal) တွင်အတည်ပြုလူနားများတွေ့ရှိထားတဲ့အတွက် အခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ရဆဲဖြစ်နေပါတယ်။

ကူးစက်မှု အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်စပ်နှင့် နီးစပ်သော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် ယခုအချိန်သည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် အများဆုံး ကူးစက်လေ့ရှိသည့် ရာသီ (ဒီဇင်ဘာမှ မေလအတွင်း) ဖြစ်သဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ခရိုင်ပေါင်း ၃၅ ခုတွင် အထူးသတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့သိရပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ

မြန်မာနိုင်ငံသည် နီပါဗိုင်းရပ်စ် သယ်ဆောင်နိုင်သည့် လင်းနို့ (Fruit Bats) များ ကျက်စားရာဇုန်တွင် ရှိနေပြီး အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် ကူးစက်မှုများ ရှိနေခြင်း ရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ် "အန္တရာယ်ရှိ  နိုင်ခြေရှိသော နိုင်ငံ" (High-risk  area) အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် ပညာ ရှင်များက သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

အထူးသဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် စောင့်ကြည့်မှုများ အားကောင်းရန် လိုအပ်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပါ တယ်။

နီပါဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ

ဗိုင်းရပ်စ်သည် လင်းနို့၏ တံတွေး၊ ဆီး သို့မဟုတ် ဝက်များမှတစ်ဆင့် လူထံသို့ ကူးစက်နိုင်သဖြင့် အောက်ပါတို့ကို ဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်ပါတယ်။

◾️သစ်သီးဝလံများလင်းနို့ကိုက်ထားသော အမှတ်အသားပါသည့် အသီးများကို လုံးဝမစားပါနှင့်။ ◾️အသီးများကို သေချာစွာဆေးကြောပြီး အခွံခွာစားပါ။

◾️ထန်းရည်/ဓနိရည်-    လတ်ဆတ်သော ထန်းရည်၊ ဓနိရည်များကို အစိမ်းလိုက် သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ (ချက်ပြုတ်အပူပေးပြီးမှ သောက်ပါ)

◾️တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး-လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။

◾️တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့မှု-နေမကောင်းသော ဝက်များ သို့မဟုတ် လင်းနို့များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

Source: Wire News

Contact Us

Building D, No.101, 1st Floor, Mahabandoola Tower(Near Mahabandoola Bridge), Mahabandoola Road, Pazundaung Township, Yangon.